मातृकाभेदतन्त्रMātṛkābhedatantra
MBhT, 14
Select a line for its word-by-word analysis.
भुज्यते सैव देहस्था का चिन्ता साधकस्य च । (२।२)
bhujyate saiva dehasthā kā cintā sādhakasya ca |
भोगस् तु त्रिविधो देवि दिव्यवीरपशुक्रमात् । (३।२)
bhogas tu trividho devi divyavīrapaśukramāt |
निर्लिप्तो दिव्यभावस्थः कुण्डली भुज्यते यदि ॥ (३।३)
nirlipto divyabhāvasthaḥ kuṇḍalī bhujyate yadi ||
महादेव्याः प्रीतये च प्रसादं भुज्यते पशुः ॥ (४।२)
mahādevyāḥ prītaye ca prasādaṃ bhujyate paśuḥ ||
विप्रो वीरश् च निर्वाणी भवत्य् एव न संशयः ॥ (५।२)
vipro vīraś ca nirvāṇī bhavaty eva na saṃśayaḥ ||
सायुज्यादि महामोक्षं नियुक्तं क्षत्रियादिषु । (६।१)
sāyujyādi mahāmokṣaṃ niyuktaṃ kṣatriyādiṣu |
जन्मान्तरम् अवाप्नोति महादेव्याः प्रसादतः ॥ (७।२)
janmāntaram avāpnoti mahādevyāḥ prasādataḥ ||
नैव मुक्तिर् भवेत् तस्य जन्म चाप्नोति निश्चितम् ॥ (१०।१)
naiva muktir bhavet tasya janma cāpnoti niścitam ||
यत्कृते दिव्यवीरस्य महामुक्तिर् भविष्यति ॥ (११।३)
yatkṛte divyavīrasya mahāmuktir bhaviṣyati ||
साक्षाद् ब्रह्ममयी देवी चाभिशप्ता च वारुणी । (१२।२)
sākṣād brahmamayī devī cābhiśaptā ca vāruṇī |
निवेदनान् महादेव्यै तत् तद् देवी भवेत् किल । (१३।१)
nivedanān mahādevyai tat tad devī bhavet kila |
मूलाधारात् कुण्डलिनीम् आ जिह्वान्तां विभावयेत् ॥ (१३।२)
mūlādhārāt kuṇḍalinīm ā jihvāntāṃ vibhāvayet ||
तन्मुखे दानमात्रेण ज्ञानवान् साधको भवेत् । (१४।१)
tanmukhe dānamātreṇa jñānavān sādhako bhavet |
यथैव कुण्डली देवी देहमध्ये व्यवस्थिता ॥ (१४।२)
yathaiva kuṇḍalī devī dehamadhye vyavasthitā ||
तथैव वारुणीं ध्यायेत् कलाङ्गे स्वेष्टदेवताम् । (१५।१)
tathaiva vāruṇīṃ dhyāyet kalāṅge sveṣṭadevatām |
कुण्डल्या समभावेन शक्तिवक्त्रे प्रदापयेत् ॥ (१५।२)
kuṇḍalyā samabhāvena śaktivaktre pradāpayet ||
आत्मोच्छिष्टं महापूतं तन्मुखात् परमामृतम् । (१६।१)
ātmocchiṣṭaṃ mahāpūtaṃ tanmukhāt paramāmṛtam |
अवश्यम् एव गृह्णीयात् तादात्म्येन वरानने ॥ (१६।२)
avaśyam eva gṛhṇīyāt tādātmyena varānane ||
उत्सृष्टादिविचारो ऽपि कदाचिन् नास्ति ब्रह्मणि । (१७।१)
utsṛṣṭādivicāro 'pi kadācin nāsti brahmaṇi |
गङ्गातोयं परं ब्रह्म प्रसादं कस्य तद् वद ॥ (१७।२)
gaṅgātoyaṃ paraṃ brahma prasādaṃ kasya tad vada ||
गङ्गासागरतोयं वा प्रसादं कस्य वा भवेत् । (१८।१)
gaṅgāsāgaratoyaṃ vā prasādaṃ kasya vā bhavet |
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तज्जले स्नानमात्रतः ॥ (१८।२)
śṛṇu devi pravakṣyāmi tajjale snānamātrataḥ ||
मुक्तिभागी भवेन् मर्त्यः स्नानावगाहनात् किल । (१९।१)
muktibhāgī bhaven martyaḥ snānāvagāhanāt kila |
पादादिमस्तकान्तं वै स्नानकाले प्रमज्जति ॥ (१९।२)
pādādimastakāntaṃ vai snānakāle pramajjati ||
वीरतन्त्रे च कथितं माहात्म्यं प्राणवल्लभे ॥ (२१।२)
vīratantre ca kathitaṃ māhātmyaṃ prāṇavallabhe ||
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि साधिकायाश् च लक्षणम् । (२२।१)
śṛṇu devi pravakṣyāmi sādhikāyāś ca lakṣaṇam |
दिव्यशक्तिर् वीरशक्तिर् गुरुशक्तिस् तथा परा ॥ (२२।२)
divyaśaktir vīraśaktir guruśaktis tathā parā ||
श्रीगुरुं पूजयेद् भक्त्या स्वदेहदानपूर्वकम् ॥ (२३।२)
śrīguruṃ pūjayed bhaktyā svadehadānapūrvakam ||
अन्यथा तु स्वदेहस्य निग्रहो जायते ध्रुवम् । (२४।१)
anyathā tu svadehasya nigraho jāyate dhruvam |
शिवं मत्वा स्वकान्तं च पूजासाधनम् आचरेत् । (२५।१)
śivaṃ matvā svakāntaṃ ca pūjāsādhanam ācaret |
कदाचिन् न यजेच् चान्यं पुरुषं परमेश्वरि ॥ (२५।२)
kadācin na yajec cānyaṃ puruṣaṃ parameśvari ||
अन्यस्य यजनाच् चण्डि सर्वनाशो भवेद् ध्रुवम् । (२६।१)
anyasya yajanāc caṇḍi sarvanāśo bhaved dhruvam |
कान्तस्यायुर्विहीनत्वं विपत्तिं च पदे पदे ॥ (२६।२)
kāntasyāyurvihīnatvaṃ vipattiṃ ca pade pade ||
धननाशो भवेन् नित्यं देव्याः क्रोधश् च जायते । (२७।१)
dhananāśo bhaven nityaṃ devyāḥ krodhaś ca jāyate |
अवश्यं पूजयेन् नित्यं गुरुदेवं सनातनम् ॥ (२७।२)
avaśyaṃ pūjayen nityaṃ gurudevaṃ sanātanam ||
तस्या मन्त्रं क्रोधयुक्तं विपत्तिश् च पदे पदे ॥ (२८।२)
tasyā mantraṃ krodhayuktaṃ vipattiś ca pade pade ||
वरं जनमुखान् निन्दा वरं प्राणान् परित्यजेत् । (२९।१)
varaṃ janamukhān nindā varaṃ prāṇān parityajet |
तथापि पूजयेद् देवं साक्षान् निर्वाणदायकम् ॥ (२९।२)
tathāpi pūjayed devaṃ sākṣān nirvāṇadāyakam ||
श्रीगुरोस् तेजसं भक्त्या यदि धारणम् आचरेत् । (३१।१)
śrīguros tejasaṃ bhaktyā yadi dhāraṇam ācaret |
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं काशी सा नात्र संशयः ॥ (३१।२)
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ kāśī sā nātra saṃśayaḥ ||
सपत्नीकं यजेद् देवं गुरुं निर्वाणदायकम् । (३३।२)
sapatnīkaṃ yajed devaṃ guruṃ nirvāṇadāyakam |
तस्य सङ्गं परित्यज्य कथम् आत्मनियोजनम् ॥ (३३।३)
tasya saṅgaṃ parityajya katham ātmaniyojanam ||
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि गुरोर् आज्ञानुसारतः । (३४।२)
śṛṇu devi pravakṣyāmi guror ājñānusārataḥ |
धारयेत् तेजसं भक्त्या स्वयं लिप्साविवर्जिता ॥ (३४।३)
dhārayet tejasaṃ bhaktyā svayaṃ lipsāvivarjitā ||
गुरुपत्न्याश् चात्मजश् च श्रीगुरोर् आत्मजो यतः । (३५।१)
gurupatnyāś cātmajaś ca śrīguror ātmajo yataḥ |
गुरुपत्नी गुरुः साक्षाद् गुरुपुत्रो न संशयः ॥ (३५।२)
gurupatnī guruḥ sākṣād guruputro na saṃśayaḥ ||
वीरं वा दिव्यमूर्तिं वा कदाचिन् न हि पूजयेत् । (३८।१)
vīraṃ vā divyamūrtiṃ vā kadācin na hi pūjayet |
एकस्य पूजनाद् देवि महासिद्धीश्वरो भवेत् ॥ (३८।२)
ekasya pūjanād devi mahāsiddhīśvaro bhavet ||
उभयोस् त्रीणि चत्वारि या नारी पूजनं चरेत् । (३९।१)
ubhayos trīṇi catvāri yā nārī pūjanaṃ caret |
तस्याः समस्तं विफलं ध्यानादिजपपूजनम् ॥ (३९।२)
tasyāḥ samastaṃ viphalaṃ dhyānādijapapūjanam ||
यदि भाग्यवशाद् देवि एकं गुरुसुतं लभेत् । (४०।१)
yadi bhāgyavaśād devi ekaṃ gurusutaṃ labhet |
मनोज्ञं शास्त्रवेत्तारं निग्रहानुग्रहे रतम् ॥ (४०।२)
manojñaṃ śāstravettāraṃ nigrahānugrahe ratam ||
सुन्दरं यौवनोन्मत्तं गुरुतुल्यं जितेन्द्रियम् । (४१।१)
sundaraṃ yauvanonmattaṃ gurutulyaṃ jitendriyam |
प्राणान्ते ऽपि च कर्तव्यं पूजनं मोक्षदायकम् ॥ (४१।२)
prāṇānte 'pi ca kartavyaṃ pūjanaṃ mokṣadāyakam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.