रसहृदयतन्त्रRasahṛdayatantra

RHT, 11

11 of 19 · 27 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ बीजनिर्वाहणम् आरभ्यते । (१।१)

atha bījanirvāhaṇam ārabhyate |

1.2१.२

स्वर्णमाक्षिक:: ड़ोर् प्रोदुच्तिओन् ओड़् गोल्द् (?)स्वीकृत्य सर्वसरितो गङ्गा जलधौ यथा तथा हैमम् । (१।२)

svarṇamākṣika:: for production of gold (?)svīkṛtya sarvasarito gaṅgā jaladhau yathā tathā haimam |

1.3१.३

प्रविशति रसे गृहीत्वा संमिलिति सर्वलोहगुणान् ॥ (१।३)

praviśati rase gṛhītvā saṃmiliti sarvalohaguṇān ||

2.1२.१

जीर्यति मिलति च शुल्बे तत्सत्वं किट्टतां याति । (२।१)

jīryati milati ca śulbe tatsatvaṃ kiṭṭatāṃ yāti |

2.2२.२

पस्सेन्दे स्तोड़्ड़े ड़्र् स्वर्ण-, तारक्रियाहेमक्रियासु करिणा त्रपुणा तारक्रियासु निर्व्यूढम् ॥ (२।२)

passende Stoffe fr svarṇa-, tārakriyāhemakriyāsu kariṇā trapuṇā tārakriyāsu nirvyūḍham ||

3.1३.१

हेर्स्तेल्लुन्ग् एइनेस् बीजस्घनसत्वं खलु रविणा रसायने द्वंद्वकं योज्यम् । (३।१)

Herstellung eines bījasghanasatvaṃ khalu raviṇā rasāyane dvaṃdvakaṃ yojyam |

3.2३.२

रक्तगणपातभावितगिरिजतुमाक्षिकगैरिकदरदैः ॥ (३।२)

raktagaṇapātabhāvitagirijatumākṣikagairikadaradaiḥ ||

4.1४.१

गोल्द्:: बीजमृदुलताम्रकान्तघनसत्वं मृतनागतीक्ष्णकनकं च । (४।१)

gold:: bījamṛdulatāmrakāntaghanasatvaṃ mṛtanāgatīkṣṇakanakaṃ ca |

4.2४.२

कुर्वीत बीजशेषं दरदशिलातालमाक्षिकैर्वापात् ॥ (४।२)

kurvīta bījaśeṣaṃ daradaśilātālamākṣikairvāpāt ||

5.1५.१

गोल्द्, सिल्वेर्:: बीजमृतनागं वङ्गं वा शुल्वं घनसत्वतारकनकं वा । (५।१)

gold, silver:: bījamṛtanāgaṃ vaṅgaṃ vā śulvaṃ ghanasatvatārakanakaṃ vā |

5.2५.२

ध्मातं तदेव सर्वं गिरिणाधिकशोधनैर्वापात् ॥ (५।२)

dhmātaṃ tadeva sarvaṃ giriṇādhikaśodhanairvāpāt ||

6.1६.१

गोल्द्:: बिज (?)रक्तगणं पीतं वा माक्षिकराजावर्तम् अथो विमलम् । (६।१)

gold:: bija (?)raktagaṇaṃ pītaṃ vā mākṣikarājāvartam atho vimalam |

6.2६.२

एकतमं वा गैरिककुनटीक्षितिगन्धकखगैर्वा ॥ (६।२)

ekatamaṃ vā gairikakunaṭīkṣitigandhakakhagairvā ||

7.1७.१

निर्व्यूढैरेव रसो रागादि गृह्णाति बन्धमुपयाति । (७।१)

nirvyūḍhaireva raso rāgādi gṛhṇāti bandhamupayāti |

7.2७.२

मृतलोहोपरसाद्यैर् निर्व्यूढं भवति शृङ्खलाबीजम् ॥ (७।२)

mṛtalohoparasādyair nirvyūḍhaṃ bhavati śṛṅkhalābījam ||

8.1८.१

बीज ड़ोर् रञ्जन अन्द् बन्धन ओड़् मेर्चुर्यायसशलाकिकाभ्याम् अद्वन्द्वाख्यैश्च सङ्कराख्यैश्च । (८।१)

bīja for rañjana and bandhana of mercuryāyasaśalākikābhyām advandvākhyaiśca saṅkarākhyaiśca |

8.2८.२

तेxत्निर्व्यूढं रसलोहैर्जारणकर्मोचितं भवति ॥ (८।२)

Textnirvyūḍhaṃ rasalohairjāraṇakarmocitaṃ bhavati ||

9.1९.१

बीजमिदं रक्तगणे निषेचितं तेन कृतवापम् । (९।१)

bījamidaṃ raktagaṇe niṣecitaṃ tena kṛtavāpam |

9.2९.२

चारितजारितमात्रं सूतं रञ्जयति बध्नाति ॥ (९।२)

cāritajāritamātraṃ sūtaṃ rañjayati badhnāti ||

10.1१०.१

बीज:: ड़ुर्थेर् प्रोचेस्सिन्ग्रक्तस्नेहविशोधितमृतलोहरसादिभिस्तु सर्वेषाम् । (१०।१)

bīja:: further processingraktasnehaviśodhitamṛtaloharasādibhistu sarveṣām |

10.2१०.२

बीजानां कुरु वापं रक्तस्नेहे निषेकं च ॥ (१०।२)

bījānāṃ kuru vāpaṃ raktasnehe niṣekaṃ ca ||

11.1११.१

सिल्वेर्:: बीजस्वङ्गाभ्रम् अभ्रतारं सितशैलमलाहतौ च सितवङ्गौ । (११।१)

silver:: bījasvaṅgābhram abhratāraṃ sitaśailamalāhatau ca sitavaṅgau |

11.2११.२

रक्तं सितताप्यहतं रञ्जति निर्व्यूढवङ्गाभ्रम् ॥ (११।२)

raktaṃ sitatāpyahataṃ rañjati nirvyūḍhavaṅgābhram ||

12.1१२.१

निर्वाहणविधिरेषः प्रकाशितोऽशेषदोषशमनाय । (१२।१)

nirvāhaṇavidhireṣaḥ prakāśito'śeṣadoṣaśamanāya |

12.2१२.२

बीजानामप्येवं घनसत्वं युज्यते प्रथमम् ॥ (१२।२)

bījānāmapyevaṃ ghanasatvaṃ yujyate prathamam ||

13.1१३.१

च्रुचिब्ले ड़ोर् बीजनिर्वाहणछागास्थिभस्मनिर्मितमूषां कृत्वैव मल्लकाकाराम् । (१३।१)

crucible for bījanirvāhaṇachāgāsthibhasmanirmitamūṣāṃ kṛtvaiva mallakākārām |

13.2१३.२

दलयोगे घनरन्ध्रां टङ्कणविषगुञ्जाकृतलेपाम् ॥ (१३।२)

dalayoge ghanarandhrāṃ ṭaṅkaṇaviṣaguñjākṛtalepām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RHT, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit