Chapter 3
Select a line for its word-by-word analysis.
तवात्मज्ञस्य धीरस्य कथम् अर्थार्जने रतिः ॥ (१।३)
tavātmajñasya dhīrasya katham arthārjane ratiḥ ||
सो ऽहम् अस्मीति विज्ञाय किं दीन इव धावसि ॥ (३।२)
so 'ham asmīti vijñāya kiṃ dīna iva dhāvasi ||
श्रुत्वापि शुद्धचैतन्यम् आत्मानम् अतिसुन्दरम् । (४।१)
śrutvāpi śuddhacaitanyam ātmānam atisundaram |
आस्थितः परमाद्वैतं मोक्षार्थे ऽपि व्यवस्थितः । (६।१)
āsthitaḥ paramādvaitaṃ mokṣārthe 'pi vyavasthitaḥ |
उद्भूतं ज्ञानदुर्मित्रम् अवधार्यातिदुर्बलः । (७।१)
udbhūtaṃ jñānadurmitram avadhāryātidurbalaḥ |
आश्चर्यं कामम् आकाङ्क्षेत् कालम् अन्तम् अनुश्रितः ॥ (७।२)
āścaryaṃ kāmam ākāṅkṣet kālam antam anuśritaḥ ||
आश्चर्यं मोक्षकामस्य मोक्षाद् एव विभीषिका ॥ (८।२)
āścaryaṃ mokṣakāmasya mokṣād eva vibhīṣikā ||
धीरस् तु भोज्यमानो ऽपि पीड्यमानो ऽपि सर्वदा । (९।१)
dhīras tu bhojyamāno 'pi pīḍyamāno 'pi sarvadā |
आत्मानं केवलं पश्यन् न तुष्यति न कुप्यति ॥ (९।२)
ātmānaṃ kevalaṃ paśyan na tuṣyati na kupyati ||
चेष्टमानं शरीरं स्वं पश्यत्य् अन्यशरीरवत् । (१०।१)
ceṣṭamānaṃ śarīraṃ svaṃ paśyaty anyaśarīravat |
संस्तवे चापि निन्दायां कथं क्षुभ्येत् महाशयः ॥ (१०।२)
saṃstave cāpi nindāyāṃ kathaṃ kṣubhyet mahāśayaḥ ||
मायामात्रम् इदं विश्वं पश्यन् विगतकौतुकः । (११।१)
māyāmātram idaṃ viśvaṃ paśyan vigatakautukaḥ |
अपि संनिहिते मृत्यौ कथं त्रस्यति धीरधीः ॥ (११।२)
api saṃnihite mṛtyau kathaṃ trasyati dhīradhīḥ ||
निःस्पृहं मानसं यस्य नैराश्ये ऽपि महात्मनः । (१२।१)
niḥspṛhaṃ mānasaṃ yasya nairāśye 'pi mahātmanaḥ |
स्वभावाद् एव जानानो दृश्यम् एतन् न किंचन । (१३।१)
svabhāvād eva jānāno dṛśyam etan na kiṃcana |
इदं ग्राह्यम् इदं त्याज्यं स किं पश्यति धीरधीः ॥ (१३।२)
idaṃ grāhyam idaṃ tyājyaṃ sa kiṃ paśyati dhīradhīḥ ||
अन्तस्त्यक्तकषायस्य निर्द्वन्द्वस्य निराशिषः । (१४।१)
antastyaktakaṣāyasya nirdvandvasya nirāśiṣaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.