भारतमञ्जरीBhāratamañjarī

BhāMañj, 17

13 of 16 · 142 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । (१।१)

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |

1.2१.२

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ (१।२)

devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||

2.1२.१

महीं महीभृतां धुर्ये धर्मराजे प्रशासति । (२।१)

mahīṃ mahībhṛtāṃ dhurye dharmarāje praśāsati |

2.2२.२

षड्विंशे ऽब्दे महाभागा द्वारकां मुनयो ययुः ॥ (२।२)

ṣaḍviṃśe 'bde mahābhāgā dvārakāṃ munayo yayuḥ ||

3.1३.१

तान्दृष्ट्वा कौशिकमुखान् प्रहर्षान्मदविप्लुताः । (३।१)

tāndṛṣṭvā kauśikamukhān praharṣānmadaviplutāḥ |

3.2३.२

साम्बं कृत्वा वधूवेशं पप्रच्छुर्वृष्णिपुंगवाः ॥ (३।२)

sāmbaṃ kṛtvā vadhūveśaṃ papracchurvṛṣṇipuṃgavāḥ ||

4.1४.१

अपि पुत्रः सुता वास्या भविष्यति मुनीश्वराः । (४।१)

api putraḥ sutā vāsyā bhaviṣyati munīśvarāḥ |

4.2४.२

तच्छ्रुत्वा ते ऽवदन्नस्याः कुलमृत्युर्भविष्यति ॥ (४।२)

tacchrutvā te 'vadannasyāḥ kulamṛtyurbhaviṣyati ||

5.1५.१

मुसलं ब्रह्मदण्डाख्यमित्युक्त्वादर्शनं ययुः । (५।१)

musalaṃ brahmadaṇḍākhyamityuktvādarśanaṃ yayuḥ |

5.2५.२

लौहं साम्बस्ततो ऽसूत मुसलं वज्रसंहतम् ॥ (५।२)

lauhaṃ sāmbastato 'sūta musalaṃ vajrasaṃhatam ||

6.1६.१

तदाह्वको भयात्पिष्ट्वा तूर्णं तत्याज सागरे । (६।१)

tadāhvako bhayātpiṣṭvā tūrṇaṃ tatyāja sāgare |

6.2६.२

सर्वज्ञो ज्ञातवृत्तान्तो वृष्णिक्षयमुपस्थितम् ॥ (६।२)

sarvajño jñātavṛttānto vṛṣṇikṣayamupasthitam ||

7.1७.१

विज्ञाय कैटभारातिस् तीर्थयात्रारसाद् ययौ । (७।१)

vijñāya kaiṭabhārātis tīrthayātrārasād yayau |

7.2७.२

चण्डांशुमण्डलोच्चण्डं ततश्चक्रं सुरद्विषः ॥ (७।२)

caṇḍāṃśumaṇḍaloccaṇḍaṃ tataścakraṃ suradviṣaḥ ||

8.1८.१

रथो ध्वजश्च सौवर्णः सहसान्तरधीयत । (८।१)

ratho dhvajaśca sauvarṇaḥ sahasāntaradhīyata |

8.2८.२

अथ मार्जारविच्छाये कबन्धावृतमण्डले ॥ (८।२)

atha mārjāravicchāye kabandhāvṛtamaṇḍale ||

9.1९.१

सूर्ये विघट्टिताशेषदिक्तटे वाति मारुते । (९।१)

sūrye vighaṭṭitāśeṣadiktaṭe vāti mārute |

9.2९.२

मुण्डो विटङ्कवदनो यादवानां गृहे गृहे ॥ (९।२)

muṇḍo viṭaṅkavadano yādavānāṃ gṛhe gṛhe ||

10.1१०.१

संदर्श्य वदनं प्रायाद्वाचान्विष्टो ऽप्यदृश्यत । (१०।१)

saṃdarśya vadanaṃ prāyādvācānviṣṭo 'pyadṛśyata |

10.2१०.२

चीत्कारपुरुषः शब्दः शारिकानां गृहेष्वभूत् ॥ (१०।२)

cītkārapuruṣaḥ śabdaḥ śārikānāṃ gṛheṣvabhūt ||

11.1११.१

गृध्रगोमायुनादेन राजमार्गो ऽप्यपूर्यत । (११।१)

gṛdhragomāyunādena rājamārgo 'pyapūryata |

11.2११.२

विपरीता प्रसूतिश्च पशूनामभवत्तदा ॥ (११।२)

viparītā prasūtiśca paśūnāmabhavattadā ||

12.1१२.१

कोशेषु कनकाबन्धे रत्नानि स्वयमस्फुटन् । (१२।१)

kośeṣu kanakābandhe ratnāni svayamasphuṭan |

12.2१२.२

तेषु घोरनिमित्तेषु जातेष्वप्यविशङ्किताः ॥ (१२।२)

teṣu ghoranimitteṣu jāteṣvapyaviśaṅkitāḥ ||

13.1१३.१

बभूवुर्वृष्णयो भान्ति न हि नाशेषु बुद्धयः । (१३।१)

babhūvurvṛṣṇayo bhānti na hi nāśeṣu buddhayaḥ |

13.2१३.२

प्रभासमथ सम्प्राप्ते कृष्णे यादववृष्णयः ॥ (१३।२)

prabhāsamatha samprāpte kṛṣṇe yādavavṛṣṇayaḥ ||

14.1१४.१

तमेव देशमभ्येत्य चक्रिरे विपुलोत्सवम् । (१४।१)

tameva deśamabhyetya cakrire vipulotsavam |

14.2१४.२

उद्यानेषु विचित्रेषु विजह्रुस्तत्र ते सुखम् ॥ (१४।२)

udyāneṣu vicitreṣu vijahrustatra te sukham ||

15.1१५.१

गीतनृत्यरसासक्ताः कलिताः कालचक्षुषा । (१५।१)

gītanṛtyarasāsaktāḥ kalitāḥ kālacakṣuṣā |

15.2१५.२

आपानकेलिसंसक्ते ततो वृष्णिकुले ऽभवत् ॥ (१५।२)

āpānakelisaṃsakte tato vṛṣṇikule 'bhavat ||

16.1१६.१

विवादे युद्धसम्बद्धः शैनेयकृतवर्मणोः । (१६।१)

vivāde yuddhasambaddhaḥ śaineyakṛtavarmaṇoḥ |

16.2१६.२

हार्दिक्यं सात्यकिः प्राह सुप्तहा सौप्तिको भवान् ॥ (१६।२)

hārdikyaṃ sātyakiḥ prāha suptahā sauptiko bhavān ||

17.1१७.१

स तमूचे त्वया प्रायगतो भूरिश्रवा हतः । (१७।१)

sa tamūce tvayā prāyagato bhūriśravā hataḥ |

17.2१७.२

एवं विवादात्संग्रामस् तेषाम् आसीत्सुदारुणः ॥ (१७।२)

evaṃ vivādātsaṃgrāmas teṣām āsītsudāruṇaḥ ||

18.1१८.१

प्राक्तस्माद्वज्रमुसलात्प्रजातैर्वल्लरीचयैः । (१८।१)

prāktasmādvajramusalātprajātairvallarīcayaiḥ |

18.2१८.२

तृणमप्यभवत्तत्र ब्रह्मदण्डमदोत्कटम् ॥ (१८।२)

tṛṇamapyabhavattatra brahmadaṇḍamadotkaṭam ||

19.1१९.१

क्षयाय मुसलीभूतं सहसान्धकवृष्णिषु । (१९।१)

kṣayāya musalībhūtaṃ sahasāndhakavṛṣṇiṣu |

19.2१९.२

याभूदापानभूस् तेषां ललनानयनोत्सवः ॥ (१९।२)

yābhūdāpānabhūs teṣāṃ lalanānayanotsavaḥ ||

20.1२०.१

सैव मृत्योरभूद् घोरसंहाराहारमण्डपः । (२०।१)

saiva mṛtyorabhūd ghorasaṃhārāhāramaṇḍapaḥ |

20.2२०.२

साम्बे गदे चारुदोष्णि प्रद्युम्ने कृतवर्मणि ॥ (२०।२)

sāmbe gade cārudoṣṇi pradyumne kṛtavarmaṇi ||

21.1२१.१

अनिरुद्धे च शैनेये निहते पश्यतो हरेः । (२१।१)

aniruddhe ca śaineye nihate paśyato hareḥ |

21.2२१.२

वृत्ते वृष्णिक्षये घोरे स्त्रीशेषा यादवे कुले ॥ (२१।२)

vṛtte vṛṣṇikṣaye ghore strīśeṣā yādave kule ||

22.1२२.१

द्वारका प्ररुरोदेव छिन्नहाराश्रुनिर्झरैः । (२२।१)

dvārakā prarurodeva chinnahārāśrunirjharaiḥ |

22.2२२.२

ततः शौरिर्हलधरं द्रष्टुं दुःखाकुलो व्रजन् ॥ (२२।२)

tataḥ śaurirhaladharaṃ draṣṭuṃ duḥkhākulo vrajan ||

23.1२३.१

दारुकं तत्कथयितुं प्राहिणोत्सव्यसाचिने । (२३।१)

dārukaṃ tatkathayituṃ prāhiṇotsavyasācine |

23.2२३.२

योषितां दस्युरक्षायै बभ्रुमादाय केशवः ॥ (२३।२)

yoṣitāṃ dasyurakṣāyai babhrumādāya keśavaḥ ||

24.1२४.१

गत्वा जनकमामन्त्र्य रौहिणेयमुपाययौ । (२४।१)

gatvā janakamāmantrya rauhiṇeyamupāyayau |

24.2२४.२

अथापश्यन्मुखात्तस्य निःसृतं मधुसूदनः ॥ (२४।२)

athāpaśyanmukhāttasya niḥsṛtaṃ madhusūdanaḥ ||

25.1२५.१

सहस्रशीर्षं भुजगं श्वेतं श्वेताचलोपमम् । (२५।१)

sahasraśīrṣaṃ bhujagaṃ śvetaṃ śvetācalopamam |

25.2२५.२

वासुकिप्रमुखैर्नागैरथ प्रत्युद्यतैः सह ॥ (२५।२)

vāsukipramukhairnāgairatha pratyudyataiḥ saha ||

26.1२६.१

दृष्ट्वार्णवं प्रविष्टं तं वरुणेनार्चितं पुनः । (२६।१)

dṛṣṭvārṇavaṃ praviṣṭaṃ taṃ varuṇenārcitaṃ punaḥ |

26.2२६.२

गतिज्ञः सर्वभूतानां न शुशोच जनार्दनः ॥ (२६।२)

gatijñaḥ sarvabhūtānāṃ na śuśoca janārdanaḥ ||

27.1२७.१

भवे ह्यभावसद्भावे भावानां स्थिरता कुतः । (२७।१)

bhave hyabhāvasadbhāve bhāvānāṃ sthiratā kutaḥ |

27.2२७.२

अनन्तधाम्नि मिलिते बलभद्रे सकानने ॥ (२७।२)

anantadhāmni milite balabhadre sakānane ||

28.1२८.१

प्रविश्य योगी सुष्वाप निबद्धप्राणधारणः । (२८।१)

praviśya yogī suṣvāpa nibaddhaprāṇadhāraṇaḥ |

28.2२८.२

तं स्वज्योतिषि संसक्तं लुब्धको मृगशङ्कया ॥ (२८।२)

taṃ svajyotiṣi saṃsaktaṃ lubdhako mṛgaśaṅkayā ||

29.1२९.१

जघान निशिताग्रेण शरेण चरणोदरे । (२९।१)

jaghāna niśitāgreṇa śareṇa caraṇodare |

29.2२९.२

कृष्णशारधिया कृष्णो लुब्धकेनेषुणा हतः ॥ (२९।२)

kṛṣṇaśāradhiyā kṛṣṇo lubdhakeneṣuṇā hataḥ ||

30.1३०.१

नारायणाख्यमविशत्परं धाम सनातनम् । (३०।१)

nārāyaṇākhyamaviśatparaṃ dhāma sanātanam |

30.2३०.२

सुरसिद्धर्षिगन्धर्वैः पूज्यमाने सह श्रिया ॥ (३०।२)

surasiddharṣigandharvaiḥ pūjyamāne saha śriyā ||

31.1३१.१

विष्णुं प्रविष्टे गोविन्दे बभूव क्षुभितं जगत् । (३१।१)

viṣṇuṃ praviṣṭe govinde babhūva kṣubhitaṃ jagat |

31.2३१.२

अत्रान्तरे दारुकेन कथिते यादवक्षये ॥ (३१।२)

atrāntare dārukena kathite yādavakṣaye ||

32.1३२.१

शोकं त्रासं च दैन्यं च भेजिरे पाण्डवाः परम् । (३२।१)

śokaṃ trāsaṃ ca dainyaṃ ca bhejire pāṇḍavāḥ param |

32.2३२.२

ततो युधिष्ठिरगिरा द्वारकां श्वेतवाहनः ॥ (३२।२)

tato yudhiṣṭhiragirā dvārakāṃ śvetavāhanaḥ ||

33.1३३.१

दारुकेनैव सहितः प्रययौ शोकमूर्छितः । (३३।१)

dārukenaiva sahitaḥ prayayau śokamūrchitaḥ |

33.2३३.२

स प्राप यादवपुरीम् अपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ (३३।२)

sa prāpa yādavapurīm apadmāmiva padminīm ||

34.1३४.१

वृष्णिसिंहैर्विरहितां गुहां हैमवतीमिव । (३४।१)

vṛṣṇisiṃhairvirahitāṃ guhāṃ haimavatīmiva |

34.2३४.२

कष्टैररिष्टनिचयैः स्पृष्टां दुःखाद्विलोक्य ताम् ॥ (३४।२)

kaṣṭairariṣṭanicayaiḥ spṛṣṭāṃ duḥkhādvilokya tām ||

35.1३५.१

द्रष्टुं विवेश शोकार्तं जनकं कंसविद्विषः । (३५।१)

draṣṭuṃ viveśa śokārtaṃ janakaṃ kaṃsavidviṣaḥ |

35.2३५.२

तारप्रलापमुखरैर्वृतं वृष्णिवधूजनैः ॥ (३५।२)

tārapralāpamukharairvṛtaṃ vṛṣṇivadhūjanaiḥ ||

36.1३६.१

षोडशस्त्रीसहस्राणि कलत्रं कमलापतेः । (३६।१)

ṣoḍaśastrīsahasrāṇi kalatraṃ kamalāpateḥ |

36.2३६.२

सौभद्रजनको दृष्ट्वा मुमोह भयविह्वलम् ॥ (३६।२)

saubhadrajanako dṛṣṭvā mumoha bhayavihvalam ||

37.1३७.१

शयानं भुवि पार्थो ऽपि वसुदेवं प्रलापिनम् । (३७।१)

śayānaṃ bhuvi pārtho 'pi vasudevaṃ pralāpinam |

37.2३७.२

विलोक्य शोकविवशो वज्रभिन्न इवापतत् ॥ (३७।२)

vilokya śokavivaśo vajrabhinna ivāpatat ||

38.1३८.१

क्व रामः क्व च गोविन्दः क्व प्रद्युम्नः क्व सात्यकिः । (३८।१)

kva rāmaḥ kva ca govindaḥ kva pradyumnaḥ kva sātyakiḥ |

38.2३८.२

अहो विधेर्दुरन्तेयं शक्तिरित्यर्जुनो ऽवदत् ॥ (३८।२)

aho vidherduranteyaṃ śaktirityarjuno 'vadat ||

39.1३९.१

मणिकङ्कणझाङ्कारिनृत्तगीतघनध्वनिः । (३९।१)

maṇikaṅkaṇajhāṅkārinṛttagītaghanadhvaniḥ |

39.2३९.२

अविश्रान्तमभूद्यत्र श्रवणानन्दनिर्झरैः ॥ (३९।२)

aviśrāntamabhūdyatra śravaṇānandanirjharaiḥ ||

40.1४०.१

तत्रैव वृष्णिनारीणां शृण्वन्नारोदनध्वनिम् । (४०।१)

tatraiva vṛṣṇinārīṇāṃ śṛṇvannārodanadhvanim |

40.2४०.२

निशां निनाय बीभत्सुर्निरपायमयीं श्रियम् ॥ (४०।२)

niśāṃ nināya bībhatsurnirapāyamayīṃ śriyam ||

41.1४१.१

ततः प्रातः प्रियसुतो वसुदेवः प्रियां तनुम् । (४१।१)

tataḥ prātaḥ priyasuto vasudevaḥ priyāṃ tanum |

41.2४१.२

तत्याज देवकीमुख्यैरनुयातो वधूजनैः ॥ (४१।२)

tatyāja devakīmukhyairanuyāto vadhūjanaiḥ ||

42.1४२.१

ततः सात्त्वतमुख्यानां सर्वेषां शोकविह्वलः । (४२।१)

tataḥ sāttvatamukhyānāṃ sarveṣāṃ śokavihvalaḥ |

42.2४२.२

पार्थः शरीरं संस्कृत्य चकार सलिलक्रियाम् ॥ (४२।२)

pārthaḥ śarīraṃ saṃskṛtya cakāra salilakriyām ||

43.1४३.१

वज्राभिधानं कृष्णस्य पौत्रं कुन्तीसुतस्ततः । (४३।१)

vajrābhidhānaṃ kṛṣṇasya pautraṃ kuntīsutastataḥ |

43.2४३.२

आदाय वृष्णिकान्ताश्च प्रतस्थे दारुकानुगः ॥ (४३।२)

ādāya vṛṣṇikāntāśca pratasthe dārukānugaḥ ||

44.1४४.१

अथ द्वारवतीं स्फारतरङ्गभुजमण्डलैः । (४४।१)

atha dvāravatīṃ sphārataraṅgabhujamaṇḍalaiḥ |

44.2४४.२

शङ्खाट्टहासविकटो जहार मकराकरः ॥ (४४।२)

śaṅkhāṭṭahāsavikaṭo jahāra makarākaraḥ ||

45.1४५.१

हते वृष्णिपुरे क्षिप्रं रत्नलोभादिवाब्धिना । (४५।१)

hate vṛṣṇipure kṣipraṃ ratnalobhādivābdhinā |

45.2४५.२

पुरुषानुगतं सर्वमित्यूचे दुःखितो जनः ॥ (४५।२)

puruṣānugataṃ sarvamityūce duḥkhito janaḥ ||

46.1४६.१

कलत्रं वृष्णिसिंहानामादाय श्वेतवाहनः । (४६।१)

kalatraṃ vṛṣṇisiṃhānāmādāya śvetavāhanaḥ |

46.2४६.२

इन्द्रप्रस्थं व्रजन्प्राप दुर्गमां विकटाटवीम् ॥ (४६।२)

indraprasthaṃ vrajanprāpa durgamāṃ vikaṭāṭavīm ||

47.1४७.१

दस्यवस्तत्र गोपाला बलिनः पशुजीविनः । (४७।१)

dasyavastatra gopālā balinaḥ paśujīvinaḥ |

47.2४७.२

अदृष्टपूर्वाः स्वर्योषित्सुभगाः सात्त्वताङ्गनाः ॥ (४७।२)

adṛṣṭapūrvāḥ svaryoṣitsubhagāḥ sāttvatāṅganāḥ ||

48.1४८.१

तडित्तरलरत्नांशुपुञ्जरिताम्बराः । (४८।१)

taḍittaralaratnāṃśupuñjaritāmbarāḥ |

48.2४८.२

विलोक्य लोभवशगा हर्तुमभ्युद्ययुर्बलात् ॥ (४८।२)

vilokya lobhavaśagā hartumabhyudyayurbalāt ||

49.1४९.१

गोपानापतितान्दृष्ट्वा तानुग्रलगुडायुधान् । (४९।१)

gopānāpatitāndṛṣṭvā tānugralaguḍāyudhān |

49.2४९.२

गाण्डीवधन्वा गाण्डीवम् अधिज्यमकरोत्क्रुधा ॥ (४९।२)

gāṇḍīvadhanvā gāṇḍīvam adhijyamakarotkrudhā ||

50.1५०.१

कालशक्तिहतस्यापि तस्यापि क्षपितद्विषः । (५०।१)

kālaśaktihatasyāpi tasyāpi kṣapitadviṣaḥ |

50.2५०.२

न शक्तिरभवत्काचित्क्षीणेषोर्ज्याविकर्षणे ॥ (५०।२)

na śaktirabhavatkācitkṣīṇeṣorjyāvikarṣaṇe ||

51.1५१.१

चापयष्टिरनायत्ता तस्याभूदतिदुःखगा । (५१।१)

cāpayaṣṭiranāyattā tasyābhūdatiduḥkhagā |

51.2५१.२

वृद्धस्येव दरिद्रस्य तरुणी रूपिणी वधूः ॥ (५१।२)

vṛddhasyeva daridrasya taruṇī rūpiṇī vadhūḥ ||

52.1५२.१

तस्य कोपाग्नितप्तस्य वृथा भ्रूभङ्गकारिणः । (५२।१)

tasya kopāgnitaptasya vṛthā bhrūbhaṅgakāriṇaḥ |

52.2५२.२

भृत्या इवाविनीतस्य बभूवुरवशाः शराः ॥ (५२।२)

bhṛtyā ivāvinītasya babhūvuravaśāḥ śarāḥ ||

53.1५३.१

ते दिव्यास्त्रगणाः क्वापि जग्मुरुत्सृज्य तं मृधे । (५३।१)

te divyāstragaṇāḥ kvāpi jagmurutsṛjya taṃ mṛdhe |

53.2५३.२

गुणसङ्गम् अनादृत्य धूर्ता मित्रमिवाधनम् ॥ (५३।२)

guṇasaṅgam anādṛtya dhūrtā mitramivādhanam ||

54.1५४.१

स निःशश्वास विपुलैर्मार्गणैः परिवर्जितः । (५४।१)

sa niḥśaśvāsa vipulairmārgaṇaiḥ parivarjitaḥ |

54.2५४.२

क्षीणकोश इव त्यागी वैलक्ष्यविनताननः ॥ (५४।२)

kṣīṇakośa iva tyāgī vailakṣyavinatānanaḥ ||

55.1५५.१

ततो निष्प्रतिभे तत्र पार्थे सर्वायुधक्षयात् । (५५।१)

tato niṣpratibhe tatra pārthe sarvāyudhakṣayāt |

55.2५५.२

वृष्णिपौराङ्गना जह्रुर्निर्विवेका वनेचराः ॥ (५५।२)

vṛṣṇipaurāṅganā jahrurnirvivekā vanecarāḥ ||

56.1५६.१

न तु प्रधाननारीषु तेषामासीत्प्रगल्भता । (५६।१)

na tu pradhānanārīṣu teṣāmāsītpragalbhatā |

56.2५६.२

अनर्हस्य महार्हेषु नीचस्योर्जस्विता कथम् ॥ (५६।२)

anarhasya mahārheṣu nīcasyorjasvitā katham ||

57.1५७.१

तैः प्रसह्य हृते स्त्रैणे भग्नमानो धनंजयः । (५७।१)

taiḥ prasahya hṛte straiṇe bhagnamāno dhanaṃjayaḥ |

57.2५७.२

प्रतस्थे निजदोर्दण्डे सासूयाः पातयन्दृशः ॥ (५७।२)

pratasthe nijadordaṇḍe sāsūyāḥ pātayandṛśaḥ ||

58.1५८.१

अहो बलवती देवी संसारे ऽस्मिन् अनित्यता । (५८।१)

aho balavatī devī saṃsāre 'smin anityatā |

58.2५८.२

अहो निःसारपर्यन्ता भावानां प्रभविष्णुता ॥ (५८।२)

aho niḥsāraparyantā bhāvānāṃ prabhaviṣṇutā ||

59.1५९.१

अहो सर्वकषः कालश्चित्रपाकम् अहो जगत् । (५९।१)

aho sarvakaṣaḥ kālaścitrapākam aho jagat |

59.2५९.२

विजिते विजयो गोपैर्दुःखादित्यवदज्जनः ॥ (५९।२)

vijite vijayo gopairduḥkhādityavadajjanaḥ ||

60.1६०.१

धिगनित्यविलासस्य विभ्रमभ्रान्तिकारिणः । (६०।१)

dhiganityavilāsasya vibhramabhrāntikāriṇaḥ |

60.2६०.२

धातुरद्भुतनिर्माणविनोदविशरारुताम् ॥ (६०।२)

dhāturadbhutanirmāṇavinodaviśarārutām ||

61.1६१.१

आखण्डलप्रभृतयः खाण्डवे येन खण्डिताः । (६१।१)

ākhaṇḍalaprabhṛtayaḥ khāṇḍave yena khaṇḍitāḥ |

61.2६१.२

कैराते त्रिपुरारातिः समरे येन तोषितः ॥ (६१।२)

kairāte tripurārātiḥ samare yena toṣitaḥ ||

62.1६२.१

जित्वा तमपि गोपाला वराकाः सुहृदं हरेः । (६२।१)

jitvā tamapi gopālā varākāḥ suhṛdaṃ hareḥ |

62.2६२.२

जह्रुर्विष्णुकलत्राणि धिक्कालस्य दुरन्तताम् ॥ (६२।२)

jahrurviṣṇukalatrāṇi dhikkālasya durantatām ||

63.1६३.१

रेवतीं रुक्मिणीं सत्यभामां जाम्बवतीं तथा । (६३।१)

revatīṃ rukmiṇīṃ satyabhāmāṃ jāmbavatīṃ tathā |

63.2६३.२

वज्रं पौत्रं च कंसारेरन्याश्च यदुयोषितः ॥ (६३।२)

vajraṃ pautraṃ ca kaṃsāreranyāśca yaduyoṣitaḥ ||

64.1६४.१

आदाय फल्गुणः शोचन्निन्द्रप्रस्थं समाविशत् । (६४।१)

ādāya phalguṇaḥ śocannindraprasthaṃ samāviśat |

64.2६४.२

सबाष्पं पौरसंघातैरभितः परिवारितः ॥ (६४।२)

sabāṣpaṃ paurasaṃghātairabhitaḥ parivāritaḥ ||

65.1६५.१

राज्ये निधाय तत्रैव वज्रं याते धनंजये । (६५।१)

rājye nidhāya tatraiva vajraṃ yāte dhanaṃjaye |

65.2६५.२

सत्यभामानुगा देव्यः पावकं विविशुः शुचा ॥ (६५।२)

satyabhāmānugā devyaḥ pāvakaṃ viviśuḥ śucā ||

66.1६६.१

व्रजन्वृष्णिवियोगार्तः किरीटी हस्तिनापुरम् । (६६।१)

vrajanvṛṣṇiviyogārtaḥ kirīṭī hastināpuram |

66.2६६.२

परावरज्ञं भावानां वने व्यासं व्यलोकयत् ॥ (६६।२)

parāvarajñaṃ bhāvānāṃ vane vyāsaṃ vyalokayat ||

67.1६७.१

दुःखान्न्यवेदयत्तस्मै घोरं वृष्णिकुलक्षयम् । (६७।१)

duḥkhānnyavedayattasmai ghoraṃ vṛṣṇikulakṣayam |

67.2६७.२

आत्मनश्चात्तचापस्य गोपैः पथि पराभवम् ॥ (६७।२)

ātmanaścāttacāpasya gopaiḥ pathi parābhavam ||

68.1६८.१

तमब्रवीज्ज्ञाननिधिर्मुनिराश्वास्य मूर्छितम् । (६८।१)

tamabravījjñānanidhirmunirāśvāsya mūrchitam |

68.2६८.२

पुत्र कालविलासानां सर्वमेतद्विजृम्भितम् ॥ (६८।२)

putra kālavilāsānāṃ sarvametadvijṛmbhitam ||

69.1६९.१

मतिर्विभूतयो भोगाः प्रभावाः शक्तयो गुणाः । (६९।१)

matirvibhūtayo bhogāḥ prabhāvāḥ śaktayo guṇāḥ |

69.2६९.२

सर्वथा कालकलया नीयते स्मृतिशेषताम् ॥ (६९।२)

sarvathā kālakalayā nīyate smṛtiśeṣatām ||

70.1७०.१

ध्रुवं सर्वपरित्यागे न कुर्युर्मुनयो मतिम् । (७०।१)

dhruvaṃ sarvaparityāge na kuryurmunayo matim |

70.2७०.२

अवसानैकविरसा यदि न स्याद्भवस्थितिः ॥ (७०।२)

avasānaikavirasā yadi na syādbhavasthitiḥ ||

71.1७१.१

इत्युक्तो मुनिना पार्थः प्रययौ हस्तिनापुरम् । (७१।१)

ityukto muninā pārthaḥ prayayau hastināpuram |

71.2७१.२

प्रभावं वृष्णिसिंहस्य कलयन्भृशविह्वलः ॥ (७१।२)

prabhāvaṃ vṛṣṇisiṃhasya kalayanbhṛśavihvalaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāMañj, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit