अथातः सम्प्रवक्ष्यामि धातूनां कौतुकं परं । (१।१)

स्वानुभूतं मया किंचित् श्रुतं वा शास्त्रतः खलु । (१।२)

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यत्कृत्वा ना सुखी भवेत् ॥ (१।३)

हेमकरणविधिः (१)रसकं दरदं ताप्यं गगनं कुनटी समम् । (२।१)

रक्तस्नुहीपयोभिश्च मर्दयेद्दिनसप्तकम् ॥ (२।२)

जलयंत्रेण वै पाच्यं चतुर्विंशतियामकम् । (३।१)

तेन वेध्यं द्रुतं ताम्रं तारं वा नागमेव वा ॥ (३।२)

सहस्रवेधी तत्कल्को जायते नात्र संशयः ॥ (४।०)

हेमकरणविधिः (२)एकभागस्तथा सूतो वज्रवल्ल्याथ मर्दितः । (५।१)

खल्वे त्रिनेम्याः स्वरसे पञ्चभागसमन्विते ॥ (५।२)

वेत्रयष्ट्या च रागिण्या पीतकल्कं प्रजायते । (६।१)

षोडशांशेन दातव्यं द्रुते ताम्रं सुशोधिते ॥ (६।२)

जायते प्रवरं हेम शुद्धं वर्णचतुर्दशम् ॥ (७।०)

हेमकरणविधिः (३)सुवर्णमाक्षिकं स्वेद्यं कांजिके दिवसत्रयम् । (८।१)

चर्मरङ्ग्या रसेनैव मर्दयेद्दिनसप्तकम् । (८।२)

जलेन धौतं तावच्च यावद्धेमनिभं भवेत् ॥ (८।३)

हेमकरणविधिः (४)दरदं रोमदेशीयं गोमूत्रेणैव स्वेदयेत् । (९।१)

दोलायंत्रे चतुर्यामं पश्चाच्छुद्धतमो भवेत् ॥ (९।२)

मनःशिला पद्मनिभा रक्ता चैव सुशोभना । (१०।१)

स्वेदिता मुनिपुष्पस्य रसेनैव तु दोलया ॥ (१०।२)

याममर्धमितं शुद्धा सर्वकार्येषु योजयेत् । (११।१)

नवसारस्तथा सूतः शोधितोऽग्निसहः खलु ॥ (११।२)

समभागानि सर्वाणि मर्दयेन्निम्बुकै रसैः । (१२।१)

मातलुंगरसेनैव कुमारीस्वरसेन च ॥ (१२।२)

सूर्यातपे विमर्द्योऽसौ पाचितो जलयन्त्रके । (१३।१)

दिनानि त्रीणि तीव्राग्नौ ततस्तदवतारयेत् ॥ (१३।२)

शतांशं वेधयेत्तारं शुद्धं हेम प्रजायते । (१४।१)

जलभेदो यदा न स्यान्नात्र कार्या विचारणा ॥ (१४।२)

हेमकरणविधिः (५)शिलया मारितं नागं कुमार्याः स्वरसेन च । (१५।१)

पुटद्वादशयोगेन नागभस्म प्रजायते ॥ (१५।२)

शतसंख्यानि वै कुर्यात्पुटान्येवं शरावके । (१६।१)

कुमार्याः स्वरसेनैव भावयेद्दिनसप्तकम् ॥ (१६।२)

पूर्ववत्पुटनं कार्यं शतसङ्ख्यामितं तथा । (१७।१)

सूतभस्म शिला तालसमं चेन्नागभस्मकम् ॥ (१७।२)

त्रिंशद्वनोपलैर्दद्यात्पुटं वाराहसंज्ञितम् । (१८।१)

अनेन विधिना सम्यक् शतसंख्यानि दापयेत् ॥ (१८।२)

पुटान्येवं कृते त्रीणि शतानि द्वादशाधिकम् । (१९।१)

पश्चाद् दृढे काचमये कूपे द्वात्रिंशयामकम् ॥ (१९।२)

वालुकाग्निं प्रदद्याच्च स्वांगशीतं समुद्धरेत् । (२०।१)

तलभस्म गृहीतव्यं वेधयेच्छुल्बतारके ॥ (२०।२)

शुद्धहेम भवेत्तेन नात्र कार्या विचारणा । (२१।१)

दृष्टप्रत्यययोगोऽयं कथितो नात्र संशयः ॥ (२१।२)

हेमकरणविधिः (६)गोमूत्रे काञ्जिके चाथ कुलत्थे वासरत्रयम् । (२२।१)

ताप्यकं स्वेदयेत्पश्चाल्लोहपात्रे प्रमर्दयेत् ॥ (२२।२)

तप्तखल्वेन संमर्द्य सेचयेन्निम्बुजद्रवैः । (२३।१)

सैन्धवं दापयेत्पश्चाच्चतुर्थांशं विशेषतः ॥ (२३।२)

भागैकं ताप्यकं सूताद्भागांस्त्रीनेव कारयेत् । (२४।१)

मर्दयेन्निम्बुनीरेण शुद्धवस्त्रेण गालयेत् ॥ (२४।२)

वस्त्रे लग्ना तु या पिष्टी ग्राहयेत्तां भिषग्वरः । (२५।१)

एवं कृते द्विस्त्रिवारं ताप्यसत्वं ग्रसेद्रसः ॥ (२५।२)

पिष्ट्या गोलस्तु कर्तव्यो मूषायां ध्मापयेत्सुधीः । (२६।१)

इन्द्रगोपनिभं ग्राह्यं ताप्यसत्वं सुशोभनम् ॥ (२६।२)

हीनवर्णसुवर्णेऽपि गद्याणे वल्लमात्रकम् । (२७।१)

तुत्थकं वल्लमात्रं च दत्त्वा हेम प्रगालयेत् ॥ (२७।२)

तत्सुवर्णस्य पत्राणि कार्याण्येवं प्रलेपयेत् । (२८।१)

तुत्थकं बीजपूरस्य रसेनापि प्रमर्दयेत् ॥ (२८।२)

गैरिकेण समं कृत्वा हेमपत्राणि लेपयेत् । (२९।१)

मन्दवह्नौ च प्रपुटेत् द्वित्रिवारं प्रयत्नतः ॥ (२९।२)

कुङ्कुमाभं सुवर्णं हि जायते नात्र संशयः । (३०।१)

वार्तिकेन्द्राः कुरुध्वं हि सत्यं गुरुवचो यथा ॥ (३०।२)

द्वौ वर्णौ वर्धते सम्यक् नात्र कार्या विचारणा ॥ (३१।०)

हेमकरणविधिः (७)शुद्धं ताम्रं ताप्यचूर्णेन तुल्यं द्राव्यं पश्चाड् ढालयेल्लाकुचे हि । (३२।१)

गन्धाच्चूर्णं ताप्यताम्रावशेषं कृत्वा दद्याद्वल्लकं हीनवये । (३२।२)

वर्णोत्कर्षो जायते तेन सम्यक् सत्यं प्रोक्तं नन्दिना कौतुकाय ॥ (३२।३)

हेमकरणविधिः (८)ताप्यं नागं गन्धकं सूतराजो हिंगूलं वै हेम शुद्धं शिला च । (३३।१)

चूर्णं कृत्वा निक्षिपेत् काचकूप्याम् आपूर्यान्ते स्वै रसैः शाकजैर्वा ॥ (३३।२)

अग्निं दद्याल्लावकाख्ये पुटे च शुद्धः कल्को जायते षष्टिसंख्यैः । (३४।१)

शुद्धं तारं वेधितं वल्लकेन गद्याणं वै जायते शुद्धहेम ॥ (३४।२)

हेमकरणविधिः (९)अहिरिपुम् अहितुल्यं सारितं सूतराजे बलिवसगिरिचूर्णैः कान्तपात्रे सुदग्धम् । (३५।१)

सुविहितफणिभागैर्हेमगर्भेण बद्धो भुजगजितरसेन्द्रो वेधयेल्लक्षवेधी ॥ (३५।२)

हेमकरणविधिः (१०)द्वौ भागौ शुद्धताम्रस्य द्वौ भागौ शुद्धहेमजौ । (३६।१)

चतुर एव भागांश्च शुद्धतारस्य कारयेत् ॥ (३६।२)

अष्टौ भागाः प्रकर्तव्या रसकस्य प्रयत्नतः । (३७।१)

अन्धमूषागतं ध्मातं द्रावितं हेम जायते ॥ (३७।२)

हेमकरणविधिः (११)विदितागमवृद्धैर्हि पुटे पक्वं कनीयसि । (३८।१)

त्रिगुणं चूर्णनिर्बद्धं तारमायाति काञ्चनम् ॥ (३८।२)

हेमकरणविधिः (१२)पारदं पलमेकं तु प्रस्थार्धं शुद्धगन्धकम् । (३९।१)

किंशुपत्ररसेनैव रसैर्वा पुष्पसंभवैः ॥ (३९।२)

सूर्यातपे मर्दयेद्धि षण्मासावधिमात्रकम् । (४०।१)

षोडशांशेन रजतं विध्यते नात्र संशयः ॥ (४०।२)

सप्तवर्णं भवेद्धेम हट्टविक्रययोग्यकम् ॥ (४१।०)

हेमकरणविधिः (१३)पारदं गंधकं शुल्वं माक्षिकं तुत्थकं तथा । (४२।१)

रसकं दरदं स्वर्णगैरिकं नवसादरम् ॥ (४२।२)

सूरक्षारं शिलां चैव समभागानि मर्दयेत् । (४३।१)

तदर्धं रसकं मुक्त्वा वज्रमूषे निरुन्धयेत् ॥ (४३।२)

यथा धूमो न निर्गच्छेत्तथा मुद्रां प्रदापयेत् । (४४।१)

तोलमेकं सुवर्णं हि जायते नात्र संशयः ॥ (४४।२)

घटिकातुर्यमात्रं हि ध्मापयेत्सततं भिषक् ॥ (४५।०)

हेमकरणविधिः (१४)स्वल्पवर्णसुवर्णस्य गद्याणैकस्य मुद्रिका । (४६।१)

माक्षिकं रसकं तुत्थं गैरिकं नवसादरम् ॥ (४६।२)

सूरक्षारं सदरदं टङ्कणेन समन्वितम् । (४७।१)

प्रतिवल्लद्वयं कुर्यात् कासमर्दप्रसूनकैः ॥ (४७।२)

स्त्रीदुग्धेन च संमर्द्य लेपयेत्तेन मुद्रिकाम् । (४८।१)

सोरक्षारं सदरदं टंकणेन समन्वितम् ॥ (४८।२)

सैंधवस्य च भागैकमिष्टिकाभागयुग्मकम् । (४९।१)

स्थालिकायन्त्रमध्यस्थं मध्ये संस्थाप्य मुद्रिकाम् ॥ (४९।२)

यामत्रितयपर्यन्तं वह्निं कुर्यात्प्रयत्नतः । (५०।१)

स्वांगशीतं ततः कृत्वा मुद्रिकां तां समुद्धरेत् । (५०।२)

वेदवर्णास्तु संघर्षाद् वर्धन्ते नात्र संशयः ॥ (५०।३)

हेमकरणविधिः (१५)घोषाकृष्टं तु यत्ताम्रं रजतेन समन्वितम् । (५१।१)

तीक्ष्णचूर्णं सदरदं घृष्टं कन्यारसेन वै ॥ (५१।२)

पश्चाद्विधेया गुटिकाः सूक्ष्माश्चैवाढकीसमाः । (५२।१)

वापिता द्राविते द्रव्ये सर्वं ताम्रं तु संक्षिपेत् ॥ (५२।२)

रूप्यमानं समुत्तार्य समहेम्ना च गालयेत् । (५३।१)

जायते दशवर्णं तु सत्यमेतदुदीरितम् ॥ (५३।२)

हेमकरणविधिः (१६)ताम्रे सप्तगुणं नागं वाहितं पुनरेव हि । (५४।१)

तेन ताम्रेण रसकं सप्तवारं च वाहयेत् ॥ (५४।२)

स्वर्णवर्णं हि तत्ताम्रं जायते नात्र संशयः ॥ (५५।०)

हेमकरणविधिः (१७)भूनागसत्त्वमूषायां द्रावयेत्स्वर्णमुत्तमम् । (५६।१)

ताप्यसत्वेन संयुक्तं शतवारं पुनः पुनः । (५६।२)

जपापुष्पनिभं स्वर्णं जायते नात्र संशयः ॥ (५६।३)

हेमकरणविधिः (१८)दशवर्णस्य गद्याणे रक्तं तद्धेमवल्लकम् । (५७।१)

द्वौ वर्णौ वर्धतः सम्यक् हट्टविक्रययोग्यकम् ॥ (५७।२)

हेमकरणविधिः (१९)पुष्पकासीसकं रम्यं मर्दयेदर्कपत्रजे । (५८।१)

रसेऽथ च चक्रिकां कुर्याद्रसकस्य पलोन्मिताम् ॥ (५८।२)

वेष्टितां पूर्वकल्केन रविघर्मेण शोषयेत् । (५९।१)

त्रिंशद्वनोपलैः सम्यक् पुटान्येवं हि विंशतिः ॥ (५९।२)

षोडशांशेन रजतं विध्यते नात्र संशयः । (६०।१)

सप्तवर्णसवर्णं हि जायते नात्र संशयः ॥ (६०।२)

हेमकरणविधिः (२०)सूतको द्विपलः कार्यः तु सुम्बिलश्च चतुष्पलः । (६१।१)

चतुष्टंकमिता कार्या स्फटिकी निर्मला शुभा ॥ (६१।२)

वृश्चिकालीरसे घृष्टा दिनम् एकं तु वार्तिकैः । (६२।१)

पश्चाच्च शोषयेत्सर्वं यन्त्रे डमरुके न्यसेत् ॥ (६२।२)

गैरिकं स्थापयेत्पूर्वं खटिकां च तथोपरि । (६३।१)

तन्मध्ये गर्तकं कृत्वा गर्तके नवसादरम् ॥ (६३।२)

टङ्कमानं प्रकर्तव्यं तस्योपरि च सूतकम् । (६४।१)

सूतकोपरि सारं हि पूर्वोक्तं टंकमानकम् ॥ (६४।२)

मुद्रां कृत्वा शोषयित्वा पश्चाच्चुल्ल्यां निवेशयेत् । (६५।१)

अग्निं कुर्यात्प्रयत्नेन यामषोडशमात्रकं ॥ (६५।२)

स्वांगशीतं समुत्तार्य ऊर्ध्वलग्नं तु ग्राहयेत् । (६६।१)

पश्चात् खल्वे निधायाथ वृश्चिकाल्या प्रमर्दयेत् ॥ (६६।२)

काचकूप्यां क्षिपेत् सर्वं कूपीं वालुकायन्त्रके । (६७।१)

वह्निं द्वादशभिर्यामैः कुर्याच्छीतं समाहरेत् ॥ (६७।२)

वल्लमात्रं ततो दद्यात्सार्धटङ्के सुताम्रके । (६८।१)

दृष्टप्रत्यययोगोऽयं नाथसुन्दरभाषितः ॥ (६८।२)

रौप्यकरणविधिः (१)लोहचूर्णं पलमितं सुमलक्षारम् अभ्रकम् । (६९।१)

टंकणं शाणमानं हि तैलेनैरण्डजेन वै ॥ (६९।२)

घर्षयेद्वटिकायुग्मं गोलं कृत्वा धमेत्ततः । (७०।१)

भस्त्रया ध्मापयेत्सम्यक् लोहं रसनिभं भवेत् ॥ (७०।२)

तल्लोहं त्रिगुणं चैव रसकं कारयेत्सुधीः । (७१।१)

लोहं च रसकं पश्चाद्गालितं वज्रमूषया ॥ (७१।२)

लोहशेषं समुत्तार्य ताम्रे दद्याच्च वल्लकम् । (७२।१)

गद्याणके भवेत्तारं तत्तारं शुद्धतारके ॥ (७२।२)

अर्धभागे भवेच्छुद्धं तारं दोषविवर्जितम् ॥ (७३।०)

रौप्यकरणविधिः (२)खण्डं कर्षप्रमाणं हि सुमलक्षारकस्य हि । (७४।१)

वेष्टितं नरकेशेन द्रुते नागे निमज्जितम् ॥ (७४।२)

निर्वापितं निम्बुजले चैकविंशतिवारकम् । (७५।१)

द्रुते शुल्वस्य गद्याणे रक्तिकापञ्चमात्रकम् ॥ (७५।२)

कल्कं दद्यात्प्रयत्नेन तारवर्णं प्रजायते । (७६।१)

गद्याणे चतुरो वल्लान् रूप्यं दत्त्वा प्रगालयेत् । (७६।२)

जायते रुचिरं तारं सत्यम् एतदुदीरितम् ॥ (७६।३)

रौप्यकरणविधिः (३)शंखं सुम्बलनामानं पलान्यष्टौ प्रकल्पयेत् । (७७।१)

गोजिह्वारससंमिश्रं दिनमेकं प्रमर्दयेत् ॥ (७७।२)

निम्बूरसेन धूर्तेन काकमाचीरसेन वै । (७८।१)

गृंजनस्य रसेनैव दिनमेकं प्रमर्दयेत् ॥ (७८।२)

अर्कदुग्धेन वै भाव्यं तैलेनैरण्डजेन च । (७९।१)

यवमात्रां गुटीं कृत्वा विशोष्य चातपे खरे ॥ (७९।२)

काचकूप्यां विनिक्षिप्य मुद्रयेत्कूपिकामुखं । (८०।१)

संस्थाप्य वालुकायन्त्रे पचेत्षोडशयामकम् ॥ (८०।२)

स्वांगशीतं समुत्तार्य ग्राह्यं सत्वं तद् ऊर्ध्वगम् । (८१।१)

सत्त्वं गद्याणमेकं तु तन्मात्रं तारसंपुटम् ॥ (८१।२)

सूतं गद्याणकं स्वच्छं टंकणं वल्लपञ्चकम् । (८२।१)

सूतमात्रं क्षारसत्त्वं सर्वं चैकत्र मर्दितम् ॥ (८२।२)

स्वरसेन तु केतक्या गोलं कृत्वा विशोषितम् । (८३।१)

तारसंपुटमध्ये तु धारितं तं च गोलकम् ॥ (८३।२)

पश्चात्ताम्रकृतां मूषामष्टवल्लमितां शुभाम् । (८४।१)

शरावसंपुटस्यान्तर्धारयेत्तदनंतरम् ॥ (८४।२)

धान्याभ्रं तुल्यं पंकेन कृत्वा श्रावं तु पूरयेत् । (८५।१)

वाराहाख्यपुटैकेन जायते कल्क उत्तमः ॥ (८५।२)

ताम्रं द्वादशवल्लं हि रूप्यं वल्लद्वयं तथा । (८६।१)

वंगं वल्लमितं शुद्धं सर्वमेकत्र गालयेत् ॥ (८६।२)

चतुर्गुञ्जाप्रमाणं हि दापयेन्मतिमान् भिषक् । (८७।१)

जायते प्रवरं तारं सत्यम् एतद् उदीरितम् ॥ (८७।२)

रौप्यकरणविधिः (४)अस्थिभक्षमलबंगमारितं तालकाभ्रविषसूतटंकणम् । (८८।१)

वज्रिभानुपयसा सुभावितं स्यान्नरेन्द्र शुभतारपर्वतम् ॥ (८८।२)

रौप्यकरणविधिः (५)वंगं तालकमभ्रकं शशिरसं तीक्ष्णं विषं टंकणं । (८९।१)

त्रैवारेण च मूकमूषधमितं विन्दन्ति चन्द्रप्रभम् ॥ (८९।२)

आरं द्वादशभागमष्टरविणो बीजं चतुर्थांशकम् । (९०।१)

भूगण्डादिसमस्तदोषरहितं श्रीपूज्यपादोदितम् ॥ (९०।२)

रौप्यकरणविधिः (६)पारदस्य त्रयो भागा भागैकं रजतस्य हि । (९१।१)

निम्बूरसेन संमर्द्य पिष्टीं कृत्वा प्रयत्नतः ॥ (९१।२)

कांजिकेन तु तां पिष्टीं स्तम्भयेद्वासरत्रयम् । (९२।१)

सारयेद्बंगमध्ये तु सूतकं तदनंतरम् ॥ (९२।२)

सारितं सूतकं तेन तालसत्त्वेन साधयेत् । (९३।१)

तेन वेध्यं द्रुतं ताम्रं षोडशांशेन यत्नतः ॥ (९३।२)

जायते प्रवरं तारं चंद्रनक्षत्रसन्निभम् ॥ (९४।०)

रौप्यकरणविधिः (७)सूतकस्य त्रयो भागा बंगं भागद्वयं तथा । (९५।१)

मर्दयेद्दिनमेकं तु कांजिकेन समन्वितम् ॥ (९५।२)

सर्वेभ्यस्त्रिगुणेनाथ सुम्बलेन प्रमर्दयेत् । (९६।१)

स्नुह्यर्कदुग्धेन समं भावयेद्वासरत्रयम् ॥ (९६।२)

यवप्रमाणां गुटिकां रवितापेन शोषिताम् । (९७।१)

काचकूप्यां निधायाथ वह्निं कुर्यात्प्रयत्नतः ॥ (९७।२)

यामषोडशपर्यंतं वालुकायंत्रके पचेत् । (९८।१)

स्वांगशीतं समुद्धृत्य चोर्ध्वगं सत्वमाहरेत् ॥ (९८।२)

षोडशांशेन शुल्बं हि कुन्तवेधेन वेधयेत् । (९९।१)

जायते प्रवरं तारं हट्टविक्रययोग्यकम् ॥ (९९।२)

रौप्यकरणविधिः (८)पलाष्टमात्रं तालं तु द्विकर्षप्रमितं रसम् । (१००।१)

निम्बूरसेन संमर्द्यं वासरैकं प्रयत्नतः ॥ (१००।२)

पश्चात्तं मर्दयेद्धीमान् तैलेनैरण्डजेन वै । (१०१।१)

वालुकायन्त्रमध्यस्थं पचेद्यामांस्तु षोडश ॥ (१०१।२)

पश्चात्सत्त्वं समुद्धृत्य मर्दयेदेकवासरम् । (१०२।१)

अतसीतिलतैलेन काचकूप्यां निधापयेत् ॥ (१०२।२)

पूर्ववत्पाचयेद् वह्नौ स्वांगशीतं समुद्धरेत् । (१०३।१)

अनेनैव प्रकारेण पुनरेवं तु कारयेत् ॥ (१०३।२)

कूपीतलस्थितं सत्त्वं ग्राह्यं चेत्प्रवरं सदा । (१०४।१)

षोडशांशेन शुल्बस्य वेधं कुर्यान्न संशयः ॥ (१०४।२)

रौप्यकरणविधिः (९)पारदं टंकमानं तु लवणं द्विगुणं तथा । (१०५।१)

खल्वे विमर्दयेत्तावद्यावन्नष्टो रसो भवेत् ॥ (१०५।२)

ताम्रं गद्याणकं शुद्धं बंगं वल्लमितं कुरु । (१०६।१)

द्रुते ताम्रेऽथ लवणं सूतकेन समन्वितम् ॥ (१०६।२)

माषमात्रं प्रदातव्यं चतुर्थांशेन रूप्यकम् । (१०७।१)

तद्रूप्ये मर्दितं सूतं क्षेप्तव्यं जलयन्त्रके ॥ (१०७।२)

तत्त्रयोदशकं रूप्यं जायते नात्र संशयः ॥ (१०८।०)

रौप्यकरणविधिः (१०)तालेन निहतं बंगं तद्बंगेन तु रूप्यकम् । (१०९।१)

पचेद्यामाष्टकं सम्यक् कल्क एवं प्रजायते । (१०९।२)

वल्लं गद्याणके दद्याद् बंगं स्तम्भयते ध्रुवम् ॥ (१०९।३)

रौप्यकरणविधिः (११)दरदं खण्डशः कृत्वा टंकत्रयमितं पृथक् । (११०।१)

वज्रीक्षीरेण तत्स्वेद्यं दोलायंत्रेण वार्तिकैः ॥ (११०।२)

तारचूर्णं समं लेप्यं लुङ्गतोयसमं तथा । (१११।१)

गोवरैः पाचयेत्स्वल्पमेव द्वादशयामकम् ॥ (१११।२)

पिष्टिस्तम्भो भवेत्तेन पश्चात्ताररजः पृथक् । (११२।१)

कुर्याद्दरदखण्डेन समं सीसं च दापयेत् ॥ (११२।२)

गालयेन्मूषिकामध्ये शीतं कृत्वा तु खोटकम् । (११३।१)

भस्म मूषोपरि न्यस्य ध्मापयेच्च शनैः शनैः ॥ (११३।२)

शुद्धशङ्खनिभं रूप्यं निष्कमात्रं हि निःसरेत् ॥ (११४।०)

रौप्यकरणविधिः (१२)द्विपलं शुद्धसूतं च द्विपलं रसकस्य च । (११५।१)

तालकं च पलद्वंद्वं सुर्मिलं युग्ममात्रकम् ॥ (११५।२)

कूप्यामारोपयेत्सर्वं मुखं ताम्रेण रुन्धयेत् । (११६।१)

वालुकायन्त्रके सम्यक् पचेद् द्वादशयामकम् ॥ (११६।२)

कूपीमुखे तु यल्लग्नं सत्त्वं ग्राह्यं प्रयत्नतः । (११७।१)

शुल्बे षोडशवेधेन कारयेद्रजतं वरम् ॥ (११७।२)

रौप्यकरणविधिः (१३)सूतकं पलमेकं तु शंखाभं सुर्मिलं पलम् । (११८।१)

एरण्डतैले घृष्टं तद्धारितं खर्परे वरे ॥ (११८।२)

अन्धितं ताम्रपात्रेण मुद्रितं सुदृढं कृतम् । (११९।१)

पश्चाच्चुल्ल्यां समारोप्य वह्निं कुर्याच्छनैः शनैः ॥ (११९।२)

सार्धं यामं ततः पाच्यं स्वांगशीतं समुद्धरेत् । (१२०।१)

ताम्रपात्रे तु यल्लग्नं सर्वं सत्त्वं समाहरेत् ॥ (१२०।२)

घृताक्तं टंकणोपेतं गालितं मूषिकामुखे । (१२१।१)

देयं तद्वल्लमात्रं हि द्रुते ताम्रे तु सत्त्वकम् ॥ (१२१।२)

शंखाभं जायते तारं नात्र कार्या विचारणा ॥ (१२२।०)

रौप्यकरणविधिः (१४)तालं ताम्रं रीतिघोषं समांशं कुर्यादेवं गालितं ढालितं हि । (१२३।१)

अम्ले वर्गे सप्तवारं प्रढाल्य पश्चाद्योज्यं तुल्यभागे च रूप्ये । (१२३।२)

शुद्धं रूप्यं षोडशाख्यं हि सम्यक् जातं दृष्टं नानृतं सत्यमेतत् ॥ (१२३।३)

रौप्यकरणविधिः (१५)श्वेतं सौवीरकं शुद्धं पाचितं विषमुष्टिना । (१२४।१)

स्वच्छे सूतवरे वल्लं निक्षिप्तं रूप्यकृद्भवेत् ॥ (१२४।२)

रौप्यकरणविधिः (१६)शुद्धस्फटिकसंकाशं सुर्मिलं दृश्यते क्वचित् । (१२५।१)

मृत्खर्परे पाचितं हि निम्बूकद्रवसंयुतम् ॥ (१२५।२)

घटिकाद्वयमानेन शुद्धकल्कः प्रजायते । (१२६।१)

चतुःषष्ट्यंशमानेन वेधयेच्छुल्बकं शुभम् ॥ (१२६।२)

जायते प्रवरं तारं सर्वदोषविवर्जितम् ॥ (१२७।०)

रौप्यकरणविधिः (१७)सप्तधातुमयी मूषा क्षारभस्मप्रपूरिता । (१२८।१)

कदल्याः क्षारकेणैव तथापामार्गसंभवैः ॥ (१२८।२)

मध्ये पारदकं मुक्त्वा पुनरेवं प्रपूरयेत् । (१२९।१)

अनेन विधिना पूर्या द्वितीया मूषिका शुभा ॥ (१२९।२)

मुद्रितव्या प्रयत्नेन गोवरे पुटके न्यसेत् । (१३०।१)

सूतकं बन्धम् आयाति वङ्गाभं तु प्रजायते । (१३०।२)

द्रुतद्रावं घातसहं दृष्टमेवं मया खलु ॥ (१३०।३)

कृत्रिममौक्तिककरणम्नेत्राण्याहृत्य मत्स्यानां पक्त्वा दुग्धेन यामकम् । (१३१।१)

पश्चादाकृष्णकणकान् आकृष्य किल कण्डयेत् ॥ (१३१।२)

तानि शालिसमेतानि तावच्छुभ्राणि कारयेत् । (१३२।१)

पश्चादिष्टिकचूर्णेन हस्ते कृत्वा प्रमर्दयेत् ॥ (१३२।२)

मौक्तिकानि हि जायन्ते कृतान्येवं मया खलु ॥ (१३३।०)

सूक्ष्ममौक्तिकेभ्यो बृहन्मौक्तिककरणम्मूषिकां कारयेच्छुद्धां स्फाटिकीं दहनोपलाम् । (१३४।१)

मौक्तिकानि तु सूक्ष्माणि निम्बूद्रावे निधापयेत् ॥ (१३४।२)

अहोरात्रेण सर्वाणि नवनीतसमानि च । (१३५।१)

तस्य पंकस्य गुटिकां मसृणां तु प्रकारयेत् ॥ (१३५।२)

पश्चात्तां मूषिकामध्ये चित्राघर्मे द्वियामकम् । (१३६।१)

चत्वारि कांस्यभाण्डानि चतुर्दिक्षु गतानि च ॥ (१३६।२)

अर्भकाः पातयेत्सर्वाः मध्यभाजनकोपरि । (१३७।१)

बध्यते मौक्तिकं श्रेष्ठतरं सर्वगुणैर्युतम् ॥ (१३७।२)

कृत्रिमप्रवालकरणम्शुद्धशङ्खस्य चूर्णं हि सूक्ष्मं कृत्वा प्रयत्नतः । (१३८।१)

अर्धभागं च दरदं चूर्णयेन्मतिमांस्ततः ॥ (१३८।२)

सद्यः सूताविकक्षीरं तेन दुग्धेन मर्दयेत् । (१३९।१)

वर्तिं विधाय मतिमान् कार्पासास्थिषु स्वेदयेत् ॥ (१३९।२)

स्वांगशीतं समुत्तार्य प्रवालं रुचिरं भवेत् ॥ (१४०।०)