मातृकाभेदतन्त्रMātṛkābhedatantra
MBhT, 6
Select a line for its word-by-word analysis.
शृणु चार्वङ्गि सुभगे यन् मां त्वं परिपृच्छसि । (४।२)
śṛṇu cārvaṅgi subhage yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi |
तत् तत् सर्वं प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ॥ (४।३)
tat tat sarvaṃ pravakṣyāmi sāvadhānāvadhāraya ||
तस्याः प्रयोगमात्रेण किं न सिध्यति भूतले ॥ (५।२)
tasyāḥ prayogamātreṇa kiṃ na sidhyati bhūtale ||
राहुश् चण्डालो विख्यातः सर्वत्र परमेश्वर । (६।२)
rāhuś caṇḍālo vikhyātaḥ sarvatra parameśvara |
शृणु चार्वङ्गि सुभगे ग्रहणं चोत्तमोत्तमम् । (८।२)
śṛṇu cārvaṅgi subhage grahaṇaṃ cottamottamam |
ग्रहणं त्रिविधं देवि चन्द्रसूर्याग्निसंयुतम् ॥ (८।३)
grahaṇaṃ trividhaṃ devi candrasūryāgnisaṃyutam ||
शक्तेर् ललाटके नेत्रे वह्निस् तिष्ठति सर्वदा । (९।१)
śakter lalāṭake netre vahnis tiṣṭhati sarvadā |
वामनेत्रे तथा चन्द्रो दक्षे सूर्यः प्रतिष्ठितः ॥ (९।२)
vāmanetre tathā candro dakṣe sūryaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
तदैव ग्रहणं देवि शक्तियुक्तो यदा शिवः ॥ (१०।२)
tadaiva grahaṇaṃ devi śaktiyukto yadā śivaḥ ||
दक्षनेत्रे चुम्बने च भास्करग्रहणं तदा ॥ (११।२)
dakṣanetre cumbane ca bhāskaragrahaṇaṃ tadā ||
शिववीर्यं यतो वह्निरतो ऽदृश्यः सुरेश्वरि ॥ (१२।२)
śivavīryaṃ yato vahnirato 'dṛśyaḥ sureśvari ||
राहुः शिवः समाख्यातस् त्रिगुणा शक्तिर् ईरिता । (१३।१)
rāhuḥ śivaḥ samākhyātas triguṇā śaktir īritā |
शिवशक्तिसमायोगात् सर्वं ब्रह्ममयं जगत् । (१६।१)
śivaśaktisamāyogāt sarvaṃ brahmamayaṃ jagat |
दृष्टिमात्रेण जप्तव्यं तदा सिद्धिर् भवेद् ध्रुवम् । (१७।१)
dṛṣṭimātreṇa japtavyaṃ tadā siddhir bhaved dhruvam |
तत्कालं परमं कालं विज्ञेयं वीरवन्दिते ॥ (१७।२)
tatkālaṃ paramaṃ kālaṃ vijñeyaṃ vīravandite ||
तत्र यद् यत् कृतं सर्वम् अनन्तफलम् ईरितम् । (१८।१)
tatra yad yat kṛtaṃ sarvam anantaphalam īritam |
पुरैव कथितं सर्वं बहु किं कथ्यते ऽधुना ॥ (१८।२)
puraiva kathitaṃ sarvaṃ bahu kiṃ kathyate 'dhunā ||
एतत् सुगुप्तभेदं हि तव स्नेहात् प्रकाशितम् । (१९।१)
etat suguptabhedaṃ hi tava snehāt prakāśitam |
न वक्तव्यं पशोर् अग्रे न वक्तव्यं सुरेश्वरि ॥ (१९।२)
na vaktavyaṃ paśor agre na vaktavyaṃ sureśvari ||
एतत् तत्त्वं प्रयत्नेन ब्रह्मा जानाति माधवः । (२०।१)
etat tattvaṃ prayatnena brahmā jānāti mādhavaḥ |
प्रगोप्तव्यं प्रयत्नेन स्वयोनिर् इव शैलजे ॥ (२०।२)
pragoptavyaṃ prayatnena svayonir iva śailaje ||
शृणु चार्वङ्गि सुभगे चामुण्डामन्त्रम् उत्तमम् । (२२।२)
śṛṇu cārvaṅgi subhage cāmuṇḍāmantram uttamam |
यस्य विज्ञानमात्रेण पुनर्जन्म न विद्यते ॥ (२२।३)
yasya vijñānamātreṇa punarjanma na vidyate ||
त्र्यक्षरी परमा विद्या चामुण्डा कालिका स्वयम् ॥ (२३।२)
tryakṣarī paramā vidyā cāmuṇḍā kālikā svayam ||
सप्ताहं पूजयेद् देवीम् उपचारैश् च षोडशैः । (२४।१)
saptāhaṃ pūjayed devīm upacāraiś ca ṣoḍaśaiḥ |
पूजान्ते प्रजपेन् मन्त्रं त्रिसहस्रं वरानने ॥ (२४।२)
pūjānte prajapen mantraṃ trisahasraṃ varānane ||
रात्रौ तु पञ्चतत्त्वेन पूजयेत् परमेश्वरीम् । (२५।१)
rātrau tu pañcatattvena pūjayet parameśvarīm |
तथा रात्रौ जपेन् मन्त्रं कुलशक्तिसमन्वितम् ॥ (२५।२)
tathā rātrau japen mantraṃ kulaśaktisamanvitam ||
यन्त्रनिर्माणयोग्यं हि पीठं दद्यात् सुविस्तरम् । (२६।१)
yantranirmāṇayogyaṃ hi pīṭhaṃ dadyāt suvistaram |
भोगयोग्यं प्रदातव्यं मधुपर्कं यथोचितम् ॥ (२६।२)
bhogayogyaṃ pradātavyaṃ madhuparkaṃ yathocitam ||
शक्तेर् यथा विधेयं स्याद् युवत्याः परमेश्वरि । (२७।१)
śakter yathā vidheyaṃ syād yuvatyāḥ parameśvari |
तथा वस्त्रं प्रदातव्यं सर्वकल्याणहेतवे ॥ (२७।२)
tathā vastraṃ pradātavyaṃ sarvakalyāṇahetave ||
नैवेद्यं विविधं रम्यं नानाद्रव्यसमन्वितम् ॥ (२८।२)
naivedyaṃ vividhaṃ ramyaṃ nānādravyasamanvitam ||
सामिषान्नं प्रदातव्यं परमान्नं सशर्करम् । (२९।१)
sāmiṣānnaṃ pradātavyaṃ paramānnaṃ saśarkaram |
पूजयेत् परया भक्त्या बलिदानं ततः परम् ॥ (२९।२)
pūjayet parayā bhaktyā balidānaṃ tataḥ param ||
प्रत्यहं परमेशानि चाद्यन्ते वा बलिं हरेत् । (३०।१)
pratyahaṃ parameśāni cādyante vā baliṃ haret |
धनार्थी धनम् आप्नोति पुत्रार्थी पुत्रवान् भवेत् ॥ (३१।२)
dhanārthī dhanam āpnoti putrārthī putravān bhavet ||
सर्वत्र विजयी भूत्वा देवीपुत्र इव क्षितौ ॥ (३२।२)
sarvatra vijayī bhūtvā devīputra iva kṣitau ||
रोगेभ्यो घोररूपेभ्यः पूजयित्वा प्रमुच्यते । (३३।१)
rogebhyo ghorarūpebhyaḥ pūjayitvā pramucyate |
इच्छासिद्धिर् भवेत् तस्य सर्वसिद्धिर् न चान्यथा ॥ (३३।२)
icchāsiddhir bhavet tasya sarvasiddhir na cānyathā ||
पूजयेच् चण्डिकां देवीं सुगन्धिपुष्पसंयुतैः । (३६।१)
pūjayec caṇḍikāṃ devīṃ sugandhipuṣpasaṃyutaiḥ |
अवश्यं पञ्चतत्त्वेन पूजयेच् चण्डिकां पराम् ॥ (३७।१)
avaśyaṃ pañcatattvena pūjayec caṇḍikāṃ parām ||
आदाव् ऋष्यादिसूक्तेन चार्घ्यान्ते परमेश्वरि । (३८।१)
ādāv ṛṣyādisūktena cārghyānte parameśvari |
पञ्चतत्त्वं समानीय शोधयेच् छास्त्रवित्तमः ॥ (३८।२)
pañcatattvaṃ samānīya śodhayec chāstravittamaḥ ||
तर्पणं च ततः कृत्वा चार्घ्यपात्रे विनिक्षिपेत् । (३९।१)
tarpaṇaṃ ca tataḥ kṛtvā cārghyapātre vinikṣipet |
अर्घ्योदकेन सम्प्रोक्ष्य पूजयेत् पीठदेवताम् ॥ (३९।२)
arghyodakena samprokṣya pūjayet pīṭhadevatām ||
प्रणवं च समुद्धृत्य मायाबीजं ततः परम् । (४०।१)
praṇavaṃ ca samuddhṛtya māyābījaṃ tataḥ param |
प्रभां मायां जयां सूक्ष्मां विशुद्धां नन्दिनीं तथा ॥ (४०।२)
prabhāṃ māyāṃ jayāṃ sūkṣmāṃ viśuddhāṃ nandinīṃ tathā ||
सुप्रभां विजयां सर्वसिद्धिदां परिपूजयेत् । (४१।१)
suprabhāṃ vijayāṃ sarvasiddhidāṃ paripūjayet |
वज्रनखदंष्ट्रायुधाय हूं फड् इत्यन्ततस् ततः ॥ (४१।२)
vajranakhadaṃṣṭrāyudhāya hūṃ phaḍ ityantatas tataḥ ||
गुरुपङ्क्तिं पूजयित्वा पुनर् ध्यानं समाचरेत् ॥ (४२।२)
gurupaṅktiṃ pūjayitvā punar dhyānaṃ samācaret ||
षडङ्गेन तु सम्पूज्य परिवारान् प्रपूजयेत् ॥ (४३।२)
ṣaḍaṅgena tu sampūjya parivārān prapūjayet ||
शङ्खनिधिं पद्मनिधिं तथा ब्राह्म्यादिकं यजेत् । (४४।१)
śaṅkhanidhiṃ padmanidhiṃ tathā brāhmyādikaṃ yajet |
इन्द्रादींश् चैव वज्रादीन् पूजयेत् साधकोत्तमः ॥ (४४।२)
indrādīṃś caiva vajrādīn pūjayet sādhakottamaḥ ||
पुनर् देवीं महेशानि पञ्चतत्त्वेन पूजयेत् ॥ (४५।२)
punar devīṃ maheśāni pañcatattvena pūjayet ||
प्राणायामं ततः कृत्वा गुरुमन्त्रेष्टदेवताम् । (४६।१)
prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā gurumantreṣṭadevatām |
ऐक्यं विभाव्य देवेशि मूलमन्त्रं जपेच् छतम् ॥ (४६।२)
aikyaṃ vibhāvya deveśi mūlamantraṃ japec chatam ||
प्राणायामं ततः कृत्वा कारणादीन् समाहरेत् । (४७।१)
prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā kāraṇādīn samāharet |
तस्यै दत्त्वा स्वयं पीत्वा पठेच् चण्डीं सुरेश्वरि ॥ (४७।२)
tasyai dattvā svayaṃ pītvā paṭhec caṇḍīṃ sureśvari ||
साङ्गे जाते तु माहात्म्ये पुनः पानं समाचरेत् । (४८।१)
sāṅge jāte tu māhātmye punaḥ pānaṃ samācaret |
ततस् तु प्रपठेद् धीमान् क्रमेण पानम् आचरेत् ॥ (४८।२)
tatas tu prapaṭhed dhīmān krameṇa pānam ācaret ||
समाप्ते तु विलोमेन पुनर् मन्त्रं शतं जपेत् । (४९।१)
samāpte tu vilomena punar mantraṃ śataṃ japet |
यदि भाग्यवशाद् देवि शक्तियोगं लभेन् नरः ॥ (४९।२)
yadi bhāgyavaśād devi śaktiyogaṃ labhen naraḥ ||
तत्क्षणे हि विजानीयात् सर्वसिद्धिः करे स्थिता । (५०।१)
tatkṣaṇe hi vijānīyāt sarvasiddhiḥ kare sthitā |
माहात्म्यं तस्य पाठस्य किं वक्तुं शक्यते मया । (५१।१)
māhātmyaṃ tasya pāṭhasya kiṃ vaktuṃ śakyate mayā |
शतवक्त्रं यदि भवेत् तदा वक्तुं न शक्यते ॥ (५१।२)
śatavaktraṃ yadi bhavet tadā vaktuṃ na śakyate ||
पञ्चवक्त्रेण देवेशि किं वक्तुं शक्यते ऽधुना । (५२।१)
pañcavaktreṇa deveśi kiṃ vaktuṃ śakyate 'dhunā |
सकृत् पाठेन देवेशि किं पुनर् ब्रह्म केवलम् ॥ (५२।२)
sakṛt pāṭhena deveśi kiṃ punar brahma kevalam ||
यदि शान्तिं न लभते मम वाक्यं मृषा तदा ॥ (५३।२)
yadi śāntiṃ na labhate mama vākyaṃ mṛṣā tadā ||
द्वितीये पञ्चतत्त्वेन पूजयेच् चण्डिकां प्रिये ॥ (५४।२)
dvitīye pañcatattvena pūjayec caṇḍikāṃ priye ||
सकृत् पाठस्य देवेशि कलां नार्हति षोडशीम् ॥ (५५।२)
sakṛt pāṭhasya deveśi kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm ||
ध्यानम् अस्याः प्रवक्ष्यामि यथा ध्यात्वा पठेन् नरः ॥ (५६।१)
dhyānam asyāḥ pravakṣyāmi yathā dhyātvā paṭhen naraḥ ||
ॐ या चण्डी मधुकैटभादिदैत्यदलनी माहिषोन्मादिनी या धूम्रेक्षणचण्डमुण्डमथनी या रक्तबीजाशनी । (५७।१)
oṃ yā caṇḍī madhukaiṭabhādidaityadalanī māhiṣonmādinī yā dhūmrekṣaṇacaṇḍamuṇḍamathanī yā raktabījāśanī |
शक्तिः शुम्भनिशुम्भदैत्यदलनी या सिद्धिलक्ष्मीः परा सा देवी नवकोटिमूर्तिसहिता मां पातु विश्वेश्वरी ॥ (५७।२)
śaktiḥ śumbhaniśumbhadaityadalanī yā siddhilakṣmīḥ parā sā devī navakoṭimūrtisahitā māṃ pātu viśveśvarī ||
ध्यानम् एतच् चण्डिकायाः शृणुष्व वीरवन्दिते ॥ (५८।१)
dhyānam etac caṇḍikāyāḥ śṛṇuṣva vīravandite ||
शृणु मन्त्रं प्रवक्ष्यामि त्रैलोक्येषु च दुर्लभम् । (५९।१)
śṛṇu mantraṃ pravakṣyāmi trailokyeṣu ca durlabham |
वेदाद्यं वाग्भवं मायां कामबीजं ततः परम् ॥ (५९।२)
vedādyaṃ vāgbhavaṃ māyāṃ kāmabījaṃ tataḥ param ||
नवाक्षरं महामन्त्रं जपेद् आदौ शतं प्रिये ॥ (६०।२)
navākṣaraṃ mahāmantraṃ japed ādau śataṃ priye ||
विपरीतं महामन्त्रं पाठान्ते तु शतं जपेत् । (६१।१)
viparītaṃ mahāmantraṃ pāṭhānte tu śataṃ japet |
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ऋषिच्छन्दः सुदुर्लभम् ॥ (६१।२)
śṛṇu devi pravakṣyāmi ṛṣicchandaḥ sudurlabham ||
ॐ सप्तशतीमहास्तोत्रस्य मेधातिथिऋषिर् गायत्र्यनुष्टुब्बृहतीपङ्क्तित्रिष्तुब्जगत्यश् छन्दांसि महाकालीमहालक्ष्मीमहासरस्वीदेवतास्तवकं ऐं ह्रीं क्लीं बीजानि क्ष्रौं शक्तिः ममामुककामसिद्ध्यर्थे विनियोगः ॥ (६२।१)
oṃ saptaśatīmahāstotrasya medhātithiṛṣir gāyatryanuṣṭubbṛhatīpaṅktitriṣtubjagatyaś chandāṃsi mahākālīmahālakṣmīmahāsarasvīdevatāstavakaṃ aiṃ hrīṃ klīṃ bījāni kṣrauṃ śaktiḥ mamāmukakāmasiddhyarthe viniyogaḥ ||
इति ते कथितं कान्ते चण्डीपाठस्य लक्षणम् ॥ (६३।२)
iti te kathitaṃ kānte caṇḍīpāṭhasya lakṣaṇam ||
सार्वणिः सूर्य इत्यादि सार्वणिर् भविता मनुः एतन्मात्रं पठेद् देवि किंचिन् न्यूनाधिकं न हि ॥ (६४।१)
sārvaṇiḥ sūrya ityādi sārvaṇir bhavitā manuḥ etanmātraṃ paṭhed devi kiṃcin nyūnādhikaṃ na hi ||
वारत्रयं पठेद् देवि संजप्य तु दिनत्रयम् ॥ (६५।१)
vāratrayaṃ paṭhed devi saṃjapya tu dinatrayam ||
बहु किं कथ्यते देवि सर्वशान्तिं लभेन् नरः । (६८।१)
bahu kiṃ kathyate devi sarvaśāntiṃ labhen naraḥ |
पुनस् तेनैव कर्तव्यं ततः सिद्धो भवेद् ध्रुवम् ॥ (६९।२)
punas tenaiva kartavyaṃ tataḥ siddho bhaved dhruvam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.