MMadhKār, 5

5 of 14 · 16 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नाकाशं विद्यते किंचित् पूर्वम् आकाशलक्षणात् । (१।१)

nākāśaṃ vidyate kiṃcit pūrvam ākāśalakṣaṇāt |

1.2१.२

अलक्षणं प्रसज्येत स्यात् पूर्वं यदि लक्षणात् ॥ (१।२)

alakṣaṇaṃ prasajyeta syāt pūrvaṃ yadi lakṣaṇāt ||

2.1२.१

अलक्षणो न कश्चिच् च भावः संविद्यते क्वचित् । (२।१)

alakṣaṇo na kaścic ca bhāvaḥ saṃvidyate kvacit |

2.2२.२

असत्यलक्षणे भावे क्रमतां कुह लक्षणम् ॥ (२।२)

asatyalakṣaṇe bhāve kramatāṃ kuha lakṣaṇam ||

3.1३.१

नालक्षणे लक्षणस्य प्रवृत्तिर् न सलक्षणे । (३।१)

nālakṣaṇe lakṣaṇasya pravṛttir na salakṣaṇe |

3.2३.२

सलक्षणालक्षणाभ्यां नाप्यन्यत्र प्रवर्तते ॥ (३।२)

salakṣaṇālakṣaṇābhyāṃ nāpyanyatra pravartate ||

4.1४.१

लक्षणासंप्रवृत्तौ च न लक्ष्यम् उपपद्यते । (४।१)

lakṣaṇāsaṃpravṛttau ca na lakṣyam upapadyate |

4.2४.२

लक्ष्यस्यानुपपत्तौ च लक्षणस्याप्यसंभवः ॥ (४।२)

lakṣyasyānupapattau ca lakṣaṇasyāpyasaṃbhavaḥ ||

5.1५.१

तस्मान्न विद्यते लक्ष्यं लक्षणं नैव विद्यते । (५।१)

tasmānna vidyate lakṣyaṃ lakṣaṇaṃ naiva vidyate |

5.2५.२

लक्ष्यलक्षणनिर्मुक्तो नैव भावो ऽपि विद्यते ॥ (५।२)

lakṣyalakṣaṇanirmukto naiva bhāvo 'pi vidyate ||

6.1६.१

अविद्यमाने भावे च कस्याभावो भविष्यति । (६।१)

avidyamāne bhāve ca kasyābhāvo bhaviṣyati |

6.2६.२

भावाभावविधर्मा च भावाभावाववैति कः ॥ (६।२)

bhāvābhāvavidharmā ca bhāvābhāvāvavaiti kaḥ ||

7.1७.१

तस्मान्न भावो नाभावो न लक्ष्यं नापि लक्षणम् । (७।१)

tasmānna bhāvo nābhāvo na lakṣyaṃ nāpi lakṣaṇam |

7.2७.२

आकाशम् आकाशसमा धातवः पञ्च ये ऽपरे ॥ (७।२)

ākāśam ākāśasamā dhātavaḥ pañca ye 'pare ||

8.1८.१

अस्तित्वं ये तु पश्यन्ति नास्तित्वं चाल्पबुद्धयः । (८।१)

astitvaṃ ye tu paśyanti nāstitvaṃ cālpabuddhayaḥ |

8.2८.२

भावानां ते न पश्यन्ति द्रष्टव्योपशमं शिवम् ॥ (८।२)

bhāvānāṃ te na paśyanti draṣṭavyopaśamaṃ śivam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.