zu Aṣṭādhyāyī, 1, 1, 19.1
Select a line for its word-by-word analysis.
शाकल्यस्येतावनार्षे इति निवृत्तम् । (१।०)
ईदन्तम् ऊदन्तं च शब्दरूपं सप्तम्यर्थे वर्तमानं प्रगृह्यसञ्ज्ञं भवति । (१।०)
अध्यस्यां मामकी तनू । (१।०)
मामक्यां तन्वाम् इति प्राप्ते मामक्यां मामकी इति तन्वाम् तनू इति । (१।०)
सोमो गौरी अधि श्रितः । (१।०)
ईदूतौ इति किम् प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवाति । (१।०)
अग्निशब्दात् परस्याः सप्तम्याः डादेशः । (१।०)
सप्तमीग्रहणं किम् धीती मती सुष्टुती धीत्या मत्या सुष्टुत्या इति प्राप्ते । (१।०)
अर्थग्रहणं किम् वाप्यश्वः । (१।०)
नद्यातिः । (१।०)
तपरकरणम् असंदेहार्थं ॥ (१।०)
śākalyasyetāvanārṣe iti nivṛttam |
īdantam ūdantaṃ ca śabdarūpaṃ saptamyarthe vartamānaṃ pragṛhyasañjñaṃ bhavati |
adhyasyāṃ māmakī tanū |
māmakyāṃ tanvām iti prāpte māmakyāṃ māmakī iti tanvām tanū iti |
somo gaurī adhi śritaḥ |
īdūtau iti kim priyaḥ sūrye priyo agnā bhavāti |
agniśabdāt parasyāḥ saptamyāḥ ḍādeśaḥ |
saptamīgrahaṇaṃ kim dhītī matī suṣṭutī dhītyā matyā suṣṭutyā iti prāpte |
arthagrahaṇaṃ kim vāpyaśvaḥ |
nadyātiḥ |
taparakaraṇam asaṃdehārthaṃ ||
ईदूतौ सप्तमीत्य् एव लुप्ते ऽर्थग्रहणाद् भवेत् । (२।१)
īdūtau saptamīty eva lupte 'rthagrahaṇād bhavet |
पूर्वस्य चेत् सवर्णो ऽसावाडाम्भावः प्रसज्यते ॥ (२।२)
pūrvasya cet savarṇo 'sāvāḍāmbhāvaḥ prasajyate ||
ज्ञापकं स्यात् तदन्तत्वे मा वा पूर्वपदस्य भूत् ॥ (३।२)
jñāpakaṃ syāt tadantatve mā vā pūrvapadasya bhūt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.