मातृकाभेदतन्त्रMātṛkābhedatantra

MBhT, 3

3 of 14 · 93 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीदेव्य् उवाच । (१।१)

śrīdevy uvāca

1.2१.२

सर्वत्राहं श्रुता नाथ भोगं चेन्द्रियपुष्टिदम् । (१।२)

sarvatrāhaṃ śrutā nātha bhogaṃ cendriyapuṣṭidam |

1.3१.३

भोगेन मोक्षम् आप्नोति कथं वदसि योगभृत् ॥ (१।३)

bhogena mokṣam āpnoti kathaṃ vadasi yogabhṛt ||

2.1२.१

श्रीशङ्कर उवाच । (२।१)

śrīśaṅkara uvāca

2.2२.२

भोगेन लभते योगं भोगेन कुलसाधनम् । (२।२)

bhogena labhate yogaṃ bhogena kulasādhanam |

2.3२.३

भोगेन सिद्धिम् आप्नोति भोगेन मोक्षम् आप्नुयात् ॥ (२।३)

bhogena siddhim āpnoti bhogena mokṣam āpnuyāt ||

3.1३.१

तस्माद् भोगं सदा कार्यं बाह्यपूजा यथेच्छया । (३।१)

tasmād bhogaṃ sadā kāryaṃ bāhyapūjā yathecchayā |

3.2३.२

भोजनस्य विधानं यत् तच् छृणुष्व प्रियंवदे ॥ (३।२)

bhojanasya vidhānaṃ yat tac chṛṇuṣva priyaṃvade ||

4.1४.१

आधारे तु या शक्तिर् भुजगाकाररूपिणी । (४।१)

ādhāre tu yā śaktir bhujagākārarūpiṇī |

4.2४.२

आत्मा परमेशानि तन्मध्ये वर्तते सदा ॥ (४।२)

ātmā parameśāni tanmadhye vartate sadā ||

5.1५.१

भोजनेच्छा भवेत् तस्मान् निर्लिप्तो जीवसंज्ञकः । (५।१)

bhojanecchā bhavet tasmān nirlipto jīvasaṃjñakaḥ |

5.2५.२

सैव साक्षाद् गुणमयो निर्गुणो जीव उच्यते ॥ (५।२)

saiva sākṣād guṇamayo nirguṇo jīva ucyate ||

6.1६.१

जीवस्य भोजनं देवि भ्रान्तिर् एव न संशयः । (६।१)

jīvasya bhojanaṃ devi bhrāntir eva na saṃśayaḥ |

6.2६.२

गुणयुक्ता कुण्डलिनी चन्द्रसूर्याग्निरूपिणी ॥ (६।२)

guṇayuktā kuṇḍalinī candrasūryāgnirūpiṇī ||

7.1७.१

मूलाधाराच् च तां देवीम् आ जिह्वान्तां विभावयेत् । (७।१)

mūlādhārāc ca tāṃ devīm ā jihvāntāṃ vibhāvayet |

7.2७.२

शोधितान् मत्स्यमांसादीन् संमुखे स्थापयेद् बुधः ॥ (७।२)

śodhitān matsyamāṃsādīn saṃmukhe sthāpayed budhaḥ ||

8.1८.१

मूलमन्त्रं समुच्चार्य जुहोमि कुण्डलीमुखे । (८।१)

mūlamantraṃ samuccārya juhomi kuṇḍalīmukhe |

8.2८.२

अनेन मनुना देवि प्रतिग्रासं समाहरेत् ॥ (८।२)

anena manunā devi pratigrāsaṃ samāharet ||

9.1९.१

प्रतिग्रासे परेशानि एवं कुर्याद् विचक्षणः । (९।१)

pratigrāse pareśāni evaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ |

9.2९.२

तदैव ब्रह्मरूपो ऽसौ सत्यं सत्यं सुरेश्वरि ॥ (९।२)

tadaiva brahmarūpo 'sau satyaṃ satyaṃ sureśvari ||

10.1१०.१

भुज्यते कुण्डली देवी इति चिन्तापरो हि यः । (१०।१)

bhujyate kuṇḍalī devī iti cintāparo hi yaḥ |

10.2१०.२

मन्त्रसिद्धिर् भवेत् तस्य ज्ञानसिद्धिर् न चान्यथा ॥ (१०।२)

mantrasiddhir bhavet tasya jñānasiddhir na cānyathā ||

11.1११.१

एवं कृते ब्रह्मरूपः शिवरूपः स्वयं हरिः । (११।१)

evaṃ kṛte brahmarūpaḥ śivarūpaḥ svayaṃ hariḥ |

11.2११.२

योगसिद्धिर् भवेत् तस्य चाष्टसिद्धिर् भविष्यति ॥ (११।२)

yogasiddhir bhavet tasya cāṣṭasiddhir bhaviṣyati ||

12.1१२.१

शत्रुभिर् दीयते यत् तु कृत्रिमं दारुणं विषम् । (१२।१)

śatrubhir dīyate yat tu kṛtrimaṃ dāruṇaṃ viṣam |

12.2१२.२

भक्षणात् तत् क्षणे देवि ह्य् अमृतं नात्र संशयः ॥ (१२।२)

bhakṣaṇāt tat kṣaṇe devi hy amṛtaṃ nātra saṃśayaḥ ||

13.1१३.१

मन्त्रेण शोधितं द्रव्यं भक्षणाद् अमृतं भवेत् । (१३।१)

mantreṇa śodhitaṃ dravyaṃ bhakṣaṇād amṛtaṃ bhavet |

13.2१३.२

यदैव कालकूटं तु समुद्रमथने प्रिये ॥ (१३।२)

yadaiva kālakūṭaṃ tu samudramathane priye ||

14.1१४.१

तदा चानेन मनुना तत्क्षणात् खादितं मया ॥ (१४।१)

tadā cānena manunā tatkṣaṇāt khāditaṃ mayā ||

15.1१५.१

सर्पाकारा कुण्डलिनी या देवी परमा कला । (१५।१)

sarpākārā kuṇḍalinī yā devī paramā kalā |

15.2१५.२

भुज्यते सर्परूपेण तत्रैव दारुणं विषम् ॥ (१५।२)

bhujyate sarparūpeṇa tatraiva dāruṇaṃ viṣam ||

16.1१६.१

इति ते कथितं कान्ते भोजनस्य विधानकम् । (१६।१)

iti te kathitaṃ kānte bhojanasya vidhānakam |

16.2१६.२

एतत् सर्वं महेशानि गोप्तव्यं पशुसंकटे ॥ (१६।२)

etat sarvaṃ maheśāni goptavyaṃ paśusaṃkaṭe ||

17.1१७.१

श्रीदेव्य् उवाच । (१७।१)

śrīdevy uvāca

17.2१७.२

शृणु नाथ परानन्द परापरकुलात्मक । (१७।२)

śṛṇu nātha parānanda parāparakulātmaka |

17.3१७.३

वद मे परमेशान होमकुण्डं तु कीदृशम् ॥ (१७।३)

vada me parameśāna homakuṇḍaṃ tu kīdṛśam ||

18.1१८.१

श्रीशिव उवाच । (१८।१)

śrīśiva uvāca

18.2१८.२

मणिपूरस्य बाह्ये तु नाभिपद्मं मनोहरम् । (१८।२)

maṇipūrasya bāhye tu nābhipadmaṃ manoharam |

18.3१८.३

अष्टपत्रं तथा वृत्तं तन्मध्ये कुण्डदुर्लभम् ॥ (१८।३)

aṣṭapatraṃ tathā vṛttaṃ tanmadhye kuṇḍadurlabham ||

19.1१९.१

चतुरस्रादिकं देवि तत् कुण्डं कामरूपकम् । (१९।१)

caturasrādikaṃ devi tat kuṇḍaṃ kāmarūpakam |

19.2१९.२

सर्वकुण्डस्य देवेशि विप्रः कर्ता विधीयते ॥ (१९।२)

sarvakuṇḍasya deveśi vipraḥ kartā vidhīyate ||

20.1२०.१

वर्तुलं बाहुजातस्य वैश्यस्य चार्धचन्द्रकम् ॥ (२०।१)

vartulaṃ bāhujātasya vaiśyasya cārdhacandrakam ||

21.1२१.१

त्रिकोणं पादजातस्य होमकुण्डं सुरेश्वरि । (२१।१)

trikoṇaṃ pādajātasya homakuṇḍaṃ sureśvari |

21.2२१.२

एवं कुण्डं महेशानि नालत्रयविभूषितम् ॥ (२१।२)

evaṃ kuṇḍaṃ maheśāni nālatrayavibhūṣitam ||

22.1२२.१

ऊर्ध्वनालं सहस्रारे परामृतविभूषितम् । (२२।१)

ūrdhvanālaṃ sahasrāre parāmṛtavibhūṣitam |

22.2२२.२

मध्यनालं नाभिपद्मे मूलाधारे च सुन्दरि ॥ (२२।२)

madhyanālaṃ nābhipadme mūlādhāre ca sundari ||

23.1२३.१

आ लिङ्गाग्रम् अधोनालं सदानन्दमयं शिवे । (२३।१)

ā liṅgāgram adhonālaṃ sadānandamayaṃ śive |

23.2२३.२

होमकुण्डम् इदं देवि सर्वतन्त्रे परिष्कृतम् ॥ (२३।२)

homakuṇḍam idaṃ devi sarvatantre pariṣkṛtam ||

24.1२४.१

येन होमप्रसादेन साक्षाद् ब्रह्ममयो भवेत् । (२४।१)

yena homaprasādena sākṣād brahmamayo bhavet |

24.2२४.२

विप्रस्य चाहुतिहोमं विज्ञातव्यं चतुष्टयम् ॥ (२४।२)

viprasya cāhutihomaṃ vijñātavyaṃ catuṣṭayam ||

25.1२५.१

क्षत्रियस्य त्रयं देवि वैश्यस्य चाहुतिद्वयम् । (२५।१)

kṣatriyasya trayaṃ devi vaiśyasya cāhutidvayam |

25.2२५.२

शूद्रस्यैकाहुतिर् देवि मुक्तिश् चापि चतुर्विधा ॥ (२५।२)

śūdrasyaikāhutir devi muktiś cāpi caturvidhā ||

26.1२६.१

महामोक्षं ब्राह्मणस्य सायुज्यं क्षत्रियस्य च । (२६।१)

mahāmokṣaṃ brāhmaṇasya sāyujyaṃ kṣatriyasya ca |

26.2२६.२

सारूप्यं चोरुजातस्य सालोक्यं शूद्रजातिषु ॥ (२६।२)

sārūpyaṃ corujātasya sālokyaṃ śūdrajātiṣu ||

27.1२७.१

बाह्यकुण्डं बाह्यहोमे एव हि सुरवन्दिते । (२७।१)

bāhyakuṇḍaṃ bāhyahome eva hi suravandite |

27.2२७.२

जातिभेदे कुण्डभेदं कुर्यात् साधकसत्तमः ॥ (२७।२)

jātibhede kuṇḍabhedaṃ kuryāt sādhakasattamaḥ ||

28.1२८.१

बाह्यहोमे काम्यसिद्धिर् भविष्यति न संशयः । (२८।१)

bāhyahome kāmyasiddhir bhaviṣyati na saṃśayaḥ |

28.2२८.२

ज्ञानहोमे मोक्षसिद्धिर् लभते नात्र संशयः ॥ (२८।२)

jñānahome mokṣasiddhir labhate nātra saṃśayaḥ ||

29.1२९.१

इति ते कथितं कान्ते तन्त्राणां सारम् उत्तमम् । (२९।१)

iti te kathitaṃ kānte tantrāṇāṃ sāram uttamam |

29.2२९.२

न वक्तव्यं पशोर् अग्रे शपथो मे त्वयि प्रिये ॥ (२९।२)

na vaktavyaṃ paśor agre śapatho me tvayi priye ||

30.1३०.१

श्रीदेव्य् उवाच । (३०।१)

śrīdevy uvāca

30.2३०.२

मद्यपाने महापुण्यं सर्वतन्त्रे श्रुतं मया । (३०।२)

madyapāne mahāpuṇyaṃ sarvatantre śrutaṃ mayā |

30.3३०.३

जातिभेदं न कथितम् इदानीं तत् प्रकाशय ॥ (३०।३)

jātibhedaṃ na kathitam idānīṃ tat prakāśaya ||

31.1३१.१

श्रीशङ्कर उवाच । (३१।१)

śrīśaṅkara uvāca

31.2३१.२

सर्वयज्ञाधिपो विप्रः संशयो नास्ति पार्वति । (३१।२)

sarvayajñādhipo vipraḥ saṃśayo nāsti pārvati |

31.3३१.३

सौत्रामण्यां कुलाचारे चत्वारो ब्राह्मणादयः ॥ (३१।३)

sautrāmaṇyāṃ kulācāre catvāro brāhmaṇādayaḥ ||

32.1३२.१

ब्राह्मणस्य महामोक्षं मद्यपाने प्रियंवदे । (३२।१)

brāhmaṇasya mahāmokṣaṃ madyapāne priyaṃvade |

32.2३२.२

ब्राह्मणः परमेशानि यदि पानादिकं चरेत् ॥ (३२।२)

brāhmaṇaḥ parameśāni yadi pānādikaṃ caret ||

33.1३३.१

तत्क्षणाच् छिवरूपो ऽसौ सत्यं सत्यं हि शैलजे ॥ (३३।१)

tatkṣaṇāc chivarūpo 'sau satyaṃ satyaṃ hi śailaje ||

34.1३४.१

तोये तोयं यथा लीनं यथा तेजसि तेजसम् । (३४।१)

toye toyaṃ yathā līnaṃ yathā tejasi tejasam |

34.2३४.२

घटे भग्ने यथाकाशं वायौ वायुर् यथा प्रिये ॥ (३४।२)

ghaṭe bhagne yathākāśaṃ vāyau vāyur yathā priye ||

35.1३५.१

तथैव मद्यपानेन ब्राह्मणो ब्रह्मणि प्रिये । (३५।१)

tathaiva madyapānena brāhmaṇo brahmaṇi priye |

35.2३५.२

लीयते नात्र संदेहः परमात्मनि शैलजे ॥ (३५।२)

līyate nātra saṃdehaḥ paramātmani śailaje ||

36.1३६.१

सायुज्यादि महामोक्षं नियुक्तं क्षत्रियादिषु । (३६।१)

sāyujyādi mahāmokṣaṃ niyuktaṃ kṣatriyādiṣu |

36.2३६.२

सा नारी मानवी मद्यपाने देवि न संशयः ॥ (३६।२)

sā nārī mānavī madyapāne devi na saṃśayaḥ ||

37.1३७.१

सूक्ष्मसूत्रे यथा वह्निर् देहमध्ये तथा शिवा । (३७।१)

sūkṣmasūtre yathā vahnir dehamadhye tathā śivā |

37.2३७.२

तपोरूपं बृहत्सूत्रं पूजारूपं तथा हरिः ॥ (३७।२)

taporūpaṃ bṛhatsūtraṃ pūjārūpaṃ tathā hariḥ ||

38.1३८.१

संयुक्तं कुरुते यत्र वर्धमानो महाङ्कुशः । (३८।१)

saṃyuktaṃ kurute yatra vardhamāno mahāṅkuśaḥ |

38.2३८.२

मद्यपानं विना देवि तज्ज्ञानं न हि लभ्यते । (३८।२)

madyapānaṃ vinā devi tajjñānaṃ na hi labhyate |

38.3३८.३

अत एव हि विप्रेण मद्यपानं सदा चरेत् ॥ (३८।३)

ata eva hi vipreṇa madyapānaṃ sadā caret ||

39.1३९.१

वेदमाताजपेनैव ब्राह्मणो न हि शैलजे । (३९।१)

vedamātājapenaiva brāhmaṇo na hi śailaje |

39.2३९.२

ब्रह्मज्ञानं यदा देवि तदा ब्राह्मण उच्यते ॥ (३९।२)

brahmajñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate ||

40.1४०.१

देवानाम् अमृतं ब्रह्म तद् इयं लौकिकी सुरा । (४०।१)

devānām amṛtaṃ brahma tad iyaṃ laukikī surā |

40.2४०.२

सुरत्वं भोगमात्रेण सुरा तेन प्रकीर्तिता ॥ (४०।२)

suratvaṃ bhogamātreṇa surā tena prakīrtitā ||

41.1४१.१

मन्त्रत्रयं सदा पाठ्यं ब्रह्मशापादिमोचनम् । (४१।१)

mantratrayaṃ sadā pāṭhyaṃ brahmaśāpādimocanam |

41.2४१.२

प्रकुर्यात् तु द्विजेनैव तदा ब्रह्ममयी सुरा ॥ (४१।२)

prakuryāt tu dvijenaiva tadā brahmamayī surā ||

42.1४२.१

हविर् आरोपमात्रेण वह्निर् दीप्तो यथा भवेत् । (४२।१)

havir āropamātreṇa vahnir dīpto yathā bhavet |

42.2४२.२

शापमोचनमात्रेण सुरा मुक्तिप्रदायिनी ॥ (४२।२)

śāpamocanamātreṇa surā muktipradāyinī ||

43.1४३.१

अत एव हि देवेशि ब्राह्मणः पानम् आचरेत् । (४३।१)

ata eva hi deveśi brāhmaṇaḥ pānam ācaret |

43.2४३.२

स ब्राह्मणः स वेदज्ञः सो ऽग्निहोत्री स दीक्षितः ॥ (४३।२)

sa brāhmaṇaḥ sa vedajñaḥ so 'gnihotrī sa dīkṣitaḥ ||

44.1४४.१

बहु किं कथ्यते देवि स एव त्रिगुणात्मकः ॥ (४४।१)

bahu kiṃ kathyate devi sa eva triguṇātmakaḥ ||

45.1४५.१

मुक्तिमार्गम् इदं देवि गोप्तव्यं पशुसंकटे । (४५।१)

muktimārgam idaṃ devi goptavyaṃ paśusaṃkaṭe |

45.2४५.२

प्रकाशात् कायहानिः स्यान् निन्दनीयो न चान्यथा ॥ (४५।२)

prakāśāt kāyahāniḥ syān nindanīyo na cānyathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBhT, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit