रसप्रकाशसुधाकरRasaprakāśasudhākara

RPSudh, 12

12 of 13 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वानरी वटीआत्मगुप्ताफलं शुष्कं निस्तुषं चाष्टपालिकम् । (१।१)

vānarī vaṭīātmaguptāphalaṃ śuṣkaṃ nistuṣaṃ cāṣṭapālikam |

1.2१.२

माषस्याष्टपलं तद्वज्जलेन परिपेषितम् ॥ (१।२)

māṣasyāṣṭapalaṃ tadvajjalena paripeṣitam ||

2.1२.१

आर्द्रं कृत्वोभयं सम्यक् शिलापट्टेन पेषयेत् । (२।१)

ārdraṃ kṛtvobhayaṃ samyak śilāpaṭṭena peṣayet |

2.2२.२

कुंकुमं केसरं चैव जातीपत्रं शतावरी ॥ (२।२)

kuṃkumaṃ kesaraṃ caiva jātīpatraṃ śatāvarī ||

3.1३.१

गोक्षुरेक्षुरबीजानि लवंगं मरिचं कणा । (३।१)

gokṣurekṣurabījāni lavaṃgaṃ maricaṃ kaṇā |

3.2३.२

शृङ्गाटकं कर्षमितं कुर्यादेवं पृथक् पृथक् ॥ (३।२)

śṛṅgāṭakaṃ karṣamitaṃ kuryādevaṃ pṛthak pṛthak ||

4.1४.१

सूक्ष्मचूर्णं विधायाथ पूर्वपिष्टे निधापयेत् । (४।१)

sūkṣmacūrṇaṃ vidhāyātha pūrvapiṣṭe nidhāpayet |

4.2४.२

वटकान् कारयेत् पश्चात् कर्षमात्रान् विपाचयेत् ॥ (४।२)

vaṭakān kārayet paścāt karṣamātrān vipācayet ||

5.1५.१

घृतप्रस्थत्रयेणैव सुतलथ्य निमज्जयेत् । (५।१)

ghṛtaprasthatrayeṇaiva sutalathya nimajjayet |

5.2५.२

माक्षिके घृतमाने वै मुखं रुन्ध्याद्दिनत्रयम् ॥ (५।२)

mākṣike ghṛtamāne vai mukhaṃ rundhyāddinatrayam ||

6.1६.१

मध्वाज्यमिश्रितं भुञ्ज्यादेकैकं वटकं प्रगे । (६।१)

madhvājyamiśritaṃ bhuñjyādekaikaṃ vaṭakaṃ prage |

6.2६.२

सप्तकानि च पञ्चैवमाहारं मधुरं भजेत् ॥ (६।२)

saptakāni ca pañcaivamāhāraṃ madhuraṃ bhajet ||

7.1७.१

दुग्धौदनं तथा रात्रौ क्षारमम्लं च वर्जयेत् । (७।१)

dugdhaudanaṃ tathā rātrau kṣāramamlaṃ ca varjayet |

7.2७.२

रेतःक्षयी तथा क्लीबो गच्छेच्च प्रमदाशतम् ॥ (७।२)

retaḥkṣayī tathā klībo gacchecca pramadāśatam ||

8.1८.१

अपुत्रः पुत्रमाप्नोति षण्ढोऽपि पुरुषायते । (८।१)

aputraḥ putramāpnoti ṣaṇḍho'pi puruṣāyate |

8.2८.२

दृष्टप्रत्यययोगोऽयं सत्यमेतदुदीरितम् ॥ (८।२)

dṛṣṭapratyayayogo'yaṃ satyametadudīritam ||

9.1९.१

शतावर्यादिवाजीकरो ऽवलेहः (१)शतावरीं क्षीरविदारिकां च प्रस्थार्धमानां पृथगेव कुर्यात् । (९।१)

śatāvaryādivājīkaro 'valehaḥ (1)śatāvarīṃ kṣīravidārikāṃ ca prasthārdhamānāṃ pṛthageva kuryāt |

9.2९.२

रसं तथा शाल्मलिमध्यमूलात् प्रस्थं सितार्धाढकमत्र देयम् ॥ (९।२)

rasaṃ tathā śālmalimadhyamūlāt prasthaṃ sitārdhāḍhakamatra deyam ||

10.1१०.१

सुपाचितं वै मृदुवह्निना तथा दर्वीप्रलेपोऽपि हि जायते यथा । (१०।१)

supācitaṃ vai mṛduvahninā tathā darvīpralepo'pi hi jāyate yathā |

10.2१०.२

त्वक्पत्रकैलाः सह केसरेण पलप्रमाणा हि ततो विदध्यात् ॥ (१०।२)

tvakpatrakailāḥ saha kesareṇa palapramāṇā hi tato vidadhyāt ||

11.0११.०

लेहे सुशीते मधु बिल्वमात्रं प्रातः प्रभक्षेदिह कर्षमात्रम् ॥ (११।०)

lehe suśīte madhu bilvamātraṃ prātaḥ prabhakṣediha karṣamātram ||

12.1१२.१

शृङ्गातकादिवाजीकरो ऽवलेहः (२)शृङ्गाटकस्यापि पलं विधेयं वाराहिकन्दश्च पलप्रमाणः । (१२।१)

śṛṅgātakādivājīkaro 'valehaḥ (2)śṛṅgāṭakasyāpi palaṃ vidheyaṃ vārāhikandaśca palapramāṇaḥ |

12.2१२.२

चूर्णीकृतं गालितमेव वस्त्राद् भृष्टं तथाज्येन सितासमेतम् ॥ (१२।२)

cūrṇīkṛtaṃ gālitameva vastrād bhṛṣṭaṃ tathājyena sitāsametam ||

13.1१३.१

लवंगकृष्णागरुकेशराणां पलं प्रदद्याद्दशभागदुग्धम् । (१३।१)

lavaṃgakṛṣṇāgarukeśarāṇāṃ palaṃ pradadyāddaśabhāgadugdham |

13.2१३.२

लेहं सुजातं खलु भक्षयेत्तत् कर्षप्रमाणं नितरां प्रभाते । (१३।२)

lehaṃ sujātaṃ khalu bhakṣayettat karṣapramāṇaṃ nitarāṃ prabhāte |

13.3१३.३

कामस्य बोधं कुरुते हि शीघ्रं नारीं रमेद्वै चटकायतेऽसौ ॥ (१३।३)

kāmasya bodhaṃ kurute hi śīghraṃ nārīṃ ramedvai caṭakāyate'sau ||

14.1१४.१

कामदीप्तिकरवाजीकरो ऽवलेहः (३)शतावरीगोक्षुरदर्भमूलं शृङ्गाटकं नागबलात्मगुप्ते । (१४।१)

kāmadīptikaravājīkaro 'valehaḥ (3)śatāvarīgokṣuradarbhamūlaṃ śṛṅgāṭakaṃ nāgabalātmagupte |

14.2१४.२

संचूर्ण्य सर्वं पृथगेव पालिकं क्षीरेण पाच्यं दशभागकेन ॥ (१४।२)

saṃcūrṇya sarvaṃ pṛthageva pālikaṃ kṣīreṇa pācyaṃ daśabhāgakena ||

15.1१५.१

सिता प्रदेया दशपालिकात्र पाकं विदध्यादपि चाग्नियोगात् । (१५।१)

sitā pradeyā daśapālikātra pākaṃ vidadhyādapi cāgniyogāt |

15.2१५.२

मधुप्लुतं भक्षितमर्धयामात् कामप्रदीप्तिं कुरुते सदैव ॥ (१५।२)

madhuplutaṃ bhakṣitamardhayāmāt kāmapradīptiṃ kurute sadaiva ||

16.0१६.०

वीर्यस्य वृद्धिं जठराग्निवृद्धिं कामाग्निवृद्धिं सहसा करोति ॥ (१६।०)

vīryasya vṛddhiṃ jaṭharāgnivṛddhiṃ kāmāgnivṛddhiṃ sahasā karoti ||

17.1१७.१

माषादिवाजीकरो ऽवलेहः (४)माषाणामात्मगुप्ताया बीजानामाढकं नवम् । (१७।१)

māṣādivājīkaro 'valehaḥ (4)māṣāṇāmātmaguptāyā bījānāmāḍhakaṃ navam |

17.2१७.२

जीवकर्षभकौ जीवां मेदां वृद्धिं शतावरीम् ॥ (१७।२)

jīvakarṣabhakau jīvāṃ medāṃ vṛddhiṃ śatāvarīm ||

18.1१८.१

मधुकं चाश्वगन्धां च साधयेत् प्रसृतोन्मिताम् । (१८।१)

madhukaṃ cāśvagandhāṃ ca sādhayet prasṛtonmitām |

18.2१८.२

रसे तस्मिन्घृतप्रस्थं गव्यं दशगुणं पयः ॥ (१८।२)

rase tasminghṛtaprasthaṃ gavyaṃ daśaguṇaṃ payaḥ ||

19.1१९.१

विदारीस्वरसप्रस्थं प्रस्थमिक्षुरसस्य च । (१९।१)

vidārīsvarasaprasthaṃ prasthamikṣurasasya ca |

19.2१९.२

दत्त्वा मृद्वग्निना साध्यं सिद्धसर्पिर्निधापयेत् ॥ (१९।२)

dattvā mṛdvagninā sādhyaṃ siddhasarpirnidhāpayet ||

20.1२०.१

शर्करायास्तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्य च पृथक् पृथक् । (२०।१)

śarkarāyāstugākṣīryāḥ kṣaudrasya ca pṛthak pṛthak |

20.2२०.२

भागांश्चतुष्पलांस्तत्र पिप्पल्याश्चावपेत्पलम् ॥ (२०।२)

bhāgāṃścatuṣpalāṃstatra pippalyāścāvapetpalam ||

21.1२१.१

पलं पूर्वमितो लीढ्वा ततोऽन्नम् उपयोजयेत् । (२१।१)

palaṃ pūrvamito līḍhvā tato'nnam upayojayet |

21.2२१.२

यदीच्छेदक्षयं शुक्रं शेफसश्चोत्तमं बलम् ॥ (२१।२)

yadīcchedakṣayaṃ śukraṃ śephasaścottamaṃ balam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RPSudh, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit