मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ
MMadhKār, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
सद्भूतः कारकः कर्म सद्भूतं न करोत्ययम् । (१।१)
sadbhūtaḥ kārakaḥ karma sadbhūtaṃ na karotyayam |
सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्म च स्याद् अकर्तृकम् । (२।१)
sadbhūtasya kriyā nāsti karma ca syād akartṛkam |
सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्ता च स्याद् अकर्मकः ॥ (२।२)
sadbhūtasya kriyā nāsti kartā ca syād akarmakaḥ ||
धर्माधर्मौ न विद्येते क्रियादीनाम् असंभवे । (५।१)
dharmādharmau na vidyete kriyādīnām asaṃbhave |
धर्मे चासत्यधर्मे च फलं तज्जं न विद्यते ॥ (५।२)
dharme cāsatyadharme ca phalaṃ tajjaṃ na vidyate ||
मार्गः सर्वक्रियाणां च नैरर्थक्यं प्रसज्यते ॥ (६।२)
mārgaḥ sarvakriyāṇāṃ ca nairarthakyaṃ prasajyate ||
कर्त्रा सर्वे प्रसज्यन्ते दोषास्तत्र त एव हि ॥ (८।२)
kartrā sarve prasajyante doṣāstatra ta eva hi ||
करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ (९।२)
karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ ||
नासद्भूतो ऽपि सद्भूतं सदसद्भूतम् एव वा । (१०।१)
nāsadbhūto 'pi sadbhūtaṃ sadasadbhūtam eva vā |
करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ (१०।२)
karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ ||
कर्म तत् तु विजानीयात् पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ (११।२)
karma tat tu vijānīyāt pūrvoktair eva hetubhiḥ ||
प्रतीत्य कारकः कर्म तं प्रतीत्य च कारकम् । (१२।१)
pratītya kārakaḥ karma taṃ pratītya ca kārakam |
कर्म प्रवर्तते नान्यत् पश्यामः सिद्धिकारणम् ॥ (१२।२)
karma pravartate nānyat paśyāmaḥ siddhikāraṇam ||
एवं विद्याद् उपादानं व्युत्सर्गाद् इति कर्मणः । (१३।१)
evaṃ vidyād upādānaṃ vyutsargād iti karmaṇaḥ |
कर्तुश्च कर्मकर्तृभ्यां शेषान् भावान् विभावयेत् ॥ (१३।२)
kartuśca karmakartṛbhyāṃ śeṣān bhāvān vibhāvayet ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.