माणिक्यरसायनसुजातिगुणमाणिक्यभस्म कर्षमितं शुभम् । (१।१)

कनकाभ्रकताम्राणां कान्तस्य भसितं पृथक् ॥ (१।२)

त्रिगुणत्वेन संवृद्धं मर्दयेत् समगन्धकैः । (२।१)

पुटेद्वनगिरिण्डैश्च पञ्चवाराणि यत्नतः ॥ (२।२)

एवं शिलालकाभ्यां च पुटेन्नीलाञ्जनेन च । (३।१)

तुल्यगन्धाश्मसूताभ्यां विहितां कज्जलीं शुभाम् ॥ (३।२)

ततस्तां कज्जलीं यत्नाद् गृहीत्वा तदनन्तरम् । (४।१)

लोहपात्रे परिद्राव्य बादरेणाल्पवह्निना ॥ (४।२)

माणिक्यादीनि भस्मानि क्षिप्त्वा तत्र विमिश्रयेत् । (५।१)

अथार्द्रकरसैस्तां तु मर्दयित्वाथ कज्जलीम् ॥ (५।२)

सम्यक् शुष्कं विचूर्ण्याथ क्षिपेद्रम्यकरण्डके । (६।१)

व्योषाज्यसम्मितं ह्येतन्माणिक्याद्यं रसायनम् ॥ (६।२)

व्योषाज्यसहितं लीढं षण्मासं पथ्यभोजिना । (७।१)

निहन्ति सकलान् रोगान् जरापलितसंयुतान् ॥ (७।२)

जीवेद्वर्षशतं चैव त्रिवारकृतभोजनः । (८।१)

क्षयादिजान् गदान् सर्वांस्तत्तद्रोगानुपानतः ॥ (८।२)

मौक्तिकरसायनम्जयन्तीरसनिष्पिष्टं शुकपिच्छेन मारितम् । (९।१)

मौक्तिकं रसमात्रं हि द्विगुणं स्वर्णभस्मकम् ॥ (९।२)

त्रिगुणं कान्तजं भस्म व्योमसत्त्वं चतुर्गुणम् । (१०।१)

दत्त्वा च गन्धसौभाग्यं शृङ्गवेरेण भावितम् ॥ (१०।२)

पुटेद् विंशतिवाराणि विद्राव्य पटगालितम् । (११।१)

सर्वतुल्येन बलिना रसेन कृतकज्जलीम् ॥ (११।२)

विद्राव्य पूर्ववद् भस्म मुक्तादीनां परिक्षिपेत् । (१२।१)

विमिश्र्य निक्षिपेत्तत्र क्षीरं छागीसमुद्भवम् ॥ (१२।२)

संशोषितं विचूर्ण्याथ काचकूप्यां विनिक्षिपेत् । (१३।१)

पिप्पलीमधुना सार्धं सेवितं वल्लमात्रया ॥ (१३।२)

रसायनविधानेन कुरुते वत्सरेण हि । (१४।१)

वलीपलितनिर्मुक्तं वार्धक्येन विवर्जितम् ॥ (१४।२)

श्रोत्रदन्तादिसम्पन्नं शतायुष्कं सचक्षुषम् । (१५।१)

मत्तदन्तिबलोपेतं विवादे विजयान्वितम् ॥ (१५।२)

लीढं मध्वाज्यतैलैश्च कणोपेताश्वगन्धया । (१६।१)

क्षयरोगं निहन्त्येव मण्डलार्धेन निश्चितम् ॥ (१६।२)

तत्तद्रोगानुपानैश्च निहन्ति सकलामयान् । (१७।१)

वन्ध्यापुत्रप्रदं ह्येतत् सूतिकामयनाशनम् ॥ (१७।२)

बालानां परमं पथ्यं वृष्यमायुष्यमुत्तमम् । (१८।१)

नागोदरोपविष्टं च हन्ति स्त्रीणां च वेगतः ॥ (१८।२)

हैयङ्गवीनसंयुक्तं तवराजेन संयुतम् । (१९।१)

गर्भिणीसर्वरोगेषु प्रशस्तं परिकीर्तितम् ॥ (१९।२)

प्रवालरसयनचतुष्पलं प्रवालस्य भस्मनो मृततारकम् । (२०।१)

तत्समं द्विगुणं ताम्रं प्रवालादर्धमाक्षिकम् ॥ (२०।२)

त्रिंशद्विभागिकं वज्रं षोडशांशं च नीलकम् । (२१।१)

व्योमसत्त्वं समं सर्वैस्तालकं सर्वतः समम् ॥ (२१।२)

विमर्द्य लुङ्गतोयेन यावद्दिनचतुष्टयम् । (२२।१)

सर्वार्धशुद्धसूतेन तस्माद् द्विगुणगन्धकैः ॥ (२२।२)

विहितां कज्जलीं सम्यक् द्रावयित्वा यथा पुरा । (२३।१)

प्रवालादीनि भस्मानि विनिक्षिप्य विमिश्र्य च ॥ (२३।२)

निर्वाप्य गोघृते सम्यग् द्वादशाब्दपुरातने । (२४।१)

शरावसम्पुटे रुद्ध्वा घृताक्तं स्वेदयेच्छनैः ॥ (२४।२)

विचूर्ण्य भावयेद्भृङ्गरसैर्वाराणि सप्त च । (२५।१)

व्योषाज्यसहितं हन्ति जूर्तिरोगं दिनैस्त्रिभिः ॥ (२५।२)

क्षयं च मण्डलार्धेन ग्रहणीं पाण्डुकामले । (२६।१)

कुम्भकामलिकारोगम् उदावर्तं महोदरम् ॥ (२६।२)

प्रमेहं मेदसो वृद्धिं वातव्याधिं कफामयम् । (२७।१)

गुदरोगं च मन्दाग्निं मूत्रवातम् अशेषतः ॥ (२७।२)

स्मरमन्दिरजव्याधिं वन्ध्यारोगांस् त्वगामयान् । (२८।१)

व्योषाज्यचित्रतोयैश्च ह्यनुपानम् अशेषतः ॥ (२८।२)

भूयो भूयो विसूच्यर्तिर् देहिनो यस्य जायते । (२९।१)

रसोऽयं तस्य दातव्यो मण्डलानां त्रयं खलु । (२९।२)

आमरोगे च दातव्यो भिषग्भिर्वत्सरावधि ॥ (२९।३)

तार्क्ष्यरसायनतार्क्ष्यभस्म तु शाणैकं वज्रभस्म तदर्धकम् । (३०।१)

मृतस्वर्णार्ककान्तानां निष्कद्वयमितं पृथक् ॥ (३०।२)

लोहभस्म मृतं सूतं सर्वमेकत्र मर्दयेत् । (३१।१)

पुटेद्विंशतिवाराणि पुटैः कुक्कुटसंज्ञकैः ॥ (३१।२)

अमृताम्बुसमायुक्तैः शिलागन्धकतालकैः । (३२।१)

सप्तवारं द्रवैः सार्धं दशभिः पिष्टकैः पुटेत् ॥ (३२।२)

एवं सिद्धं प्रभावाढ्यं तार्क्ष्यं नाम रसायनम् । (३३।१)

चित्रकार्द्रकरसोपेतं पीतं राजिकया मितम् ॥ (३३।२)

त्रिदोषजान् गदान्सर्वान् कफवातोद्भवानपि । (३४।१)

असाध्यान् सर्ववैद्यानां भेषजानां च कोटिभिः । (३४।२)

करोति क्षुधमत्यर्थं भुक्तं जरयति क्षणात् ॥ (३४।३)

पुष्परागरसायनपुष्परागोद्भवं भस्म पलार्धप्रमितं शुभम् । (३५।१)

तदर्धं पीतकाचं च तदर्धं ताम्रभस्मकम् ॥ (३५।२)

ताम्रस्यार्धं च रजतं जातरूपं तदर्धकम् । (३६।१)

वज्रभस्म तदर्धं च सर्वतुल्यं मृताभ्रकम् ॥ (३६।२)

तत्समं सूर्यकान्तं च मारितं बलिना सह । (३७।१)

तुल्येन बलिना सार्धं दशवारं पुटेत् खलु ॥ (३७।२)

नीलाञ्जनालताप्यानां पृथक् तानि पुटानि च । (३८।१)

इति सिद्धमिदं प्रोक्तं पुष्परागरसायनम् ॥ (३८।२)

क्षयादिसर्वरोगघ्नं कुष्ठव्याधिहरं परम् । (३९।१)

गुदगुल्मार्त्तिशमनं पुत्रीयं वृष्यमुत्तमम् ॥ (३९।२)

रसायनं तथा चैतत् क्षिप्रं गुल्महरं स्त्रियाः । (४०।१)

दीपनं परमं प्रोक्तं कामलापाण्डुनाशनम् । (४०।२)

बहुनात्र किमुक्तेन सर्वरोगविनाशनम् ॥ (४०।३)

वज्ररसायनएककर्षं मृतं वज्रं तावद्भूनागसत्त्वकम् । (४१।१)

ततश्च द्विगुणं स्वर्णं स्वर्णतुल्यं खसत्त्वकम् ॥ (४१।२)

तावन्मात्रं च कान्तायः सर्वं वारितरं कृतम् । (४२।१)

अष्टमांशश्च सूतस्य सर्वेभ्यः परिकीर्तितः ॥ (४२।२)

शुकपिच्छः समः सर्वैर् मर्दयेच्चणकाम्लकैः । (४३।१)

विधाय गोलकं रम्यं छायाशुष्कं समाचरेत् ॥ (४३।२)

ततो भूनागसत्त्वं हि गन्धकेन समं क्षिपेत् । (४४।१)

पुटितं शतवाराणि शतं वाराणि ताप्यकैः ॥ (४४।२)

सूर्यपर्णैश्च दुग्धैर्वा वाराणां विंशतिं ततः । (४५।१)

गुञ्जाटङ्कणसिक्थैश्च भूनागस्य रजोवृतम् ॥ (४५।२)

वर्तयित्वा तु तं गोलं कल्केनानेन लेपयेत् । (४६।१)

अर्धाङ्गुलदलेनाथ परिशोष्य खरातपे ॥ (४६।२)

निक्षिपेद् वालुकायन्त्रे प्रपचेद्दिनपञ्चकम् । (४७।१)

ततस् त्रिकोणगण्डीरदुग्धैर् गन्धकसंयुतैः ॥ (४७।२)

मर्दयित्वा तु तं गोलं पुटेद्वाराणि विंशतिम् । (४८।१)

पटचूर्णं ततः कृत्वा क्षिपेदन्तःकरण्डके ॥ (४८।२)

गुञ्जामितं भजेदेनं रम्यं वज्ररसायनम् । (४९।१)

ज्ञाताज्ञातेषु सर्वेषु गदेषु विविधेषु च ॥ (४९।२)

तत्तद्रोगानुपानेन दातव्यं भिषजा खलु । (५०।१)

न सोऽस्ति रोगो लोकेऽस्मिन्यो ह्यनेन न शाम्यति ॥ (५०।२)

रसायनप्रकारेण सेवितो मण्डलत्रयम् । (५१।१)

देहसिद्धिं करोत्येव विश्वविस्मयकारिणीम् । (५१।२)

बिल्वमेकं विना सर्वं पथ्यमत्र प्रकीर्तितम् ॥ (५१।३)

नीलरसायननीलरत्नकृतं भस्म पलमात्रं च हीरकम् । (५२।१)

स्वर्णं रौप्यं च कान्तं च ताप्यकं नृपवर्तकम् ॥ (५२।२)

समांशं सर्वमेतत् स्यात् सर्वतुल्यं च शुल्वकम् । (५३।१)

सर्वमेतन्मृतं ग्राह्यं समगन्धकसंयुतम् ॥ (५३।२)

मर्दयेत् कङ्गुणीतैलैर्यावत्स्याद्दिवसाष्टकम् । (५४।१)

ऊर्ध्वाधो गन्धकं दत्त्वा पुटेद्वाराणि विंशतिम् ॥ (५४।२)

श्वेतमुण्डीरसैः पश्चाद्भावयेत् सप्तवारकम् । (५५।१)

इति सिद्धं प्रभावाढ्यं रम्यं नीलरसायनम् ॥ (५५।२)

निहन्ति सकलान्रोगान्गुञ्जामात्रं निषेवितम् । (५६।१)

ज्वरं पाण्डुं क्षयं कासं शूलमर्शश्च गुल्मकम् ॥ (५६।२)

उदरं कुष्ठरोगं च श्वासं पञ्चविधं तथा । (५७।१)

तत्तद्भैषज्ययोगेन तत्तद्रोगनिबर्हणम् ॥ (५७।२)

गोमेदरसायनगोमेदं गन्धयोगेन लकुचद्रवयोगिना । (५८।१)

पुटित्वा दशवारैश्च जातं भस्म पलोन्मितम् ॥ (५८।२)

सुवर्णं रजतं कान्तं सर्वमौषधमारितम् । (५९।१)

क्रामणं पादपादेन प्रसितं चूलिकाम्बुना ॥ (५९।२)

ताप्यं गन्धर्वतैलेन पुटितं दशवारकम् । (६०।१)

निरुत्थं जायते भस्म सर्वथैव गुणाधिकम् ॥ (६०।२)

तदर्धसूतगन्धाभ्यां कृतकज्जलिकाद्रुतौ । (६१।१)

पूर्वभस्मत्रयं क्षिप्त्वा विमिश्र्य च समाहरेत् ॥ (६१।२)

विचूर्ण्य मुण्डिकाद्रावैर्भावयेत् सप्तवारकम् । (६२।१)

पटचूर्णं विधायाथ क्षिपेदन्तःकरण्डके ॥ (६२।२)

इदं हि परमं श्रेष्ठं गोमेदकरसायनम् । (६३।१)

योज्यं सर्वेषु रोगेषु तत्तद्रोगानुपानतः ॥ (६३।२)

करोति दीपनं तीव्रं सर्वार्हं च प्रियंकरम् । (६४।१)

ददाति परमां पुष्टिं बलं भीमबलोपमम् । (६४।२)

परमं वृष्यमायुष्यं नेत्र्यं मुखगदापहम् ॥ (६४।३)

वैदूर्यरसायनकान्तकल्केन वैदूर्यं सह गन्धेन मारितम् । (६५।१)

तद्भस्मनाष्टशाणेन तदर्धं मृतहेम च ॥ (६५।२)

तयोः समं तीक्ष्णरजो मृतं रूप्यं च तत्समम् । (६६।१)

मृतं च विमलं सर्वैः समं सर्वं विमर्दितम् ॥ (६६।२)

मिलितं मोचसारेण गोलीकृत्य विशोषयेत् । (६७।१)

अङ्गुलार्धदलेनैव शिलाजेन विमर्दयेत् ॥ (६७।२)

वालुकायन्त्रमध्यस्थं पक्षार्धं शनकैः पचेत् । (६८।१)

स्वतः शीतं समाहृत्य कुमारीमूलसारतः ॥ (६८।२)

मर्दयित्वा विशोष्याथ पीलुमूलजलैस्तथा । (६९।१)

तथैव चित्रमूलाद्भिः कन्थारीमूलसारतः ॥ (६९।२)

चिरबिल्वभवैस्तोयैर् विशोष्य च विचूर्ण्य च । (७०।१)

मृतसंजीवनं ह्येतद् वैदूर्यकरसायनम् ॥ (७०।२)

आर्द्रकद्रवसंयुक्तं गुञ्जामात्रं रसायनम् । (७१।१)

दातव्यं चित्रतोयैर्वा सन्निपाते विसंज्ञके ॥ (७१।२)

दन्तबन्धे तु संजाते वल्लमात्रममुं रसम् । (७२।१)

पादयोर्घर्षयेद्यत्नात् ततश्चेष्टामवाप्नुयात् ॥ (७२।२)

जातचेष्टस्य सलिलं मूर्ध्नि शीतं विनिक्षिपेत् । (७३।१)

शतकुम्भमितं स्वादु तीव्रा क्षुज्जायते ततः ॥ (७३।२)

यत् किंचिद् याचते तस्मै तत्तद्देयमभीप्सितम् । (७४।१)

आयुष्ये विद्यमाने स सुखी जीवति मानवः ॥ (७४।२)

त्रिदोषजातरोगेषु दातव्यं तण्डुलोन्मितम् । (७५।१)

पलार्धसितया युक्तमन्यथा हन्ति रोगिणम् ॥ (७५।२)

एकदोषोद्भवे रोगे संसर्गजनिते तथा । (७६।१)

न दातव्यं हि भिषजा वैदूर्यकरसायनम् ॥ (७६।२)

धृतानि वा तानि समर्चितानि सुजातियुक्तानि च संस्तुतानि । (७७।१)

हरन्ति रत्नान्यखिलं दुरिष्टं कुर्वन्त्यभीष्टं सततं यथेष्टम् ॥ (७७।२)

हरन्त्यलक्ष्मीं सततं समस्तान् दुष्कर्मजातान् इह सर्वरोगान् । (७८।१)

आयुष्यकारीणि हितानि सर्वरत्नप्रसूतानि रसायनानि ॥ (७८।२)