वैशेषिकसूत्रVaiśeṣikasūtra
VaiśSū, 2, 2
4 of 17 · 43 verses
Select a line for its word-by-word analysis.
1.0१.०पुष्पवस्त्रयोः सति संनिकर्षे गन्धान्तराप्रादुर्भावो वस्त्रे गन्धाभावलिङ्गम् ॥ (१।०)
puṣpavastrayoḥ sati saṃnikarṣe gandhāntarāprādurbhāvo vastre gandhābhāvaliṅgam ||
2.0२.०एतेनाप्सूष्णता व्याख्याता ॥ (२।०)
etenāpsūṣṇatā vyākhyātā ||
3.0३.०व्यवस्थितः पृथिव्यां गन्धः ॥ (३।०)
vyavasthitaḥ pṛthivyāṃ gandhaḥ ||
6.0६.०अपरस्मिन् परं युगपद् अयुगपच्चिरं क्षिप्रमिति काललिङ्गानि ॥ (६।०)
aparasmin paraṃ yugapad ayugapacciraṃ kṣipramiti kālaliṅgāni ||
7.0७.०द्रव्यत्वनित्यत्वे वायुना व्याख्याते ॥ (७।०)
dravyatvanityatve vāyunā vyākhyāte ||
9.0९.०कार्यविशेषेण नानात्वम् ॥ (९।०)
kāryaviśeṣeṇa nānātvam ||
10.0१०.०नित्येष्वभावादनित्येषु भावात् ॥ (१०।०)
nityeṣvabhāvādanityeṣu bhāvāt ||
12.1१२.१इत इदमिति यतस्तद्दिशो लिङ्गम् ॥ (१२।१)
ita idamiti yatastaddiśo liṅgam ||
13.1१३.१द्रव्यत्वनित्यत्वे वायुना व्याख्याते ॥ (१३।१)
dravyatvanityatve vāyunā vyākhyāte ||
15.0१५.०कार्यविशेषेण नानात्वम् ॥ (१५।०)
kāryaviśeṣeṇa nānātvam ||
16.0१६.०आदित्यसंयोगाद् भूतपूर्वाद् भविष्यतो भूताच्च प्राची ॥ (१६।०)
ādityasaṃyogād bhūtapūrvād bhaviṣyato bhūtācca prācī ||
17.0१७.०तथा दक्षिणा प्रतीच्युदीची च ॥ (१७।०)
tathā dakṣiṇā pratīcyudīcī ca ||
18.1१८.१एतेन दिगन्तराणि व्याख्यातानि ॥ (१८।१)
etena digantarāṇi vyākhyātāni ||
19.1१९.१सामान्यप्रत्यक्षाद् विशेषाप्रत्यक्षाद् विशेषस्मृतेश्च संशयः ॥ (१९।१)
sāmānyapratyakṣād viśeṣāpratyakṣād viśeṣasmṛteśca saṃśayaḥ ||
22.0२२.०दृष्टं यथादृष्टमयथादृष्टमुभयथा दृष्टत्वात् ॥ (२२।०)
dṛṣṭaṃ yathādṛṣṭamayathādṛṣṭamubhayathā dṛṣṭatvāt ||
23.1२३.१विद्याविद्यातश्च संशयः ॥ (२३।१)
vidyāvidyātaśca saṃśayaḥ ||
24.1२४.१श्रोत्रग्रहणो योऽर्थः स शब्दः ॥ (२४।१)
śrotragrahaṇo yo'rthaḥ sa śabdaḥ ||
25.1२५.१तस्मिन् द्रव्यं कर्म गुण इति संशयः ॥ (२५।१)
tasmin dravyaṃ karma guṇa iti saṃśayaḥ ||
26.1२६.१तुल्यजातीयेष्वर्थान्तरभूतेषु च विशेषस्योभयथा दृष्टत्वात् ॥ (२६।१)
tulyajātīyeṣvarthāntarabhūteṣu ca viśeṣasyobhayathā dṛṣṭatvāt ||
27.0२७.०एकद्रव्यवत्त्वान्न द्रव्यम् ॥ (२७।०)
ekadravyavattvānna dravyam ||
29.1२९.१गुणस्य सतोऽपवर्गः कर्मभिः साधर्म्यम् ॥ (२९।१)
guṇasya sato'pavargaḥ karmabhiḥ sādharmyam ||
36.1३६.१संयोगाद् विभागाच्छब्दाच्च शब्दनिष्पत्तेः ॥ (३६।१)
saṃyogād vibhāgācchabdācca śabdaniṣpatteḥ ||
38.1३८.१द्वयोस्तु प्रवृत्त्योरभावात् ॥ (३८।१)
dvayostu pravṛttyorabhāvāt ||
42.0४२.०संदिग्धाः सति बहुत्वे ॥ (४२।०)
saṃdigdhāḥ sati bahutve ||
43.1४३.१संख्याभावः सामान्यतः ॥ (४३।१)
saṃkhyābhāvaḥ sāmānyataḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.