रसप्रकाशसुधाकरRasaprakāśasudhākara

RPSudh, 9

9 of 13 · 80 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दिव्यौषधीदिव्यौषधीनां नामानि कथ्यन्तेऽत्र मयाधुना । (१।१)

divyauṣadhīdivyauṣadhīnāṃ nāmāni kathyante'tra mayādhunā |

1.2१.२

चतुःषष्टिमिताः सम्यग्रसबन्धकराः शुभाः । (१।२)

catuḥṣaṣṭimitāḥ samyagrasabandhakarāḥ śubhāḥ |

1.3१.३

सोमवल्ली तथा सोभवृक्षं सोमकला लता ॥ (१।३)

somavallī tathā sobhavṛkṣaṃ somakalā latā ||

2.1२.१

भूपद्मिनी गोनसा चेदुच्चटा चेश्वरी लता । (२।१)

bhūpadminī gonasā ceduccaṭā ceśvarī latā |

2.2२.२

भूतकेशी कृष्णलता लशुनी च रुदन्तिका । (२।२)

bhūtakeśī kṛṣṇalatā laśunī ca rudantikā |

2.3२.३

वाराही सप्तपत्त्रा च नागिनी सर्पिणी तथा ॥ (२।३)

vārāhī saptapattrā ca nāginī sarpiṇī tathā ||

3.1३.१

छत्त्रिणी चैव गोशृंगी ज्योतिर्नाम्नी च रक्तिका । (३।१)

chattriṇī caiva gośṛṃgī jyotirnāmnī ca raktikā |

3.2३.२

पत्त्रवल्ली काकिनी च चाण्डाली ताम्रवल्लिका ॥ (३।२)

pattravallī kākinī ca cāṇḍālī tāmravallikā ||

4.1४.१

पीतवल्ली च विजया महौषध्यमरी लता । (४।१)

pītavallī ca vijayā mahauṣadhyamarī latā |

4.2४.२

नवनीता रुद्रवल्ली लम्बिनी भूमितुम्बिका ॥ (४।२)

navanītā rudravallī lambinī bhūmitumbikā ||

5.1५.१

गान्धर्वी व्याघ्रपादी च गोमारी च त्रिशूलिनी । (५।१)

gāndharvī vyāghrapādī ca gomārī ca triśūlinī |

5.2५.२

त्रिदण्डी करसी भृंगवल्ली चमरिका तथा ॥ (५।२)

tridaṇḍī karasī bhṛṃgavallī camarikā tathā ||

6.1६.१

करवल्ली लता चैव वज्राङ्गी चिरवल्ल्यपि । (६।१)

karavallī latā caiva vajrāṅgī ciravallyapi |

6.2६.२

रोहिणी बिल्विनी भूतशोचनी चैव कथ्यते ॥ (६।२)

rohiṇī bilvinī bhūtaśocanī caiva kathyate ||

7.1७.१

मार्कण्डी च करीरी च ह्यक्षरा कुटजा तथा । (७।१)

mārkaṇḍī ca karīrī ca hyakṣarā kuṭajā tathā |

7.2७.२

मूलकन्दाम्बुवल्ली च मुनिवल्ली च कीर्तिता ॥ (७।२)

mūlakandāmbuvallī ca munivallī ca kīrtitā ||

8.1८.१

घृतगन्धा निम्बुवल्ली तिलकन्दातसीतला । (८।१)

ghṛtagandhā nimbuvallī tilakandātasītalā |

8.2८.२

बोधवल्ली सत्त्वगन्धा कूर्मवल्ली च माधवी ॥ (८।२)

bodhavallī sattvagandhā kūrmavallī ca mādhavī ||

9.1९.१

विशाला च महानागी मण्डूकी क्षीरगन्धिका । (९।१)

viśālā ca mahānāgī maṇḍūkī kṣīragandhikā |

9.2९.२

चतुःषष्टिरिति प्रोक्ता दिव्यौषध्यो महाबलाः ॥ (९।२)

catuḥṣaṣṭiriti proktā divyauṣadhyo mahābalāḥ ||

10.1१०.१

एकैकाया रसेनापि सूतो बन्धत्वमाप्नुयात् । (१०।१)

ekaikāyā rasenāpi sūto bandhatvamāpnuyāt |

10.2१०.२

अनया साधितः सूतो जरादारिद्र्यनाशनः ॥ (१०।२)

anayā sādhitaḥ sūto jarādāridryanāśanaḥ ||

11.1११.१

तास्तु लक्षणसंयुक्ताः सोमदेवेन भाषिताः । (११।१)

tāstu lakṣaṇasaṃyuktāḥ somadevena bhāṣitāḥ |

11.2११.२

ग्रन्थविस्तरभीत्यात्र नाममात्रेण कीर्तिताः ॥ (११।२)

granthavistarabhītyātra nāmamātreṇa kīrtitāḥ ||

12.1१२.१

रसौध्यःअतः परं रसौषध्यः प्रोच्यन्ते शास्त्रवर्त्मना । (१२।१)

rasaudhyaḥataḥ paraṃ rasauṣadhyaḥ procyante śāstravartmanā |

12.2१२.२

जलोत्पला चिञ्चिका च जलापामार्गमांसिके ॥ (१२।२)

jalotpalā ciñcikā ca jalāpāmārgamāṃsike ||

13.1१३.१

जलकुम्भी मेघनादा ईश्वरी चापराजिता । (१३।१)

jalakumbhī meghanādā īśvarī cāparājitā |

13.2१३.२

मालार्जुनी वेणुका च शिखिपादा च तिक्तिका ॥ (१३।२)

mālārjunī veṇukā ca śikhipādā ca tiktikā ||

14.1१४.१

काश्मर्यतिविषा प्रोक्ता समङ्गा जालिनी तथा । (१४।१)

kāśmaryativiṣā proktā samaṅgā jālinī tathā |

14.2१४.२

तुषम्बुका च दुर्गन्धा पाषाणी शुकनासिका ॥ (१४।२)

tuṣambukā ca durgandhā pāṣāṇī śukanāsikā ||

15.1१५.१

वनमाली च वाराही गोजिह्वा मुसली तथा । (१५।१)

vanamālī ca vārāhī gojihvā musalī tathā |

15.2१५.२

पटोली शठिका मूर्वा पाटला जलमूलका ॥ (१५।२)

paṭolī śaṭhikā mūrvā pāṭalā jalamūlakā ||

16.1१६.१

रसाजमारी कथिता शिंशिका सितगन्धिका । (१६।१)

rasājamārī kathitā śiṃśikā sitagandhikā |

16.2१६.२

पोतकी च विषघ्नी च बृहती गरुडी तथा ॥ (१६।२)

potakī ca viṣaghnī ca bṛhatī garuḍī tathā ||

17.1१७.१

तुलसी च विदारी च मञ्जिष्ठा चित्रपालिका । (१७।१)

tulasī ca vidārī ca mañjiṣṭhā citrapālikā |

17.2१७.२

जलपिप्पलिका भार्ंगी मण्डूकी चोत्तमा तथा ॥ (१७।२)

jalapippalikā bhārṃgī maṇḍūkī cottamā tathā ||

18.1१८.१

चन्द्रोदका सारिवा च हरिणी कुक्कुटापि च । (१८।१)

candrodakā sārivā ca hariṇī kukkuṭāpi ca |

18.2१८.२

सर्पाक्षी हंसपादी च वनकुष्माण्डवल्लिका ॥ (१८।२)

sarpākṣī haṃsapādī ca vanakuṣmāṇḍavallikā ||

19.1१९.१

मर्कस्फोटी धन्वयासः पागवः स्थलसारिणी । (१९।१)

markasphoṭī dhanvayāsaḥ pāgavaḥ sthalasāriṇī |

19.2१९.२

अर्धचन्द्रा हेमपुष्पी मोहिनी वज्रकन्दिका ॥ (१९।२)

ardhacandrā hemapuṣpī mohinī vajrakandikā ||

20.1२०.१

अलम्बुषा च हलिनी रसचित्रा च नन्दिनी । (२०।१)

alambuṣā ca halinī rasacitrā ca nandinī |

20.2२०.२

वृश्चिकाली गुडूची च वासा शृङ्गी च कथ्यते ॥ (२०।२)

vṛścikālī guḍūcī ca vāsā śṛṅgī ca kathyate ||

21.1२१.१

अष्टषष्टिरिति प्रोक्ता रसौषध्यो महाबलाः । (२१।१)

aṣṭaṣaṣṭiriti proktā rasauṣadhyo mahābalāḥ |

21.2२१.२

सूतस्य मारणे प्रोक्ता जारणे च नियामने ॥ (२१।२)

sūtasya māraṇe proktā jāraṇe ca niyāmane ||

22.1२२.१

महौषध्यःअष्टषष्टिर् महौषध्यः प्रोच्यन्ते रसशास्त्रतः । (२२।१)

mahauṣadhyaḥaṣṭaṣaṣṭir mahauṣadhyaḥ procyante rasaśāstrataḥ |

22.2२२.२

ऋद्धिः शोषिण्यधोगुप्ता श्रावणी सारिवा तथा ॥ (२२।२)

ṛddhiḥ śoṣiṇyadhoguptā śrāvaṇī sārivā tathā ||

23.1२३.१

ज्योतिष्मती तेजवती रास्ना बाकुची बिम्बिका । (२३।१)

jyotiṣmatī tejavatī rāsnā bākucī bimbikā |

23.2२३.२

विषाणिका चाश्वगन्धा वर्षाभूः शरपुष्पिका ॥ (२३।२)

viṣāṇikā cāśvagandhā varṣābhūḥ śarapuṣpikā ||

24.1२४.१

बला चातिबला नागबला दन्ती महाबला । (२४।१)

balā cātibalā nāgabalā dantī mahābalā |

24.2२४.२

द्रवन्ती नीलिनी चैव शतपुष्पा प्रसारणी ॥ (२४।२)

dravantī nīlinī caiva śatapuṣpā prasāraṇī ||

25.1२५.१

वरा शतावरी चैला हपुषा सातला त्रिवृत् । (२५।१)

varā śatāvarī cailā hapuṣā sātalā trivṛt |

25.2२५.२

स्वर्णक्षीरी तुगा पृथ्वी विशाला नलिकामली ॥ (२५।२)

svarṇakṣīrī tugā pṛthvī viśālā nalikāmalī ||

26.1२६.१

इन्द्रवारुणिकाकाह्वे सिन्दुवारोऽजमोदिका । (२६।१)

indravāruṇikākāhve sinduvāro'jamodikā |

26.2२६.२

त्रायमाणासुरी शंखपुष्पी च गिरिकर्णिका ॥ (२६।२)

trāyamāṇāsurī śaṃkhapuṣpī ca girikarṇikā ||

27.1२७.१

धातकी कदली दूर्वा अम्लिका कासमर्दिका । (२७।१)

dhātakī kadalī dūrvā amlikā kāsamardikā |

27.2२७.२

जन्तुपादी च निर्गुण्डी द्राक्षा नीलोत्पलं शमी ॥ (२७।२)

jantupādī ca nirguṇḍī drākṣā nīlotpalaṃ śamī ||

28.1२८.१

नालिकेरी च खर्जूरी फल्गुः शिंशी च मल्लिका । (२८।१)

nālikerī ca kharjūrī phalguḥ śiṃśī ca mallikā |

28.2२८.२

वार्षिकी शाल्मली जाती ग्रीष्मवर्षा तु यूथिका ॥ (२८।२)

vārṣikī śālmalī jātī grīṣmavarṣā tu yūthikā ||

29.1२९.१

केकिचूडाजगन्धा च लक्ष्मणा तरुणीति च । (२९।१)

kekicūḍājagandhā ca lakṣmaṇā taruṇīti ca |

29.2२९.२

अष्टषष्टिरिति प्रोक्ता महौषध्यो महाबलाः ॥ (२९।२)

aṣṭaṣaṣṭiriti proktā mahauṣadhyo mahābalāḥ ||

30.1३०.१

सिद्धौषध्यःअथेदानीं प्रवक्ष्यामि सिद्धौषध्यो रसाधिकाः । (३०।१)

siddhauṣadhyaḥathedānīṃ pravakṣyāmi siddhauṣadhyo rasādhikāḥ |

30.2३०.२

देवीलता कालवर्णी विजयासुरी सिंहिका ॥ (३०।२)

devīlatā kālavarṇī vijayāsurī siṃhikā ||

31.1३१.१

पालाशतिलका क्षेत्री संवीरा ताम्रवल्लिका । (३१।१)

pālāśatilakā kṣetrī saṃvīrā tāmravallikā |

31.2३१.२

नाही कन्या तथा सोमराजिका च टुटुम्भटी ॥ (३१।२)

nāhī kanyā tathā somarājikā ca ṭuṭumbhaṭī ||

32.1३२.१

कुबेराक्षी गृध्रनखी पर्पटी छिद्रलम्बिका । (३२।१)

kuberākṣī gṛdhranakhī parpaṭī chidralambikā |

32.2३२.२

क्षुत्कारी दुग्धिका भृंगी गङ्गेटी शरपुङ्खिका ॥ (३२।२)

kṣutkārī dugdhikā bhṛṃgī gaṅgeṭī śarapuṅkhikā ||

33.1३३.१

अष्टावल्ली राजशमी पनसी च जयन्तिका । (३३।१)

aṣṭāvallī rājaśamī panasī ca jayantikā |

33.2३३.२

विषखर्परिकावन्ती काकाण्डोलाम्बुमूलिका ॥ (३३।२)

viṣakharparikāvantī kākāṇḍolāmbumūlikā ||

34.1३४.१

सिद्धेश्वरी हंसपादी खोटका शृङ्गरीटिका । (३४।१)

siddheśvarī haṃsapādī khoṭakā śṛṅgarīṭikā |

34.2३४.२

अधःपुष्पी मधुराख्या शृङ्खला गृञ्जनीति च ॥ (३४।२)

adhaḥpuṣpī madhurākhyā śṛṅkhalā gṛñjanīti ca ||

35.1३५.१

जारावली महाराष्ट्री सहदेवेश्वरी तथा । (३५।१)

jārāvalī mahārāṣṭrī sahadeveśvarī tathā |

35.2३५.२

काष्ठगोधामती देवगान्धारी रजनीङ्गुदी ॥ (३५।२)

kāṣṭhagodhāmatī devagāndhārī rajanīṅgudī ||

36.1३६.१

पलाशिनी नाकुली च काम्बोजिकाश्विनी तथा । (३६।१)

palāśinī nākulī ca kāmbojikāśvinī tathā |

36.2३६.२

चक्रवल्ली सर्पदंष्ट्रा शल्लकी रोहिता तथा ॥ (३६।२)

cakravallī sarpadaṃṣṭrā śallakī rohitā tathā ||

37.1३७.१

तौवरी वङ्गजा राजपद्मा जम्बीरवल्लिका । (३७।१)

tauvarī vaṅgajā rājapadmā jambīravallikā |

37.2३७.२

गजपिप्पलिका भृंगवल्ली चैवार्कवल्लिका ॥ (३७।२)

gajapippalikā bhṛṃgavallī caivārkavallikā ||

38.1३८.१

जन्तुकारी शिग्रुवल्ली करवीरा शिवाटिका । (३८।१)

jantukārī śigruvallī karavīrā śivāṭikā |

38.2३८.२

नाराची काञ्चनी चाजगन्धा सूतेन्द्रसिद्धिदाः ॥ (३८।२)

nārācī kāñcanī cājagandhā sūtendrasiddhidāḥ ||

39.1३९.१

अष्टषष्टिरिति प्रोक्ताः सिद्धौषध्यो रसाधिकाः । (३९।१)

aṣṭaṣaṣṭiriti proktāḥ siddhauṣadhyo rasādhikāḥ |

39.2३९.२

सर्वकार्यकरा देहलोहसिद्धिप्रदायकाः ॥ (३९।२)

sarvakāryakarā dehalohasiddhipradāyakāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RPSudh, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit