Chapter 4

4 of 20 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अष्टावक्र उवाच । (१।१)

aṣṭāvakra uvāca

हन्तात्मज्ञस्य धीरस्य खेलतो भोगलीलया । (१।२)

hantātmajñasya dhīrasya khelato bhogalīlayā |

न हि संसारवाहीकैर् मूढैः सह समानता ॥ (१।३)

na hi saṃsāravāhīkair mūḍhaiḥ saha samānatā ||

यत् पदं प्रेप्सवो दीनाः शक्राद्याः सर्वदेवताः । (२।१)

yat padaṃ prepsavo dīnāḥ śakrādyāḥ sarvadevatāḥ |

अहो तत्र स्थितो योगी न हर्षम् उपगच्छति ॥ (२।२)

aho tatra sthito yogī na harṣam upagacchati ||

तज्ज्ञस्य पुण्यपापाभ्यां स्पर्शो ह्य् अन्तर् न जायते । (३।१)

tajjñasya puṇyapāpābhyāṃ sparśo hy antar na jāyate |

न ह्य् आकाशस्य धूमेन दृश्यमानापि सङ्गति ॥ (३।२)

na hy ākāśasya dhūmena dṛśyamānāpi saṅgati ||

आत्मैवेदं जगत् सर्वं ज्ञातं येन महात्मना । (४।१)

ātmaivedaṃ jagat sarvaṃ jñātaṃ yena mahātmanā |

यदृच्छया वर्तमानं तं निषेद्धुं क्षमेत कः ॥ (४।२)

yadṛcchayā vartamānaṃ taṃ niṣeddhuṃ kṣameta kaḥ ||

आ ब्रह्मस्तम्बपर्यन्ते भूतग्रामे चतुर्विधे । (५।१)

ā brahmastambaparyante bhūtagrāme caturvidhe |

विज्ञस्यैव हि सामर्थ्यम् इच्छानिच्छाविवर्जने ॥ (५।२)

vijñasyaiva hi sāmarthyam icchānicchāvivarjane ||

आत्मानम् अद्वयं कश्चिज् जानाति जगद् ईश्वरं । (६।१)

ātmānam advayaṃ kaścij jānāti jagad īśvaraṃ |

यद् वेत्ति तत् स कुरुते न भयं तस्य कुत्रचित् ॥ (६।२)

yad vetti tat sa kurute na bhayaṃ tasya kutracit ||

Aṣṭāvakragīta, 4