काशिकावृत्तिKāśikāvṛtti

zu Aṣṭādhyāyī, 1, 1, 37.1

36 of 45 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स्वरादीनि शब्दरूपाणि निपाताश्च अव्ययसञ्ज्ञानि भवन्ति । (१।१)

svarādīni śabdarūpāṇi nipātāśca avyayasañjñāni bhavanti |

1.2१.२

स्वर् अन्तर् प्रातर् एते अन्तोदात्ताः पठ्यन्ते । (१।२)

svar antar prātar ete antodāttāḥ paṭhyante |

1.3१.३

पुनर् आद्युदात्तः । (१।३)

punar ādyudāttaḥ |

1.4१.४

सनुतर् उच्चैस् नीचैस् शनैस् ऋधक् आरात् ऋते युगपत् पृथक् एते ऽपि सनुतर्प्रभृतयो ऽन्तोदात्ताः पठ्यन्ते । (१।४)

sanutar uccais nīcais śanais ṛdhak ārāt ṛte yugapat pṛthak ete 'pi sanutarprabhṛtayo 'ntodāttāḥ paṭhyante |

1.5१.५

ह्यस् श्वस् दिवा रात्रौ सायम् चिरम् मनाक् ईषत् जोषम् तूष्णीम् बहिस् आविस् अवस् अधस् समया निकषा स्वयम् मृषा नक्तम् नञ् हेतौ अद्धा इद्धा सामि एते ऽपि ह्यस्प्रभृतयो ऽन्तोदात्ताः पठ्यन्ते । (१।५)

hyas śvas divā rātrau sāyam ciram manāk īṣat joṣam tūṣṇīm bahis āvis avas adhas samayā nikaṣā svayam mṛṣā naktam nañ hetau addhā iddhā sāmi ete 'pi hyasprabhṛtayo 'ntodāttāḥ paṭhyante |

1.6१.६

वत्वदन्तम् अव्ययसञ्ज्ञं भवति । (१।६)

vatvadantam avyayasañjñaṃ bhavati |

1.7१.७

ब्राह्मणवत् । (१।७)

brāhmaṇavat |

1.8१.८

क्षत्रियवत् । (१।८)

kṣatriyavat |

1.9१.९

सन् सनात् सनत् तिरस् एते आद्युदात्ताः पठ्यन्ते । (१।९)

san sanāt sanat tiras ete ādyudāttāḥ paṭhyante |

1.10१.१०

अन्तरायम् अन्तोदात्तः । (१।१०)

antarāyam antodāttaḥ |

1.11१.११

अन्तरेण ज्योक् कम् शम् सना सहसा विना नाना स्वस्ति स्वधा अलम् वषट् अन्यत् अस्ति उपांशु क्षमा विहायसा दोषा मुधा मिथ्या । (१।११)

antareṇa jyok kam śam sanā sahasā vinā nānā svasti svadhā alam vaṣaṭ anyat asti upāṃśu kṣamā vihāyasā doṣā mudhā mithyā |

1.12१.१२

क्त्वातोसुङ्कसुनः कृन्मकारान्तः सन्ध्यक्षरान्तः अव्ययीभावश् च । (१।१२)

ktvātosuṅkasunaḥ kṛnmakārāntaḥ sandhyakṣarāntaḥ avyayībhāvaś ca |

1.13१.१३

पुरा मिथो मिथस् प्रबाहुकम् आर्यहलम् अभीक्ष्णम् साकम् सार्धम् समम नमस् हिरुक् तसिलादिः तद्धित एधाच्पर्यन्तः शस्तसी कृत्वसुच् सुच् आस्थालौ च्व्यर्थाश्च अम् आम् प्रतान् प्रषान् स्वरादिः । (१।१३)

purā mitho mithas prabāhukam āryahalam abhīkṣṇam sākam sārdham samama namas hiruk tasilādiḥ taddhita edhācparyantaḥ śastasī kṛtvasuc suc āsthālau cvyarthāśca am ām pratān praṣān svarādiḥ |

1.14१.१४

निपाता वक्ष्यन्ते प्राग्रीश्वरान् निपाताः इति । (१।१४)

nipātā vakṣyante prāgrīśvarān nipātāḥ iti |

1.15१.१५

च वा ह अह एव एवम् इत्यादयः । (१।१५)

ca vā ha aha eva evam ityādayaḥ |

1.16१.१६

अव्ययप्रदेशाः अव्ययाद् आप्सुपः इत्य् एवमादयः । (१।१६)

avyayapradeśāḥ avyayād āpsupaḥ ity evamādayaḥ |

1.17१.१७

अव्ययम् इत्य् अन्वर्थसञ्ज्ञा । (१।१७)

avyayam ity anvarthasañjñā |

1.18१.१८

सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु च विभक्तिषु । (१।१८)

sadṛśaṃ triṣu liṅgeṣu sarvāsu ca vibhaktiṣu |

1.19१.१९

वचनेषु च सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम् ॥ (१।१९)

vacaneṣu ca sarveṣu yanna vyeti tadavyayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Kāśikāvṛtti zu Aṣṭādhyāyī, 1, 1, 37.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit