VaiśSū, 3, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
आत्मेन्द्रियार्थसंनिकर्षे ज्ञानस्याभावो भावश्च मनसो लिङ्गम् ॥ (१।०)
ātmendriyārthasaṃnikarṣe jñānasyābhāvo bhāvaśca manaso liṅgam ||
प्रयत्नायौगपद्याज्ज्ञानायौगपद्याच्चैकं मनः ॥ (३।०)
prayatnāyaugapadyājjñānāyaugapadyāccaikaṃ manaḥ ||
प्राणापाननिमेषोन्मेषजीवनमनोगतीन्द्रियान्तरविकाराः सुखदुःखे इच्छाद्वेषौ प्रयत्नश्चेत्यात्मलिङ्गानि ॥ (४।०)
prāṇāpānanimeṣonmeṣajīvanamanogatīndriyāntaravikārāḥ sukhaduḥkhe icchādveṣau prayatnaścetyātmaliṅgāni ||
यज्ञदत्त इति सति सन्निकर्षे प्रत्यक्षाभावाद् दृष्टं लिङ्गं न विद्यते ॥ (६।०)
yajñadatta iti sati sannikarṣe pratyakṣābhāvād dṛṣṭaṃ liṅgaṃ na vidyate ||
यदि च दृष्टप्रत्यक्षोऽहं देवदत्तोऽहं यज्ञदत्त इति ॥ (१०।०)
yadi ca dṛṣṭapratyakṣo'haṃ devadatto'haṃ yajñadatta iti ||
देवदत्तो गच्छति विष्णुमित्रो गच्छतीति चोपचाराच्छरीरप्रत्यक्षः ॥ (११।१)
devadatto gacchati viṣṇumitro gacchatīti copacārāccharīrapratyakṣaḥ ||
अहमिति प्रत्यगात्मनि भावात् परत्राभावाद् अर्थान्तरप्रत्यक्षः ॥ (१३।०)
ahamiti pratyagātmani bhāvāt paratrābhāvād arthāntarapratyakṣaḥ ||
न तु शरीरविशेषाद् यज्ञदत्तविष्णुमित्रयोर् ज्ञानविशेषः ॥ (१४।०)
na tu śarīraviśeṣād yajñadattaviṣṇumitrayor jñānaviśeṣaḥ ||
सुखदुःखज्ञाननिष्पत्त्यविशेषादैकात्म्यम् ॥ (१५।०)
sukhaduḥkhajñānaniṣpattyaviśeṣādaikātmyam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.