गुण इति परार्थाः । (१।१)

सत्त्वं लघु प्रकाशकम् इत्यत्र च सत्त्वादयः क्रमेण निर्देक्ष्यन्ते । (१।२)

तद् अनागतावेक्षणेन तन्त्रयुक्त्या प्रीत्यादीनां यथासंख्यं वेदितव्यम् । (१।३)

एतद् उक्तं भवति । (१।४)

प्रीतिः सुखं प्रीत्यात्मकः सत्त्वगुणः । (१।५)

अप्रीतिर् दुःखम् अप्रीत्यात्मको रजोगुणः । (१।६)

विषादो मोहो विषादात्मकस्तमोगुण इति । (१।७)

ये तु मन्यन्ते प्रीतिर् न दुःखाभावाद् अतिरिच्यत एवं दुःखम् अपि न प्रीत्यभावाद् अन्यद् इति तान् प्रत्य् आत्मग्रहणम् । (१।८)

नेतरेतराभावाः सुखादयो ऽपि तु भावाः । (१।९)

आत्मशब्दस्य भाववाचकत्वात् । (१।१०)

प्रीतिर् आत्मा भावो येषां ते प्रीत्यात्मानः । (१।११)

एवम् अन्यद् अपि व्याख्येयम् । (१।१२)

भावरूपता चैषाम् अनुभवसिद्धा । (१।१३)

परस्परभावात्मकत्वे तु परस्पराश्रयापत्तेर् एकस्याप्यसिद्धेर् उभयसिद्धिर् इति भावः । (१।१४)

स्वरूपम् एषाम् उक्त्वा प्रयोजनम् आह प्रकाशप्रवृत्तिनियमार्थाः । (१।१५)

अत्रापि यथासंख्यम् एव । (१।१६)

रजः प्रवर्तकत्वात् सर्वत्र लघु सत्त्वं प्रवर्तयेद् यदि तमसा गुरुणा नियम्येत । (१।१७)

तमोनियतं तु क्वचिद् एव प्रवर्तयतीति तमो नियमार्थम् । (१।१८)

प्रयोजनम् उक्त्वा क्रियाम् आह अन्योन्याभिभवाश्रयजननमिथुनवृत्तयः । (१।१९)

वृत्तिः क्रिया । (१।२०)

सा च प्रत्येकम् अभिसंबध्यते । (१।२१)

अन्योन्याभिभववृत्तयः । (१।२२)

एषाम् अन्यतमेनार्थवशाद् उद्भूतेनान्यतमम् अभिभूयते । (१।२३)

तथा हि सत्त्वं रजस्तमसी अभिभूय शान्ताम् आत्मनो वृत्तिं लभते । (१।२४)

एवं रजः सत्त्वतमसी अभिभूय घोराम् । (१।२५)

एवं तमः सत्त्वरजसी अभिभूय मूढाम् इति । (१।२६)

अन्योन्याश्रयवृत्तयः । (१।२७)

यद्यप्याधाराधेयभावो नाश्रयार्थस्तथापि यदपेक्षया यस्य क्रिया स तस्याश्रयः । (१।२८)

तथा हि सत्त्वं प्रवृत्तिनियमावाश्रित्य रजस्तमसोः प्रकाशेनोपकरोति । (१।२९)

रजः प्रकाशनियमावाश्रित्य प्रवृत्त्येतरयोः । (१।३०)

तमः प्रकाशप्रवृत्ती आश्रित्य नियमेनेतरयोर् इति । (१।३१)

अन्योन्यजननवृत्तयः । (१।३२)

अन्यतमो ऽन्यतमं जनयति । (१।३३)

जननं च परिणामः । (१।३४)

स च गुणानां सदृशरूपः । (१।३५)

अत एव न हेतुमत्त्वं तत्त्वान्तरस्य हेतोर् अभावात् । (१।३६)

नाप्यनित्यत्वं तत्त्वान्तरे लयाभावात् । (१।३७)

अन्योन्यमिथुनवृत्तयः । (१।३८)

अन्योन्यसहचरा अविनिर्भागवर्तिन इति यावत् । (१।३९)

चः समुच्चये । (१।४०)

भवति चात्रागमः अन्योन्यमिथुनाः सर्वे सर्वे सर्वत्रगामिनः । (१।४१)

रजसो मिथुनं सत्त्वं सत्त्वस्य मिथुनं रजः । (१।४२)

तमसश् चापि मिथुने ते सत्त्वरजसी उभे । (१।४३)

उभयोः सत्त्वरजसोर् मिथुनं तम उच्यते । (१।४४)

नैषाम् आदिः संप्रयोगो वियोगो वोपलभ्यते । (१।४५)

इति । (१।४६)

प्रकाशप्रवृत्तिनियमार्था इत्युक्तम् । (१।४७)

तत्र के त इत्थंभूताः कुतश्चेति । (१।४८)

अत आह ॥ (१।४९)