वाराहगृह्यसूत्रVārāhagṛhyasūtra
VārGṛSū, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
अथ प्रवदने कन्यामुपवसितां स्नातां सशिरस्काम् अहतेनाच्छिन्नदशेन वाससा संवीतां संस्तीर्णस्य पुरस्ताद् विहितानि वादित्राणि विधिवदुपकल्प्य पुरस्तात् स्विष्टकृतो वाचे पथ्यायै पूष्णे पृथिव्या अग्नये सेनायै धेनायै गायत्र्यै त्रिष्टुभे जगत्या अनुष्टुभे पङ्क्तये विराजे राकायै सिनीवाल्यै कुह्वै त्वष्ट्र आशायै सम्पत्त्यै भूत्यै निरृत्या अनुमत्यै पर्जन्यायाग्नये स्विष्टकृते च जुहुयात् ॥ (१।०)
atha pravadane kanyāmupavasitāṃ snātāṃ saśiraskām ahatenācchinnadaśena vāsasā saṃvītāṃ saṃstīrṇasya purastād vihitāni vāditrāṇi vidhivadupakalpya purastāt sviṣṭakṛto vāce pathyāyai pūṣṇe pṛthivyā agnaye senāyai dhenāyai gāyatryai triṣṭubhe jagatyā anuṣṭubhe paṅktaye virāje rākāyai sinīvālyai kuhvai tvaṣṭra āśāyai sampattyai bhūtyai nirṛtyā anumatyai parjanyāyāgnaye sviṣṭakṛte ca juhuyāt ||
आज्यशेषेण पाणी प्रलिप्य कन्याया मुखं संमार्ष्टि प्रियां करोमि पतये देवराणां श्वशुराय च । (२।१)
ājyaśeṣeṇa pāṇī pralipya kanyāyā mukhaṃ saṃmārṣṭi priyāṃ karomi pataye devarāṇāṃ śvaśurāya ca |
रुच्यै त्वाग्निः संसृजतु रुचिष्या पतये भव । (२।२)
rucyai tvāgniḥ saṃsṛjatu ruciṣyā pataye bhava |
सौभाग्येन त्वा संसृजत्व् इला देवी घृतपदीन्द्राण्य् अग्नाय्यश्विनी राट् । (२।३)
saubhāgyena tvā saṃsṛjatv ilā devī ghṛtapadīndrāṇy agnāyyaśvinī rāṭ |
सर्वाणि वादित्राण्य् अभिमन्त्रयते या चतुर्धा प्रवदत्य् अग्नौ या वाते या बृहत्युत । (३।१)
sarvāṇi vāditrāṇy abhimantrayate yā caturdhā pravadaty agnau yā vāte yā bṛhatyuta |
पशूनां यां ब्राह्मणे न्यदधुः शिवा सा प्रवदत्व् इह । (३।२)
paśūnāṃ yāṃ brāhmaṇe nyadadhuḥ śivā sā pravadatv iha |
सर्वाणि वादित्राण्य् अलंकृत्य कन्या प्रवादयते शुभं वद दुन्दुभे सुप्रजास्त्वाय गोमुख । (४।१)
sarvāṇi vāditrāṇy alaṃkṛtya kanyā pravādayate śubhaṃ vada dundubhe suprajāstvāya gomukha |
प्रक्रीडन्तु कन्याः सुमनस्यमानाः सहेन्द्राण्या सवयसः सनीडाः । (४।२)
prakrīḍantu kanyāḥ sumanasyamānāḥ sahendrāṇyā savayasaḥ sanīḍāḥ |
प्रजापतिर्यो वसति प्रजासु प्रजास् तन्वते सुमनस्यमानाः । (४।३)
prajāpatiryo vasati prajāsu prajās tanvate sumanasyamānāḥ |
स इमाः प्रजा रमयतु प्रजात्यै स्वयं च नो रमतां शं दधानः । (४।४)
sa imāḥ prajā ramayatu prajātyai svayaṃ ca no ramatāṃ śaṃ dadhānaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.