त्रयो गुणाः सुखदुःखमोहा अस्येति त्रिगुणम् । (१।१)

तद् अनेन सुखादीनाम् आत्मगुणत्वम् पराभिमतम् अपाकृतम् । (१।२)

अविवेकि । (१।३)

यथा प्रधानम् स्वतो न विविच्यत एवम् महदादयो ऽपि न प्रधानाद् विविच्यन्ते तदात्मकत्वात् । (१।४)

अथवा सम्भूयकारिताविवेकः । (१।५)

न हि किंचिद् एकम् पर्याप्तम् कार्ये ऽपि तु सम्भूय । (१।६)

ये त्वाहुर् विज्ञानम् एव हर्षविषादशब्दाद्याकारम् न पुनर् इतो ऽन्यस्तद्धर्मेति तान् प्रत्याह विषय इति । (१।७)

विषयो ग्राह्यो विज्ञानाद् बहिर् इति यावत् । (१।८)

सामान्यम् साधारणम् । (१।९)

विज्ञानरूपत्वे त्वसाधारण्याद् विज्ञानानाम् वृत्तिरूपाणाम् ते ऽप्यसाधारणाः स्युः । (१।१०)

तथा च नर्तकीभ्रूलताभङ्ग एकस्मिन् बहूनाम् प्रतिसंधानम् युक्तम् । (१।११)

अन्यथा तन्न स्याद् इति भावः । (१।१२)

अचेतनम् । (१।१३)

सर्व एव प्रधानबुद्ध्यादयो ऽचेतना न तु वैनाशिकवच्चैतन्यम् बुद्धेर् इत्यर्थः । (१।१४)

प्रसवधर्मि । (१।१५)

प्रसवरूपो धर्मः सो ऽस्यास्ति प्रसवधर्मि । (१।१६)

प्रसवधर्मेति वक्तव्ये मत्वर्थीयः प्रसवधर्मस्य नित्ययोगम् आख्यातुम् । (१।१७)

सरूपविरूपपरिणामाभ्याम् न कदाचिद् अपि वियुज्यत इत्यर्थः । (१।१८)

व्यक्तवृत्तम् अव्यक्ते ऽतिदिशति तथा प्रधानम् । (१।१९)

आभ्याम् वैधर्म्यम् पुरुषस्याह तद्विपरीतः पुमान् । (१।२०)

स्याद् एतत् । (१।२१)

अहेतुमन्नित्यत्वादि प्रधानसाधर्म्यम् अस्ति पुरुषस्य एवम् अनेकत्वम् व्यक्तसाधर्म्यम् । (१।२२)

तत् कथम् उच्यते तद्विपरीतः पुमान् इति । (१।२३)

अत आह तथा च । (१।२४)

चकारो ऽप्यर्थः । (१।२५)

यद्यप्यहेतुमत्त्वादि साधर्म्यम् तथाप्यत्रैगुण्यादि वैपरीत्यम् इत्यर्थः । (१।२६)

त्रिगुणम् इत्य् उक्तम् । (१।२७)

तत्र के ते गुणास् त्रयः किम् च तदुपलक्षितम् इति । (१।२८)

अत आह ॥ (१।२९)