मातृकाभेदतन्त्रMātṛkābhedatantra
MBhT, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वत्राहं श्रुता नाथ भोगं चेन्द्रियपुष्टिदम् । (१।२)
sarvatrāhaṃ śrutā nātha bhogaṃ cendriyapuṣṭidam |
भोगेन सिद्धिम् आप्नोति भोगेन मोक्षम् आप्नुयात् ॥ (२।३)
bhogena siddhim āpnoti bhogena mokṣam āpnuyāt ||
तस्माद् भोगं सदा कार्यं बाह्यपूजा यथेच्छया । (३।१)
tasmād bhogaṃ sadā kāryaṃ bāhyapūjā yathecchayā |
भोजनस्य विधानं यत् तच् छृणुष्व प्रियंवदे ॥ (३।२)
bhojanasya vidhānaṃ yat tac chṛṇuṣva priyaṃvade ||
भोजनेच्छा भवेत् तस्मान् निर्लिप्तो जीवसंज्ञकः । (५।१)
bhojanecchā bhavet tasmān nirlipto jīvasaṃjñakaḥ |
जीवस्य भोजनं देवि भ्रान्तिर् एव न संशयः । (६।१)
jīvasya bhojanaṃ devi bhrāntir eva na saṃśayaḥ |
मूलाधाराच् च तां देवीम् आ जिह्वान्तां विभावयेत् । (७।१)
mūlādhārāc ca tāṃ devīm ā jihvāntāṃ vibhāvayet |
शोधितान् मत्स्यमांसादीन् संमुखे स्थापयेद् बुधः ॥ (७।२)
śodhitān matsyamāṃsādīn saṃmukhe sthāpayed budhaḥ ||
तदैव ब्रह्मरूपो ऽसौ सत्यं सत्यं सुरेश्वरि ॥ (९।२)
tadaiva brahmarūpo 'sau satyaṃ satyaṃ sureśvari ||
भुज्यते कुण्डली देवी इति चिन्तापरो हि यः । (१०।१)
bhujyate kuṇḍalī devī iti cintāparo hi yaḥ |
मन्त्रसिद्धिर् भवेत् तस्य ज्ञानसिद्धिर् न चान्यथा ॥ (१०।२)
mantrasiddhir bhavet tasya jñānasiddhir na cānyathā ||
एवं कृते ब्रह्मरूपः शिवरूपः स्वयं हरिः । (११।१)
evaṃ kṛte brahmarūpaḥ śivarūpaḥ svayaṃ hariḥ |
योगसिद्धिर् भवेत् तस्य चाष्टसिद्धिर् भविष्यति ॥ (११।२)
yogasiddhir bhavet tasya cāṣṭasiddhir bhaviṣyati ||
शत्रुभिर् दीयते यत् तु कृत्रिमं दारुणं विषम् । (१२।१)
śatrubhir dīyate yat tu kṛtrimaṃ dāruṇaṃ viṣam |
भक्षणात् तत् क्षणे देवि ह्य् अमृतं नात्र संशयः ॥ (१२।२)
bhakṣaṇāt tat kṣaṇe devi hy amṛtaṃ nātra saṃśayaḥ ||
मन्त्रेण शोधितं द्रव्यं भक्षणाद् अमृतं भवेत् । (१३।१)
mantreṇa śodhitaṃ dravyaṃ bhakṣaṇād amṛtaṃ bhavet |
भुज्यते सर्परूपेण तत्रैव दारुणं विषम् ॥ (१५।२)
bhujyate sarparūpeṇa tatraiva dāruṇaṃ viṣam ||
अष्टपत्रं तथा वृत्तं तन्मध्ये कुण्डदुर्लभम् ॥ (१८।३)
aṣṭapatraṃ tathā vṛttaṃ tanmadhye kuṇḍadurlabham ||
सर्वकुण्डस्य देवेशि विप्रः कर्ता विधीयते ॥ (१९।२)
sarvakuṇḍasya deveśi vipraḥ kartā vidhīyate ||
वर्तुलं बाहुजातस्य वैश्यस्य चार्धचन्द्रकम् ॥ (२०।१)
vartulaṃ bāhujātasya vaiśyasya cārdhacandrakam ||
मध्यनालं नाभिपद्मे मूलाधारे च सुन्दरि ॥ (२२।२)
madhyanālaṃ nābhipadme mūlādhāre ca sundari ||
होमकुण्डम् इदं देवि सर्वतन्त्रे परिष्कृतम् ॥ (२३।२)
homakuṇḍam idaṃ devi sarvatantre pariṣkṛtam ||
येन होमप्रसादेन साक्षाद् ब्रह्ममयो भवेत् । (२४।१)
yena homaprasādena sākṣād brahmamayo bhavet |
विप्रस्य चाहुतिहोमं विज्ञातव्यं चतुष्टयम् ॥ (२४।२)
viprasya cāhutihomaṃ vijñātavyaṃ catuṣṭayam ||
क्षत्रियस्य त्रयं देवि वैश्यस्य चाहुतिद्वयम् । (२५।१)
kṣatriyasya trayaṃ devi vaiśyasya cāhutidvayam |
शूद्रस्यैकाहुतिर् देवि मुक्तिश् चापि चतुर्विधा ॥ (२५।२)
śūdrasyaikāhutir devi muktiś cāpi caturvidhā ||
महामोक्षं ब्राह्मणस्य सायुज्यं क्षत्रियस्य च । (२६।१)
mahāmokṣaṃ brāhmaṇasya sāyujyaṃ kṣatriyasya ca |
सारूप्यं चोरुजातस्य सालोक्यं शूद्रजातिषु ॥ (२६।२)
sārūpyaṃ corujātasya sālokyaṃ śūdrajātiṣu ||
जातिभेदे कुण्डभेदं कुर्यात् साधकसत्तमः ॥ (२७।२)
jātibhede kuṇḍabhedaṃ kuryāt sādhakasattamaḥ ||
बाह्यहोमे काम्यसिद्धिर् भविष्यति न संशयः । (२८।१)
bāhyahome kāmyasiddhir bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
ज्ञानहोमे मोक्षसिद्धिर् लभते नात्र संशयः ॥ (२८।२)
jñānahome mokṣasiddhir labhate nātra saṃśayaḥ ||
इति ते कथितं कान्ते तन्त्राणां सारम् उत्तमम् । (२९।१)
iti te kathitaṃ kānte tantrāṇāṃ sāram uttamam |
न वक्तव्यं पशोर् अग्रे शपथो मे त्वयि प्रिये ॥ (२९।२)
na vaktavyaṃ paśor agre śapatho me tvayi priye ||
मद्यपाने महापुण्यं सर्वतन्त्रे श्रुतं मया । (३०।२)
madyapāne mahāpuṇyaṃ sarvatantre śrutaṃ mayā |
सर्वयज्ञाधिपो विप्रः संशयो नास्ति पार्वति । (३१।२)
sarvayajñādhipo vipraḥ saṃśayo nāsti pārvati |
सौत्रामण्यां कुलाचारे चत्वारो ब्राह्मणादयः ॥ (३१।३)
sautrāmaṇyāṃ kulācāre catvāro brāhmaṇādayaḥ ||
ब्राह्मणस्य महामोक्षं मद्यपाने प्रियंवदे । (३२।१)
brāhmaṇasya mahāmokṣaṃ madyapāne priyaṃvade |
तत्क्षणाच् छिवरूपो ऽसौ सत्यं सत्यं हि शैलजे ॥ (३३।१)
tatkṣaṇāc chivarūpo 'sau satyaṃ satyaṃ hi śailaje ||
घटे भग्ने यथाकाशं वायौ वायुर् यथा प्रिये ॥ (३४।२)
ghaṭe bhagne yathākāśaṃ vāyau vāyur yathā priye ||
तथैव मद्यपानेन ब्राह्मणो ब्रह्मणि प्रिये । (३५।१)
tathaiva madyapānena brāhmaṇo brahmaṇi priye |
सायुज्यादि महामोक्षं नियुक्तं क्षत्रियादिषु । (३६।१)
sāyujyādi mahāmokṣaṃ niyuktaṃ kṣatriyādiṣu |
सूक्ष्मसूत्रे यथा वह्निर् देहमध्ये तथा शिवा । (३७।१)
sūkṣmasūtre yathā vahnir dehamadhye tathā śivā |
तपोरूपं बृहत्सूत्रं पूजारूपं तथा हरिः ॥ (३७।२)
taporūpaṃ bṛhatsūtraṃ pūjārūpaṃ tathā hariḥ ||
संयुक्तं कुरुते यत्र वर्धमानो महाङ्कुशः । (३८।१)
saṃyuktaṃ kurute yatra vardhamāno mahāṅkuśaḥ |
मद्यपानं विना देवि तज्ज्ञानं न हि लभ्यते । (३८।२)
madyapānaṃ vinā devi tajjñānaṃ na hi labhyate |
ब्रह्मज्ञानं यदा देवि तदा ब्राह्मण उच्यते ॥ (३९।२)
brahmajñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate ||
देवानाम् अमृतं ब्रह्म तद् इयं लौकिकी सुरा । (४०।१)
devānām amṛtaṃ brahma tad iyaṃ laukikī surā |
सुरत्वं भोगमात्रेण सुरा तेन प्रकीर्तिता ॥ (४०।२)
suratvaṃ bhogamātreṇa surā tena prakīrtitā ||
मन्त्रत्रयं सदा पाठ्यं ब्रह्मशापादिमोचनम् । (४१।१)
mantratrayaṃ sadā pāṭhyaṃ brahmaśāpādimocanam |
प्रकुर्यात् तु द्विजेनैव तदा ब्रह्ममयी सुरा ॥ (४१।२)
prakuryāt tu dvijenaiva tadā brahmamayī surā ||
हविर् आरोपमात्रेण वह्निर् दीप्तो यथा भवेत् । (४२।१)
havir āropamātreṇa vahnir dīpto yathā bhavet |
स ब्राह्मणः स वेदज्ञः सो ऽग्निहोत्री स दीक्षितः ॥ (४३।२)
sa brāhmaṇaḥ sa vedajñaḥ so 'gnihotrī sa dīkṣitaḥ ||
बहु किं कथ्यते देवि स एव त्रिगुणात्मकः ॥ (४४।१)
bahu kiṃ kathyate devi sa eva triguṇātmakaḥ ||
मुक्तिमार्गम् इदं देवि गोप्तव्यं पशुसंकटे । (४५।१)
muktimārgam idaṃ devi goptavyaṃ paśusaṃkaṭe |
प्रकाशात् कायहानिः स्यान् निन्दनीयो न चान्यथा ॥ (४५।२)
prakāśāt kāyahāniḥ syān nindanīyo na cānyathā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.