मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ
MMadhKār, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
आत्मा स्कन्धा यदि भवेद् उदयव्ययभाग् भवेत् । (१।१)
ātmā skandhā yadi bhaved udayavyayabhāg bhavet |
स्कन्धेभ्यो ऽन्यो यदि भवेद् भवेद् अस्कन्धलक्षणः ॥ (१।२)
skandhebhyo 'nyo yadi bhaved bhaved askandhalakṣaṇaḥ ||
ममेत्यहम् इति क्षीणे बहिर्धाध्यात्मम् एव च । (४।१)
mametyaham iti kṣīṇe bahirdhādhyātmam eva ca |
निरुध्यत उपादानं तत्क्षयाज्जन्मनः क्षयः ॥ (४।२)
nirudhyata upādānaṃ tatkṣayājjanmanaḥ kṣayaḥ ||
कर्मक्लेशक्षयान्मोक्षः कर्मक्लेशा विकल्पतः । (५।१)
karmakleśakṣayānmokṣaḥ karmakleśā vikalpataḥ |
ते प्रपञ्चात् प्रपञ्चस्तु शून्यतायां निरुध्यते ॥ (५।२)
te prapañcāt prapañcastu śūnyatāyāṃ nirudhyate ||
आत्मेत्यपि प्रज्ञपितम् अनात्मेत्यपि देशितम् । (६।१)
ātmetyapi prajñapitam anātmetyapi deśitam |
बुद्धैर् नात्मा न चानात्मा कश्चिद् इत्यपि देशितम् ॥ (६।२)
buddhair nātmā na cānātmā kaścid ityapi deśitam ||
अनुत्पन्नानिरुद्धा हि निर्वाणम् इव धर्मता ॥ (७।२)
anutpannāniruddhā hi nirvāṇam iva dharmatā ||
सर्वं तथ्यं न वा तथ्यं तथ्यं चातथ्यम् एव च । (८।१)
sarvaṃ tathyaṃ na vā tathyaṃ tathyaṃ cātathyam eva ca |
नैवातथ्यं नैव तथ्यम् एतद् बुद्धानुशासनम् ॥ (८।२)
naivātathyaṃ naiva tathyam etad buddhānuśāsanam ||
अपरप्रत्ययं शान्तं प्रपञ्चैर् अप्रपञ्चितम् । (९।१)
aparapratyayaṃ śāntaṃ prapañcair aprapañcitam |
निर्विकल्पम् अनानार्थम् एतत् तत्त्वस्य लक्षणम् ॥ (९।२)
nirvikalpam anānārtham etat tattvasya lakṣaṇam ||
प्रतीत्य यद् यद् भवति न हि तावत् तद् एव तत् । (१०।१)
pratītya yad yad bhavati na hi tāvat tad eva tat |
न चान्यदपि तत्तस्मान्नोच्छिन्नं नापि शाश्वतम् ॥ (१०।२)
na cānyadapi tattasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam ||
अनेकार्थम् अनानार्थम् अनुच्छेदम् अशाश्वतम् । (११।१)
anekārtham anānārtham anucchedam aśāśvatam |
एतत् तल् लोकनाथानां बुद्धानां शासनामृतम् ॥ (११।२)
etat tal lokanāthānāṃ buddhānāṃ śāsanāmṛtam ||
संबुद्धानाम् अनुत्पादे श्रावकाणां पुनः क्षये । (१२।१)
saṃbuddhānām anutpāde śrāvakāṇāṃ punaḥ kṣaye |
ज्ञानं प्रत्येकबुद्धानाम् असंसर्गात् प्रवर्तते ॥ (१२।२)
jñānaṃ pratyekabuddhānām asaṃsargāt pravartate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.