अमेध्यरेतो गोमांसं चण्डालान्नम् अथापि वा । (१।१)

यदि भुक्तं तु विप्रेण कृच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् ॥ (१।२)

तथैव क्षत्रियो वैश्यो ऽप्यर्धं चान्द्रायणं चरेत् । (२।१)

शूद्रो ऽप्येवं यदा भुङ्क्ते प्राजापत्यं समाचरेत् ॥ (२।२)

पञ्चगव्यं पिबेच्छूद्रो ब्रह्मकूर्चं पिबेद् द्विजः । (३।१)

एकद्वित्रिचतुर् गा वा दद्याद् विप्राद्यनुक्रमात् ॥ (३।२)

शूद्रान्नं सूतकान्नं च अभोज्यस्यान्नम् एव च । (४।१)

शङ्कितं प्रतिषिद्धान्नं पूर्वोच्छिष्टं तथैव च ॥ (४।२)

यदि भुक्तं तु विप्रेण अज्ञानाद् आपदापि वा । (५।१)

ज्ञात्वा समाचरेत् कृच्छ्रं ब्रह्मकूर्चं तु पावनम् ॥ (५।२)

बालैर् नकुलमार्जारैर् अन्नम् उच्छिष्टितं यदा । (६।१)

तिलदर्भोदकैः प्रोक्ष्य शुध्यते नात्रसंशयः ॥ (६।२)

एकपङ्क्त्युपविष्टानां विप्राणां सह भोजने । (७।१)

यद्य् एको ऽपि त्यजेत् पात्रं शेषम् अन्नं न भोजयेत् ॥ (७।२)

मोहाद् भुञ्जीत यस् तत्र पङ्क्तावुच्छिष्टभोजने । (८।१)

प्रायश्चित्तं चरेद् विप्रः कृच्छ्रं सांतपनं तथा ॥ (८।२)

पीयूषं श्वेतलशुनं वृन्ताकफलगृञ्जने । (९।१)

पलाण्डुवृक्षनिर्यासदेवस्वकवकानि च ॥ (९।२)

उष्ट्रीक्षीरम् अविक्षीरम् अज्ञानाद् भुञ्जते द्विजः । (१०।१)

त्रिरात्रम् उपवासेन पञ्चगव्येन शुध्यति ॥ (१०।२)

मण्डूकं भक्षयित्वा तु मूषिकामांसम् एव च । (११।१)

ज्ञात्वा विप्रस् त्व् अहोरात्रं यावकान्नेन शुध्यति ॥ (११।२)

क्षत्रियश् चापि वैश्यश् च क्रियावन्तौ शुचिव्रतौ । (१२।१)

तद्गृहे तु द्विजैर् भोज्यं हव्यकव्येषु नित्यशः ॥ (१२।२)

घृतं तैलं तथा क्षीरं भक्ष्यं स्नेहेन पाचितम् । (१३।१)

गत्वा नदीतटे विप्रो भुञ्जीयाच्छूद्रभोजनम् ॥ (१३।२)

मद्यमांसरतं नित्यं नीचकर्मप्रवर्तकम् । (१४।१)

तं शूद्रं वर्जयेद् विप्रः श्वपाकम् इव दूरतः ॥ (१४।२)

द्विजशुश्रूषणरतान् मद्यमांसविवर्जितान् । (१५।१)

स्वकर्मणि रतान् नित्यं न तान् शूद्रान् त्यजेद् द्विजः ॥ (१५।२)

अज्ञानाद् भुञ्जते विप्राः सूतके मृतके ऽपि वा । (१६।१)

प्रायश्चित्तं कथं तेषां वर्णे वर्णे विनिर्दिशेत् ॥ (१६।२)

गायत्र्यष्टसहस्रेण शुद्धिः स्याच्छूद्रसूतके । (१७।१)

वैश्ये पञ्चसहस्रेण त्रिसहस्रेण क्षत्रिये ॥ (१७।२)

ब्राह्मणस्य यदा भुङ्क्ते द्वे सहस्रे तु दापयेत् । (१८।१)

अथवा वामदैव्येन साम्नैवैकेन शुध्यति ॥ (१८।२)

शुष्कान्नं गोरसं स्नेहं शूद्रवेश्मन आगतम् । (१९।१)

पक्वं विप्रगृहे भुक्तं भोज्यं तन् मनुर् अब्रवीत् ॥ (१९।२)

आपत्कालेषु विप्रेण भुक्तं शूद्रगृहे यदि । (२०।१)

मनस्तापेन शुध्येत द्रुपदां वा जपेच्छतम् ॥ (२०।२)

दासनापितगोपालकुलमित्रार्धसीलिणः । (२१।१)

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश् चात्मानं निवेदयेत् ॥ (२१।२)

शूद्रकन्यासमुत्पन्नो ब्राह्मणेन तु संस्कृतः । (२२।१)

संस्कारात् तु भवेद् दासः असंस्कारात् तु नापितः ॥ (२२।२)

क्षत्रियाच्छूद्रकन्यायां समुत्पन्नस् तु यः सुतः । (२३।१)

स गोपाल इति ज्ञेयो भोज्यो विप्रैर् न संशयः ॥ (२३।२)

वैश्यकन्यासमुत्पन्नो ब्राह्मणेन तु संस्कृतः । (२४।१)

स ह्य् आर्धिक इति ज्ञेयो भोज्यो विप्रैर् न संशयः ॥ (२४।२)

भाण्डस्थितम् अभोज्येषु जलं दधि घृतं पयः । (२५।१)

अकामतस् तु यो भुङ्क्ते प्रायश्चित्तं कथं भवेत् ॥ (२५।२)

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा उपसर्पति । (२६।१)

ब्रह्मकूर्चोपवासेन याज्यवर्णस्य निष्कृतिः ॥ (२६।२)

शूद्राणां नोपवासः स्याच्छूद्रो दानेन शुध्यति । (२७।१)

ब्रह्मकूर्चम् अहोरात्रं श्वपाकम् अपि शोधयेत् ॥ (२७।२)

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् । (२८।१)

निर्दिष्टं पञ्चगव्यं तु पवित्रं पापशोधनम् ॥ (२८।२)

गोमूत्रं कृष्णवर्णायाः श्वेतायाश् चैव गोमयम् । (२९।१)

पयश् च ताम्रवर्णाया रक्ताया गृह्यते दधि ॥ (२९।२)

कपिलाया घृतं ग्राह्यं सर्वं कापिलम् एव वा । (३०।१)

मूत्रम् एकपलं दद्याद् अङ्गुष्ठार्धं तु गोमयम् ॥ (३०।२)

क्षीरं सप्तपलं दद्याद् दधि त्रिपलम् उच्यते । (३१।१)

घृतम् एकपलं दद्यात् पलम् एकं कुशोदकम् ॥ (३१।२)

गायत्र्यादाय गोमूत्रं गन्धद्वारेति गोमयम् । (३२।१)

आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णस् तथा दधि ॥ (३२।२)

तेजो ऽसि शुक्रम् इत्य् आज्यं देवस्य त्वा कुशोदकम् । (३३।१)

पञ्चगव्यम् ऋचा पूतं स्थापयेद् अग्निसंनिधौ ॥ (३३।२)

आपोहिष्ठेति चालोड्य मानस्तोकेति मन्त्रयेत् । (३४।१)

सप्तावरास् तु ये दर्भा अछिन्नाग्राः शुकत्विषः ॥ (३४।२)

एतैर् उद्धृत्य होतव्यं पञ्चगव्यं यथाविधि । (३५।१)

इरावती इदं विष्णुर् मानस्तोकेति शंवती ॥ (३५।२)

एताभिश् चैव होतव्यं हुतशेषं पिबेद् द्विजः । (३६।१)

आलोड्य प्रणवेनैव निर्मन्थ्य प्रणवेन तु ॥ (३६।२)

उद्धृत्य प्रणवेनैव पिबेच्च प्रणवेन तु । (३७।१)

यत् त्व् अस्थिगतं पापं देहे तिष्ठति देहिनाम् ॥ (३७।२)

ब्रह्मकूर्चो दहेत् सर्वं प्रदीप्ताग्निर् इवेन्धनम् । (३८।१)

पवित्रं त्रिषु लोकेषु देवताभिर् अधिष्ठितम् ॥ (३८।२)

वरुणश् चैव गोमूत्रे गोमये हव्यवाहनः । (३९।१)

दध्नि वायुः समुद्दिष्टः सोमः क्षीरे घृते रविः ॥ (३९।२)

पिबतः पतितं तोयं भाजने मुखनिःसृतम् । (४०।१)

अपेयं तद् विजानीयात् पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ (४०।२)

कूपे च पतितं दृष्ट्वा श्वसृगालौ च मर्कटम् । (४१।१)

अस्थिचर्मादि पतितं पीत्वामेध्या अपो द्विजः ॥ (४१।२)

नारं तु कुणपं काकं विड्वराहखरोष्ट्रकम् । (४२।१)

गावयं सौप्रतीकं च मायूरं खाड्गकं तथा ॥ (४२।२)

वैयाघ्रम् आर्क्षं सैंहं वा कूपे यदि निमज्जति । (४३।१)

तटाकस्याथ दुष्टस्य पीतं स्याद् उदकं यदि ॥ (४३।२)

प्रायश्चित्तं भवेत् पुंसः क्रमेणैतेन सर्वशः । (४४।१)

विप्रः शुध्येत् त्रिरात्रेण क्षत्रियस् तु दिनद्वयात् ॥ (४४।२)

एकाहेन तु वैश्यस् तु शूद्रो नक्तेन शुध्यति । (४५।१)

परपाकनिवृत्तस्य परपाकरतस्य च ॥ (४५।२)

अपचस्य च भुक्त्वान्नं द्विजश् चान्द्रायणं चरेत् । (४६।१)

अपचस्य च यद् दानं दातुश् चास्य कुतः फलम् ॥ (४६।२)

दाता प्रतिग्रहीता च तौ द्वौ निरयगामिनौ । (४७।१)

गृहीत्वाग्निं समारोप्य पञ्चयज्ञान् न निर्वपेत् ॥ (४७।२)

परपाकनिवृत्तो ऽसौ मुनिभिः परिकीर्तितः । (४८।१)

पञ्चयज्ञान् स्वयं कृत्वा परान्नेनोपजीवति ॥ (४८।२)

सततं प्रातर् उत्थाय परपाकरतस् तु सः । (४९।१)

गृहस्थधर्मा यो विप्रो ददाति परिवर्जितः ॥ (४९।२)

ऋषिभिर् धर्मतत्त्वज्ञैर् अपचः परिकीर्तितः । (५०।१)

युगे युगे तु ये धर्मास् तेषु तेषु च ये द्विजाः ॥ (५०।२)

तेषां निन्दा न कर्तव्या युगरूपा हि ते द्विजाः । (५१।१)

हुंकारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वंकारं च गरीयसः ॥ (५१।२)

स्नात्वा तिष्ठन्न् अहः शेषम् अभिवाद्य प्रसादयेत् । (५२।१)

ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठे बद्ध्वापि वाससा ॥ (५२।२)

विवादेनापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत् । (५३।१)

अवगूर्य त्व् अहोरात्रं त्रिरात्रं क्षितिपातने ॥ (५३।२)

अतिकृच्छ्रं च रुधिरे कृच्छ्रो ऽभ्यन्तरशोणिते । (५४।१)

नवाहम् अतिकृच्छ्री स्यात् पाणिपूरान्नभोजनः ॥ (५४।२)

त्रिरात्रम् उपवासी स्याद् अतिकृच्छ्रः स उच्यते । (५५।१)

सर्वेषाम् एव पापानां संकरे समुपस्थिते ॥ (५५।२)

दशसाहस्रम् अभ्यस्ता गायत्री शोधनं परं ॥ (५६।१)