मातृकाभेदतन्त्रMātṛkābhedatantra

MBhT, 14

14 of 14 · 88 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीचण्डिकोवाच । (१।१)

śrīcaṇḍikovāca |

1.2१.२

मन्त्रधारणमात्रेण तत्क्षणे तन्मयो भवेत् । (१।२)

mantradhāraṇamātreṇa tatkṣaṇe tanmayo bhavet |

1.3१.३

जीवात्मा कुण्डलीमध्ये प्रदीपकलिका यथा ॥ (१।३)

jīvātmā kuṇḍalīmadhye pradīpakalikā yathā ||

2.1२.१

निजेष्टदेवतारूपा देहसंस्था च कुण्डली । (२।१)

nijeṣṭadevatārūpā dehasaṃsthā ca kuṇḍalī |

2.2२.२

भुज्यते सैव देहस्था का चिन्ता साधकस्य च । (२।२)

bhujyate saiva dehasthā kā cintā sādhakasya ca |

2.3२.३

तन् मे ब्रूहि महादेव यद्यहं तव वल्लभा ॥ (२।३)

tan me brūhi mahādeva yadyahaṃ tava vallabhā ||

3.1३.१

श्रीशंकर उवाच । (३।१)

śrīśaṃkara uvāca

3.2३.२

भोगस् तु त्रिविधो देवि दिव्यवीरपशुक्रमात् । (३।२)

bhogas tu trividho devi divyavīrapaśukramāt |

3.3३.३

निर्लिप्तो दिव्यभावस्थः कुण्डली भुज्यते यदि ॥ (३।३)

nirlipto divyabhāvasthaḥ kuṇḍalī bhujyate yadi ||

4.1४.१

अजिह्वान्ता कुण्डलिनी वीरस्य वीरवन्दिते । (४।१)

ajihvāntā kuṇḍalinī vīrasya vīravandite |

4.2४.२

महादेव्याः प्रीतये च प्रसादं भुज्यते पशुः ॥ (४।२)

mahādevyāḥ prītaye ca prasādaṃ bhujyate paśuḥ ||

5.1५.१

द्विजातेर् दिव्यभावश् च सदा निर्वाणदायकः । (५।१)

dvijāter divyabhāvaś ca sadā nirvāṇadāyakaḥ |

5.2५.२

विप्रो वीरश् च निर्वाणी भवत्य् एव न संशयः ॥ (५।२)

vipro vīraś ca nirvāṇī bhavaty eva na saṃśayaḥ ||

6.1६.१

सायुज्यादि महामोक्षं नियुक्तं क्षत्रियादिषु । (६।१)

sāyujyādi mahāmokṣaṃ niyuktaṃ kṣatriyādiṣu |

6.2६.२

पशुना भक्तियुक्तेन प्रसादं भुज्यते यदि ॥ (६।२)

paśunā bhaktiyuktena prasādaṃ bhujyate yadi ||

7.1७.१

स्वर्गभोगी भवत्य् एव मरणे नाधिकारिता । (७।१)

svargabhogī bhavaty eva maraṇe nādhikāritā |

7.2७.२

जन्मान्तरम् अवाप्नोति महादेव्याः प्रसादतः ॥ (७।२)

janmāntaram avāpnoti mahādevyāḥ prasādataḥ ||

8.1८.१

दिव्यवीरमते दृष्टिर् जायते नात्र संशयः । (८।१)

divyavīramate dṛṣṭir jāyate nātra saṃśayaḥ |

8.2८.२

दिव्यवीरप्रसादेन निर्वाणी नात्र संशयः ॥ (८।२)

divyavīraprasādena nirvāṇī nātra saṃśayaḥ ||

9.1९.१

प्रसादभोगी यो देवि स पशुर् नात्र संशयः । (९।१)

prasādabhogī yo devi sa paśur nātra saṃśayaḥ |

9.2९.२

मरणे नाधिकारो ऽस्ति पशुभावस्थितस्य च ॥ (९।२)

maraṇe nādhikāro 'sti paśubhāvasthitasya ca ||

10.1१०.१

नैव मुक्तिर् भवेत् तस्य जन्म चाप्नोति निश्चितम् ॥ (१०।१)

naiva muktir bhavet tasya janma cāpnoti niścitam ||

11.1११.१

श्रीचण्डिकोवाच । (११।१)

śrīcaṇḍikovāca |

11.2११.२

वद मे परमेशान दिव्यवीरस्य लक्षणम् । (११।२)

vada me parameśāna divyavīrasya lakṣaṇam |

11.3११.३

यत्कृते दिव्यवीरस्य महामुक्तिर् भविष्यति ॥ (११।३)

yatkṛte divyavīrasya mahāmuktir bhaviṣyati ||

12.1१२.१

श्रीशंकर उवाच । (१२।१)

śrīśaṃkara uvāca

12.2१२.२

साक्षाद् ब्रह्ममयी देवी चाभिशप्ता च वारुणी । (१२।२)

sākṣād brahmamayī devī cābhiśaptā ca vāruṇī |

12.3१२.३

शापमोचनमात्रेण ब्रह्मरूपा सुधा परा ॥ (१२।३)

śāpamocanamātreṇa brahmarūpā sudhā parā ||

13.1१३.१

निवेदनान् महादेव्यै तत् तद् देवी भवेत् किल । (१३।१)

nivedanān mahādevyai tat tad devī bhavet kila |

13.2१३.२

मूलाधारात् कुण्डलिनीम् आ जिह्वान्तां विभावयेत् ॥ (१३।२)

mūlādhārāt kuṇḍalinīm ā jihvāntāṃ vibhāvayet ||

14.1१४.१

तन्मुखे दानमात्रेण ज्ञानवान् साधको भवेत् । (१४।१)

tanmukhe dānamātreṇa jñānavān sādhako bhavet |

14.2१४.२

यथैव कुण्डली देवी देहमध्ये व्यवस्थिता ॥ (१४।२)

yathaiva kuṇḍalī devī dehamadhye vyavasthitā ||

15.1१५.१

तथैव वारुणीं ध्यायेत् कलाङ्गे स्वेष्टदेवताम् । (१५।१)

tathaiva vāruṇīṃ dhyāyet kalāṅge sveṣṭadevatām |

15.2१५.२

कुण्डल्या समभावेन शक्तिवक्त्रे प्रदापयेत् ॥ (१५।२)

kuṇḍalyā samabhāvena śaktivaktre pradāpayet ||

16.1१६.१

आत्मोच्छिष्टं महापूतं तन्मुखात् परमामृतम् । (१६।१)

ātmocchiṣṭaṃ mahāpūtaṃ tanmukhāt paramāmṛtam |

16.2१६.२

अवश्यम् एव गृह्णीयात् तादात्म्येन वरानने ॥ (१६।२)

avaśyam eva gṛhṇīyāt tādātmyena varānane ||

17.1१७.१

उत्सृष्टादिविचारो ऽपि कदाचिन् नास्ति ब्रह्मणि । (१७।१)

utsṛṣṭādivicāro 'pi kadācin nāsti brahmaṇi |

17.2१७.२

गङ्गातोयं परं ब्रह्म प्रसादं कस्य तद् वद ॥ (१७।२)

gaṅgātoyaṃ paraṃ brahma prasādaṃ kasya tad vada ||

18.1१८.१

गङ्गासागरतोयं वा प्रसादं कस्य वा भवेत् । (१८।१)

gaṅgāsāgaratoyaṃ vā prasādaṃ kasya vā bhavet |

18.2१८.२

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तज्जले स्नानमात्रतः ॥ (१८।२)

śṛṇu devi pravakṣyāmi tajjale snānamātrataḥ ||

19.1१९.१

मुक्तिभागी भवेन् मर्त्यः स्नानावगाहनात् किल । (१९।१)

muktibhāgī bhaven martyaḥ snānāvagāhanāt kila |

19.2१९.२

पादादिमस्तकान्तं वै स्नानकाले प्रमज्जति ॥ (१९।२)

pādādimastakāntaṃ vai snānakāle pramajjati ||

20.1२०.१

पादस्पर्शो न दोषाय परब्रह्मणि शैलजे । (२०।१)

pādasparśo na doṣāya parabrahmaṇi śailaje |

20.2२०.२

परमात्मनि लीने च तथैव परमेश्वरि ॥ (२०।२)

paramātmani līne ca tathaiva parameśvari ||

21.1२१.१

इति ते कथितं देवि दिव्यवीरस्य लक्षणम् । (२१।१)

iti te kathitaṃ devi divyavīrasya lakṣaṇam |

21.2२१.२

वीरतन्त्रे च कथितं माहात्म्यं प्राणवल्लभे ॥ (२१।२)

vīratantre ca kathitaṃ māhātmyaṃ prāṇavallabhe ||

22.1२२.१

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि साधिकायाश् च लक्षणम् । (२२।१)

śṛṇu devi pravakṣyāmi sādhikāyāś ca lakṣaṇam |

22.2२२.२

दिव्यशक्तिर् वीरशक्तिर् गुरुशक्तिस् तथा परा ॥ (२२।२)

divyaśaktir vīraśaktir guruśaktis tathā parā ||

23.1२३.१

कुलशक्तिः कामिनी च नवशक्तिः कुमारिका । (२३।१)

kulaśaktiḥ kāminī ca navaśaktiḥ kumārikā |

23.2२३.२

श्रीगुरुं पूजयेद् भक्त्या स्वदेहदानपूर्वकम् ॥ (२३।२)

śrīguruṃ pūjayed bhaktyā svadehadānapūrvakam ||

24.1२४.१

अन्यथा तु स्वदेहस्य निग्रहो जायते ध्रुवम् । (२४।१)

anyathā tu svadehasya nigraho jāyate dhruvam |

24.2२४.२

सप्तजन्मनि सा देवी पुक्कसी पतिवर्जिता ॥ (२४।२)

saptajanmani sā devī pukkasī pativarjitā ||

25.1२५.१

शिवं मत्वा स्वकान्तं च पूजासाधनम् आचरेत् । (२५।१)

śivaṃ matvā svakāntaṃ ca pūjāsādhanam ācaret |

25.2२५.२

कदाचिन् न यजेच् चान्यं पुरुषं परमेश्वरि ॥ (२५।२)

kadācin na yajec cānyaṃ puruṣaṃ parameśvari ||

26.1२६.१

अन्यस्य यजनाच् चण्डि सर्वनाशो भवेद् ध्रुवम् । (२६।१)

anyasya yajanāc caṇḍi sarvanāśo bhaved dhruvam |

26.2२६.२

कान्तस्यायुर्विहीनत्वं विपत्तिं च पदे पदे ॥ (२६।२)

kāntasyāyurvihīnatvaṃ vipattiṃ ca pade pade ||

27.1२७.१

धननाशो भवेन् नित्यं देव्याः क्रोधश् च जायते । (२७।१)

dhananāśo bhaven nityaṃ devyāḥ krodhaś ca jāyate |

27.2२७.२

अवश्यं पूजयेन् नित्यं गुरुदेवं सनातनम् ॥ (२७।२)

avaśyaṃ pūjayen nityaṃ gurudevaṃ sanātanam ||

28.1२८.१

भद्राभद्रविचारं च या करोति गुरुस्थले । (२८।१)

bhadrābhadravicāraṃ ca yā karoti gurusthale |

28.2२८.२

तस्या मन्त्रं क्रोधयुक्तं विपत्तिश् च पदे पदे ॥ (२८।२)

tasyā mantraṃ krodhayuktaṃ vipattiś ca pade pade ||

29.1२९.१

वरं जनमुखान् निन्दा वरं प्राणान् परित्यजेत् । (२९।१)

varaṃ janamukhān nindā varaṃ prāṇān parityajet |

29.2२९.२

तथापि पूजयेद् देवं साक्षान् निर्वाणदायकम् ॥ (२९।२)

tathāpi pūjayed devaṃ sākṣān nirvāṇadāyakam ||

30.1३०.१

सदा भयं च कापट्यं वर्जयेद् गुरुपूजने ॥ (३०।१)

sadā bhayaṃ ca kāpaṭyaṃ varjayed gurupūjane ||

31.1३१.१

श्रीगुरोस् तेजसं भक्त्या यदि धारणम् आचरेत् । (३१।१)

śrīguros tejasaṃ bhaktyā yadi dhāraṇam ācaret |

31.2३१.२

सत्यं सत्यं पुनः सत्यं काशी सा नात्र संशयः ॥ (३१।२)

satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ kāśī sā nātra saṃśayaḥ ||

32.1३२.१

अभक्त्या परमेशानि यदि धारणम् आचरेत् । (३२।१)

abhaktyā parameśāni yadi dhāraṇam ācaret |

32.2३२.२

जपपूजादिकं तस्याः संदहेत् तेन तेजसा ॥ (३२।२)

japapūjādikaṃ tasyāḥ saṃdahet tena tejasā ||

33.1३३.१

श्रीचण्डिकोवाच । (३३।१)

śrīcaṇḍikovāca |

33.2३३.२

सपत्नीकं यजेद् देवं गुरुं निर्वाणदायकम् । (३३।२)

sapatnīkaṃ yajed devaṃ guruṃ nirvāṇadāyakam |

33.3३३.३

तस्य सङ्गं परित्यज्य कथम् आत्मनियोजनम् ॥ (३३।३)

tasya saṅgaṃ parityajya katham ātmaniyojanam ||

34.1३४.१

श्रीशंकर उवाच । (३४।१)

śrīśaṃkara uvāca

34.2३४.२

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि गुरोर् आज्ञानुसारतः । (३४।२)

śṛṇu devi pravakṣyāmi guror ājñānusārataḥ |

34.3३४.३

धारयेत् तेजसं भक्त्या स्वयं लिप्साविवर्जिता ॥ (३४।३)

dhārayet tejasaṃ bhaktyā svayaṃ lipsāvivarjitā ||

35.1३५.१

गुरुपत्न्याश् चात्मजश् च श्रीगुरोर् आत्मजो यतः । (३५।१)

gurupatnyāś cātmajaś ca śrīguror ātmajo yataḥ |

35.2३५.२

गुरुपत्नी गुरुः साक्षाद् गुरुपुत्रो न संशयः ॥ (३५।२)

gurupatnī guruḥ sākṣād guruputro na saṃśayaḥ ||

36.1३६.१

एकस्य पूजनात् कान्त उभयोः पूजनं भवेत् । (३६।१)

ekasya pūjanāt kānta ubhayoḥ pūjanaṃ bhavet |

36.2३६.२

गुरुपुत्रो गणेशश् च गुरुपुत्रः षडाननः ॥ (३६।२)

guruputro gaṇeśaś ca guruputraḥ ṣaḍānanaḥ ||

37.1३७.१

एकं गुरुसुतं कान्ते पूजने या सदा रता । (३७।१)

ekaṃ gurusutaṃ kānte pūjane yā sadā ratā |

37.2३७.२

अन्यं गुरुसुतं कान्ते पूजयेन् न कदाचन ॥ (३७।२)

anyaṃ gurusutaṃ kānte pūjayen na kadācana ||

38.1३८.१

वीरं वा दिव्यमूर्तिं वा कदाचिन् न हि पूजयेत् । (३८।१)

vīraṃ vā divyamūrtiṃ vā kadācin na hi pūjayet |

38.2३८.२

एकस्य पूजनाद् देवि महासिद्धीश्वरो भवेत् ॥ (३८।२)

ekasya pūjanād devi mahāsiddhīśvaro bhavet ||

39.1३९.१

उभयोस् त्रीणि चत्वारि या नारी पूजनं चरेत् । (३९।१)

ubhayos trīṇi catvāri yā nārī pūjanaṃ caret |

39.2३९.२

तस्याः समस्तं विफलं ध्यानादिजपपूजनम् ॥ (३९।२)

tasyāḥ samastaṃ viphalaṃ dhyānādijapapūjanam ||

40.1४०.१

यदि भाग्यवशाद् देवि एकं गुरुसुतं लभेत् । (४०।१)

yadi bhāgyavaśād devi ekaṃ gurusutaṃ labhet |

40.2४०.२

मनोज्ञं शास्त्रवेत्तारं निग्रहानुग्रहे रतम् ॥ (४०।२)

manojñaṃ śāstravettāraṃ nigrahānugrahe ratam ||

41.1४१.१

सुन्दरं यौवनोन्मत्तं गुरुतुल्यं जितेन्द्रियम् । (४१।१)

sundaraṃ yauvanonmattaṃ gurutulyaṃ jitendriyam |

41.2४१.२

प्राणान्ते ऽपि च कर्तव्यं पूजनं मोक्षदायकम् ॥ (४१।२)

prāṇānte 'pi ca kartavyaṃ pūjanaṃ mokṣadāyakam ||

42.1४२.१

नो यजेद् यदि मोहेन सैव पापमयी भवेत् ॥ (४२।१)

no yajed yadi mohena saiva pāpamayī bhavet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBhT, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit