RHT, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
विड:: पोसितिवे एड़्ड़ेच्त्स्ग्रासं न मुञ्चति न वाञ्छति तं च भूयः कांश्चिद्गुणान्भजति भुक्तविभुक्तिमात्रात् । (१।१)
viḍa:: positive effectsgrāsaṃ na muñcati na vāñchati taṃ ca bhūyaḥ kāṃścidguṇānbhajati bhuktavibhuktimātrāt |
यज्जीर्यते प्रचुरकेवलवह्नियोगात् तस्माद्विडैः सुनिविडैः सह जारणा स्यात् ॥ (१।२)
yajjīryate pracurakevalavahniyogāt tasmādviḍaiḥ suniviḍaiḥ saha jāraṇā syāt ||
विड:: ड़ोर् जारण ओड़् चोप्पेर् लेअड़्स्सौवर्चलकटुकत्रयकाक्षीकासीसगन्धकैश्च विडैः । (२।१)
viḍa:: for jāraṇa of copper leafssauvarcalakaṭukatrayakākṣīkāsīsagandhakaiśca viḍaiḥ |
शिग्रो रसशतभाव्यैस्ताम्रदलान्यपि जारयति ॥ (२।२)
śigro rasaśatabhāvyaistāmradalānyapi jārayati ||
विड:: ड़ोर् जारण ओड़् गोल्द्सर्वाङ्गदग्धमूलकभस्म प्रतिगालितं सुरभिमूत्रेण । (३।१)
viḍa:: for jāraṇa of goldsarvāṅgadagdhamūlakabhasma pratigālitaṃ surabhimūtreṇa |
शतभाव्यं बलिवसया तत्क्षणतो जार्यते हेम ॥ (३।२)
śatabhāvyaṃ balivasayā tatkṣaṇato jāryate hema ||
विड:: ड़ोर् जारणकदलीपलाशतिलनिचुलकनकसुरदालिवास्तुकैरण्डाः । (४।१)
viḍa:: for jāraṇakadalīpalāśatilaniculakanakasuradālivāstukairaṇḍāḥ |
आनीय क्षारवृक्षान् कुसुमफलशिफात्वक्प्रवालैरुपेतान् कृत्वातः खण्डशस्तान् विपुलतरशिलापिष्टगात्रातिशुष्कान् । (५।१)
ānīya kṣāravṛkṣān kusumaphalaśiphātvakpravālairupetān kṛtvātaḥ khaṇḍaśastān vipulataraśilāpiṣṭagātrātiśuṣkān |
दग्ध्वा काण्डैस्तिलानां करिसुरभिहयाम्भोभिर् आस्राव्य वस्त्रैर् भस्म त्यक्त्वा जलं तन्मृदुशिखिनि पचेद्वंशपाकेन भूयः ॥ (५।२)
dagdhvā kāṇḍaistilānāṃ karisurabhihayāmbhobhir āsrāvya vastrair bhasma tyaktvā jalaṃ tanmṛduśikhini pacedvaṃśapākena bhūyaḥ ||
तच्छुष्यमाणं हि सबाष्पबुद्बुदान् यदा विधत्ते क्षणभङ्गुरान् बहून् । (६।१)
tacchuṣyamāṇaṃ hi sabāṣpabudbudān yadā vidhatte kṣaṇabhaṅgurān bahūn |
तदा क्षिपेत्त्र्यूषणहिंगुगन्धकं क्षारत्रयं षड्लवणानि भूखगौ ॥ (६।२)
tadā kṣipettryūṣaṇahiṃgugandhakaṃ kṣāratrayaṃ ṣaḍlavaṇāni bhūkhagau ||
द्रव्याणि संमिश्र्य निवृत्य भूतले व्यवस्थितं शस्त्रकटोरिकापुटे । (७।१)
dravyāṇi saṃmiśrya nivṛtya bhūtale vyavasthitaṃ śastrakaṭorikāpuṭe |
संस्थापयेत्सप्तदिनानि धान्यगतं प्रयोज्यं रसजारणादिकम् ॥ (७।२)
saṃsthāpayetsaptadināni dhānyagataṃ prayojyaṃ rasajāraṇādikam ||
विड:: ड़ोर् गर्भद्रुतिजम्बीरबीजपूरकचाङ्गेरीवेतसाम्लसंयोगात् । (८।१)
viḍa:: for garbhadrutijambīrabījapūrakacāṅgerīvetasāmlasaṃyogāt |
क्षारा भवन्ति नितरां गर्भद्रुतिजारणे शस्ताः ॥ (८।२)
kṣārā bhavanti nitarāṃ garbhadrutijāraṇe śastāḥ ||
विड:: होw तो उसेविडमधरोत्तरमादौ दत्त्वा सूतस्य चाष्टमांशेन । (९।१)
viḍa:: how to useviḍamadharottaramādau dattvā sūtasya cāṣṭamāṃśena |
कुर्याज्जारणमेवं क्रमक्रमाद्वर्धयेदग्निम् ॥ (९।२)
kuryājjāraṇamevaṃ kramakramādvardhayedagnim ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.