Kir, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
अथ परिमलजाम् अवाप्य लक्ष्मीम् अवयवदीपितमण्डनश्रियस् ताः । (१।१)
atha parimalajām avāpya lakṣmīm avayavadīpitamaṇḍanaśriyas tāḥ |
वसतिम् अभिविहाय रम्यहावाः सुरपतिसूनुविलोभनाय जग्मुः ॥ (१।२)
vasatim abhivihāya ramyahāvāḥ surapatisūnuvilobhanāya jagmuḥ ||
द्रुतपदम् अभियातुम् इच्छतीनां गमनपरिक्रमलाघवेन तासाम् । (२।१)
drutapadam abhiyātum icchatīnāṃ gamanaparikramalāghavena tāsām |
अवनिषु चरणैः पृथुस्तनीनाम् अलघुनितम्बतया चिरं निषेदे ॥ (२।२)
avaniṣu caraṇaiḥ pṛthustanīnām alaghunitambatayā ciraṃ niṣede ||
निहितसरसयावकैर् बभासे चरणतलैः कृतपद्धतिर् वधूनाम् । (३।१)
nihitasarasayāvakair babhāse caraṇatalaiḥ kṛtapaddhatir vadhūnām |
अविरलविततेव शक्रगोपैर् अरुणितनीलतृणोलपा धरित्री ॥ (३।२)
aviralavitateva śakragopair aruṇitanīlatṛṇolapā dharitrī ||
ध्वनिर् अगविवरेषु नूपुराणां पृथुरशनागुणशिञ्जितानुयातः । (४।१)
dhvanir agavivareṣu nūpurāṇāṃ pṛthuraśanāguṇaśiñjitānuyātaḥ |
प्रतिरवविततो वनानि चक्रे मुखरसम् उत्सुकहंससारसानि ॥ (४।२)
pratiravavitato vanāni cakre mukharasam utsukahaṃsasārasāni ||
अवचयपरिभोगवन्ति हिंस्रैः सहचरितान्य् अमृगाणि काननानि । (५।१)
avacayaparibhogavanti hiṃsraiḥ sahacaritāny amṛgāṇi kānanāni |
अभिदधुर् अभितो मुनिं वधूभ्यः समुदितसाध्वसविक्लवं च चेतः ॥ (५।२)
abhidadhur abhito muniṃ vadhūbhyaḥ samuditasādhvasaviklavaṃ ca cetaḥ ||
नृपतिमुनिपरिग्रहेण सा भूः सुरसचिवाप्सरसां जहार चेतः । (६।१)
nṛpatimuniparigraheṇa sā bhūḥ surasacivāpsarasāṃ jahāra cetaḥ |
उपहितपरमप्रभावधाम्नां न हि जयिनां तपसाम् अलङ्घ्यम् अस्ति ॥ (६।२)
upahitaparamaprabhāvadhāmnāṃ na hi jayināṃ tapasām alaṅghyam asti ||
सचकितम् इव विस्मयाकुलाभिः शुचिसिकतास्व् अतिमानुषाणि ताभिः । (७।१)
sacakitam iva vismayākulābhiḥ śucisikatāsv atimānuṣāṇi tābhiḥ |
क्षितिषु ददृशिरे पदानि जिष्णोर् उपहितकेतुर् अथाङ्गलाञ्छनानि ॥ (७।२)
kṣitiṣu dadṛśire padāni jiṣṇor upahitaketur athāṅgalāñchanāni ||
अतिशयितवनान्तरद्युतीनां फलकुसुमावचये ऽपि तद्विधानाम् । (८।१)
atiśayitavanāntaradyutīnāṃ phalakusumāvacaye 'pi tadvidhānām |
ऋतुर् इव तरुवीरुधां समृद्ध्या युवतिजनैर् जगृहे मुनिप्रभावः ॥ (८।२)
ṛtur iva taruvīrudhāṃ samṛddhyā yuvatijanair jagṛhe muniprabhāvaḥ ||
मृदितकिसलयः सुराङ्गनानां ससलिलवल्कलभारभुग्नशाखः । (९।१)
mṛditakisalayaḥ surāṅganānāṃ sasalilavalkalabhārabhugnaśākhaḥ |
बहुमतिम् अधिकां ययाव् अशोकः परिजनतापि गुणाय सद्गुणानाम् ॥ (९।२)
bahumatim adhikāṃ yayāv aśokaḥ parijanatāpi guṇāya sadguṇānām ||
यमनियमकृशीकृतस्थिराङ्गः परिददृशे विधृतायुधः स ताभिः । (१०।१)
yamaniyamakṛśīkṛtasthirāṅgaḥ paridadṛśe vidhṛtāyudhaḥ sa tābhiḥ |
अनुपमशमदीप्ततागरीयान् कृतपदपङ्क्तिर् अथर्वणेव वेदः ॥ (१०।२)
anupamaśamadīptatāgarīyān kṛtapadapaṅktir atharvaṇeva vedaḥ ||
शशधर इव लोचनाभिरामैर् गगनविसारिभिर् अंशुभिः परीतः । (११।१)
śaśadhara iva locanābhirāmair gaganavisāribhir aṃśubhiḥ parītaḥ |
शिखरनिचयम् एकसानुसद्मा सकलम् इवापि दधन् महीधरस्य ॥ (११।२)
śikharanicayam ekasānusadmā sakalam ivāpi dadhan mahīdharasya ||
सुरसरिति परं तपो ऽधिगच्छन् विधृतपिशङ्गबृहज्जटाकलापः । (१२।१)
surasariti paraṃ tapo 'dhigacchan vidhṛtapiśaṅgabṛhajjaṭākalāpaḥ |
हविर् इव विततः शिखासमूहैः समभिलषन्न् उपवेदि जातवेदाः ॥ (१२।२)
havir iva vitataḥ śikhāsamūhaiḥ samabhilaṣann upavedi jātavedāḥ ||
सदृशम् अतनुम् आकृतेः प्रयत्नं तदनुगुणाम् अपरैः क्रियाम् अलङ्घ्याम् । (१३।१)
sadṛśam atanum ākṛteḥ prayatnaṃ tadanuguṇām aparaiḥ kriyām alaṅghyām |
दधद् अलघु तपः क्रियानुरूपं विजयवतीं च तपःसमां समृद्धिम् ॥ (१३।२)
dadhad alaghu tapaḥ kriyānurūpaṃ vijayavatīṃ ca tapaḥsamāṃ samṛddhim ||
चिरनियमकृशो ऽपि शैलसारः शमनिरतो ऽपि दुरासदः प्रकृत्या । (१४।१)
ciraniyamakṛśo 'pi śailasāraḥ śamanirato 'pi durāsadaḥ prakṛtyā |
ससचिव इव निर्जने ऽपि तिष्ठन् मुनिर् अपि तुल्यरुचिस् त्रिलोकभर्तुः ॥ (१४।२)
sasaciva iva nirjane 'pi tiṣṭhan munir api tulyarucis trilokabhartuḥ ||
तनुम् अवजितलोकसारधाम्नीं त्रिभुवनगुप्तिसहां विलोकयन्त्यः । (१५।१)
tanum avajitalokasāradhāmnīṃ tribhuvanaguptisahāṃ vilokayantyaḥ |
अवययुर् अमरस्त्रियो ऽस्य यत्नं विजयफले विफलं तपोऽधिकारे ॥ (१५।२)
avayayur amarastriyo 'sya yatnaṃ vijayaphale viphalaṃ tapo'dhikāre ||
मुनिदनुतनयान् विलोभ्य सद्यः प्रतनुबलान्य् अधितिष्ठतस् तपांसि । (१६।१)
munidanutanayān vilobhya sadyaḥ pratanubalāny adhitiṣṭhatas tapāṃsi |
अलघुनि बहु मेनिरे च ताः स्वं कुलिशभृता विहितं पदे नियोगम् ॥ (१६।२)
alaghuni bahu menire ca tāḥ svaṃ kuliśabhṛtā vihitaṃ pade niyogam ||
अथ कृतकविलोभनं विधित्सौ युवतिजने हरिसूनुदर्शनेन । (१७।१)
atha kṛtakavilobhanaṃ vidhitsau yuvatijane harisūnudarśanena |
प्रसभम् अवततार चित्तजन्मा हरति मनो मधुरा हि यौवनश्रीः ॥ (१७।२)
prasabham avatatāra cittajanmā harati mano madhurā hi yauvanaśrīḥ ||
सपदि हरिसखैर् वधूनिदेशाद् ध्वनितमनोरमवल्लकीमृदङ्गैः । (१८।१)
sapadi harisakhair vadhūnideśād dhvanitamanoramavallakīmṛdaṅgaiḥ |
युगपद् ऋतुगणस्य संनिधानं वियति वने च यथायथं वितेने ॥ (१८।२)
yugapad ṛtugaṇasya saṃnidhānaṃ viyati vane ca yathāyathaṃ vitene ||
सजलजलधरं नभो विरेजे विवृतिम् इयाय रुचिस् तडिल्लतानाम् । (१९।१)
sajalajaladharaṃ nabho vireje vivṛtim iyāya rucis taḍillatānām |
व्यवहितरतिविग्रहैर् वितेने जलगुरुभिः स्तनितैर् दिगन्तरेषु ॥ (१९।२)
vyavahitarativigrahair vitene jalagurubhiḥ stanitair digantareṣu ||
परिसुरपतिसूनुधाम सद्यः समुपदधन् मुकुलानि मालतीनाम् । (२०।१)
parisurapatisūnudhāma sadyaḥ samupadadhan mukulāni mālatīnām |
विरलम् अपजहार बद्धबिन्दुः सरजसताम् अवनेर् अपां निपातः ॥ (२०।२)
viralam apajahāra baddhabinduḥ sarajasatām avaner apāṃ nipātaḥ ||
प्रतिदिशम् अभिगच्छताभिमृष्टः ककुभविकाससुगन्धिनानिलेन । (२१।१)
pratidiśam abhigacchatābhimṛṣṭaḥ kakubhavikāsasugandhinānilena |
नव इव विबभौ सचित्तजन्मा गतधृतिर् आकुलितश् च जीवलोकः ॥ (२१।२)
nava iva vibabhau sacittajanmā gatadhṛtir ākulitaś ca jīvalokaḥ ||
व्यथितम् अपि भृशं मनो हरन्ती परिणतजम्बुफलोपभोगहृष्टा । (२२।१)
vyathitam api bhṛśaṃ mano harantī pariṇatajambuphalopabhogahṛṣṭā |
परभृतयुवतिः स्वनं वितेने नवनवयोजितकण्ठरागरम्यम् ॥ (२२।२)
parabhṛtayuvatiḥ svanaṃ vitene navanavayojitakaṇṭharāgaramyam ||
अभिभवति मनः कदम्बवायौ मदमधुरे च शिखण्डिनां निनादे । (२३।१)
abhibhavati manaḥ kadambavāyau madamadhure ca śikhaṇḍināṃ nināde |
जन इव न धृतेश् चचाल जिष्णुर् न हि महतां सुकरः समाधिभङ्गः ॥ (२३।२)
jana iva na dhṛteś cacāla jiṣṇur na hi mahatāṃ sukaraḥ samādhibhaṅgaḥ ||
धृतबिसवलयावलिर् वहन्ती कुमुदवनैकदुकूलम् आत्तबाणा । (२४।१)
dhṛtabisavalayāvalir vahantī kumudavanaikadukūlam āttabāṇā |
शरदमलतले सरोजपाणौ घनसमयेन वधूर् इवाललम्बे ॥ (२४।२)
śaradamalatale sarojapāṇau ghanasamayena vadhūr ivālalambe ||
समदशिखिरुतानि हंसनादैः कुमुदवनानि कदम्बपुष्पवृष्ट्या । (२५।१)
samadaśikhirutāni haṃsanādaiḥ kumudavanāni kadambapuṣpavṛṣṭyā |
श्रियम् अतिशयिनीं समेत्य जग्मुर् गुणमहतां महते गुणाय योगः ॥ (२५।२)
śriyam atiśayinīṃ sametya jagmur guṇamahatāṃ mahate guṇāya yogaḥ ||
सरजसम् अपहाय केतकीनां प्रसवम् उपान्तिकनीपरेणुकीर्णम् । (२६।१)
sarajasam apahāya ketakīnāṃ prasavam upāntikanīpareṇukīrṇam |
प्रियमधुरसनानि षट्पदाली मलिनयति स्म विनीलबन्धनानि ॥ (२६।२)
priyamadhurasanāni ṣaṭpadālī malinayati sma vinīlabandhanāni ||
मुकुलितम् अतिशय्य बन्धुजीवं धृतजलबिन्दुषु शाद्वलस्थलीषु । (२७।१)
mukulitam atiśayya bandhujīvaṃ dhṛtajalabinduṣu śādvalasthalīṣu |
अविरलवपुषः सुरेन्द्रगोपा विकचपलाशचयश्रियं समीयुः ॥ (२७।२)
aviralavapuṣaḥ surendragopā vikacapalāśacayaśriyaṃ samīyuḥ ||
अविरलफलिनीवनप्रसूनः कुसुमितकुन्दसुगन्धिगन्धवाहः । (२८।१)
aviralaphalinīvanaprasūnaḥ kusumitakundasugandhigandhavāhaḥ |
गुणम् असमयजं चिराय लेभे विरलतुषारकणस् तुषारकालः ॥ (२८।२)
guṇam asamayajaṃ cirāya lebhe viralatuṣārakaṇas tuṣārakālaḥ ||
निचयिनि लवलीलताविकासे जनयति लोध्रसमीरणे च हर्षम् । (२९।१)
nicayini lavalīlatāvikāse janayati lodhrasamīraṇe ca harṣam |
विकृतिम् उपययौ न पाण्डुसूनुश् चलति नयान् न जिगीषतां हि चेतः ॥ (२९।२)
vikṛtim upayayau na pāṇḍusūnuś calati nayān na jigīṣatāṃ hi cetaḥ ||
कतिपयसहकारपुष्परम्यस् तनुतुहिनो ऽल्पविनिद्रसिन्दुवारः । (३०।१)
katipayasahakārapuṣparamyas tanutuhino 'lpavinidrasinduvāraḥ |
सुरभिमुखहिमागमान्तशंसी समुपययौ शिशिरः स्मरैकबन्धुः ॥ (३०।२)
surabhimukhahimāgamāntaśaṃsī samupayayau śiśiraḥ smaraikabandhuḥ ||
कुसुमनगवनान्य् उपैतुकामा किसलयिनीम् अवलम्ब्य चूतयष्टिम् । (३१।१)
kusumanagavanāny upaitukāmā kisalayinīm avalambya cūtayaṣṭim |
क्वणदलिकुलनूपुरा निरासे नलिनवनेषु पदं वसन्तलक्ष्मीः ॥ (३१।२)
kvaṇadalikulanūpurā nirāse nalinavaneṣu padaṃ vasantalakṣmīḥ ||
विकसितकुसुमाधरं हसन्तीं कुरबकराजिवधूं विलोकयन्तम् । (३२।१)
vikasitakusumādharaṃ hasantīṃ kurabakarājivadhūṃ vilokayantam |
ददृशुर् इव सुराङ्गना निषण्णं सशरम् अनङ्गम् अशोकपल्लवेषु ॥ (३२।२)
dadṛśur iva surāṅganā niṣaṇṇaṃ saśaram anaṅgam aśokapallaveṣu ||
मुहुर् अनुपतता विधूयमानं विरचितसंहति दक्षिणानिलेन । (३३।१)
muhur anupatatā vidhūyamānaṃ viracitasaṃhati dakṣiṇānilena |
अलिकुलम् अलकाकृतिं प्रपेदे नलिनमुखान्तविसर्पि पङ्कजिन्याः ॥ (३३।२)
alikulam alakākṛtiṃ prapede nalinamukhāntavisarpi paṅkajinyāḥ ||
श्वसनचलितपल्लवाधरोष्ठे नवनिहितेर्ष्यम् इवावधूनयन्ती । (३४।१)
śvasanacalitapallavādharoṣṭhe navanihiterṣyam ivāvadhūnayantī |
मधुसुरभिणि षट्पदेन पुष्पे मुख इव शाललतावधूश् चुचुम्बे ॥ (३४।२)
madhusurabhiṇi ṣaṭpadena puṣpe mukha iva śālalatāvadhūś cucumbe ||
प्रभवति न तदा परो विजेतुं भवति जितेन्द्रियता यद् आत्मरक्षा । (३५।१)
prabhavati na tadā paro vijetuṃ bhavati jitendriyatā yad ātmarakṣā |
अवजितभुवनस् तथा हि लेभे सिततुरगे विजयं न पुष्पमासः ॥ (३५।२)
avajitabhuvanas tathā hi lebhe sitaturage vijayaṃ na puṣpamāsaḥ ||
कथम् इव तव संमतिर् भवित्री समम् ऋतुभिर् मुनिनावधीरितस्य । (३६।१)
katham iva tava saṃmatir bhavitrī samam ṛtubhir munināvadhīritasya |
इति विरचितमल्लिकाविकासः स्मयत इव स्म मधुं निदाघकालः ॥ (३६।२)
iti viracitamallikāvikāsaḥ smayata iva sma madhuṃ nidāghakālaḥ ||
बलवद् अपि बलं मिथोविरोधि प्रभवति नैव विपक्षनिर्जयाय । (३७।१)
balavad api balaṃ mithovirodhi prabhavati naiva vipakṣanirjayāya |
भुवनपरिभवी न यत् तदानीं तम् ऋतुगणः क्षणम् उन्मनीचकार ॥ (३७।२)
bhuvanaparibhavī na yat tadānīṃ tam ṛtugaṇaḥ kṣaṇam unmanīcakāra ||
श्रुतिसुखम् उपवीणितं सहायैर् अविरललाञ्छनहारिणश् च कालाः । (३८।१)
śrutisukham upavīṇitaṃ sahāyair aviralalāñchanahāriṇaś ca kālāḥ |
अविहितहरिसूनुविक्रियाणि त्रिदशवधूषु मनोभवं वितेनुः ॥ (३८।२)
avihitaharisūnuvikriyāṇi tridaśavadhūṣu manobhavaṃ vitenuḥ ||
न दलति निचये तथोत्पलानां न च विषमच्छदगुच्छयूथिकासु । (३९।१)
na dalati nicaye tathotpalānāṃ na ca viṣamacchadagucchayūthikāsu |
अभिरतुम् उपलेभिरे यथासां हरितनयावयवेषु लोचनानि ॥ (३९।२)
abhiratum upalebhire yathāsāṃ haritanayāvayaveṣu locanāni ||
मुनिम् अभिमुखतां निनीषवो याः समुपययुः कमनीयतागुणेन । (४०।१)
munim abhimukhatāṃ ninīṣavo yāḥ samupayayuḥ kamanīyatāguṇena |
मदनम् उपदधे स एव तासां दुरधिगमा हि गतिः प्रयोजनानाम् ॥ (४०।२)
madanam upadadhe sa eva tāsāṃ duradhigamā hi gatiḥ prayojanānām ||
प्रकृतम् अनुससार नाभिनेयं प्रविकसदङ्गुलि पाणिपल्लवं वा । (४१।१)
prakṛtam anusasāra nābhineyaṃ pravikasadaṅguli pāṇipallavaṃ vā |
प्रथमम् उपहितं विलासि चक्षुः सिततुरगे न चचाल नर्तकीनाम् ॥ (४१।२)
prathamam upahitaṃ vilāsi cakṣuḥ sitaturage na cacāla nartakīnām ||
अभिनयमनसः सुराङ्गनाया निहितम् अलक्तकवर्तनाभिताम्रम् । (४२।१)
abhinayamanasaḥ surāṅganāyā nihitam alaktakavartanābhitāmram |
चरणम् अभिपपात षट्पदाली धुतनवलोहितपङ्कजाभिशङ्का ॥ (४२।२)
caraṇam abhipapāta ṣaṭpadālī dhutanavalohitapaṅkajābhiśaṅkā ||
अविरलम् अलसेषु नर्तकीनां द्रुतपरिषिक्तम् अलक्तकं पदेषु । (४३।१)
aviralam alaseṣu nartakīnāṃ drutapariṣiktam alaktakaṃ padeṣu |
सवपुषाम् इव चित्तरागम् ऊहुर् नमितशिखानि कदम्बकेसराणि ॥ (४३।२)
savapuṣām iva cittarāgam ūhur namitaśikhāni kadambakesarāṇi ||
नृपसुतम् अभितः समन्मथायाः परिजनगात्रतिरोहिताङ्गयष्टेः । (४४।१)
nṛpasutam abhitaḥ samanmathāyāḥ parijanagātratirohitāṅgayaṣṭeḥ |
स्फुटम् अभिलषितं बभूव वध्वा वदति हि संवृतिर् एव कामितानि ॥ (४४।२)
sphuṭam abhilaṣitaṃ babhūva vadhvā vadati hi saṃvṛtir eva kāmitāni ||
अभिमुनि सहसा हृते परस्या घनमरुता जघनांशुकैकदेशे । (४५।१)
abhimuni sahasā hṛte parasyā ghanamarutā jaghanāṃśukaikadeśe |
चकितम् अवसनोरु सत्रपायाः प्रतियुवतीर् अपि विस्मयं निनाय ॥ (४५।२)
cakitam avasanoru satrapāyāḥ pratiyuvatīr api vismayaṃ nināya ||
धृतबिसवलये निधाय पाणौ मुखम् अधिरूषितपाण्डुगण्डलेखम् । (४६।१)
dhṛtabisavalaye nidhāya pāṇau mukham adhirūṣitapāṇḍugaṇḍalekham |
नृपसुतम् अपरा स्मराभितापाद् अमधुमदालसलोचनं निदध्यौ ॥ (४६।२)
nṛpasutam aparā smarābhitāpād amadhumadālasalocanaṃ nidadhyau ||
सखि दयितम् इहानयेति सा मां प्रहितवती कुसुमेषुणाभितप्ता । (४७।१)
sakhi dayitam ihānayeti sā māṃ prahitavatī kusumeṣuṇābhitaptā |
हृदयम् अहृदया न नाम पूर्वं भवदुपकण्ठम् उपागतं विवेद ॥ (४७।२)
hṛdayam ahṛdayā na nāma pūrvaṃ bhavadupakaṇṭham upāgataṃ viveda ||
चिरम् अपि कलितान्य् अपारयन्त्या परिगदितुं परिशुष्यता मुखेन । (४८।१)
ciram api kalitāny apārayantyā parigadituṃ pariśuṣyatā mukhena |
गतघृण गमितानि सत्सखीनां नयनयुगैः समम् आर्द्रतां मनांसि ॥ (४८।२)
gataghṛṇa gamitāni satsakhīnāṃ nayanayugaiḥ samam ārdratāṃ manāṃsi ||
अचकमत सपल्लवां धरित्रीं मृदुसुरभिं विरहय्य पुष्पशय्याम् । (४९।१)
acakamata sapallavāṃ dharitrīṃ mṛdusurabhiṃ virahayya puṣpaśayyām |
भृशम् अरतिम् अवाप्य तत्र चास्यास् तव सुखशीतम् उपैतुम् अङ्कम् इच्छा ॥ (४९।२)
bhṛśam aratim avāpya tatra cāsyās tava sukhaśītam upaitum aṅkam icchā ||
तद् अनघ तनुर् अस्तु सा सकामा व्रजति पुरा हि परासुतां त्वदर्थे । (५०।१)
tad anagha tanur astu sā sakāmā vrajati purā hi parāsutāṃ tvadarthe |
पुनर् अपि सुलभं तपो ऽनुरागी युवतिजनः खलु नाप्यते ऽनुरूपः ॥ (५०।२)
punar api sulabhaṃ tapo 'nurāgī yuvatijanaḥ khalu nāpyate 'nurūpaḥ ||
जहिहि कठिनतां प्रयच्छ वाचं ननु करुणामृदु मानसं मुनीनाम् । (५१।१)
jahihi kaṭhinatāṃ prayaccha vācaṃ nanu karuṇāmṛdu mānasaṃ munīnām |
उपगतम् अवधीरयन्त्य् अभव्याः स निपुणम् एत्य कयाचिद् एवम् ऊचे ॥ (५१।२)
upagatam avadhīrayanty abhavyāḥ sa nipuṇam etya kayācid evam ūce ||
सललितचलितत्रिकाभिरामाः शिरसिजसंयमनाकुलैकपाणिः । (५२।१)
salalitacalitatrikābhirāmāḥ śirasijasaṃyamanākulaikapāṇiḥ |
सुरपतितनये ऽपरा निरासे मनसिजजैत्रशरं विलोचनार्धम् ॥ (५२।२)
surapatitanaye 'parā nirāse manasijajaitraśaraṃ vilocanārdham ||
कुसुमितम् अवलम्ब्य चूतम् उच्चैस् तनुर् इभकुम्भपृथुस्तनानताङ्गी । (५३।१)
kusumitam avalambya cūtam uccais tanur ibhakumbhapṛthustanānatāṅgī |
तदभिमुखम् अनङ्गचापयष्टिर् विसृतगुणेव समुन्ननाम काचित् ॥ (५३।२)
tadabhimukham anaṅgacāpayaṣṭir visṛtaguṇeva samunnanāma kācit ||
सरभसम् अवलम्ब्य नीलम् अन्या विगलितनीवि विलोलम् अन्तरीयम् । (५४।१)
sarabhasam avalambya nīlam anyā vigalitanīvi vilolam antarīyam |
अभिपतितुमनाः ससाध्वसेव च्युतरशनागुणसंदितावतस्थे ॥ (५४।२)
abhipatitumanāḥ sasādhvaseva cyutaraśanāguṇasaṃditāvatasthe ||
यदि मनसि शमः किम् अङ्ग चापं शठ विषयास् तव वल्लभा न मुक्तिः । (५५।१)
yadi manasi śamaḥ kim aṅga cāpaṃ śaṭha viṣayās tava vallabhā na muktiḥ |
भवतु दिशति नान्यकामिनीभ्यस् तव हृदये हृदयेश्वरावकाशम् ॥ (५५।२)
bhavatu diśati nānyakāminībhyas tava hṛdaye hṛdayeśvarāvakāśam ||
इति विषमितचक्षुषाभिधाय स्फुरदधरोष्ठम् असूयया कयाचित् । (५६।१)
iti viṣamitacakṣuṣābhidhāya sphuradadharoṣṭham asūyayā kayācit |
अगणितगुरुमानलज्जयासौ स्वयम् उरसि श्रवणोत्पलेन जघ्ने ॥ (५६।२)
agaṇitagurumānalajjayāsau svayam urasi śravaṇotpalena jaghne ||
सविनयम् अपराभिसृत्य साचि स्मितसुभगैकलसत्कपोललक्ष्मीः । (५७।१)
savinayam aparābhisṛtya sāci smitasubhagaikalasatkapolalakṣmīḥ |
श्रवणनियमितेन तं निदध्य सकलम् इवासकलेन लोचनेन ॥ (५७।२)
śravaṇaniyamitena taṃ nidadhya sakalam ivāsakalena locanena ||
करुणम् अभिहितं त्रपा निरस्ता तदभिमुखं च विमुक्तम् अश्रु ताभिः । (५८।१)
karuṇam abhihitaṃ trapā nirastā tadabhimukhaṃ ca vimuktam aśru tābhiḥ |
प्रकुपितम् अभिसारणे ऽनुनेतुं प्रियम् इयती ह्य् अबलाजनस्य भूमिः ॥ (५८।२)
prakupitam abhisāraṇe 'nunetuṃ priyam iyatī hy abalājanasya bhūmiḥ ||
असकलनयनेक्षितानि लज्जा गतम् अलसं परिपाण्डुता विषादः । (५९।१)
asakalanayanekṣitāni lajjā gatam alasaṃ paripāṇḍutā viṣādaḥ |
इति विविधम् इयाय तासु भूषां प्रभवति मण्डयितुं वधूर् अनङ्गः ॥ (५९।२)
iti vividham iyāya tāsu bhūṣāṃ prabhavati maṇḍayituṃ vadhūr anaṅgaḥ ||
अलसपदमनोरमं प्रकृत्या जितकलहंसवधूगतिप्रयातम् । (६०।१)
alasapadamanoramaṃ prakṛtyā jitakalahaṃsavadhūgatiprayātam |
स्थितम् उरुजघनस्थलातिभाराद् उदितपरिश्रमजिह्मितेक्षणं वा ॥ (६०।२)
sthitam urujaghanasthalātibhārād uditapariśramajihmitekṣaṇaṃ vā ||
भृशकुसुमशरेषुपातमोहाद् अनवसितार्थपदाकुलो ऽभिलापः । (६१।१)
bhṛśakusumaśareṣupātamohād anavasitārthapadākulo 'bhilāpaḥ |
अधिकविततलोचनं वधूनाम् अयुगपद् उन्नमितभ्रु वीक्षितं च ॥ (६१।२)
adhikavitatalocanaṃ vadhūnām ayugapad unnamitabhru vīkṣitaṃ ca ||
रुचिकरम् अपि नार्थवद् बभूव स्तिमितसमाधिशुचौ पृथातनूजे । (६२।१)
rucikaram api nārthavad babhūva stimitasamādhiśucau pṛthātanūje |
ज्वलयति महतां मनांस्य् अमर्षे न हि लभते ऽवसरं सुखाभिलाषः ॥ (६२।२)
jvalayati mahatāṃ manāṃsy amarṣe na hi labhate 'vasaraṃ sukhābhilāṣaḥ ||
स्वयं संराध्यैवं शतमखम् अखण्डेन तपसा परोच्छित्त्या लभ्याम् अभिलषति लक्ष्मीं हरिसुते । (६३।१)
svayaṃ saṃrādhyaivaṃ śatamakham akhaṇḍena tapasā parocchittyā labhyām abhilaṣati lakṣmīṃ harisute |
मनोभिः सोद्वेगैः प्रणयविहितध्वस्तरुचयः सगन्धर्मा धाम त्रिदशवनिताः स्वं प्रतिययुः ॥ (६३।२)
manobhiḥ sodvegaiḥ praṇayavihitadhvastarucayaḥ sagandharmā dhāma tridaśavanitāḥ svaṃ pratiyayuḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.