नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । (१।१)

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ (१।२)

एवं जम्भ इवेन्द्रेण हते कर्णे किरीटिना । (२।१)

युद्धं न्यवेदयद्राज्ञे पुनरभ्येत्य संजयः ॥ (२।२)

शेखरे सर्ववीराणामर्थिनां कल्पपादपे । (३।१)

हते वैकर्तने राजन्सर्वाशारजनीकृति ॥ (३।२)

तदात्मना गते क्वापि निजजीव इवाकुलः । (४।१)

दुर्योधनो निरुच्छ्वासो मेने शून्या दिशो दश ॥ (४।२)

चचार रथिनां मध्ये पाण्डवान्योद्धुमुद्यतः । (५।१)

परेणैव शरीरेण परलोकगतो नरः ॥ (५।२)

ततो द्रौणिगिरा कृत्वा शल्यं सेनापतिं नृपः । (६।१)

रणं वितरराज्यार्थे विवेश त्रिदशालयम् ॥ (६।२)

रथानामयुतं साग्रं तावदेव च दन्तिनाम् । (७।१)

लक्ष्यद्वयं द्वयानां च तिस्रः कोट्यः पदातिनाम् ॥ (७।२)

सैन्यशेषमभूदेतत्कुरुराजस्य संगरे । (८।१)

अतो ऽर्धं पाण्डवानां च हतशेषमभूद्बलम् ॥ (८।२)

अस्मिन् आयोधने घोरे राज्ञां संहारमण्डले । (९।१)

मस्तिष्ककर्दमलुठत्पत्तिस्यन्दनकुञ्जरे ॥ (९।२)

आकीर्णवक्त्रकमले रङ्गोद्भङ्गरथाङ्गके । (१०।१)

विस्रस्तराजहंसौघे खड्गखण्डोत्पलाकुले ॥ (१०।२)

केशशेवालजम्बालशेषकीलालपिच्छिले । (११।१)

अकालकालकरिणा सरसीव विलोडिते ॥ (११।२)

स्रस्तवराश्वकर्णाङ्के भग्नबाणासनावृते । (१२।१)

कदलीशकलालोले वने वज्रैरिवाहते ॥ (१२।२)

उत्पलावयवापूर्णव्यक्तशक्त्यासवोदिते । (१३।१)

उद्यान इव कालस्य कपालचषकाकुले ॥ (१३।२)

पुनः प्रवृत्ते समरे शल्यहार्दिक्यसौबलाः । (१४।१)

विविशुः पाण्डवचमूं कृपद्रौणिसुयोधनाः ॥ (१४।२)

पार्थपार्षतशैनेयद्रौपदेयशिखण्डिनः । (१५।१)

जघ्नुस्त्रिगर्तगान्धारकपिनाथवरूथिनीः ॥ (१५।२)

अमर्यादे रणे तस्मिन्क्षीबा इव महारथाः । (१६।१)

क्रुद्धा युयुधिरे घोरं हतबन्धुसुहृद्गणाः ॥ (१६।२)

सत्यसेनं सुषेणं च चित्रसेनं च कर्णजम् । (१७।१)

जघान नकुलो वीरान्कर्णतुल्यपराक्रमान् ॥ (१७।२)

ततः शल्येन बलिना गजेनेव सरोजिनी । (१८।१)

मृद्यमाना सनिर्घोषा चकम्पे पाण्डुवाहिनी ॥ (१८।२)

शल्येन रिपुशल्येन वध्यमानां वरूथिनीम् । (१९।१)

दृष्ट्वा भीमो गदापाणिर्भीमकोपस्तमाद्रवत् ॥ (१९।२)

स हत्वा गदया तस्य रथं रथशतच्छिदः । (२०।१)

मुमूर्षोर्दण्डमुद्यम्य तस्थौ काल इवाग्रतः ॥ (२०।२)

आदाय मद्रराजो ऽपि गदां चामीकराङ्गदाम् । (२१।१)

भीमं भीमबलः कोपाद्दर्पोद्धतमयोधयत् ॥ (२१।२)

मण्डलानि चरन्तौ तावभिपत्य परस्परम् । (२२।१)

घातजातस्फुलिङ्गाभ्यां गदाभ्यामभिजघ्नतुः ॥ (२२।२)

तयोर्मूर्छितयोः क्षिप्रं मोहात्पतितयोर्भुवि । (२३।१)

सानुगास्तूर्णमाजग्मुः संरब्धाः कुरुपाण्डवाः ॥ (२३।२)

संज्ञामवाप्य सहसा यथावत्स्थितयोस्तयोः । (२४।१)

दुर्योधनमुखा वीराः पार्थमुख्यानयोधयन् ॥ (२४।२)

ब्रह्मलोकाभिकामेषु युध्यमानेषु राजसु । (२५।१)

सुयोधनश्चेकितानमवधीद्भूभुजां वरम् ॥ (२५।२)

मद्रराजस्ततः क्रुद्धः पाण्डुपुत्रान्सहानुगान् । (२६।१)

अवारयद्बलादेकः पूज्यमानो नभश्चरैः ॥ (२६।२)

शस्त्रवृष्टिं तदुत्सृष्टां छित्त्वा बाणैरसंभ्रमः । (२७।१)

मुहूर्ताद्विदधे शल्यस्तानदृश्यान्पतत्रिभिः ॥ (२७।२)

छादिते शरजालेन सैन्ये मद्रमहीभुजा । (२८।१)

क्रुद्धो ऽवधीत्सहस्रे द्वे रथानां धर्मनन्दनः ॥ (२८।२)

दृष्ट्वानुगान्हतान्राज्ञा शल्यो युधि युधिष्ठिरम् । (२९।१)

शिलीमुखशतैः पूर्णमथाशोकमिवाकरोत् ॥ (२९।२)

पीडिते धर्मतनये नकुलः कोपकम्पितः । (३०।१)

भीमसात्यकिमुख्याश्च शरैः शल्यमवाकिरन् ॥ (३०।२)

ततः शरान्धकारेण स्थगयन्भुवनोदरम् । (३१।१)

उन्ममाथ घनध्वानः शल्यः पार्थवरूथिनीम् ॥ (३१।२)

आकुलः समरे तस्मिञ्जिष्णुर्द्रौणिमयोधयत् । (३२।१)

दुर्योधनं भीमसेनो नकुलः सुबलात्मजम् ॥ (३२।२)

क्षपिताशेषनृपतेः शल्यस्याथ युधिष्ठिरः । (३३।१)

छित्त्वायुधानि सर्वाणि तिलशो विदधे रथम् ॥ (३३।२)

अपरं रथमास्थाय मद्रराजः क्रुधा ज्वलन् । (३४।१)

चकार धर्मतनयं कृत्तचापरथध्वजम् ॥ (३४।२)

भीमसेनो ऽथ विरथं दृष्ट्वा राजानमाकुलः । (३५।१)

चकर्त मद्रराजस्य रथं सर्वायुधैः सह ॥ (३५।२)

खड्गहस्तस्ततः शल्यो निघ्नन्स्यन्दनकुञ्जरान् । (३६।१)

चचारालक्षिततनुर् मार्गैर्गरुडविक्रमः ॥ (३६।२)

अथ ज्वालायमानेन शोणपट्टेन गुण्ठिताम् । (३७।१)

भ्राजिष्णुरत्नखचितां मृत्योर्दन्तावलीमिव ॥ (३७।२)

एतदन्तं कुरुबलं युद्धमेवंविधं कुतः । (३८।१)

इतीव घण्टापटलैः क्रोशन्तीमशनिस्वनाम् ॥ (३८।२)

युधिष्ठिरः सहस्रघ्नीं दीप्तां षण्मुखविक्रमः । (३९।१)

प्राहिणोन्मद्रराजाय शक्तिं शक्तिमतां वरः ॥ (३९।२)

स तया भिन्नहृदयः पपात क्ष्माभृतां वरः । (४०।१)

श्रोत्रनासास्यविवरस्रवद्रुधिरनिर्झरः ॥ (४०।२)

शल्यवधः ॥ १ ॥शल्ये हते कौरवाणामाशा शेषावलम्बने । (४१।१)

रथिनो दुद्रुवुः सर्वे भग्नमानमनोरथाः ॥ (४१।२)

ततः शल्यानुजः क्रुद्धो विचित्रकवचाभिधः । (४२।१)

अभ्याययौ धर्मराजं दारयन्तमनीकिनीम् ॥ (४२।२)

पृषत्कवर्षिणस्तस्य चित्ररत्नोज्ज्वलं शिरः । (४३।१)

रोहणाद्रेरिवोत्तुङ्गं शृङ्गं चिछेद धर्मजः ॥ (४३।२)

तस्मिन्हते भज्यमानां नाथहीनां पताकिनीम् । (४४।१)

परावृत्य कृपद्रौणिहार्दिक्यास्तूर्णमाययुः ॥ (४४।२)

नदद्भिश्चेदिपाञ्चालैर्लब्धलक्ष्यैर्महारथाः । (४५।१)

ते मुहूर्तं युयुधिरे प्रयाता बहुतामिव ॥ (४५।२)

ततः स्वामिवधामर्षाद्युधिष्ठिरमभिद्रुतान् । (४६।१)

हत्वा शेषानहो मद्रानमद्रां पृथिवीं व्यधात् ॥ (४६।२)

अथ भीमो गदापाणिर्निपुणः क्षयकर्मसु । (४७।१)

निष्पिष्य म्लेच्छान्सर्वांश्च रणं शून्यमिवाकरोत् ॥ (४७।२)

ततः सात्यकिना वीरे सत्यराजे निपातिते । (४८।१)

स्वयं दुर्योधनो ऽभ्येत्य पाण्डुपुत्रानयोधयत् ॥ (४८।२)

न रथो न गजो नाश्वो न योधः पाण्डवेष्वभूत् । (४९।१)

हैमनामाङ्कितैर्व्याप्तो यो न दुर्योधनेषुभिः ॥ (४९।२)

चकम्पे कुञ्जरकुलं तस्य नाराचवर्षिणः । (५०।१)

मणिकाञ्चनझाङ्कारतारमौर्वीरवैर्मुहुः ॥ (५०।२)

दुर्योधने युध्यमाने लब्धलक्ष्यैररातिभिः । (५१।१)

आययुर्द्रौणिहार्दिक्यसुशर्मकृपसौबलाः ॥ (५१।२)

घोरे रणव्यतिकरे तेषां निबिडपातिनाम् । (५२।१)

निरालोको ऽभवल्लोको रजसा संवृते रवौ ॥ (५२।२)

कुञ्जरेन्द्रतटाघातक्षमे रजसि दुःसहे । (५३।१)

विभागो नाभवत्कश्चित्कल्पापाय इवागते ॥ (५३।२)

क्व द्रौणिः क्व च गान्धारः क्व च राजा सुयोधनः । (५४।१)

इत्यभूद्विपुलः शब्दः पाण्डुसेनासु सर्वतः ॥ (५४।२)

तस्मिन्मुहूर्ते प्रलयावर्तसंक्रान्तगोचरे । (५५।१)

जघान मारुतसुतः शेषान्दुर्योधनानुजान् ॥ (५५।२)

महाबाहुं भूरिबलं जैत्रं दुर्दर्शनं शलम् । (५६।१)

सुनादं च स हत्वा तानुन्ननाद क्षयोचितान् ॥ (५६।२)

ततो मामग्रहीद्वीरः सात्यकिर्विरले रणे । (५७।१)

संजयो ऽयं मया लब्धो निगद्येति ससंभ्रमम् ॥ (५७।२)

अथार्जुनः सुशर्माणं सपुत्रं सपदानुगम् । (५८।१)

हत्वा संशप्तकानीकं निःशेषं विशिखैर्व्यधात् ॥ (५८।२)

द्यूते रणाभिधे तस्मिन्सायकाक्षान्क्षिपन्मुहुः । (५९।१)

सहदेवो ऽर्धचन्द्रेण जहार शकुनेः शिरः ॥ (५९।२)

शकुनिवधः ॥ २ ॥उलूकं तत्सुतं हत्वा गान्धाराणामनीकिनीम् । (६०।१)

जघान माद्रीतनयो वनवासदशां स्मरन् ॥ (६०।२)

अथ निःशेषिते सैन्ये श्रान्तो निहतवाहनः । (६१।१)

अपसृत्य रणात्प्रायात्पद्भ्यां राजा सुयोधनः ॥ (६१।२)

कृतवर्मकृपद्रौणिशेषे तस्मिन्महारणे । (६२।१)

क्षणादशेषतां याते भूतवेतालमण्डले ॥ (६२।२)

धृष्टद्युम्नस्य वचसा मां निहन्तुं समुद्यते । (६३।१)

शैनेये भगवान्व्यासो ररक्ष करुणानिधिः ॥ (६३।२)

ततो दिनान्ते शोकार्तः प्रस्थितो ऽहं सुयोधनम् । (६४।१)

अपश्यं वज्रहृदयं प्रयान्तं चक्रवर्तिनम् ॥ (६४।२)

स पादचारी मां दृष्ट्वा लज्जाकुटिलकन्धरः । (६५।१)

ऊचे संजयराजानं ब्रूयास्त्वं जनकं मम ॥ (६५।२)

तेन कर्णेन सुहृदा तैश्च वीरैर्विना कृतः । (६६।१)

ह्रदं प्रविष्टः पुत्रस्ते हीनो दुःशासनादिभिः ॥ (६६।२)

मामित्युक्त्वा स संस्तम्भ्य सलिलं दैत्यमायया । (६७।१)

ह्रदं विवेश विपुलं प्रौढशोकानलाकुलः ॥ (६७।२)

तं स्तम्भितोरुसलिले सरसि प्रविष्टं ज्ञात्वा गिरा मम गुरोस्तनयः कृपश्च । (६८।१)

भोजश्च भूपतिशिखामणिलीढपादं लक्ष्मीविलाससदनं शुशुचुस्तमेत्य ॥ (६८।२)

अक्षौहिणीपरिवृतो ऽथ विसृज्य गेहं रात्रौ युयुत्सुमखिलैः सह राजदारैः । (६९।१)

धर्मात्मजस्तमृणशेषमिव प्रदध्यौ दुर्योधनं सह धनंजयभीममुख्यैः ॥ (६९।२)

यत्पादपद्मनखचन्द्रमरीचिमाला माला इव क्षितिभृतां बभुरुत्तमाङ्गे । (७०।१)

सो ऽप्येक एव कुरुराजसुतः पदातिर्यातो धिगस्थिरविलासविकासि दैवम् ॥ (७०।२)

यस्या वशाद्बत नतोन्नतभाञ्जि भावचक्राणि हन्त विशरारुदशां विशन्ति । (७१।१)

संक्रन्दनानि यतिविभ्रममुद्रितानि तस्यै नमो ऽस्तु सततं भवितव्यतायै ॥ (७१।२)