अथेदानीं प्रवक्ष्यामि गुणाधिक्यान्महारसान् । (१।१)

तेषां नामानि वर्गांश्च सत्त्वानि तद्गुणांस्तथा ॥ (१।२)

महारसाःक्रमेण गगनं ताप्यं वैक्रांतं विमलं तथा । (२।१)

रसकं शैलसंभूतं राजावर्तकसस्यके । (२।२)

एते महारसाश्चाष्टावुदिता रसवादिभिः ॥ (२।३)

अभ्र:: सुब्त्य्पेस्:: चोलोउर्क्रमप्राप्तमहं वक्ष्ये गगनं तु चतुर्विधम् । (३।१)

श्वेतं रक्तं तथा पीतं कृष्णं परमसुंदरम् ॥ (३।२)

श्वेतं श्वेतक्रियायोग्यं रक्तं पीतं हि पीतकृत् । (४।१)

कृष्णाभ्रं सर्वरोगाणां नाशनं परमं सदा ॥ (४।२)

अभ्र:: सुब्त्य्पेस्वज्रं पिनाकं नागं च मंडूकमभिधीयते । (५।१)

अनेन विधिना प्रोक्ता भेदाः सन्तीह षोडश ॥ (५।२)

अभ्राणामेव सर्वेषां वज्रमेवोत्तमं सदा । (६।१)

शेषाणि त्रीणि चाभ्राणि घोरान् व्याधीन् सृजन्ति हि । (६।२)

तस्माद्यत्नेन सद्वैद्यैर्वर्जनीयानि नित्यशः ॥ (६।३)

वज्र:: परीक्षावज्राभ्रं धम्यमानेऽग्नौ विकृतिं न क्वचिद् भजेत् । (७।१)

सेवितं तन्मृतिं हन्ति वज्राभं कुरुते वपुः ॥ (७।२)

पिनाक:: परीक्षापिनाकं चाग्निसंतप्तं विमुञ्चति दलोच्चयम् । (८।१)

सेवितं चैकमासेन कृमिं कुष्ठं करोत्यलम् ॥ (८।२)

नाग:: परीक्षानागाभ्रं ध्मापितं सम्यक् नागवत् स्फूर्जते ध्रुवम् । (९।१)

नाग:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सेवितं तत्प्रकुरुते क्षयरोगसमुद्भवम् ॥ (९।२)

विषं हालाहलं पीतं मारयत्येव निश्चितम् । (१०।१)

तथा नागाभ्रनामेदं सद्वैद्यः कथयत्यलम् ॥ (१०।२)

मण्डूक:: परीक्षामंडूकाभ्रं प्रकुरुते ताप्यमानं हि नित्यशः । (११।१)

क्षणं चाग्नौ न तिष्ठेत मंडूकसदृशां गतिम् ॥ (११।२)

मंडूकाभ्रं न सेव्यं हि कथितं रसवेदिभिः ॥ (१२।०)

अभ्रक:: शोधनस्वेदयेद्दिनमेकं तु कांजिकेन तथाभ्रकम् । (१३।१)

पश्चात्कुलत्थजे क्वाथे तक्रे मूत्रेऽथ वह्निना ॥ (१३।२)

अभ्र:: शोधनपाचितं दोषशून्यं तु शुद्धिमायाति निश्चितम् । (१४।१)

तथाग्नौ परितप्तं तु निषिञ्चेत् सप्तवारकम् ॥ (१४।२)

कांजिके चापि निर्दोषम् अभ्रके जायते ध्रुवम् । (१५।१)

वराक्वाथे तथा दुग्धे गवां मूत्रे तथैव च । (१५।२)

मार्कवस्य रसेनापि दोषशून्यं प्रजायते ॥ (१५।३)

अभ्र:: मारणसूक्ष्मचूर्णं ततः कृत्वा पिष्ट्वा हंसपदीरसैः । (१६।१)

चक्राकारं कृतं शुष्कं दद्यादर्धगजाह्वये ॥ (१६।२)

षट् पुटानि ततो दत्त्वा पुनरेवं पुनर्नवा । (१७।१)

रसेन मर्दितं गाढमभ्रांशेन तु टंकणम् ॥ (१७।२)

पुनश्च चक्रिकां कृत्वा सप्तवारं पुटेत्खलु । (१८।१)

तण्डुलीयरसेनैव तद्वद्वासारसेन च ॥ (१८।२)

पुटयेत्सप्तवाराणि पुटं दद्याद्गजार्धकम् । (१९।१)

अनेन विधिना चाभ्रं म्रियते नात्र संशयः । (१९।२)

चन्द्रिकारहितं सम्यक् सिंदूराभं प्रजायते ॥ (१९।३)

अभ्र:: मारणकासमर्दरसेनैव धान्याभ्रं पाचितं शुभम् । (२०।१)

शतवारेण म्रियते नात्र कार्या विचारणा ॥ (२०।२)

अभ्र:: मारणएवं मुस्तारसेनापि तण्डुलीयशिफारसैः । (२१।१)

टंकणेन समं पिष्ट्वा चक्राकारमथाभ्रकम् ॥ (२१।२)

षष्टिसंख्यपुटैः पक्वं सिन्दूरसदृशं भवेत् । (२२।१)

कुष्ठक्षयादिरोगघ्नं अभ्रकं जायते ध्रुवम् ॥ (२२।२)

अभ्र:: मारणनागवल्लीदलरसैर्वटमूलत्वचा तथा । (२३।१)

वृषामत्स्यादनीभ्यां च मत्स्याक्ष्या सपुनर्भुवा ॥ (२३।२)

वटवृक्षस्य मूलेन मर्दितं पुटितं घनम् । (२४।१)

सिंदूरसदृशं वर्णे भवेद्विंशतिमे पुटे ॥ (२४।२)

सूक्ष्मं सूक्ष्मं जलप्लावं रक्तवर्णसमुज्ज्वलम् । (२५।१)

सर्वरोगहरं चापि जायते बहुभिः पुटैः ॥ (२५।२)

अभ्र:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मृतं वज्राभ्रकं सम्यक् सेवनीयं सदा बुधैः । (२६।१)

वलिपलितनाशाय दृढतायै शरीरिणाम् ॥ (२६।२)

सर्वव्याधिहरं त्रिदोषशमनं वह्नेश्च संदीपनम् । (२७।१)

वीर्यस्तंभविवृद्धिकृत्परमिदं कृच्छ्रादिरोगापहम् ॥ (२७।२)

भूतोन्मादनिवारणं स्मृतिकरं शोफामयध्वंसनं । (२८।१)

सद्यः प्राणविवर्धनं ज्वरहरं सेव्यं सदा चाभ्रकम् ॥ (२८।२)

यथा विषं यथा वज्रं शस्त्रो ऽग्निः प्राणहृद्यथा । (२९।१)

भक्षितं चन्द्रिकायुक्तम् अभ्रकं तादृशं गुणैः ॥ (२९।२)

अभ्र:: सत्त्व:: पातनपादांशं टंकणं दत्त्वा मुसलीरसमर्दितम् । (३०।१)

ध्मापितं कोष्ठिकायन्त्रे सत्त्वरूपं प्रजायते ॥ (३०।२)

अभ्र:: सत्त्व:: पातनखल्वे पिष्ट्वा तु मतिमान् सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् । (३१।१)

गालितं वस्त्रखण्डेन घृतेन च परिप्लुतम् ॥ (३१।२)

भर्जितं दशवाराणि लोहखर्परकेण वै । (३२।१)

अग्निवर्णसमं यावत् तावत्पिष्ट्वा तु भर्जयेत् ॥ (३२।२)

शुकपिच्छसमं पिष्ट्वा क्वाथे तु वटमूलजे । (३३।१)

ततो विंशतिवाराणि पुटेच्छूकरसंज्ञकैः ॥ (३३।२)

वराकषायैर्मतिमान् तथा कुरु भिषग्वर । (३४।१)

नीलीगुंजावरापथ्यामूलकेन सुभावयेत् ॥ (३४।२)

संशुष्कं भक्षयेद्विद्वान् सर्वरोगहरं परम् । (३५।१)

अभ्रसत्वात्परं नास्ति रसायनमनुत्तमम् ॥ (३५।२)

यदि चेत् शतवाराणि पाचयेत्तीव्रवह्निना । (३६।१)

तदामृतोपमं चाभ्रं देहलोहकरं परम् ॥ (३६।२)

अभ्र:: सत्त्व:: पातनधान्याभ्रकं ततः कृत्वा द्वात्रिंशत्पलमात्रकम् । (३७।१)

लाक्षागुंजाक्षुद्रमीनाः टङ्कणं दुग्धम् आविकम् ॥ (३७।२)

सर्षपाः शिग्रुपिण्याकं सिन्धूत्थं मृगशृङ्गकम् । (३८।१)

माक्षिकं च समांशानि सर्वाण्येव तु कारयेत् ॥ (३८।२)

धान्याभ्रकेन तुल्येन मर्दयेन्मतिमान्भिषक् । (३९।१)

पुनर्नवाया वासायाः कासमर्दस्य तण्डुलैः ॥ (३९।२)

मत्स्याक्ष्या हंसपद्याश्च कारवेल्ल्या रसैः पृथक् । (४०।१)

खलगोधूमयोश्चूर्णैः कारयेद्वटकान् शुभान् ॥ (४०।२)

पश्चात् कोष्ठ्यां धमेच्छुष्कान् भस्त्रिकाद्वितयेन तान् । (४१।१)

खदिरस्य तु चांगारैः सत्वं निःसरति ध्रुवम् ॥ (४१।२)

पृथक् कृत्वा तु रवकान् कांस्यवर्णान् विशेषतः । (४२।१)

तत्किट्टं गोमयेनाथ वटकान्कारयेत्पुनः ॥ (४२।२)

ध्मापयेत् पूर्वविधिना पुनः सत्वं हि निःसरेत् । (४३।१)

अनेन विधिना कार्यं पञ्चगव्येन मिश्रितम् ॥ (४३।२)

पञ्चाजेनाथ महिषीपञ्चकेन समं कुरु । (४४।१)

पतत्येवमसंदिग्धं सत्यं गुरुवचो यथा ॥ (४४।२)

अभ्र:: सत्त्व:: मारणअथाभ्रसत्त्वरवकान् अम्लवर्गेण पाचयेत् । (४५।१)

शोधनीयगणेनैव मूषामध्ये तु शोधयेत् ॥ (४५।२)

काचटंकणगुंजाज्यसारघैः शोधयेत्खलु । (४६।१)

मधुतैलवसाज्येषु दशवाराणि ढालयेत् ॥ (४६।२)

मार्दवं कारयेत्सत्यं योगेनानेन सर्वदा । (४७।१)

सत्वस्य गोलकानेवं तप्तानेवं तु कांजिके ॥ (४७।२)

निर्वाप्य तत्क्षणादेव कण्डयेल्लोहपारया । (४८।१)

अनेनैव प्रकारेण सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् ॥ (४८।२)

भर्जयेद् घृतमध्ये तु त्रीणि वाराणि यत्नतः । (४९।१)

पेषणं तु प्रकर्तव्यं शिलापट्टेन यत्नतः ॥ (४९।२)

धात्रीपत्ररसेनापि तस्याः फलरसेन वा । (५०।१)

पुनर्भुवा वासया च कांजिकेनाथ गन्धकैः । (५०।२)

पुटयेद्दशवाराणि म्रियते चाभ्रसत्त्वकम् ॥ (५०।३)

अभ्र:: सत्त्व:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मृतं सत्वं हरेन्मृत्युं सर्वरोगविनाशनम् । (५१।१)

क्षयं पाण्डुं ग्रहणिकां श्वासं शूलं सकामलम् ॥ (५१।२)

ज्वरान्मेहांश्च कासांश्च गुल्मान्पञ्चविधानपि । (५२।१)

मन्दाग्निमुदराण्येवम् अर्शांसि विविधानि च ॥ (५२।२)

अनुपानप्रयोगेण सर्वरोगान्निहन्ति च । (५३।१)

अभ्रसत्वगुणान्वक्तुं शक्यते न समासतः ॥ (५३।२)

राजावर्त:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्किंचिद्रक्तोऽथ नीलश्च मिश्रवर्णप्रभः सदा । (५४।१)

तौल्ये गुरुश्च मसृणो राजावर्त्तो वरः स्मृतः ॥ (५४।२)

राजावर्त:: शोधनगोमूत्रेणाथ क्षारैश्च तथाम्लैः स्वेदिताः खलु । (५५।१)

त्रिवारेण विशुध्यन्ति राजावर्तादयो रसाः ॥ (५५।२)

राजावर्त:: मारणचूर्णितः शुकपिच्छेन भृंगराजरसेन वै । (५६।१)

सप्तवारेण पुटितो राजावर्त्तो मरिष्यति ॥ (५६।२)

राजावर्त:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्श्लेष्मप्रमेहदुर्नामपाण्डुक्षयनिवारणः । (५७।१)

पाचनो दीपनश्चैव वृष्योऽनिलविषापहः ॥ (५७।२)

राजावर्त:: सत्त्व:: पातनकोशातकी क्षीरकन्दो वंध्याकर्कोटकी तथा । (५८।१)

काकमाची राजशमी त्रिफला गृहधूमकः ॥ (५८।२)

राजावर्तो रसैरेषां सत्वं मुञ्चति मर्दितः । (५९।१)

ध्मापितः खदिरांगारैर् भस्त्रिकाद्वितयेन च ॥ (५९।२)

अष्टधारोष्ठफलकः षट्कोणो मसृणो गुरुः । (६०।१)

शुद्धमिश्रितवर्णैश्च युक्तो वैक्रांत उच्यते ॥ (६०।२)

वैक्रान्त:: सुब्त्य्पेस्:: चोलोउर्श्वेतः पीतस्तथा कृष्णो नीलः पारावच्छविः । (६१।१)

वैक्रान्तकर्बूरः श्यामवर्णश्च वैक्रांतश्चाष्टधा स्मृतः ॥ (६१।२)

वैक्रान्त:: शोधनक्वाथे कुलत्थजे स्विन्नो वैक्रांतः शुध्यति ध्रुवम् । (६२।१)

वैक्रान्त:: मारणगन्धनिम्बूरसैर्मर्द्यः पुटितो म्रियते ध्रुवम् ॥ (६२।२)

वैक्रान्त:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसायुःप्रदस्त्रिदोषघ्नो वृष्यः प्राणप्रदः सदा । (६३।१)

वेगप्रदो वीर्यकर्ता प्रज्ञावर्णौ करोति हि ॥ (६३।२)

रसायनेषु सर्वेषु पूर्वगण्यस्तु रोगहा । (६४।१)

वज्रवद् गुणकारी च वैक्रांतो रसबन्धकः ॥ (६४।२)

वैक्रान्त:: सत्त्व:: पातनसूर्यातपे मर्दितोऽसौ सत्वपातगणौषधैः । (६५।१)

शुष्कायितो वटीकृत्य मूषास्थो ध्मापितोऽपि वै ॥ (६५।२)

सत्वं मुञ्चति वैक्रांतः सत्यं गुरुवचो यथा । (६६।१)

वैक्रान्त:: सत्त्व:: मेदिच्। उसेमृतसूतेन तुल्यांशं सत्वं वैक्रांतसंभवम् ॥ (६६।२)

मृताभ्रसत्वसंयुक्तं मर्दितं सममात्रकम् । (६७।१)

कणामध्वाज्यसंमिश्रं वल्लमात्रं निषेवितम् ॥ (६७।२)

सर्वान् रोगान्निहन्त्याशु जीवेद् वर्षशतं सुखी । (६८।१)

त्रिवर्षसेवनान्नूनं वलीपलितनाशनम् ॥ (६८।२)

सस्यक:: म्य्थ्। ओरिगिन्सद्यो हालाहलं पीतम् अमृतं गरुडेन च । (६९।१)

सुधायुक्ते विषे वान्ते पर्वते मरुताह्वये ॥ (६९।२)

घनीभूतं च संजातं सस्यकं खलु कथ्यते । (७०।१)

सस्यक:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्नीलं मरकतच्छायं तेजोयुक्तं प्रशस्यते ॥ (७०।२)

सस्यक:: शोधनस्वेदितं माहिषाज्याभ्यां गवां मूत्रैर्नरस्य वा । (७१।१)

दोलायन्त्रेण यामौ द्वौ शुध्यत्येव हि सस्यकम् ॥ (७१।२)

सस्यक:: मारणगंधाश्मटंकणाभ्यां च लकुचद्रावमर्दितम् । (७२।१)

कुक्कुटाह्वैः सप्तपुटैर्म्रियते चांधमूषया ॥ (७२।२)

सस्यक:: सत्त्व:: पातननिघृष्टं टंकणेनैव निम्बूद्रावेण मूषया । (७३।१)

ध्मातं च ताम्ररूपं हि सत्त्वं मुञ्चति सस्यकम् ॥ (७३।२)

विषेण सहितं यस्मात्तस्माद्विषगुणाधिकम् । (७४।१)

सुधायुक्तं विषं येन सुधाधिकगुणं तथा ॥ (७४।२)

सस्यक:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्त्रिदोषशमनं चैव विषहृद् गुदशूलनुत् । (७५।१)

अम्लपित्तविबन्धघ्नं रसायनवरं सदा ॥ (७५।२)

वान्तिं करोति रेकं च श्वित्रकुष्ठापहं तथा । (७६।१)

नाम्ना मयूरतुत्थं हि सर्वव्याधिनिवारणम् ॥ (७६।२)

सस्यक, भूनाग:: सत्त्व:: रिन्ग्भूनागसत्वसंयुक्तं सत्वमेतत्समीकृतम् । (७७।१)

अनयोर्मुद्रैका कार्या शूलघ्नी सा भवेत् खलु ॥ (७७।२)

डाकिनीभूतसंवेशचराचरविषं जयेत् । (७८।१)

राज्ञां सदैव रक्षार्थं विधातव्या सुमुद्रिका ॥ (७८।२)

माक्षिकमाक्षिकं द्विविधं ज्ञेयं रुक्मताप्यप्रभेदतः । (७९।१)

स्वर्णमाक्षिक (?)प्रथमं माक्षिकं स्वर्णं कान्यकुब्जसमुत्थितम् ॥ (७९।२)

सुवर्णवर्णसदृशं नववर्णसमन्वितम् । (८०।१)

माक्षिक:: ताप्य (<> स्वर्ण)तटे तपत्याः संजातं ताप्याख्यं माक्षिकं वदेत् ॥ (८०।२)

पाषाणदलसंमिश्रं पाण्डुरं पञ्चवर्णवत् । (८१।१)

गुणाल्पकं भवत्येतत् स्वल्पं सत्त्वं विमुञ्चति ॥ (८१।२)

माक्षिक:: मारणमूत्रे तक्रे च कौलत्थे मर्दितं शुष्कमेव च । (८२।१)

गंधाश्मबीजपूराभ्यां पिष्टं तच्छ्रावसंपुटे ॥ (८२।२)

पञ्चवाराहपुटकैर् दग्धं मृतिमवाप्नुयात् ॥ (८३।०)

माक्षिक:: सत्त्व:: पातनलोहपात्रे सुसंदग्धं लोहदण्डेन घर्षितम् । (८४।१)

यदा रक्तं धातुनिभं जायते निंबुकद्रवैः ॥ (८४।२)

घर्षयेत् त्रिगुणं सूतं मुक्त्वा संघर्षणं कुरु । (८५।१)

दिनैकं घर्षयित्वा तु दृढवस्त्रेण गालयेत् ॥ (८५।२)

वस्त्रस्था पिष्टिका लग्ना त्वधः पतति पारदः । (८६।१)

अनेनैव प्रकारेण द्वित्रिवारेण गालयेत् ॥ (८६।२)

तत्पिष्टीगोलकं ग्राह्यं यंत्रे डमरुके न्यसेत् । (८७।१)

प्रहरद्वयमात्रं चेदग्निं प्रज्वालयेदधः ॥ (८७।२)

इन्द्रगोपसमं सत्वमधःस्थं ग्राहयेत्सुधीः । (८८।१)

अनेनैव विधानेन ताप्यसत्वं समाहरेत् ॥ (८८।२)

टंकणेन समायुक्तं द्रावितं मूषया यदा । (८९।१)

तदा ताम्रप्रभं सत्वं जायते नात्र संशयः ॥ (८९।२)

देहलोहकरं सम्यक् देवीशास्त्रेण भाषितम् ॥ (९०।०)

सर्वामयघ्नं सततं पारदस्यामृतं परम् । (९१।१)

मेलनं कुरुते लोहे परमं च रसायनम् ॥ (९१।२)

विमल:: सुब्त्य्पेस्प्रथमो हेमविमलो हेमवद्वर्णसंयुतः । (९२।१)

द्वितीयो रूप्यविमलो रूप्यवद् दृश्यते खलु ॥ (९२।२)

तृतीयः कांस्यविमलः कांस्यवर्णसमो हि सः । (९३।१)

विमल:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस्स्निग्धश्च वर्तुलश्चैव षट्कोणः फलकान्वितः ॥ (९३।२)

विमल:: शोधनवासारसे मर्दितो हि शुद्धोऽतिविमलो भवेत् । (९४।१)

विमल:: मारणगंधाश्मनिंबुकद्रावैर् मर्दितः पुटितो मृतिम् । (९४।२)

शृङ्गस्य भस्मना चापि पुटैश्च दशधा पुटेत् ॥ (९४।३)

विमल:: सत्त्व:: पातननिम्बूरसेन संपिष्ट्वा मूषामध्ये निरुध्य च । (९५।१)

विमलः सीससदृशं ध्मातो मुञ्चति सत्त्वकम् ॥ (९५।२)

विमल:: सत्त्व:: मेदिच्। उसेपिष्टीकृतं हि तत्सत्वं पारदेन समन्वितम् । (९६।१)

द्रुते गंधे हि निक्षिप्तं तालकं त्रिगुणं तथा ॥ (९६।२)

मनःशिला पञ्चगुणा वालुकायन्त्रके खलु । (९७।१)

ज्वालयेत् क्रमशश्चैव पश्चाद्रजतभस्मकम् ॥ (९७।२)

सममात्रं हि वैक्रांतं सर्वं संचूर्णयेत्खलु । (९८।१)

संगाल्य यत्नतो वस्त्रात्स्थापयेत्कूपिकान्तरे ॥ (९८।२)

वह्निं कुर्यादष्टयामं स्वांगशीतं समुद्धरेत् । (९९।१)

वल्लमात्रं च मधुना लेहयेत् व्योषसंयुतं ॥ (९९।२)

बालानां रोगहरणं ज्वरपाण्डुप्रमेहनुत् । (१००।१)

ग्रहणीकामलाशूलमन्दाग्निक्षयपित्तहृत् ॥ (१००।२)

अनुपानविशेषणं सर्वरोगान्निहन्ति च ॥ (१०१।०)

वृष्यः पित्तानिलहरो रसायनवरः खलु ॥ (१०२।०)

शिलाजतु:: सुब्त्य्पेस्तत्राद्यं द्विविधं चैव सत्सत्वं सत्वहीनकम् । (१०३।१)

गुणाधिकं तयोर्मध्ये यत्पूर्वं सर्वदोषहृत् ॥ (१०३।२)

शिलाजतु:: ओरिगिन् ड़्रोम् रोच्क्स्निदाघे तीव्रतापाद्धि हिमप्रत्यन्तपर्वतात् । (१०४।१)

हेमतारार्कगर्भेभ्यः शिलाजतु विनिःसरेत् ॥ (१०४।२)

शिलाजतु:: ड़्रोम् गोल्द्बन्धूकपुष्पसदृशं गुरु स्निग्धं सुशीतलम् । (१०५।१)

रुक्मगर्भगिरौ जातं परमं तद्रसायनम् ॥ (१०५।२)

किंचित्तिक्तं च मधुरं शिलाजं सर्वदोषनुत् ॥ (१०६।०)

शिलाजतु:: ड़्रोम् सिल्वेर्तारगर्भगिरेर्जातं पाण्डुरं स्वादु शीतलम् । (१०७।१)

पित्तपाण्डुक्षयघ्नं च शिलाजतु हि पाण्डुरम् ॥ (१०७।२)

शिलाजतु:: ड़्रोम् चोप्पेर्शुल्वगर्भगिरेर् जातं कृष्णवर्णं घनं गुरु । (१०८।१)

गिरिजं कफवातघ्नं विशेषात्सर्वरोगजित् ॥ (१०८।२)

शिलाजतु:: परीक्षा:: शुद्धअग्नौ यज्जायते क्षिप्तं लिंगाकारमधूमकम् । (१०९।१)

उदके च विलीयेत तच्छुद्धं च विधीयते ॥ (१०९।२)

शिलाजतु:: शोधनअम्लैश्च गुग्गुलूपेतैः क्षाराद्यैर् भाण्डमध्यतः । (११०।१)

विशुध्यति शिलाजातं स्वेदितं घटिकाद्वयम् ॥ (११०।२)

शिलाजतु:: मारणमनःशिलालुङ्गरसैः शिलया गंधकेन वा । (१११।१)

तालकेनाथ पुटितं शिलाजं म्रियते ध्रुवम् ॥ (१११।२)

छगणैरष्टभिः कृत्वा भस्मीभूतं शिलाजतु ॥ (११२।०)

शिलाजतु:: मेदिच्। उसेशिलाजतु तु संशुद्धं सेवेत यः पुमान् सदा । (११३।१)

जीवेद्वर्षशतं साग्रं न रोगैर्बाध्यते खलु ॥ (११३।२)

मूत्रकृच्छ्राश्मरीरोगाः प्रयान्त्येव न संशयः । (११४।१)

महारसे चोपरसे धातुरत्नेषु पारदे । (११४।२)

ये गुणाः कथिताः सद्भिः शिलाधातौ वदन्ति ते ॥ (११४।३)

वैक्रांतकांतत्रिफलात्रिकटुभिः समन्वितम् । (११५।१)

वल्लोन्मितं वै सेवेत सर्वरोगगणापहम् ॥ (११५।२)

पलितं वलिभिः सार्धं हन्यादेव न संशयः ॥ (११६।०)

कर्पूरशिलाजतुकर्पूरसदृशं श्वेतं कर्पूराख्यं शिलाजतु । (११७।१)

कर्पूरशिलाजतु:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसश्मरीमेहकृच्छ्रघ्नं कामलापाण्डुनाशनम् ॥ (११७।२)

कर्पूरशिलाजतु:: शोधनअम्लतोयेन संस्विन्नं शुष्कं शुद्धिमुपैति च । (११८।१)

कर्पूरशिलाजतु:: मारण, सत्त्वपातननोदितं मारणं तस्य सत्वपातनकं बुधैः ॥ (११८।२)

रसक:: सुब्त्य्पेस्द्विविधो रसकः प्रोक्तः कारवेल्लकदर्दुरः । (११९।१)

कारवेल्लक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सत्वपाते परः प्रोक्तः प्रथमश्चौषधादिषु ॥ (११९।२)

सर्वमेहहरश्चैव पित्तश्लेष्मविनाशनः । (१२०।१)

नागार्जुनेन कथितौ सिद्धौ श्रेष्ठरसावुभौ ॥ (१२०।२)

कृतौ येनाग्निसहनौ सूतखर्परकौ शुभौ । (१२१।१)

तेन स्वर्गमयी सिद्धिरर्जिता नात्र संशयः ॥ (१२१।२)

रसक:: शोधनरसकस्तापितः सम्यक् निक्षिप्तो रसपूरके । (१२२।१)

निर्मलत्वमवाप्नोति सप्तवारं निमज्जितः ॥ (१२२।२)

रसक:: शोधनकांजिके वाथ तक्रे वा नृमूत्रे मेषमूत्रके । (१२३।१)

द्रावितो ढालितः सम्यक् खर्परः परिशुध्यति ॥ (१२३।२)

रसक:: रञ्जन ओड़् चोप्पेर् wइथ् ~खर्परं रेतितं शुद्धं स्थापितं नरमूत्रके । (१२४।१)

रञ्जयेन्मासमेकं हि ताम्रं स्वर्णप्रभं वरम् ॥ (१२४।२)

रसक:: सत्त्व:: पातनशिला हरिद्रा त्रिफला गृहधूमैः ससैंधवैः । (१२५।१)

भल्लातकैष्टंकणैश्च क्षारैरम्लैश्च वर्तितम् ॥ (१२५।२)

पादांशसंयुतैर्मूषां वृंताकफलसन्निभाम् । (१२६।१)

निरुध्य शोषयित्वाथ मूषां मूषोपरि न्यसेत् ॥ (१२६।२)

प्रध्माते खर्परे ज्वाला सिता नीला भवेद्यदा । (१२७।१)

लोहसंदंशके कृत्वा धृत्वा मूषामधोमुखीम् ॥ (१२७।२)

भूम्याम् आढालयेत् सत्त्वं यथा नालं न भज्यते । (१२८।१)

तदा सीसोपमं सत्वं पतत्येव न संशयः ॥ (१२८।२)

अनेनैव प्रकारेण त्रिवारं हि कृते सति । (१२९।१)

विनिःसरेत्सर्वसत्वं सत्यं हि गुरुणोदितम् ॥ (१२९।२)

रसक:: सत्त्व:: मारणतालकेन समायुक्तं सत्वं निक्षिप्य खर्परे । (१३०।१)

घर्षयेल्लोहदण्डेन म्रियते च न संशयः ॥ (१३०।२)

रसक:: सत्त्व:: मृत:: मेदिच्। उसेमृतं सत्वं मृतं कांतं समांशेनापि योजितम् । (१३१।१)

माषमात्रमिदं चूर्णं वराक्वाथेन संयुतम् ॥ (१३१।२)

लोहपात्रस्थितं रात्रौ तिलजप्रतिवापकम् । (१३२।१)

निहन्ति मधुमेहं च क्षयं पाण्डुं तथानिलम् ॥ (१३२।२)

योनिरोगांश्च नारीणां ज्वरांश्च विषमानपि । (१३३।१)

स्त्रीरोगान्हन्ति सर्वांश्च श्वासकासपुरोगमान् ॥ (१३३।२)