मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ

MMadhKār, 18

13 of 14 · 24 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

आत्मा स्कन्धा यदि भवेद् उदयव्ययभाग् भवेत् । (१।१)

ātmā skandhā yadi bhaved udayavyayabhāg bhavet |

1.2१.२

स्कन्धेभ्यो ऽन्यो यदि भवेद् भवेद् अस्कन्धलक्षणः ॥ (१।२)

skandhebhyo 'nyo yadi bhaved bhaved askandhalakṣaṇaḥ ||

2.1२.१

आत्मन्यसति चात्मीयं कुत एव भविष्यति । (२।१)

ātmanyasati cātmīyaṃ kuta eva bhaviṣyati |

2.2२.२

निर्ममो निरहंकारः शमाद् आत्मात्मनीनयोः ॥ (२।२)

nirmamo nirahaṃkāraḥ śamād ātmātmanīnayoḥ ||

3.1३.१

निर्ममो निरहंकारो यश्च सो ऽपि न विद्यते । (३।१)

nirmamo nirahaṃkāro yaśca so 'pi na vidyate |

3.2३.२

निर्ममं निरहंकारं यः पश्यति न पश्यति ॥ (३।२)

nirmamaṃ nirahaṃkāraṃ yaḥ paśyati na paśyati ||

4.1४.१

ममेत्यहम् इति क्षीणे बहिर्धाध्यात्मम् एव च । (४।१)

mametyaham iti kṣīṇe bahirdhādhyātmam eva ca |

4.2४.२

निरुध्यत उपादानं तत्क्षयाज्जन्मनः क्षयः ॥ (४।२)

nirudhyata upādānaṃ tatkṣayājjanmanaḥ kṣayaḥ ||

5.1५.१

कर्मक्लेशक्षयान्मोक्षः कर्मक्लेशा विकल्पतः । (५।१)

karmakleśakṣayānmokṣaḥ karmakleśā vikalpataḥ |

5.2५.२

ते प्रपञ्चात् प्रपञ्चस्तु शून्यतायां निरुध्यते ॥ (५।२)

te prapañcāt prapañcastu śūnyatāyāṃ nirudhyate ||

6.1६.१

आत्मेत्यपि प्रज्ञपितम् अनात्मेत्यपि देशितम् । (६।१)

ātmetyapi prajñapitam anātmetyapi deśitam |

6.2६.२

बुद्धैर् नात्मा न चानात्मा कश्चिद् इत्यपि देशितम् ॥ (६।२)

buddhair nātmā na cānātmā kaścid ityapi deśitam ||

7.1७.१

निवृत्तम् अभिधातव्यं निवृत्तश्चित्तगोचरः । (७।१)

nivṛttam abhidhātavyaṃ nivṛttaścittagocaraḥ |

7.2७.२

अनुत्पन्नानिरुद्धा हि निर्वाणम् इव धर्मता ॥ (७।२)

anutpannāniruddhā hi nirvāṇam iva dharmatā ||

8.1८.१

सर्वं तथ्यं न वा तथ्यं तथ्यं चातथ्यम् एव च । (८।१)

sarvaṃ tathyaṃ na vā tathyaṃ tathyaṃ cātathyam eva ca |

8.2८.२

नैवातथ्यं नैव तथ्यम् एतद् बुद्धानुशासनम् ॥ (८।२)

naivātathyaṃ naiva tathyam etad buddhānuśāsanam ||

9.1९.१

अपरप्रत्ययं शान्तं प्रपञ्चैर् अप्रपञ्चितम् । (९।१)

aparapratyayaṃ śāntaṃ prapañcair aprapañcitam |

9.2९.२

निर्विकल्पम् अनानार्थम् एतत् तत्त्वस्य लक्षणम् ॥ (९।२)

nirvikalpam anānārtham etat tattvasya lakṣaṇam ||

10.1१०.१

प्रतीत्य यद् यद् भवति न हि तावत् तद् एव तत् । (१०।१)

pratītya yad yad bhavati na hi tāvat tad eva tat |

10.2१०.२

न चान्यदपि तत्तस्मान्नोच्छिन्नं नापि शाश्वतम् ॥ (१०।२)

na cānyadapi tattasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam ||

11.1११.१

अनेकार्थम् अनानार्थम् अनुच्छेदम् अशाश्वतम् । (११।१)

anekārtham anānārtham anucchedam aśāśvatam |

11.2११.२

एतत् तल् लोकनाथानां बुद्धानां शासनामृतम् ॥ (११।२)

etat tal lokanāthānāṃ buddhānāṃ śāsanāmṛtam ||

12.1१२.१

संबुद्धानाम् अनुत्पादे श्रावकाणां पुनः क्षये । (१२।१)

saṃbuddhānām anutpāde śrāvakāṇāṃ punaḥ kṣaye |

12.2१२.२

ज्ञानं प्रत्येकबुद्धानाम् असंसर्गात् प्रवर्तते ॥ (१२।२)

jñānaṃ pratyekabuddhānām asaṃsargāt pravartate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MMadhKār, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit