अग्निमान्द्यं ज्वरः शैत्यं वान्तिः शोणितपूययोः । (१।१)

सत्त्वहानिश्च दौर्बल्यं राजरोगस्य लक्षणम् ॥ (१।२)

रसस्य तुल्यभागेन हेमभस्म प्रकल्पयेत् । (२।१)

तालकं गन्धकं तुत्थं माक्षिकं रसकं शिलाम् ॥ (२।२)

रससाम्येन युञ्जीत तुत्थं भस्मीकृतं न्यसेत् । (३।१)

वह्नौ भस्मीकृतं चेत्थं मयूरकसुतुत्थकम् ॥ (३।२)

किंचिट् टङ्कणकं दत्त्वा मार्जारस्य विशा युतम् । (४।१)

प्रथमं पुटयेद् दध्ना द्वितीयं मधुना सह ॥ (४।२)

तालकं शोधयेदग्रे कूष्माण्डक्षारपाचनात् । (५।१)

तैले पचेत्ततः सम्यक् चूर्णे वा परिशोधयेत् ॥ (५।२)

गन्धकं शोधयेद्दुग्धे रसकं नरवारिणा । (६।१)

माक्षिकं सिन्धुसंयुक्तं बीजपूररसे पचेत् ॥ (६।२)

जयन्तीद्रवसम्पिष्टां शिलां तत्रैव पाचयेत् । (७।१)

एकीकृत्य ततः सर्वम् अर्कक्षीरेण मर्दयेत् ॥ (७।२)

जयन्तीभृङ्गराजाभ्यां वासापाठाकृशानुभिः । (८।१)

अगस्तिलाङ्गलीभ्यां च प्रत्येकं दिवसं शनैः ॥ (८।२)

ततस्तु गोलकं बद्ध्वा पचेत्पूर्ववदाहृतः । (९।१)

चूर्णयित्वा ततः सम्यग् भावयेदार्द्रकाम्बुना ॥ (९।२)

सप्तधा व्योषनिर्यासै रसः कनकसुन्दरः । (१०।१)

गुञ्जाद्वयं त्रयं वास्य राजयक्ष्मापनुत्तये ॥ (१०।२)

मधुना पिप्पलीभिश्च मरिचैर्वा घृतान्वितैः । (११।१)

लेहयेद्रोगिणं वैद्यो बलावस्थाविशेषवित् ॥ (११।२)

जयपालरजोभिर्वा शुण्ठ्या गव्यघृताक्तया । (१२।१)

ददीत शूलिने प्राज्ञो गुल्मिने च विशेषतः ॥ (१२।२)

कादिवर्ज्यं चरेत्पथ्यं हृद्यं बल्यं च पूर्ववत् । (१३।१)

सन्निपाते ददीतैनमार्द्रकद्रवसंयुतम् । (१३।२)

गुडूचीत्रिफलाक्वाथैः संस्कृतो गुग्गुलुर्वरः ॥ (१३।३)

राजमृगाङ्करसःरसभस्म त्रयो भागा भागैकं हेमभस्मकम् । (१४।१)

मृतताम्रस्य भागैकं शिलागन्धकतालकम् ॥ (१४।२)

प्रतिभागद्वयं शुद्धमेकीकृत्य विचूर्णयेत् । (१५।१)

वराटान्पूरयेत्तेन अजाक्षीरेण टङ्कणम् ॥ (१५।२)

पिष्ट्वा तेन मुखं रुद्ध्वा मृद्भाण्डे तन्निरोधयेत् । (१६।१)

शुद्धं गजपुटे पच्याच्चूर्णयेत्स्वाङ्गशीतलम् ॥ (१६।२)

रसो राजमृगाङ्कोऽयं चतुर्गुञ्जः क्षयापहः । (१७।१)

दशपिप्पलिकाक्षौद्रैर्मरिचैकोनविंशतिः । (१७।२)

सघृतैर्दापयेद्वैद्यो रोगराजप्रशान्तये ॥ (१७।३)

शङ्खेश्वररसःशङ्खस्य वलयान्निष्कं चतुर्निष्कं वराटकम् । (१८।१)

निष्कार्धं नीलतुत्थस्य सर्वतुल्यं तु गन्धकम् ॥ (१८।२)

गन्धतुल्यं मृतं नागं नागतुल्यं मृतं रसम् । (१९।१)

टङ्कणं रसतुल्यं स्यान्मर्द्यं पाच्यं मृगाङ्कवत् । (१९।२)

राजयक्ष्महरः सोऽयं नाम्ना शङ्खेश्वरो मतः ॥ (१९।३)

मृगाङ्कपोटलीरसःशङ्खनाभिं गवां क्षीरैः पेषयेन्निष्कषोडश । (२०।१)

तेन मूषा प्रकर्तव्या तन्मध्ये भस्मसूतकम् ॥ (२०।२)

निष्कार्धं गन्धकात्त्रीणि चूर्णीकृत्य विनिक्षिपेत् । (२१।१)

रुद्ध्वा तद्वेष्टयेद्वस्त्रे मृत्तिकां लेपयेद्बहिः ॥ (२१।२)

शोष्यं गजपुटे पच्यान्मूषया सह चूर्णयेत् । (२२।१)

गुञ्जैकमनुपानेन क्षयं हन्ति मृगाङ्कवत् ॥ (२२।२)

हेमगर्भपटोलीरसःद्विनिष्कं भस्म सूतस्य निष्कैकं स्वर्णभस्मकम् । (२३।१)

शुद्धगन्धकनिष्कौ द्वौ चूर्णयित्वा चित्रकद्रवैः ॥ (२३।२)

द्वियामान्ते विशोष्याथ तेन पूर्या वराटिकाः । (२४।१)

वराटान्मृण्मये भाण्डे रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् ॥ (२४।२)

स्वाङ्गशीतं विचूर्ण्याथ पोटलीं हेमगर्भिताम् । (२५।१)

मृगाङ्कवच्चतुर्गुञ्जं भक्षितं राजयक्ष्मनुत् ॥ (२५।२)

स्वयमग्निरसं खादेत्त्रिनिष्कं राजयक्ष्मनुत् ॥ (२६।०)

पञ्चामृतरसःभस्मसूताभ्रलोहानां शिलाजतुविषं समम् । (२७।१)

गुडूचीत्रिफलाक्वाथैः संस्कृतं गुग्गुलुं तथा ॥ (२७।२)

मृतं नेपालताम्रं च सूतस्थाने नियोजयेत् । (२८।१)

एकीकृत्य द्विगुञ्जं तद्भक्षयेद्राजयक्ष्मनुत् ॥ (२८।२)

पञ्चामृतरसो नाम ह्यनुपानं च पूर्ववत् ॥ (२९।०)

हरेत्क्षीराजगन्धाभ्यां जयन्ती वा क्षयापहा ॥ (३०।०)

क्षयशामकरसःतुल्यं पारदगन्धकं त्रिकटुकं ताभ्यां रजः कम्बुजं तैस्तुल्यं च भवेत्कपर्दभसितं स्यात्पारदाट्टङ्कणम् । (३१।१)

पादांशं सकलैः समानमरिचं लिह्यात्क्रमात्साज्यकं यावन्निष्कमितं भवेत्प्रतिदिनं मासात्क्षयः शाम्यति ॥ (३१।२)

लोकनाथरसःरसस्य भस्मना हेम पादांशेन प्रकल्पयेत् । (३२।१)

गन्धकं द्विगुणं दत्त्वा मर्दयेच्चित्रकाम्बुना ॥ (३२।२)

चराचरास्ये सम्पूर्य टङ्कणेन निरुध्य च । (३३।१)

भाण्डे चूर्णप्रलिप्तेऽथ क्षिप्त्वा रुन्धीत मृत्स्नया ॥ (३३।२)

शोषयित्वा पुटेद्गर्तेऽरत्निमात्रे ऽपराह्णके । (३४।१)

स्वाङ्गशीतलम् उद्धृत्य चूर्णयित्वाथ विन्यसेत् ॥ (३४।२)

एष लोकेश्वरो नाम पुष्टिवीर्यविवर्धनः । (३५।१)

गुञ्जाचतुष्टयं साज्यं मरिचैश्च समन्वितम् ॥ (३५।२)

खादेत्परमया भक्त्या लोकेशे सर्वदर्शिनी । (३६।१)

अङ्गकार्श्येऽग्निमान्द्ये च रसोऽयं कासहिक्कयोः ॥ (३६।२)

मरीचैर्घृतसंयुक्तैः प्रदातव्यो दिनत्रयम् । (३७।१)

लवणं वर्जयेत्तत्र साज्यं सदधि भोजनम् ॥ (३७।२)

एकविंशद्दिनं यावन्मरिचं सघृतं पिबेत् । (३८।१)

पथ्यं मृगाङ्कवद्देयं शयीतोत्तानपादतः ॥ (३८।२)

वमने सम्प्रवृत्ते तु गुडूचीद्रवमाहरेत् । (३९।१)

मधुना पाययेत्सार्धं दग्धवृन्ताकमाशयेत् ॥ (३९।२)

स्नानं शीतलतोयेन मूर्ध्नि धारां विनिक्षिपेत् । (४०।१)

जाते श्लेष्मविकारे तु कदलीफलमाहरेत् ॥ (४०।२)

भृष्ट्वा तन्मरिचैः सार्धं भोजयेच्छ्लेष्मनुत्तये । (४१।१)

आर्द्रकं मधुमिश्रं वा गुडार्द्रकमथोऽपि वा ॥ (४१।२)

भृष्ट्वा कुस्तुम्बरीमाषान्निस्तुषांश्चूर्णयेत्ततः । (४२।१)

शर्कराघृतसम्मिश्रान्ददीतारुचिशान्तये ॥ (४२।२)

भृष्ट्वा कुस्तुम्बरीं सम्यग् घृते शर्करया पिबेत् । (४३।१)

एलां मरिचसंयुक्तां यावद् वान्तिः प्रशाम्यति ॥ (४३।२)

अजमोदं विडङ्गं च पिष्ट्वा तक्रेण पाययेत् । (४४।१)

कृमिकोपप्रशान्त्यर्थं क्वाथं वातघ्नमुस्तयोः ॥ (४४।२)

संस्कृत्य दुग्धिकां वह्नौ विरेके च प्रयोजयेत् । (४५।१)

ईषद्भृष्ट्वा जयाचूर्णं मधुना खादयेन्निशि ॥ (४५।२)

अङ्गतोदे घृतेनाङ्गं मर्दयित्वोष्णवारिणा । (४६।१)

स्नापयेद्रोगिणं वैद्यो लोकनाथं रसं स्मरन् ॥ (४६।२)

वैद्यनाथरसःशंखस्य वलयं निष्कं चतुर्निष्कं वराटिकाः । (४७।१)

कर्षांशं नीलतुत्थं च तालं गन्धाश्मटङ्कणम् ॥ (४७।२)

तुत्थं नागरसं चार्धं निष्कांशं पूर्ववत्पुटेत् । (४८।१)

वराटचूर्णं मण्डूरकल्पितालेपने पचेत् ॥ (४८।२)

अस्यार्धमाषं मरिचार्धमाषं ताम्बूलवल्लीरसभावितं च । (४९।१)

तत्पत्रलिप्तं मधुनावलिह्याद्धैयङ्गवीनेन घृतेन वापि ॥ (४९।२)

नाडीमार्गे निर्गते चाल्पमल्पं पथ्यं भोज्यं लोकनाथोपदिष्टम् । (५०।१)

यामे यामे चैवम् आ मण्डलान्तात् सिद्धं सद्यः शोषजिद्वैद्यनाथः ॥ (५०।२)

लोकनाथरसःअध्यर्धनिष्कौ रसतुत्थभागौ पृथक्पृथग्गन्धकटङ्ककर्षम् । (५१।१)

शंखस्य कर्षं मृतताम्रतो द्वौ वराटिकानां नव सम्पुटस्थान् ॥ (५१।२)

पक्त्वा पचेदर्कदलद्रवार्द्रान् भूयो ऽर्धभागेन करीषकाणाम् । (५२।१)

अस्यार्धपादं मरिचार्धभागं गन्धाश्मनिष्कं च घृतेन लिह्यात् ॥ (५२।२)

अश्नीयात्पूर्ववत्पथ्यं वासराण्येकविंशतिः । (५३।१)

लोकनाथरसो नाम्ना रोगराजनिकृन्तनः ॥ (५३।२)

प्राणनाथरसःअयोरजो विंशतिनिष्कमानं विभावितं भृङ्गरसाढकेन । (५४।१)

धत्तूरभार्ङ्गित्रिफलारसार्द्रं तुल्यांशताप्यं विपचेत्पुटेषु ॥ (५४।२)

सूतं च निष्कं समभागतुत्थं गन्धोपलौ द्वौ चतुरो वराटान् । (५५।१)

पक्त्वा पुटाग्नौ समलोहचूर्णान्पचेत्तथा पूर्वरसैर्विमिश्रान् ॥ (५५।२)

चूर्णेऽस्मिन्मरिचाः सप्त तुत्थटङ्कणयोर्दश । (५६।१)

संसृजेत् तत् पृथङ्निष्कान् प्राणनाथाह्वयोदितः ॥ (५६।२)

अर्धपादो रसाद्भक्ष्यः केवलाद्राजयक्ष्मिभिः । (५७।१)

शोषोदरार्शोग्रहणीज्वरगुल्माद्युपद्रुतैः ॥ (५७।२)

वज्ररसःकर्षं खर्परसत्त्वस्य षण्मासे हेम्नि विद्रुते । (५८।१)

षण्निष्कसूतं गन्धाश्मन्यष्टनिष्के प्रवेशितम् ॥ (५८।२)

प्रवालमुक्ताफलयोश्चूर्णं हेमसमांशयोः । (५९।१)

क्रमाद् द्वित्रिचतुर्निष्कं मृतायः सीसभास्करम् ॥ (५९।२)

चाङ्गेर्यम्लेन यामांस्त्रीन्मर्दितं चूर्णितं पृथक् । (६०।१)

द्वौ निष्कौ नीलवटकव्योमायस्कान्ततालकात् ॥ (६०।२)

अङ्कोल्लकङ्गुणीबीजतुत्थेभ्यश् चतुरः पृथक् । (६१।१)

अष्टौ च टंकणक्षाराद्वराटानां च विंशतिः ॥ (६१।२)

महाजम्बीरनीरस्य प्रस्थद्वन्द्वेन पेषयेत् । (६२।१)

एतदष्टशरावस्थं शुद्धं खार्यास्तुषस्य च ॥ (६२।२)

करीषभारे च पचेदथ माषद्वयं ततः । (६३।१)

एतावद्गन्धकात्पादं मरिचाद्भावितादपि ॥ (६३।२)

मधुनालोडितं लिह्यात्ताम्बूलीपत्रलेपितम् । (६४।१)

गतेऽस्य घटिकामात्रे प्रतियामं च पथ्यभुक् ॥ (६४।२)

नो चेदुद्दीपितो वह्निः क्षणाद्धातून्पचत्यतः । (६५।१)

दिनमेकं निषेव्यैनं त्याज्यान्यामण्डलं त्यजेत् ॥ (६५।२)

ततः परं यथेष्टाशी द्वादशाब्दं सुखी भवेत् । (६६।१)

एकमेकं दिनं भुक्त्वा वर्षे वर्षे महारसम् ॥ (६६।२)

वर्षादौ च त्यजेत्त्याज्यं द्वादशाब्दं जरां जयेत् । (६७।१)

एष वज्ररसो नाम क्षयपर्वतभेदनः ॥ (६७।२)

महावीररसःनिष्कौ द्वौ तुत्थभागस्य रसाद् एकं सुसंस्कृतात् । (६८।१)

निष्कं विषस्य द्वौ तीक्ष्णात्कर्षांशं गन्धमौक्तिकात् ॥ (६८।२)

अग्निपर्णीहरिलताभृङ्गार्द्रसुरसारसैः । (६९।१)

मर्दितं लाङ्गलीकन्दप्रलिप्ते सम्पुटे पचेत् ॥ (६९।२)

अर्धपादं च पोटल्याः काकिन्यौ द्वे विषस्य च । (७०।१)

लिहेन्मरिचचूर्णं च मधुना पोटलीसमम् ॥ (७०।२)

क्षयग्रहण्यतीसारवह्निदौर्बल्यकासिनाम् । (७१।१)

पाण्डुगुल्मवतां श्रेष्ठो महावीरो हितो रसः ॥ (७१।२)

अतिस्थूलस्य पूयासृक्कफानुद्वमताक्षये । (७२।१)

न योजयेत्क्षीररसान्विरुद्धक्रमतत्त्वतः ॥ (७२।२)

सांआन्योपायःमातुलुङ्गस्य मूलानि लाजचूर्णं ससैन्धवम् । (७३।१)

पिप्पलीमधुना युक्तं खादेद्वान्तिप्रशान्तये ॥ (७३।२)

रजनीशङ्खपूगं च निष्कैकं वान्तिनाशनम् । (७४।१)

निष्कार्धं टङ्कणं वाथ काकमाचीद्रवैः पिबेत् ॥ (७४।२)

सुगन्धां वा पिबेत्खादेत् सर्ववान्तिप्रशान्तये । (७५।१)

अलक्तकरसं क्षौद्रै रक्तवान्तिहरं परम् ॥ (७५।२)

तृष्णाहररसःयुक्तं गन्धकपिष्ट्यायस्तालकं स्वर्णमाक्षिकम् । (७६।१)

युक्त्या तद्भस्मतां नीतं तृष्णाछर्दिनिवारणम् ॥ (७६।२)

राजावर्तरसःराजावर्तो रसः शुल्बं माक्षिकं घृतपाचितम् । (७७।१)

मध्वाज्यशर्करायुक्तं हन्ति सर्वान्मदात्ययान् ॥ (७७।२)

राजावर्तरसः शुल्बं सूतगर्भे नियोजितम् । (७८।१)

यष्टीमधुरसैर्घृष्टं घृतमध्ये विपाचितम् ॥ (७८।२)

मध्वाज्यशर्करायुक्तं हन्ति सर्वान्मदात्ययान् ॥ (७९।०)

भैरवनाथी पञ्चामृतपर्पटीसुवर्णं रजतं ताम्रं सत्त्वाभ्रं कान्तलोहकम् । (८०।१)

क्रमवृद्धमिदं सर्वं शाणेयौ नागवङ्गकौ ॥ (८०।२)

द्रावयित्वैकतः सर्वं रेतयित्वा ततश्चरेत् । (८१।१)

पृथक्पलमितं गन्धं शिलालं विनिधाय च ॥ (८१।२)

सर्वं खल्ले विनिक्षिप्य मर्दयेद् अम्लवर्गतः । (८२।१)

ताप्यं नीलाञ्जनं तालं शिलागन्धं च चूर्णितम् ॥ (८२।२)

दत्त्वा दत्त्वा पुटेत्तावद्यावद्विंशतिवारकम् । (८३।१)

लोहाद् द्विगुणसूतेन ततो द्विगुणगन्धतः ॥ (८३।२)

विधाय कज्जलीं श्लक्ष्णां क्षिप्त्वा तां लोहपात्रके । (८४।१)

द्रावयेद् बदराङ्गारैर् मृदुभिश्चाथ निक्षिपेत् ॥ (८४।२)

हेमादिपञ्चलोहानां भस्म चाथ विलोडयेत् । (८५।१)

अथ तत्कदलीपत्रे गोमयस्थे विनिक्षिपेत् ॥ (८५।२)

पत्रेणान्येन संछाद्य कुर्याद्यत्नेन चिप्पिटीम् । (८६।१)

तस्योपरि क्षिपेत्सद्यो गोमयं स्तोकमेव च ॥ (८६।२)

स्वतः शीतं समाहृत्य पटचूर्णं विधाय च । (८७।१)

निक्षिपेदूर्ध्वदण्डायां पालिकायां ततः परम् ॥ (८७।२)

पूर्ववद्बदराङ्गारैर् मृदुभिर् द्रावयेच्छनैः । (८८।१)

तुल्यालकशिलागन्धं पलार्धं विषभावितम् ॥ (८८।२)

पूर्वपर्पटिकातुल्यं तस्मादल्पं मुहुर्मुहुः । (८९।१)

जारयेत्पलिकामध्ये यथा दह्येन्न पर्पटी ॥ (८९।२)

पलिकेति विनिर्दिष्टा स्नेहक्षेपणयन्त्रिका । (९०।१)

जीर्णे तालादिके चूर्णे पटचूर्णं विधीयताम् ॥ (९०।२)

पूतीकरञ्जषट्कोलव्याघ्रीसौभाञ्जनाङ्घ्रिभिः । (९१।१)

एतैः पञ्चपलैः क्वाथं षोडशांशावशेषितम् ॥ (९१।२)

तेन क्वाथेन संस्वेद्य शोषयेत्सप्तधा हि ताम् । (९२।१)

विषतिन्दुफलोद्भूतै रसैर्निर्गुण्डिकारसैः ॥ (९२।२)

विभाव्य पलिकामध्ये क्षिप्त्वा बदरवह्निना । (९३।१)

ईषत्प्रस्वेदनं कृत्वा स्थापयेदतियत्नतः ॥ (९३।२)

उक्ता भैरवनाथेन स्यात् पञ्चामृतपर्पटी । (९४।१)

व्योषाज्यसहिता लीढा गुञ्जाबीजेन संमिता ॥ (९४।२)

सर्वलक्षणसम्पूर्णं विनिहन्ति क्षयामयम् । (९५।१)

श्वासं कासं विषूचीं च प्रमेहमुदरामयम् ॥ (९५।२)

अरोचकं च दुःसाध्यं प्रसेकं छर्दिहृद्भवम् । (९६।१)

सर्वजं गुदरोगं च शूलकुष्ठान्यशेषतः ॥ (९६।२)

वातज्वरं च विड्बन्धं ग्रहणीं कफजान्गदान् । (९७।१)

एकद्वन्द्वत्रिदोषोत्थान् रोगान् अन्यान् महागदान् ॥ (९७।२)

अग्निमान्द्यं विशेषेण हन्तीयं पर्पटी ध्रुवम् । (९८।१)

एवं समूह्य दातव्या रोगेषु भिषगुत्तमैः ॥ (९८।२)

तत्तद्रोगहरैर् योगैस् तत्तद्रोगानुपानतः । (९९।१)

क्षयादिसर्वरोगघ्नी स्यात् पञ्चामृतपर्पटी ॥ (९९।२)

तिलसर्षपबिल्वाम्लकारवेल्लकुसुम्भकम् । (१००।१)

त्यजेत्पारावतं मांसं वृन्ताकं कुक्कुटं तथा ॥ (१००।२)