Chapter 16
Select a line for its word-by-word analysis.
तथापि न तव स्वास्थ्यं सर्वविस्मरणाद् ऋते ॥ (१।३)
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇād ṛte ||
भोगं कर्म समाधिं वा कुरु विज्ञ तथापि ते । (२।१)
bhogaṃ karma samādhiṃ vā kuru vijña tathāpi te |
चित्तं निरस्तसर्वाशम् अत्यर्थं रोचयिष्यति ॥ (२।२)
cittaṃ nirastasarvāśam atyarthaṃ rocayiṣyati ||
अनेनैवोपदेशेन धन्यः प्राप्नोति निर्वृतिम् ॥ (३।२)
anenaivopadeśena dhanyaḥ prāpnoti nirvṛtim ||
व्यापारे खिद्यते यस् तु निमेषोन्मेषयोर् अपि । (४।१)
vyāpāre khidyate yas tu nimeṣonmeṣayor api |
तस्यालस्यधुरीणस्य सुखं नान्यस्य कस्यचित् ॥ (४।२)
tasyālasyadhurīṇasya sukhaṃ nānyasya kasyacit ||
इदं कृतम् इदं नेति द्वन्द्वैर् मुक्तं यदा मनः । (५।१)
idaṃ kṛtam idaṃ neti dvandvair muktaṃ yadā manaḥ |
धर्मार्थकाममोक्षेषु निरपेक्षं तदा भवेत् ॥ (५।२)
dharmārthakāmamokṣeṣu nirapekṣaṃ tadā bhavet ||
प्रवृत्तौ जायते रागो निर्वृत्तौ द्वेष एव हि । (८।१)
pravṛttau jāyate rāgo nirvṛttau dveṣa eva hi |
निर्द्वन्द्वो बालवद् धीमान् एवम् एव व्यवस्थितः ॥ (८।२)
nirdvandvo bālavad dhīmān evam eva vyavasthitaḥ ||
वीतरागो हि निर्दुःखस् तस्मिन्न् अपि न खिद्यति ॥ (९।२)
vītarāgo hi nirduḥkhas tasminn api na khidyati ||
यस्याभिमानो मोक्षे ऽपि देहे ऽपि ममता तथा । (१०।१)
yasyābhimāno mokṣe 'pi dehe 'pi mamatā tathā |
न च ज्ञानी न वा योगी केवलं दुःखभाग् असौ ॥ (१०।२)
na ca jñānī na vā yogī kevalaṃ duḥkhabhāg asau ||
हरो यद्य् उपदेष्टा ते हरिः कमलजो ऽपि वा । (११।१)
haro yady upadeṣṭā te hariḥ kamalajo 'pi vā |
तथापि न तव स्वास्थ्यं सर्वविस्मरणाद् ऋते ॥ (११।२)
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇād ṛte ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.