ततो मारबलं जित्वा धैर्येण च शमेन च । (१।१)

परमार्थं विजिज्ञासुः स दध्यौ ध्यानकोविदः ॥ (१।२)

सर्वेषु ध्यानविधिषु प्राप्य चैश्वर्यमुत्तमम् । (२।१)

सस्मार प्रथमे यामे पूर्वजन्मपरंपराम् ॥ (२।२)

अमुत्राहमयं नाम च्युतस्तस्मादिहागतः । (३।१)

इति जन्मसहस्राणि सस्मारानुभवन्निव ॥ (३।२)

स्मृत्वा जन्म च मृत्युं च तासु तासूपपत्तिषु । (४।१)

ततः सत्त्वेषु कारुण्यं चकार करुणात्मकः ॥ (४।२)

कृत्वेह स्वजनोत्सर्गं पुनरन्यत्र च क्रियाः । (५।१)

अत्राणः खलु लोको ऽयं परिभ्रमति चक्रवत् ॥ (५।२)

इत्येवं स्मरतस्तस्य बभूव नियतात्मनः । (६।१)

कदलीगर्भनिःसारः संसार इति निश्चयः ॥ (६।२)

द्वितीये त्वागते यामे सो ऽद्वितीयपराक्रमः । (७।१)

दिव्यं लेभे परं चक्षुः सर्वचक्षुष्मतां वरः ॥ (७।२)

ततस्तेन स दिव्येन परिशुद्धेन चक्षुषा । (८।१)

ददर्श निखिलं लोकमादर्श इव निर्मले ॥ (८।२)

सत्त्वानां पश्यतस्तस्य निकृष्टोत्कृष्टकर्मणाम् । (९।१)

प्रच्युतिं चोपपत्तिं च ववृधे करुणात्मता ॥ (९।२)

इमे दुष्कृतकर्माणः प्राणिनो यान्ति दुर्गतिम् । (१०।१)

इमे ऽन्ये शुभकर्माणः प्रतिष्ठन्ते त्रिपिष्टपे ॥ (१०।२)

उपपन्नाः प्रतिभये नरके भृशदारुणे । (११।१)

अमी दुःखैर्बहुविधैः पीड्यन्ते कृपणं बत ॥ (११।२)

पाय्यन्ते क्वथितं केचिद् अग्निवर्णम् अयोरसम् । (१२।१)

आरोप्यन्ते रुवन्तो ऽन्ये निष्टप्तस्तम्भमायसम् ॥ (१२।२)

पच्यन्ते पिष्टवत्केचिदयस्कुम्भीष्ववाङ्मुखाः । (१३।१)

दह्यन्ते करुणं केचिद्दीप्तेष्वङ्गारराशिषु ॥ (१३।२)

केचित्तीक्ष्णैर् अयोदंष्ट्रैर् भक्ष्यन्ते दारुणैः श्वभिः । (१४।१)

केचिद्धृष्टैर् अयस्तुण्डैर् वायसैर् आयसैरिव ॥ (१४।२)

केचिद्दाहपरिश्रान्ताः शीतच्छायाभिकाङ्क्षिणः । (१५।१)

असिपत्त्रवनं नीलं बद्धा इव विशन्त्यमी ॥ (१५।२)

पाट्यन्ते दारुवत्केचित्कुठारैर्बद्धबाहवः । (१६।१)

दुःखे ऽपि न विपच्यन्ते कर्मभिर्धारितासवः ॥ (१६।२)

सुखं स्यादिति यत्कर्म कृतं दुःखनिवृत्तये । (१७।१)

फलं तस्येदमवशैर्दुःखमेवोपभुज्यते ॥ (१७।२)

सुखार्थमशुभं कृत्वा य एते भृशदुःखिताः । (१८।१)

आस्वादः स किमेतेषां करोति सुखमण्वपि ॥ (१८।२)

हसद्भिर्यत्कृतं कर्म कलुषं कलुषात्मभिः । (१९।१)

एतत्परिणते काले क्रोशद्भिरनुभूयते ॥ (१९।२)

यद्येवं पापकर्माणः पश्येयुः कर्मणां फलम् । (२०।१)

वमेयुरुष्णं रुधिरं मर्मस्वभिहता इव ॥ (२०।२)

इमे ऽन्ये कर्मभिश्चित्रैश् चित्तविस्पन्दसंभवैः । (२१।१)

तिर्यग्योनौ विचित्रायाम् उपपन्नास्तपस्विनः ॥ (२१।२)

मांसत्वग्बालदन्तार्थं वैरादपि मदादपि । (२२।१)

हन्यन्ते कृपणं यत्र बन्धूनां पश्यतामपि ॥ (२२।२)

अशक्नुवन्तो ऽप्यवशाः क्षुत्तर्षश्रमपीडिताः । (२३।१)

गोऽश्वभूताश्च वाह्यन्ते प्रतोदक्षतमूर्तयः ॥ (२३।२)

वाह्यन्ते गजभूताश्च बलीयांसो ऽपि दुर्बलैः । (२४।१)

अङ्कुशक्लिष्टमूर्धानस्ताडिताः पादपार्ष्णिभिः ॥ (२४।२)

सत्स्वप्यन्येषु दुःखेषु दुःखं यत्र विशेषतः । (२५।१)

परस्परविरोधाच्च पराधीनतयैव च ॥ (२५।२)

खस्थाः खस्थैर्हि बाध्यन्ते जलस्था जलचारिभिः । (२६।१)

स्थलस्थाः स्थलसंस्थैश्च प्राप्य चैवेतरेतरैः ॥ (२६।२)

उपपन्नास्तथा चेमे मात्सर्याक्रान्तचेतसः । (२७।१)

पितृलोके निरालोके कृपणं भुञ्जते फलम् ॥ (२७।२)

सूचीछिद्रोपममुखाः पर्वतोपमकुक्षयः । (२८।१)

क्षुत्तर्षजनितैर् दुःखैः पीड्यन्ते दुःखभागिनः ॥ (२८।२)

आशया समतिक्रान्ता धार्यमाणाः स्वकर्मभिः । (२९।१)

लभन्ते न ह्यमी भोक्तुं प्रविद्धान्यशुचीन्यपि ॥ (२९।२)

पुरुषो यदि जानीत मात्सर्यस्येदृशं फलम् । (३०।१)

सर्वथा शिबिवद्दद्याच्छरीरावयवानपि ॥ (३०।२)

इमे ऽन्ये नरकप्रख्ये गर्भसंज्ञे ऽशुचिह्रदे । (३१।१)

उपपन्ना मनुष्येषु दुःखमर्छन्ति जन्तवः ॥ (३१।२)