गुरुपाठाद् अनुश्रूयत इत्यनुश्रवो वेदः । (१।१)

एतद् उक्तम् भवति । (१।२)

श्रूयत एव परम् न केनचित् क्रियत इति । (१।३)

तत्र भव आनुश्रविकस् तत्र प्राप्तो ज्ञात इति यावत् । (१।४)

आनुश्रविको ऽपि दृष्टेन तुल्यं वर्तते । (१।५)

ऐकान्तिकात्यन्तिकदुःखप्रतीकारानुपायत्वस्योभयत्रापि तुल्यत्वात् । (१।६)

यद्यप्यानुश्रविक इति सामान्याभिधानं तथापि कर्मकलापाभिप्रायं द्रष्टव्यं विवेकज्ञानस्याप्य् आनुश्रविकत्वात् । (१।७)

तथा च श्रूयत आत्मा ज्ञातव्यः प्रकृतितो विवेक्तव्यः न स पुनर् आवर्तत इति । (१।८)

अस्यां प्रतिज्ञायां हेतुम् आह स ह्यविशुद्धिक्षयातिशययुक्तः । (१।९)

अविशुद्धिः सोमादियागस्य पशुबीजादिवधसाधनता । (१।१०)

यथाह स्मात्र भगवान् पञ्चशिखाचार्यः स्वल्पः सङ्करः सपरिहारः सप्रत्यवमर्ष इति । (१।११)

स्वल्पः सङ्करो ज्योतिष्टोमादिजन्मनः प्रधानपूर्वस्य पशुहिंसादिजन्मनानर्थहेतुनापूर्वेण सपरिहारः । (१।१२)

शक्यो हि कियता प्रायश्चित्तेन परिहर्तुम् । (१।१३)

अथ प्रमादतः प्रायश्चित्तम् अपि नाचरितं प्रधानकर्मविपाकसमये च पच्यते तथापि यावद् असाव् अनर्थं सूते तावत् सप्रत्यवमर्षः । (१।१४)

मृष्यन्ते हि पुण्यसंभारोपनीतसुधाह्रदावगाहिनः कुशलाः पापमात्रोपपादितां दुःखवह्निकणिकाम् । (१।१५)

न च मा हिंस्यात् सर्वा भूतानीति सामान्यशास्त्रं विशेषशास्त्रेणाग्नीषोमीयं पशुम् आलभेतेत्यनेन बाध्यत इति युक्तम् । (१।१६)

विरोधाभावात् । (१।१७)

विरोधे हि बलीयसा दुर्बलं बाध्यते । (१।१८)

न चास्ति विरोधो भिन्नविषयत्वात् । (१।१९)

मा हिंस्याद् इति निषेधेन हिंसाया अनर्थहेतुभावो ज्ञाप्यते न त्वक्रत्वर्थत्वम् अपि । (१।२०)

न चानर्थहेतुत्वक्रतूपकारकत्वयोः कश्चिद् विरोधः । (१।२१)

सा हि पुरुषस्य दोषम् आवक्ष्यति क्रतोश् चोपकरिष्यतीति । (१।२२)

क्षयातिशयौ फलगतावप्युपाय उपचरितौ । (१।२३)

क्षयित्वं च स्वर्गादेः सत्त्वे सति कार्यत्वाद् अनुमितम् । (१।२४)

ज्योतिष्टोमादयः स्वर्गमात्रस्य साधनं वाजपेयादयश्च स्वाराज्यस्येत्यतिशययुक्तत्वम् । (१।२५)

परसंपदुत्कर्षो हि हीनसंपदं पुरुषं दुःखाकरोति । (१।२६)

अपाम सोमम् अमृता अभूमेति चामृताभिधानं चिरस्थेमानम् उपलक्षयति । (१।२७)

यद् आहुर् आभूतसंप्लवं स्थानम् अमृतत्वं हि भाष्यते । (१।२८)

अत एव च श्रुतिः । (१।२९)

न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वम् आनशुः । (१।३०)

परेण नाकं निहितं गुहायां विभ्राजते यद् यतयो विशन्ति ॥ (१।३१)

तथा । (२।१)

कर्मभिर् मृत्युम् ऋषयो निषेदुः प्रजावन्तो द्रविणम् ईहमानाः । (२।२)

तथापरे ऋषयो मनीषिणः परं कर्मभ्यो ऽमृतत्वम् आनशुः ॥ (२।३)

इति । (३।१)

तद् एतत् सर्वम् अभिप्रेत्याह तद्विपरीतः श्रेयान् । (३।२)

तस्माद् आनुश्रविकाद् दुःखापघातकाद् उपायात् सोमादेर् अविशुद्धाद् अनित्यसातिशयफलाद् विपरीतो विशुद्धो हिंसादिसङ्करभावान् नित्यनिरतिशयफलो ऽसकृदपुनरावृत्तिश्रुतेः । (३।३)

न च कार्यत्वेनानित्यता फलस्य युक्ता भावकार्यस्य तथात्वाद् दुःखप्रध्वंसस्य च कार्यस्य तद्वैपरीत्यात् । (३।४)

न च दुःखान्तरोत्पादः कारणाप्रवृत्तौ कार्यस्यानुत्पादाद् विवेकज्ञानोपजननपर्यन्तत्वाच्च कारणस्य प्रवृत्तेः । (३।५)

एतच्चोपरिष्टाद् उपपादयिष्यते । (३।६)

अक्षरार्थस्तु तस्माद् आनुश्रविकाद् दुःखापघातकाद्धेतोर् विपरीतः सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययः साक्षात्कारो दुःखापघातको हेतुः । (३।७)

अत एव श्रेयान् । (३।८)

आनुश्रविको हि वेदविहितत्वान्मात्रया दुःखापघातकत्वाच्च प्रशस्यः । (३।९)

सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययो ऽपि प्रशस्यः । (३।१०)

तद् अनयोः प्रशस्ययोर् मध्ये सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययः श्रेयान् । (३।११)

कुतः पुनर् अस्योत्पत्तिर् इति । (३।१२)

अत उक्तं व्यक्ताव्यक्तज्ञविज्ञानाद् इति । (३।१३)

व्यक्तं चाव्यक्तं च ज्ञश्च व्यक्ताव्यक्तज्ञास् तेषां विज्ञानं विवेकेन ज्ञानं व्यक्ताव्यक्तज्ञविज्ञानम् । (३।१४)

व्यक्तज्ञानपूर्वकम् अव्यक्तस्य तत्कारणस्य ज्ञानम् । (३।१५)

तयोः पारार्थ्येनात्मा परो ज्ञायत इति ज्ञानक्रमेण क्रमाभिधानम् । (३।१६)

एतद् उक्तं भवति । (३।१७)

श्रुतिस्मृतीतिहासपुराणेभ्यो व्यक्तादीन् विवेकेन श्रुत्वा शास्त्रयुक्त्या च व्यवस्थाप्य दीर्घकालादरनैरन्तर्यसत्कारसेविताद् भावनामयात् तत्त्वाभ्यासान् नास्मि न मे नाहम् इत्यपरिशेषम् अविपर्ययाद् विशुद्धं केवलम् उत्पद्यते ज्ञानम् इति । (३।१८)

तद् एवं प्रेक्षावदपेक्षितार्थत्वेन शास्त्रारम्भं समाधाय शास्त्रम् आरभमाणः श्रोतुर् बुद्धिसमवधानाय तदर्थं संक्षेपतः प्रतिजानीते ॥ (३।१९)