zu Aṣṭādhyāyī, 1, 1, 4.1

4 of 45 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

धात्वेकदेशो धातुः तस्य लोपो यस्मिन् आर्धधातुके तद् आर्धधातुकं धातुलोपं तत्र ये गुणवृद्धी प्राप्नुतः ते न भवतः । (१।१)

dhātvekadeśo dhātuḥ tasya lopo yasmin ārdhadhātuke tad ārdhadhātukaṃ dhātulopaṃ tatra ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ |

लोलुवः । (१।२)

loluvaḥ |

पोपुवः । (१।३)

popuvaḥ |

मरीमृजः । (१।४)

marīmṛjaḥ |

लोलूयादिभ्यो यङन्तेभ्यः पचाद्यचि विहिते यङो ऽचि च इति यङो लुकि कृते तम् एव अचम् आश्रित्य ये गुणवृद्धी प्राप्ते तयोः प्रतिषेधः । (१।५)

lolūyādibhyo yaṅantebhyaḥ pacādyaci vihite yaṅo 'ci ca iti yaṅo luki kṛte tam eva acam āśritya ye guṇavṛddhī prāpte tayoḥ pratiṣedhaḥ |

धातुग्रहणं किम् लूञ् लविता । (१।६)

dhātugrahaṇaṃ kim lūñ lavitā |

पर्णं न वेः । (१।८)

parṇaṃ na veḥ |

अनुबन्धप्रत्ययलोपे मा भूत् । (१।९)

anubandhapratyayalope mā bhūt |

रिषेर्हिसार्थस्य विच्प्रत्ययलोप उदाहरणं रेट् इति । (१।१०)

riṣerhisārthasya vicpratyayalopa udāharaṇaṃ reṭ iti |

आर्धधातुके इति किम् त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति इति । (१।११)

ārdhadhātuke iti kim tridhā baddho vṛṣabho roravīti iti |

सार्वधातुके मा भूत् । (१।१२)

sārvadhātuke mā bhūt |

इकः इत्य् एव अभाजि रागः । (१।१३)

ikaḥ ity eva abhāji rāgaḥ |

बहुव्रीहिसमाश्रयणं किम् क्नोपयति प्रेद्धम् ॥ (१।१४)

bahuvrīhisamāśrayaṇaṃ kim knopayati preddham ||

Kāśikāvṛtti zu Aṣṭādhyāyī, 1, 1, 4.1