पराशरधर्मसंहिताParāśaradharmasaṃhitā

ParDhSmṛti, 4

4 of 12 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अतिमानाद् अतिक्रोधात् स्नेहाद् वा यदि वा भयात् । (१।१)

atimānād atikrodhāt snehād vā yadi vā bhayāt |

1.2१.२

उद्बध्नीयात् स्त्री पुमान् वा गतिर् एषा विधीयते ॥ (१।२)

udbadhnīyāt strī pumān vā gatir eṣā vidhīyate ||

2.1२.१

पूयशोणितसम्पूर्णे त्व् अन्धे तमसि मज्जति । (२।१)

pūyaśoṇitasampūrṇe tv andhe tamasi majjati |

2.2२.२

षष्ठीर् वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते ॥ (२।२)

ṣaṣṭhīr varṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate ||

3.1३.१

नाशौचं नोदकं नाग्निं नाश्रुपातं च कारयेत् । (३।१)

nāśaucaṃ nodakaṃ nāgniṃ nāśrupātaṃ ca kārayet |

3.2३.२

वोढारो ऽग्निप्रदातारः पाशच्छेदकरास् तथा ॥ (३।२)

voḍhāro 'gnipradātāraḥ pāśacchedakarās tathā ||

4.1४.१

तप्तकृच्छ्रेण शुध्यन्तीत्य् एवम् आह प्रजापतिः । (४।१)

taptakṛcchreṇa śudhyantīty evam āha prajāpatiḥ |

4.2४.२

गोभिर् हतं तथोद्बद्धं ब्राह्मणेन तु घातितम् ॥ (४।२)

gobhir hataṃ tathodbaddhaṃ brāhmaṇena tu ghātitam ||

5.1५.१

संस्पृशन्ति तु ये विप्रा वोढारश् चाग्निदाश् च ये । (५।१)

saṃspṛśanti tu ye viprā voḍhāraś cāgnidāś ca ye |

5.2५.२

अन्ये ये वानुगन्तारः पाशच्छेदकराश् च ये ॥ (५।२)

anye ye vānugantāraḥ pāśacchedakarāś ca ye ||

6.1६.१

तप्तकृच्छ्रेण शुद्धास् ते कुर्युर् ब्राह्मणभोजनम् । (६।१)

taptakṛcchreṇa śuddhās te kuryur brāhmaṇabhojanam |

6.2६.२

अनडुत्सहितां गां च दद्युर् विप्राय दक्षिणाम् ॥ (६।२)

anaḍutsahitāṃ gāṃ ca dadyur viprāya dakṣiṇām ||

7.1७.१

त्र्यहम् उष्णं पिबेद् वारि त्र्यहम् उष्णं पयः पिबेत् । (७।१)

tryaham uṣṇaṃ pibed vāri tryaham uṣṇaṃ payaḥ pibet |

7.2७.२

त्र्यहम् उष्णं पिबेत् सर्पिर् वायुभक्षो दिनत्रयम् ॥ (७।२)

tryaham uṣṇaṃ pibet sarpir vāyubhakṣo dinatrayam ||

8.1८.१

षट्पलं तु पिबेद् अम्भस् त्रिपलं तु पयः पिबेत् । (८।१)

ṣaṭpalaṃ tu pibed ambhas tripalaṃ tu payaḥ pibet |

8.2८.२

पलम् एकं पिबेत् सर्पिस् तप्तकृच्छ्रं विधीयते ॥ (८।२)

palam ekaṃ pibet sarpis taptakṛcchraṃ vidhīyate ||

9.1९.१

यो वै समाचरेद् विप्रः पतितादिष्व् अकामतः । (९।१)

yo vai samācared vipraḥ patitādiṣv akāmataḥ |

9.2९.२

पञ्चाहं वा दशाहं वा द्वादशाहम् अथापि वा ॥ (९।२)

pañcāhaṃ vā daśāhaṃ vā dvādaśāham athāpi vā ||

10.1१०.१

मासार्धं मासम् एकं वा मासद्वयम् अथापि वा । (१०।१)

māsārdhaṃ māsam ekaṃ vā māsadvayam athāpi vā |

10.2१०.२

अब्दार्धम् अब्दम् एकं वा तदूर्ध्वं चैव तत्समः ॥ (१०।२)

abdārdham abdam ekaṃ vā tadūrdhvaṃ caiva tatsamaḥ ||

11.1११.१

त्रिरात्रं प्रथमे पक्षे द्वितीये कृच्छ्रम् आचरेत् । (११।१)

trirātraṃ prathame pakṣe dvitīye kṛcchram ācaret |

11.2११.२

तृतीये चैव पक्षे तु कृच्छ्रं सांतपनं चरेत् ॥ (११।२)

tṛtīye caiva pakṣe tu kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ caret ||

12.1१२.१

चतुर्थे दशरात्रं स्यात् पराकः पञ्चमे मतः । (१२।१)

caturthe daśarātraṃ syāt parākaḥ pañcame mataḥ |

12.2१२.२

कुर्याच्चान्द्रायणं षष्ठे सप्तमे त्व् ऐन्दवद्वयम् ॥ (१२।२)

kuryāccāndrāyaṇaṃ ṣaṣṭhe saptame tv aindavadvayam ||

13.1१३.१

शुद्ध्यर्थम् अष्टमे चैव षण् मासान् कृच्छ्रम् आचरेत् । (१३।१)

śuddhyartham aṣṭame caiva ṣaṇ māsān kṛcchram ācaret |

13.2१३.२

पक्षसंख्याप्रमाणेन सुवर्णान्य् अपि दक्षिणा ॥ (१३।२)

pakṣasaṃkhyāpramāṇena suvarṇāny api dakṣiṇā ||

14.1१४.१

ऋतुस्नाता तु या नारी भर्तारं नोपसर्पति । (१४।१)

ṛtusnātā tu yā nārī bhartāraṃ nopasarpati |

14.2१४.२

सा मृता नरकं याति विधवा च पुनः पुनः ॥ (१४।२)

sā mṛtā narakaṃ yāti vidhavā ca punaḥ punaḥ ||

15.1१५.१

ऋतुस्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । (१५।१)

ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ saṃnidhau nopagacchati |

15.2१५.२

घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः ॥ (१५।२)

ghorāyāṃ bhrūṇahatyāyāṃ yujyate nātra saṃśayaḥ ||

16.1१६.१

दरिद्रं व्याधितं मूर्खं भर्तारं यावमन्यते । (१६।१)

daridraṃ vyādhitaṃ mūrkhaṃ bhartāraṃ yāvamanyate |

16.2१६.२

सा शुनी जायते मृत्वा सूकरी च पुनः पुनः ॥ (१६।२)

sā śunī jāyate mṛtvā sūkarī ca punaḥ punaḥ ||

17.1१७.१

पत्यौ जीवति या नारी उपोष्य व्रतम् आचरेत् । (१७।१)

patyau jīvati yā nārī upoṣya vratam ācaret |

17.2१७.२

आयुष्यं हरते भर्तुः सा नारी नरकं व्रजेत् ॥ (१७।२)

āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet ||

18.1१८.१

अपृष्ट्वा चैव भर्तारं या नारी कुरुते व्रतम् । (१८।१)

apṛṣṭvā caiva bhartāraṃ yā nārī kurute vratam |

18.2१८.२

सर्वं तद् राक्षसान् गच्छेद् इत्य् एवं मनुर् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

sarvaṃ tad rākṣasān gacched ity evaṃ manur abravīt ||

19.1१९.१

बान्धवानां सजातीनां दुर्वृत्तं कुरुते तु या । (१९।१)

bāndhavānāṃ sajātīnāṃ durvṛttaṃ kurute tu yā |

19.2१९.२

गर्भपातं च या कुर्यान् न तां संभाषयेत् क्वचित् ॥ (१९।२)

garbhapātaṃ ca yā kuryān na tāṃ saṃbhāṣayet kvacit ||

20.1२०.१

यत् पापं ब्रह्महत्यायां द्विगुणं गर्भपातने । (२०।१)

yat pāpaṃ brahmahatyāyāṃ dviguṇaṃ garbhapātane |

20.2२०.२

प्रायश्चित्तं न तस्याः स्यात् तस्यास् त्यागो विधीयते ॥ (२०।२)

prāyaścittaṃ na tasyāḥ syāt tasyās tyāgo vidhīyate ||

21.1२१.१

न कार्यम् आवसथ्येन नाग्निहोत्रेण वा पुनः । (२१।१)

na kāryam āvasathyena nāgnihotreṇa vā punaḥ |

21.2२१.२

स भवेत् कर्मचाण्डालो यस् तु धर्मपराङ्मुखः ॥ (२१।२)

sa bhavet karmacāṇḍālo yas tu dharmaparāṅmukhaḥ ||

22.1२२.१

ओघवाताहृतं बीजं यस्य क्षेत्रे प्ररोहति । (२२।१)

oghavātāhṛtaṃ bījaṃ yasya kṣetre prarohati |

22.2२२.२

स क्षेत्री लभते बीजं न बीजी भागम् अर्हति ॥ (२२।२)

sa kṣetrī labhate bījaṃ na bījī bhāgam arhati ||

23.1२३.१

तद्वत् परस्त्रियाः पुत्रौ द्वौ स्मृतौ कुण्डगोलकौ । (२३।१)

tadvat parastriyāḥ putrau dvau smṛtau kuṇḍagolakau |

23.2२३.२

पत्यौ जीवति कुण्डः स्यात् मृते भर्तरि गोलकः ॥ (२३।२)

patyau jīvati kuṇḍaḥ syāt mṛte bhartari golakaḥ ||

24.1२४.१

औरसः क्षेत्रजश् चैव दत्तः कृत्रिमकः सुतः । (२४।१)

aurasaḥ kṣetrajaś caiva dattaḥ kṛtrimakaḥ sutaḥ |

24.2२४.२

दद्यान् माता पिता वापि स पुत्रो दत्तको भवेत् ॥ (२४।२)

dadyān mātā pitā vāpi sa putro dattako bhavet ||

25.1२५.१

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । (२५।१)

parivittiḥ parivettā yayā ca parividyate |

25.2२५.२

सर्वे ते नरकं यान्ति दातृयाजकपञ्चमाः ॥ (२५।२)

sarve te narakaṃ yānti dātṛyājakapañcamāḥ ||

26.1२६.१

द्वौ कृच्छ्रौ परिवित्तेस् तु कन्यायाः कृच्छ्र एव च । (२६।१)

dvau kṛcchrau parivittes tu kanyāyāḥ kṛcchra eva ca |

26.2२६.२

कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ दातुस् तु होता चान्द्रायणं चरेत् ॥ (२६।२)

kṛcchrātikṛcchrau dātus tu hotā cāndrāyaṇaṃ caret ||

27.1२७.१

कुब्जवामनषण्ढेषु गद्गदेषु जडेषु च । (२७।१)

kubjavāmanaṣaṇḍheṣu gadgadeṣu jaḍeṣu ca |

27.2२७.२

जात्यन्धे बधिरे मूके न दोषः परिवेदने ॥ (२७।२)

jātyandhe badhire mūke na doṣaḥ parivedane ||

28.1२८.१

पितृव्यपुत्रः सापत्नः परनारीसुतस् तथा । (२८।१)

pitṛvyaputraḥ sāpatnaḥ paranārīsutas tathā |

28.2२८.२

दाराग्निहोत्रसंयोगे न दोषः परिवेदने ॥ (२८।२)

dārāgnihotrasaṃyoge na doṣaḥ parivedane ||

29.1२९.१

ज्येष्ठो भ्राता यदा तिष्ठेद् आधानं नैव कारयेत् । (२९।१)

jyeṣṭho bhrātā yadā tiṣṭhed ādhānaṃ naiva kārayet |

29.2२९.२

अनुज्ञातस् तु कुर्वीत शङ्खस्य वचनं यथा ॥ (२९।२)

anujñātas tu kurvīta śaṅkhasya vacanaṃ yathā ||

30.1३०.१

नष्टे मृते प्रव्रजिते क्लीबे च पतिते पतौ । (३०।१)

naṣṭe mṛte pravrajite klībe ca patite patau |

30.2३०.२

पञ्चस्व् आपत्सु नारीणां पतिर् अन्यो विधीयते ॥ (३०।२)

pañcasv āpatsu nārīṇāṃ patir anyo vidhīyate ||

31.1३१.१

मृते भर्तरि या नारी ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता । (३१।१)

mṛte bhartari yā nārī brahmacaryavrate sthitā |

31.2३१.२

सा मृता लभते स्वर्गं यथा ते ब्रह्मचारिणः ॥ (३१।२)

sā mṛtā labhate svargaṃ yathā te brahmacāriṇaḥ ||

32.1३२.१

तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च यानि रोमाणि मानुषे । (३२।१)

tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca yāni romāṇi mānuṣe |

32.2३२.२

तावत्कालं वसेत् स्वर्गे भर्तारं यानुगच्छति ॥ (३२।२)

tāvatkālaṃ vaset svarge bhartāraṃ yānugacchati ||

33.1३३.१

व्यालग्राही यथा व्यालं बलाद् उद्धरते बिलात् । (३३।१)

vyālagrāhī yathā vyālaṃ balād uddharate bilāt |

33.2३३.२

एवं स्त्री पतिम् उद्धृत्य तेनैव सह मोदते ॥ (३३।२)

evaṃ strī patim uddhṛtya tenaiva saha modate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ParDhSmṛti, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit