भारतमञ्जरीBhāratamañjarī

BhāMañj, 19

15 of 16 · 69 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । (१।१)

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |

1.2१.२

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ (१।२)

devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||

2.1२.१

ततः स्वर्गश्रिया जुष्टं भ्राजिष्णुमुकुटाङ्गदम् । (२।१)

tataḥ svargaśriyā juṣṭaṃ bhrājiṣṇumukuṭāṅgadam |

2.2२.२

ददर्श शक्रसंकाशं कुरुराजं युधिष्ठिरः ॥ (२।२)

dadarśa śakrasaṃkāśaṃ kururājaṃ yudhiṣṭhiraḥ ||

3.1३.१

तं वीक्ष्य सानुजं तत्र जातमन्युः शतक्रतुम् । (३।१)

taṃ vīkṣya sānujaṃ tatra jātamanyuḥ śatakratum |

3.2३.२

उवाच स्वस्ति देवेभ्यः स्वर्गायास्त्वयमञ्जलिः ॥ (३।२)

uvāca svasti devebhyaḥ svargāyāstvayamañjaliḥ ||

4.1४.१

यत्र दुर्योधनः पापः पृथिवीक्षयकारणम् । (४।१)

yatra duryodhanaḥ pāpaḥ pṛthivīkṣayakāraṇam |

4.2४.२

सुमेरुकूटविकटे विभाति परमासने ॥ (४।२)

sumerukūṭavikaṭe vibhāti paramāsane ||

5.1५.१

न तत्र मम वासो ऽस्ति व्रजाम्येष नमो ऽस्तु ते । (५।१)

na tatra mama vāso 'sti vrajāmyeṣa namo 'stu te |

5.2५.२

यत्र मे भ्रातरः शूरास्तत्र वासो ममाधुना ॥ (५।२)

yatra me bhrātaraḥ śūrāstatra vāso mamādhunā ||

6.1६.१

इति राज्ञो ब्रुवाणस्य देवदूतं सुरास्ततः । (६।१)

iti rājño bruvāṇasya devadūtaṃ surāstataḥ |

6.2६.२

भ्रातॄन्प्रति प्रयाहीति प्राहुर्वायुमनोजवम् ॥ (६।२)

bhrātṝnprati prayāhīti prāhurvāyumanojavam ||

7.1७.१

स देवदूतादिष्टेन व्रजन्सपदि वर्त्मना । (७।१)

sa devadūtādiṣṭena vrajansapadi vartmanā |

7.2७.२

ददर्श पुरुषान्घोरान्नरकान्तरवर्तिनः ॥ (७।२)

dadarśa puruṣānghorānnarakāntaravartinaḥ ||

8.1८.१

केशशोणितमांसासृग्वसासंघातपिच्छिले । (८।१)

keśaśoṇitamāṃsāsṛgvasāsaṃghātapicchile |

8.2८.२

प्रक्लिन्नानेककुणपव्याकीर्णकृमिसंकुले ॥ (८।२)

praklinnānekakuṇapavyākīrṇakṛmisaṃkule ||

9.1९.१

काककङ्कबकोलूकवदनैरभितो वृते । (९।१)

kākakaṅkabakolūkavadanairabhito vṛte |

9.2९.२

शवदुर्गन्धनीरन्ध्रसंघट्टशतसंकुले ॥ (९।२)

śavadurgandhanīrandhrasaṃghaṭṭaśatasaṃkule ||

10.1१०.१

करपत्त्रशिलापाकसंतप्तसिकतातटे । (१०।१)

karapattraśilāpākasaṃtaptasikatātaṭe |

10.2१०.२

लोहितैलवसाकुम्भकूटशल्मलिदारुणे ॥ (१०।२)

lohitailavasākumbhakūṭaśalmalidāruṇe ||

11.1११.१

क्षुरकण्टककीलोग्रज्वालास्तम्भविभीषणे । (११।१)

kṣurakaṇṭakakīlograjvālāstambhavibhīṣaṇe |

11.2११.२

तप्तवैतरणीविस्रपूयपूरितसैकते ॥ (११।२)

taptavaitaraṇīvisrapūyapūritasaikate ||

12.1१२.१

असिपत्रवनोत्कृत्तनरनारीकृतस्वने । (१२।१)

asipatravanotkṛttanaranārīkṛtasvane |

12.2१२.२

घोरान्धकारगहने तत्र शुश्राव धर्मजः ॥ (१२।२)

ghorāndhakāragahane tatra śuśrāva dharmajaḥ ||

13.1१३.१

पापिनां क्वाथ्यमानानामाक्रन्दं धृतिदारुणम् । (१३।१)

pāpināṃ kvāthyamānānāmākrandaṃ dhṛtidāruṇam |

13.2१३.२

क्षणमेकमितो राजन्मा निवर्तस्व शीतलैः ॥ (१३।२)

kṣaṇamekamito rājanmā nivartasva śītalaiḥ ||

14.1१४.१

त्वत्पुण्यवातैः स्पृष्टानामस्माकं बाधते तमः । (१४।१)

tvatpuṇyavātaiḥ spṛṣṭānāmasmākaṃ bādhate tamaḥ |

14.2१४.२

वयं भीमप्रभृतयः पाण्डवा भ्रातरस्तव ॥ (१४।२)

vayaṃ bhīmaprabhṛtayaḥ pāṇḍavā bhrātarastava ||

15.1१५.१

कृष्णा चेयं वरारोहा महिषी वल्लभा सती । (१५।१)

kṛṣṇā ceyaṃ varārohā mahiṣī vallabhā satī |

15.2१५.२

श्रुत्वैतत्करुणं राजा वज्रेणेव विदारितः ॥ (१५।२)

śrutvaitatkaruṇaṃ rājā vajreṇeva vidāritaḥ ||

16.1१६.१

तत्रैव तस्थौ निर्द्वन्द्वो निन्दन्दुर्ललितं विधेः । (१६।१)

tatraiva tasthau nirdvandvo nindandurlalitaṃ vidheḥ |

16.2१६.२

सो ऽवदद्बत देवानामविचारहतैव धीः ॥ (१६।२)

so 'vadadbata devānāmavicārahataiva dhīḥ ||

17.1१७.१

यैरेते धर्मनिरताः क्लेशे ऽस्मिन्समुपेक्षिताः । (१७।१)

yairete dharmaniratāḥ kleśe 'sminsamupekṣitāḥ |

17.2१७.२

अयं मोहः प्रसादो वा विवेको नायमीदृशः ॥ (१७।२)

ayaṃ mohaḥ prasādo vā viveko nāyamīdṛśaḥ ||

18.1१८.१

विबुधानां न जानन्ति ये धर्मस्य व्यतिक्रमम् । (१८।१)

vibudhānāṃ na jānanti ye dharmasya vyatikramam |

18.2१८.२

भ्रमः स्वप्नो ऽथ मायेयं किमेतदिति चिन्तयन् ॥ (१८।२)

bhramaḥ svapno 'tha māyeyaṃ kimetaditi cintayan ||

19.1१९.१

देवदूत न जानामि कस्येदं दुर्विचेष्टते । (१९।१)

devadūta na jānāmi kasyedaṃ durviceṣṭate |

19.2१९.२

इहैवाहं स्थितो गच्छ न मे स्वर्गेण कारणम् ॥ (१९।२)

ihaivāhaṃ sthito gaccha na me svargeṇa kāraṇam ||

20.1२०.१

पूज्यन्ते यत्र दुर्वृत्ता विशस्यन्ते नु साधवः । (२०।१)

pūjyante yatra durvṛttā viśasyante nu sādhavaḥ |

20.2२०.२

इत्युक्तो धर्मराजेन देवदूतः सुराधिपम् ॥ (२०।२)

ityukto dharmarājena devadūtaḥ surādhipam ||

21.1२१.१

गत्वा व्यजिज्ञपत्सर्वं स च तूष्णीं समाययौ । (२१।१)

gatvā vyajijñapatsarvaṃ sa ca tūṣṇīṃ samāyayau |

21.2२१.२

प्राप्ते सुराधिपे तत्र सह धर्मादिभिः सुरैः ॥ (२१।२)

prāpte surādhipe tatra saha dharmādibhiḥ suraiḥ ||

22.1२२.१

नादृश्यताशुभं किंचिद्ववौ पुण्यश्च मारुतः । (२२।१)

nādṛśyatāśubhaṃ kiṃcidvavau puṇyaśca mārutaḥ |

22.2२२.२

ततो ऽब्रवीत्सुरपतिर्विषण्णं धर्मनन्दनम् ॥ (२२।२)

tato 'bravītsurapatirviṣaṇṇaṃ dharmanandanam ||

23.1२३.१

असत्यमेतन्मायेयं मयैवेह प्रदर्शिता । (२३।१)

asatyametanmāyeyaṃ mayaiveha pradarśitā |

23.2२३.२

एतदालोकनं राज्ञामवश्यं मिश्रकर्मणाम् ॥ (२३।२)

etadālokanaṃ rājñāmavaśyaṃ miśrakarmaṇām ||

24.1२४.१

असत्यलेशसंस्पर्शादेतद्द्रोणवधात्तव । (२४।१)

asatyaleśasaṃsparśādetaddroṇavadhāttava |

24.2२४.२

एहि पश्य निजान्भ्रातॄन्दिव्यं स्वपदमाश्रितान् ॥ (२४।२)

ehi paśya nijānbhrātṝndivyaṃ svapadamāśritān ||

25.1२५.१

स्वर्गश्रियं च पाञ्चालीं पुत्रांश्चामरतां गतान् । (२५।१)

svargaśriyaṃ ca pāñcālīṃ putrāṃścāmaratāṃ gatān |

25.2२५.२

इत्युक्ते देवराजेन वीतशोको युधिष्ठिरः ॥ (२५।२)

ityukte devarājena vītaśoko yudhiṣṭhiraḥ ||

26.1२६.१

स्नात्वा धर्मगिरा स्वर्गगङ्गाम्भसि नभःप्रभे । (२६।१)

snātvā dharmagirā svargagaṅgāmbhasi nabhaḥprabhe |

26.2२६.२

उत्सृज्य मानुषं भावं पुण्यां सुरसभां ययौ ॥ (२६।२)

utsṛjya mānuṣaṃ bhāvaṃ puṇyāṃ surasabhāṃ yayau ||

27.1२७.१

अप्सरोनृत्तललितान् गायन् गन्धर्वकिंनरान् । (२७।१)

apsaronṛttalalitān gāyan gandharvakiṃnarān |

27.2२७.२

तत्र स्वपदमारूढानपश्यदनुजान्निजान् ॥ (२७।२)

tatra svapadamārūḍhānapaśyadanujānnijān ||

28.1२८.१

मण्डले च रवेः कर्णं स्वयमिन्द्रेण दर्शितम् । (२८।१)

maṇḍale ca raveḥ karṇaṃ svayamindreṇa darśitam |

28.2२८.२

अभिमन्युं च रुचिराकारनिर्जितमन्मथम् ॥ (२८।२)

abhimanyuṃ ca rucirākāranirjitamanmatham ||

29.1२९.१

वर्चोऽभिधानं सोमस्य तं सुतं सोममण्डले । (२९।१)

varco'bhidhānaṃ somasya taṃ sutaṃ somamaṇḍale |

29.2२९.२

गन्धर्वराजं साक्षाच्च धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ (२९।२)

gandharvarājaṃ sākṣācca dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram ||

30.1३०.१

वसुं शान्तनवं भीष्मं गुरुं द्रोणं बृहस्पतिम् । (३०।१)

vasuṃ śāntanavaṃ bhīṣmaṃ guruṃ droṇaṃ bṛhaspatim |

30.2३०.२

नारायणं च विश्वेशं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ (३०।२)

nārāyaṇaṃ ca viśveśaṃ śaṅkhacakragadādharam ||

31.1३१.१

यदंशा भुवि ये जातास्तांश्च दृष्ट्वा तदाश्रयान् । (३१।१)

yadaṃśā bhuvi ye jātāstāṃśca dṛṣṭvā tadāśrayān |

31.2३१.२

आससाद सदानन्दं वन्द्यं नन्दनवासिनाम् । (३१।२)

āsasāda sadānandaṃ vandyaṃ nandanavāsinām |

31.3३१.३

धर्मसूनुर्निधिर्धाम्नां हरिश्चन्द्रोचितं पदम् ॥ (३१।३)

dharmasūnurnidhirdhāmnāṃ hariścandrocitaṃ padam ||

32.1३२.१

अथ नहुषदिलीपधुन्धुमारसगरभगीरथरामकार्तवीर्यैः । (३२।१)

atha nahuṣadilīpadhundhumārasagarabhagīratharāmakārtavīryaiḥ |

32.2३२.२

नृपतिभिरभितो ऽभिवन्द्यमानः सितचरितः स रराज राजचन्द्रः ॥ (३२।२)

nṛpatibhirabhito 'bhivandyamānaḥ sitacaritaḥ sa rarāja rājacandraḥ ||

33.1३३.१

श्रुत्वेति भारतकथां वैशम्पायनकीर्तिताम् । (३३।१)

śrutveti bhāratakathāṃ vaiśampāyanakīrtitām |

33.2३३.२

सम्पन्नसर्पसत्रो ऽभून्निर्वृत्तो जनमेजयः ॥ (३३।२)

sampannasarpasatro 'bhūnnirvṛtto janamejayaḥ ||

34.1३४.१

एतत्सूतेन कथितं नैमिषारण्यवासिनः । (३४।१)

etatsūtena kathitaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ |

34.2३४.२

निशम्य शौनकमुखास्तस्थुरानन्दनिर्भराः ॥ (३४।२)

niśamya śaunakamukhāstasthurānandanirbharāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BhāMañj, 19

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit