रूक्षैः कोद्रवजीर्णमुद्गचणकैः क्रुद्धोऽनिलोऽधो वहन् रुद्ध्वा वर्त्म मलं विशोष्य कुरुते विण्मूत्रसंगं ततः । (१।१)

हृत्पृष्ठोदरवस्तिमस्तकरुजः सश्वासकासं ज्वरं गच्छन्नूर्ध्वमसौ हि नूनम् अनिशं कोपादुदावर्तयेत् ॥ (१।२)

कंकुष्ठहिंगुसिंधूत्थत्रिवृद्दंतीवचाभयाः । (२।१)

चित्रकस्य तु मूलं च कल्कीकृत्य पचेद् घृतम् ॥ (२।२)

चतुर्गुणे गवां क्षीरे युक्तं स्नुक्क्षीरमात्रया । (३।१)

उदावर्तोदरान् हन्ति पानेन सर्वदा ॥ (३।२)

अतिसारःअत्यम्बुपानतिलपिष्टविरूढरूक्षशुष्कामिषाध्यशनबद्धमलग्रहाद्यैः । (४।१)

क्रुद्धोऽनिलो ऽतिसरणाय च कल्पतेऽग्निं हत्वा मलं शिथिलयन्नपि तोयधातून् ॥ (४।२)

दर्दुररसःसुश्लक्ष्णतीक्ष्णचूर्णं तु रसेन्द्रसमभागिकम् । (५।१)

कांचनाररसैर्घृष्टं सर्वातीसारनाशनम् ॥ (५।२)

पिष्टः समेन तीक्ष्णेन काञ्चनारांबुमर्दितः । (६।१)

पुटपक्वोऽतिसारघ्नः सूतोऽयं दर्दुराह्वयः ॥ (६।२)

हिंगुलं वत्सनाभं च मरिचं टंकणं कणा । (७।१)

मर्दयेत्समभागं च रसो ह्यानन्दभैरवः ॥ (७।२)

गुंजैकां वार्धगुञ्जां वा बलं ज्ञात्वा प्रदापयेत् । (८।१)

मधुना लेहयेच्चानु कुटजस्य फलं त्वचम् ॥ (८।२)

चूर्णितं कर्षमात्रं तु त्रिदोषोत्थातिसारजित् । (९।१)

दध्यन्नं दापयेत्पथ्यं गवाज्यं तक्रमेव वा । (९।२)

पिपासायां जलं शीतं विजया च हिता निशि ॥ (९।३)

सुधासाररसःपृथक्पलिकगंधाश्मसूतसंजातकज्जलीम् । (१०।१)

प्रद्राव्य निक्षिपेद्व्योम पलैकं गतचन्द्रिकम् ॥ (१०।२)

काष्ठेनालोड्य तत्सर्वं क्षिपेत्कुटजपत्रके । (११।१)

पुनः संचूर्ण्य यत्नेन भावयेत् तदनन्तरम् ॥ (११।२)

बालतिन्दुफलद्रावैः क्षीरैरौदुंबरैस् तथा । (१२।१)

अरलुत्वग्रसैश्चापि दुग्धिनीस्वरसैस्तथा ॥ (१२।२)

पुटपक्वस्य बालस्य दाडिमस्य रसैः शुभैः । (१३।१)

कृष्णकाम्बोजिकामूलरसैः कुटजवल्कजैः ॥ (१३।२)

तुल्यांशविश्वगांधारीचूर्णं द्विपलिकं क्षिपेत् । (१४।१)

मुस्तावत्सकदीप्याग्निमोचसारं सजीरकम् ॥ (१४।२)

वत्सनाभं च कर्षांशं प्रत्येकं तत्र निक्षिपेत् । (१५।१)

विचूर्ण्य भावयेद्भूयः शुण्ठीक्वाथेन सप्तधा ॥ (१५।२)

इत्थं सिद्धो रसः पिष्टः करण्डे विनिवेशयेत् । (१६।१)

सुधासार इति ख्यातः सुधारससमद्युतिः ॥ (१६।२)

दीपनः पाचनो ग्राही हृद्यो रुचिकरस्तथा । (१७।१)

दोषत्रयातिसारं च दुर्जयं भेषजान्तरैः ॥ (१७।२)

आमं चैवमारक्तं च ज्वरातीसारम् एव च । (१८।१)

सातिसारां विषूचीं च प्रतिबध्नाति तत्क्षणात् । (१८।२)

मान्यमानव्यतिक्रान्तिरिव पुण्यफलोदयम् ॥ (१८।३)

रसोत्तमःपिष्टविश्वाब्दकल्केन विधाय खलु चक्रिकाम् । (१९।१)

निक्षिपेत् स्वेदनीयन्त्रे पक्त्वार्धघटिकावधि ॥ (१९।२)

आकृष्य तज्जलैरेवं संप्रमर्द्याहरेद् रसम् । (२०।१)

सुधासाररसं तत्र क्षिप्त्वा धान्यकसंमितम् ॥ (२०।२)

पूर्वोदितेषु रोगेषु प्रददीत भिषग्वरः । (२१।१)

गोतक्रेणाथ दध्ना वा पथ्यं देयं हितं मितम् ॥ (२१।२)

बालरम्भाफलं गुर्वीफलं बिल्वफलं तथा । (२२।१)

आम्रपेशी च मधुकं वृन्ताकं च प्रशस्यते ॥ (२२।२)

सर्वातिसारं ग्रहणीं च हिक्कां मन्दाग्निम् आनाहमरोचकं च । (२३।१)

निहन्ति सद्यो विहितामपाके द्वित्रिप्रयोगेण रसोत्तमोऽयम् ॥ (२३।२)

सांबुस्थालीमुखाबद्धे वस्त्रे पाक्यं निधाय च । (२४।१)

पिधाय पच्यते यत्र स्वेदनीयन्त्रम् उच्यते ॥ (२४।२)

लोकेश्वररसःद्वौ भागौ गंधकस्याष्टौ शंखचूर्णस्य योजयेत् । (२५।१)

एकमेव रसस्यांशमर्कक्षीरेण मर्दयेत् ॥ (२५।२)

चित्रकस्य द्रवेणैवं शोषयित्वा पुनः पुनः । (२६।१)

एकीकृत्य रसेनाथ क्षारं दत्त्वा तदर्धकम् ॥ (२६।२)

अर्कक्षीरेण कुर्वीत गोलकानथ शोषयेत् । (२७।१)

निरुध्य चूर्णलिप्तेऽथ भाण्डे दद्यात्पुटं ततः ॥ (२७।२)

लोकेश्वररसो ह्येष ग्रहणीरोगकृन्तनः । (२८।१)

गुञ्जाचतुष्टयं चास्य मरीचाज्यसमन्वितम् । (२८।२)

ददीत दधिभक्तं च पथ्यं लोकेश्वरे तथा ॥ (२८।३)

लोकनाथरसःमृतपारदभागैकं चत्वारः शुद्धगंधकात् । (२९।१)

यामं च मर्दयेत्खल्ले तेन पूर्वा वराटकाः ॥ (२९।२)

टङ्कणं तु गवां क्षीरैः पिष्ट्वा तेन मुखं लिपेत् । (३०।१)

वराटानां प्रयत्नेन रुद्ध्वा भाण्डे पुटे पचेत् ॥ (३०।२)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य ततश्चूर्ण्य वराटकाः । (३१।१)

लोकनाथरसो नाम्ना क्षौद्रैर्गुञ्जाचतुष्टयम् ॥ (३१।२)

नागरातिविषामुस्तादेवदारुवचान्वितम् । (३२।१)

कषायमनुपानं स्याद्वातातीसारनाशनः ॥ (३२।२)

नागभस्मरसव्योमगन्धैर् अर्धपलोन्मितैः । (३३।१)

कुर्वीत कज्जलीं श्लक्ष्णां प्रक्षिपेत्तदनन्तरम् ॥ (३३।२)

द्विपलोन्मितरालायां द्रुतायां परिमिश्रिताम् । (३४।१)

भृष्टैर् यक्षाक्षसिंधूत्थवचाव्योषद्विजीरकैः ॥ (३४।२)

सपथ्याविजयादीप्यैस् तुल्यांशैर् अवचूर्णितैः । (३५।१)

मेलयेत्प्राक्तनं कल्कं भावयेत्तदनन्तरम् ॥ (३५।२)

महानिंबत्वचासारैः कांबोजीमूलजद्रवैः । (३६।१)

रसैर् नागबलायाश्च गुडूच्याश्च त्रिधा त्रिधा । (३६।२)

ततश्च गुटिकाः कार्या बदरास्थिप्रमाणतः ॥ (३६।३)

हन्यादेव हि नागसुन्दररसो वल्लोन्मितः सेवितः । (३७।१)

नानातीसरणामयं गुदपरिभ्रंशं तथा बिंबिशिम् ॥ (३७।२)

षण्निष्कतैलम्षण्निष्कं तिलतैलस्य निष्कं जम्बीरजं रसम् । (३८।१)

लवणं पञ्चगुञ्जं च अंगुल्या मर्दयेद् दृढम् । (३८।२)

आमवातार्तसारघ्नं लिहेत्पथ्यं च पूर्ववत् ॥ (३८।३)

संग्रहणीमलं संगृह्य संगृह्य कदाचिद् अतिरेचयेत् । (३९।१)

अरुचिः श्वयथुर् मान्द्यं ग्रहणीरोगलक्षणम् ॥ (३९।२)

वज्रकपाटरसःमृतसूताभ्रकं गन्धं यवक्षारं सटङ्कणम् । (४०।१)

वचा जया समं सर्वं जयन्ती भृंगजद्रवैः ॥ (४०।२)

सजंबीरैस्त्र्यहं मर्द्यं शोषयेत्तं च गोलकम् । (४१।१)

मन्दवह्नौ शनैः स्वेद्यं यामार्धं लौहपात्रके ॥ (४१।२)

रससाम्ये प्रतिनिशा देया मोचरसस्तथा । (४२।१)

भावयेद्विजयाद्रावैः शोष्यं पेष्यंच सप्तधा । (४२।२)

रसो वज्रकपाटोऽयं निष्कार्धं मधुना लिहेत् ॥ (४२।३)

अग्निकुमाररसःदग्धां कपर्दिकां पिष्ट्वा त्र्यूषणं टङ्कणं विषम् । (४३।१)

गन्धकं शुद्धसूतं च तुल्यं जम्बीरजैर् द्रवैः ॥ (४३।२)

मर्दयेद्भक्षयेन्माषं मरिचाज्यं लिहेदनु । (४४।१)

निहन्ति ग्रहणीरोगं पथ्यं तक्रौदनं हितम् ॥ (४४।२)

हिङ्गुलं मरिचं गन्धं पिप्पली टङ्कणं विषम् । (४५।१)

कनकस्य च बीजानि समांशं विजयाद्रवैः ॥ (४५।२)

मर्दयेद्याममात्रं तु चणमात्रं वटीकृतम् । (४६।१)

भक्षयेद् ग्रहणीं हन्ति रसः कनकसुन्दरः ॥ (४६।२)

अग्निमान्द्यं ज्वरं तीव्रमतिसारं च नाशयेत् । (४७।१)

दध्यन्नं दापयेत्पथ्यं गव्याजं तक्रमेव वा ॥ (४७।२)

ग्रहणीहररसःरसाभ्रगन्धाः क्रमवृद्धभागा जयारसेन त्रिदिनं विमर्द्याः । (४८।१)

गद्याणकार्धं मधुना समेतं ददीत पथ्यं दधिभक्तकं च ॥ (४८।२)

हिंगुलस्थितमहेश्वरबीजं पातयन्त्रविधिना हरणीयम् । (४९।१)

गंधटंकणमृताभ्रकतुल्यं कोकिलाक्षम् अथ चायसखल्ले ॥ (४९।२)

मर्दनीयम् अभिधारणयुक्ते धूमहीनदहनोपरि संस्थे । (५०।१)

यावदेष जलशोषणदक्षो जीरकार्द्रकयुतेन स वल्लः ॥ (५०।२)

संग्रहज्वरम् अतिस्रुतिगुल्मान् अर्शसां च विनिहन्ति समूहम् । (५१।१)

वासुदेवकथितो रसराजश् चण्डसंग्रहगदैककपाटः ॥ (५१।२)

लघुसिद्धाभ्रकरसःसमांशं रसगंधाभ्रदरदं च विशोधितम् । (५२।१)

लोहखल्ले विनिक्षिप्य गव्याज्येन समन्वितम् ॥ (५२।२)

द्रोणीचुल्ल्यां न्यसेत्खल्लं साङ्गारायां प्रयत्नतः । (५३।१)

मर्दकेनापि लौहेन मर्दयेद्दिवसद्वयम् ॥ (५३।२)

इति सिद्धो रसेंद्रोऽयं लघुसिद्धाभ्रको मतः । (५४।१)

वल्लतुल्यो रसो जीरवारिणा सहितः प्रगे ॥ (५४।२)

पीतो हरति वेगेन ग्रहणीमतिदुर्धराम् । (५५।१)

अतिसारं महाघोरं सातिसारं ज्वरं तथा ॥ (५५।२)

पाचनो दीपनो हृद्यो गात्रलाघवकारकः । (५६।१)

नागार्जुनेन कथितः सद्यः प्रत्ययकारकः ॥ (५६।२)

सर्वरोगरसःरसं पलमितं तुल्यं शुद्धनागेन संयुतम् । (५७।१)

द्रावयित्वायसे पात्रे सतैले निक्षिपेत्क्षितौ ॥ (५७।२)

ततो द्रुते विनिक्षिप्य गंधके तद् विलोड्य च । (५८।१)

पुनरायसपात्रे तत्क्षिप्त्वा प्रद्राव्य निक्षिपेत् ॥ (५८।२)

तत्तुल्यं जारयेत्तालं पुनः संचूर्ण्य पूर्ववत् । (५९।१)

तत्तुल्यां जारयेत्सम्यक्कुनटीं परिशोधिताम् ॥ (५९।२)

तत्तुल्यं चूर्णिते तस्मिन्क्षिपेन्नागं निरुत्थकम् । (६०।१)

तावदेव मृतं ताप्यं सर्वमन्यच्च तत्समम् ॥ (६०।२)

तीक्ष्णायः खर्परं व्योम हिंगुलं च शिलाजतु । (६१।१)

पृथक्कर्षांशमानेन षट्कोलं कट्फलं मिशीम् ॥ (६१।२)

दीप्यकं च चतुर्जातं रेणुकोशीरवेल्लकम् । (६२।१)

तुंबरुं भार्ङ्गिकां रास्नां कङ्कोलं चोरपुष्करम् ॥ (६२।२)

रिङ्गिणीं चिरतिक्तं च बीजान्युन्मत्तकस्य च । (६३।१)

पलद्वयं च लांगल्याः सर्वेषां द्वादशांशकम् ॥ (६३।२)

वत्सनाभं सितं भूरि विनिक्षिप्य ततः परम् । (६४।१)

त्रिफलानां दशाङ्घ्रीणां कषायेण ततः परम् ॥ (६४।२)

जयन्त्यार्द्रकवासानां मार्कवस्य रसैस्तथा । (६५।१)

भावयित्वा च कर्तव्या वटकाश्चणकोपमाः ॥ (६५।२)

एकैका वटिका सेव्या कुर्यात्तीव्रतरां क्षुधाम् । (६६।१)

विषूचीमरतिं हिक्कां सेव्यं स्वादु च शीतलम् ॥ (६६।२)

सामां च ग्रहणीं सदाङ्गतुदनं शोषोत्कटं पाण्डुताम् आर्तिं वातकफत्रिदोषजनितां शूलं च गुल्मामयम् । (६७।१)

हिक्काध्मानविषूचिकां च कसनं श्वासार्शसां विद्रधिं सर्वारोप्यवटी क्षणाद्विजयते रोगांस्तथान्यानपि ॥ (६७।२)

ग्रहणीगजकेसरीरसःरसगंधकयोः कृत्वा कज्जलीं तुल्यभागयोः । (६८।१)

द्रावयित्वायसे पात्रे रसतुल्यं विनिक्षिपेत् ॥ (६८।२)

चराचरभवं भस्म तत्र माक्षिकसंभवम् । (६९।१)

गंधपाषाणसहितं पात्रे लोहमये क्षिपेत् ॥ (६९।२)

तत्काष्ठेन विलोड्याथ निक्षिपेत्कदलीदले । (७०।१)

तत आच्छाद्य संचूर्ण्य निधायायसभाजने ॥ (७०।२)

अक्षमात्रं क्षिपेद्भस्म तत्र माक्षिकसम्भवम् । (७१।१)

सम्यङ्निश्चन्द्रतां नीतं व्योमभस्म पलोन्मितम् ॥ (७१।२)

विषं विषां च गन्धारीं मोचसारं सजीरकम् । (७२।१)

सर्वं समांशिकं कृत्वा रसे चार्धांशिकं क्षिपेत् ॥ (७२।२)

सर्वमेतन्मर्दयित्वा भावयेदतियत्नतः । (७३।१)

जयंत्या च महाराष्ट्र्या गञ्जाकिन्याश्वगन्धया ॥ (७३।२)

पञ्चकोलकषायैश्च कुर्याच्चूर्णं ततः परम् । (७४।१)

इत्थं सिद्धो रसः सोऽयं ग्रहणीगजकेसरी ॥ (७४।२)

नामतो नन्दिना प्रोक्तः कर्मतश्च सुधानिधिः । (७५।१)

वल्लेन प्रमितश्चायं रसः शुण्ठ्या घृताक्तया ॥ (७५।२)

सेवितो ग्रहणीं हन्ति सत्सङ्ग इव विग्रहम् । (७६।१)

पथ्यमत्र प्रदातव्यं स्वल्पाज्यं दधितक्रयुक् ॥ (७६।२)

हितं मितं च विशदं लघु ग्राहि रुचिप्रदम् । (७७।१)

पाचनो दीपनोऽत्यर्थमामघ्नो रुचिकारकः ॥ (७७।२)

तत्तदौषधयोगेन सर्वातीसारनाशनः । (७८।१)

बध्नन्नपि मलं शीघ्रं नाध्मानं कुरुते नृणाम् ॥ (७८।२)

शीघ्रप्रभावरसःपारदं गन्धकं व्योम तीक्ष्णं तालं मनःशिला । (७९।१)

सौवीरमञ्जनं शुद्धं विमलं च समांशकम् ॥ (७९।२)

एभिः कज्जलिकां कृत्वा स्वल्पतैलेन भर्जयेत् । (८०।१)

ग्रन्थिकं जीरकं चित्रं दीप्यकं मुस्तकं विषम् ॥ (८०।२)

बालाम्रं बालबिल्वं च मोचसारं समांशकम् । (८१।१)

विचूर्ण्य पूर्ववत्कल्कं तदर्धेन विनिक्षिपेत् ॥ (८१।२)

पुनर्विमर्दयेद् यत्नादेकरूपं भवेद्यथा । (८२।१)

भावयेत्सप्तवाराणि पञ्चकोलकषायतः ॥ (८२।२)

अरलुत्वग्रसेनापि दशवाराणि भावयेत् । (८३।१)

प्रोक्तेन क्रमयोगेन रसो निष्पद्यते ह्ययम् ॥ (८३।२)

जग्धो विश्वघनाम्बुना स हि रसः शीघ्रप्रभावाभिधो निष्कार्धप्रमितो महाग्रहणिकारोगेऽतिसारामये । (८४।१)

आध्माने ग्रहणीभवे रुचिहते वाते च मन्दानले मुक्ते चापि मले पुनश्चलमलाशङ्कासु हिक्कासु च ॥ (८४।२)

पोटलीरसःकपर्दतुल्यं रसगन्धकल्कं लोहं मृतं टङ्कणकं च तुल्यम् । (८५।१)

जयारसेनैकदिनं विमर्द्य चूर्णेन सम्पिष्य पुटेत्तु भाण्डे ॥ (८५।२)

ददीत तां पोटलिकां च दोषत्रयप्रधानग्रहणीनिवृत्त्यै ॥ (८६।०)

वह्निज्वालावटीरसःनष्टपिष्टौ चतुर्माषमेकैकं रसगंधकौ । (८७।१)

अभ्रकं माषमानं च मातुलुंगाम्लमर्दितम् ॥ (८७।२)

शोधितं सप्तधा चैव द्विमाषं त्र्यूषणं पृथक् । (८८।१)

त्रिशूली भृंगचाङ्गेरी सातला तीक्ष्णपर्णिका ॥ (८८।२)

श्वेतापराजिता कन्या मत्स्याक्षी ग्रीष्मसुन्दरा । (८९।१)

करिणी कर्णमोटी च रुदंती चित्रकार्द्रकात् ॥ (८९।२)

धुस्तूरकाकमाचीभ्यां मुसल्याश्च पृथग्रसैः । (९०।१)

मर्दितं द्विपलैः कुर्याद्वटिका माषसंमिता ॥ (९०।२)

ग्रहण्यां पर्णखण्डेन व्योषयुक्ता निषेविता । (९१।१)

अरुचिं राजयक्ष्माणं मन्दाग्निं सूतिकागदान् । (९१।२)

शमयेद्वटिका नाम्ना वह्निज्वालेति गीयते ॥ (९१।३)

वज्रधररसःरसगंधकताम्राभ्रं क्षारांस्त्रीन्वरुणो वृषम् । (९२।१)

अपामार्गस्य च क्षारं लवणं द्विद्विमाषकम् ॥ (९२।२)

चाङ्गेर्या हस्तिशुंड्याश्च रसैः पिष्टं पचेत्पुटे । (९३।१)

भक्षयित्वा ततो गुञ्जां ग्रहण्यां कांजिकं पिबेत् ॥ (९३।२)

पक्तिशूले च कासे च मन्दाग्नाव् आर्द्रकद्रवम् । (९४।१)

अम्लपित्ते च धारोष्णं क्षीरं वज्रधरो ह्ययम् ॥ (९४।२)

ग्रहणीकपाटरसःरसेंद्रगन्धातिविषाभयाभ्रं क्षारद्वयं मोचरसो वचा च । (९५।१)

जया च जंबीररसेन पिष्टं पिण्डीकृतं स्याद्ग्रहणीकपाटः ॥ (९५।२)

तस्यार्धमाषं मधुना प्रभाते शम्बुकभस्माज्यमधूनि लिह्यात् । (९६।१)

सक्षीरिणीजीरकमाणिमन्थतीक्ष्णानि चादौ दधिभोजनं च ॥ (९६।२)

सौवर्चलादिचूर्णम्सौवर्चलं जीरकयुग्मधान्यजयायवानी कणनागरं च । (९७।१)

कपित्थसारेण समं प्रगृह्य ददीत चूर्णं निशि तीव्रपित्तैः ॥ (९७।२)

गद्याणमात्रं मधुखण्डयुक्तं तक्रेण युक्तं त्वरुचिप्रशान्त्यै । (९८।१)

वातप्रधाने च कफप्रधाने रात्रौ कषायं कुटजस्य दद्यात् ॥ (९८।२)

मुस्तादिचूर्णम्मुस्तावत्सकपाठाग्निव्योषप्रतिविषाविषम् । (९९।१)

धातकीमोचनिर्यासश्चूतास्थिग्रहणीहरम् ॥ (९९।२)

वह्निशुंठीबिडं बिल्वं लवणं पेषयेत्समम् । (१००।१)

पिबेदुष्णांभसा चानु वातोत्थां ग्रहणीं जयेत् ॥ (१००।२)

दग्धशंबूकसिंधूत्थं तुल्यं क्षौद्रेण लेहयेत् । (१०१।१)

निष्कैकैकं निहन्त्याशु ग्रहणीरोगम् उत्कटम् ॥ (१०१।२)

कृशान्वजाजीद्वयमाक्षिकेण कटुत्रयेणापि युतं त्वनुष्णम् । (१०२।१)

चाङ्गेरिकाजीरकयुग्मधान्यं दुग्धेन्दुशाकाय ददीत दध्ना ॥ (१०२।२)

अजीर्णम्विरेको जठरे शूलं वमनं च मुहुर्मुहुः । (१०३।१)

हस्तपादादिसंकोचः सर्वाजीर्णस्य लक्षणम् ॥ (१०३।२)

अजीर्णकण्टकरसःशुद्धसूतं विषं गन्धं समं सर्वविचूर्णितम् । (१०४।१)

मरिचं सर्वतुल्यांशं कंटकार्या फलद्रवैः ॥ (१०४।२)

मर्दयेद् भावयेत् सर्वम् एकविंशतिवारकम् । (१०५।१)

वटीं गुञ्जात्रयीं खादेत्सर्वाजीर्णप्रशान्तये ॥ (१०५।२)

अजीर्णकण्टकः सोऽयं रसो हन्ति विषूचिकाम् । (१०६।१)

वारिणा तिलपर्ण्युत्थमूलं पिष्ट्वा पिबेदनु ॥ (१०६।२)

विध्वंसरसःविमर्द्य गन्धोपलटंकणेन संभाव्य वारानथ सप्तजात्याः । (१०७।१)

तोयैः फलानामथ सिद्धसूतो विध्वंसनामा शमनो विषूच्याः ॥ (१०७।२)

अमुष्य गुञ्जा नव दापनीया हन्तुं विषूचीं सितया समेताः । (१०८।१)

तक्रौदनं स्यादिह भोजनाय पथ्यं च शाकं किल वास्तुकस्य ॥ (१०८।२)

विषूचीविजयरसःरसगंधटंकभसितं समांशकं परिमर्द्य जातिफलसप्तभावितम् । (१०९।१)

सितयोपयुज्य नवरक्तिकोन्मितं मथितान्नभुग्विजयते विषूचिकाम् ॥ (१०९।२)

अग्निकुमाररसःहंसपादीरसैः सिद्धं रसगंधकयोः पलम् । (११०।१)

कोलं च विषचूर्णस्य वालुकायंत्रपाचितम् ॥ (११०।२)

शाणं विषस्यार्धपलं मरिचस्य विमिश्रयेत् । (१११।१)

दीपनोऽग्निकुमारोऽयं ग्रहण्यां च विशेषतः ॥ (१११।२)

सवातश्लेष्मजान्रोगान्क्षणाद् एवापकर्षति । (११२।१)

सन्निपातज्वरश्वासक्षयकासांश्च नाशयेत् ॥ (११२।२)

वडबाग्निरसःटंकणं मरिचं तुत्थं पृथक् कर्षत्रयं भवेत् । (११३।१)

सुन्दरं द्वादशं निष्कं त्रिंशन्निष्कम् अयोमलम् ॥ (११३।२)

चूर्णान्येतानि संयोज्य स्थापयेच्छुद्धभाजने । (११४।१)

शुद्धदेहो नरस्तस्य पानं यद्भोजनोत्तरम् ॥ (११४।२)

अद्यात्पथ्यं ततः स्वल्पं ततस्तांबूलभाग्भवेत् । (११५।१)

उदराग्निर्नरस्यास्य वडवाग्निसमो भवेत् । (११५।२)

बहुनात्र किमुक्तेन रसायनमयं नृणाम् ॥ (११५।३)

कान्तं पद्मरसे घृष्टं पुटपक्वं वरारसे । (११६।१)

मार्कवस्वरसे घृष्टं सप्तकृत्वस् त्वयोमलम् ॥ (११६।२)

शुद्धौ सूतबली चराचररजः कर्षांशतः कज्जलीम् कृत्वा गोपयसा विमर्द्य दिवसं रुद्ध्वा च मूषोदरे । (११७।१)

सिद्धं कुम्भपुटे स्वतश्च शिशिरा पिष्टा करण्डे स्थिता स्याद् वैश्वानरपोटलीति कथिता तीव्राग्निदीप्तिप्रदा ॥ (११७।२)

एकोनविंशतेश्चूर्णैर्मरिचानां घृतान्वितैः । (११८।१)

देयेयं वल्लमानेन वयोबलम् अवेक्ष्यताम् ॥ (११८।२)

गिलेद् गलविशुद्ध्यर्थं दधिभक्तमनुत्तमम् । (११९।१)

कवलत्रयमानेन दुर्गन्धोद्गारशान्तये ॥ (११९।२)

मध्यंदिने ततो भोज्यं घृततक्रोपदंशयुक् । (१२०।१)

रात्रौ च पयसा सार्धं यद्वा रोगानुसारतः ॥ (१२०।२)

विदाहि द्विदलं भूरिलवणं तैलपाचितम् । (१२१।१)

बिल्वं च कारवेल्लं च वृंताकं कांजिकं त्यजेत् ॥ (१२१।२)

इयं हि पोटली प्रोक्ता सिङ्घणेन महीभृता । (१२२।१)

मंदाग्निप्रभवाशेषरोगसंघातघातिनी ॥ (१२२।२)

सिंघणस्य विनिर्दिष्टा भैरवानंदयोगिना । (१२३।१)

लोकनाथोक्तपोटल्या उपचारा इह स्मृताः । (१२३।२)

पोटल्यो दीपनाः स्निग्धा मंदाग्नौ नितरां हिताः ॥ (१२३।३)

पीतवर्णा गुरुस्निग्धा पृष्ठतो ग्रन्थिलामला । (१२४।१)

चराचरेति सा प्रोक्ता वराटी नंदिना खलु ॥ (१२४।२)

सार्धनिष्कमिता श्रेष्ठा मध्यमा निष्कमानिका । (१२५।१)

पादोननिष्कमाना च कनिष्ठात्र वराटिका ॥ (१२५।२)

निष्फलाश्च ततो न्यूनाः पुंवराटाश्च पित्तलाः । (१२६।१)

दत्त्वा दत्त्वा गुणान्भूयो विकारान्कुर्वते हि ते ॥ (१२६।२)

वडवामुखी गुटीशुल्बायोघनभस्मवेल्लहलिनीव्योषाम्बुनिम्बच्छदैः संयुक्तैश्च हरिद्रया समलवैः सार्धं सशुभ्रामृतैः । (१२७।१)

भृङ्गाम्भोविषतिन्दुकार्द्रकरसैः सम्पिष्य गुंजामिता संशुष्का वडवामुखीति गुटिका नाम्नोदिता तारया ॥ (१२७।२)

क्षिप्रं क्षुत्परिबोधिनी खलु मता सर्वामयध्वंसिनी श्लेष्मव्याधिविधूननी कसनहृच्छ्वासापहा शूलनुत् क्षुद्वैषम्यहरा च गुल्मशमनी मूलार्तिमूलंकषा शोफव्याधिहरात्र किं बहुगिरा सर्वामयोत्सादिनी ॥ (१२८।०)

क्रव्यादरसःद्विपलं गन्धकं शुद्धं द्रावयित्वा विनिक्षिपेत् । (१२९।१)

पारदं पलमानेन मृतशुल्वायसं पुनः ॥ (१२९।२)

तोलमानेन संक्षिप्य पञ्चाङ्गुलदले क्षिपेत् । (१३०।१)

ततो विचूर्ण्य यत्नेन निक्षिप्यायसभाजने ॥ (१३०।२)

चुल्ल्यां निवेश्य यत्नेन ज्वालयेन्मृदुवह्निना । (१३१।१)

पात्रमात्रं हि जंबीररसं सम्यग्विजारयेत् ॥ (१३१।२)

संचूर्ण्य पञ्चकोलोत्थैः कषायैः साम्लवेतसैः । (१३२।१)

भावनाः खलु कर्तव्याः पञ्चाशत्प्रमितास्ततः ॥ (१३२।२)

भृष्टटंकणचूर्णेन तुल्येन सह मेलयेत् । (१३३।१)

तदर्धं कृष्णलवणं सर्वतुल्यं मरीचकम् ॥ (१३३।२)

सप्तधा भावयेत्पश्चाच्चणकक्षारवारिणा । (१३४।१)

ततः संशोष्य सम्पिष्य कूपिकाजठरे क्षिपेत् ॥ (१३४।२)

अत्यर्थं गुरुमांसानि गुरुभोज्यान्यनेकशः । (१३५।१)

भुक्त्वा च कंठपर्यन्तं चतुर्वल्लमितं रसम् ॥ (१३५।२)

पट्वम्लतक्रसहितं पिबेत्तदनुपानतः । (१३६।१)

क्षिप्रं तज्जीर्यते भुक्तं जायते दीपनं पुनः ॥ (१३६।२)

रसः क्रव्यादनामायं प्रोक्तो मन्थानभैरवैः । (१३७।१)

सिंघणक्षोणिपालस्य भूरिमांसप्रियस्य च । (१३७।२)

दिष्टो ग्रामं समासाद्य भैरवानन्दयोगिना ॥ (१३७।३)

कुर्याद्दीपनमुद्धतं च पचनं दुष्टामसंशोषणं तुन्दस्थौल्यनिबर्हणं गरहरं मूलार्तिशूलापहम् । (१३८।१)

गुल्मप्लीहविनाशनं ग्रहणिकाविध्वंसनं स्रंसनं वातग्रन्थिमहोदरापहरणं क्रव्यादनामा रसः ॥ (१३८।२)

राजशेखरवटीभागो मृतरसस्यैको वत्सनाभांशकद्वयम् । (१३९।१)

रसतुल्यं शिवाचूर्णं गन्धकं त्र्यूषणं तथा ॥ (१३९।२)

विचूर्ण्यातिप्रयत्नेन भावयेत्सप्तवासरम् । (१४०।१)

ताम्बूलपत्रतोयेन स्वर्णधुस्तूरजद्रवैः । (१४०।२)

पिष्ट्वा चणमिताः कुर्याच्छायाशुष्कास्तु गोलिकाः ॥ (१४०।३)

उष्णांभोयुतराजशेखरवटी मन्दाग्निनिर्णाशिनी नानाकारमहाज्वरार्तिशमनी निःशेषमूलापहा । (१४१।१)

पाण्डुव्याधिमहोदरार्तिशमनी शूलान्तकृत् पाचिनी शोफघ्नी पवनार्तिनाशनपटुः श्लेष्मामयध्वंसिनी ॥ (१४१।२)

अग्निकुमाररसःशुद्धं सूतं विषं गंधं द्विक्षारं पटुपञ्चकम् । (१४२।१)

दशकं तुल्यांशं भर्जिता विजया नवा ॥ (१४२।२)

दशानां तुल्यभागा च तस्यार्धं शिग्रुमूलकम् । (१४३।१)

तत्सर्वं विजयाद्रावैः शिग्रुचित्रकभृंगजैः ॥ (१४३।२)

द्रावैर् दिनत्रयं मर्द्यं रुद्ध्वा भाण्डे पचेल्लघु । (१४४।१)

दीपाग्निना तु यामैकं शुष्कं यावत्समुद्धरेत् ॥ (१४४।२)

सप्तधा चार्द्रकद्रावैर्भावयेच्चूर्णयेद्भिषक् । (१४५।१)

दीपकोऽग्निकुमारोऽयं निष्कैकं मधुना लिहेत् । (१४५।२)

प्रतिकर्षं गुडं शुंठी ह्यनुपानं च दीपनम् ॥ (१४५।३)

अमृतवटीकुष्ठगंधविषव्योमत्रिफलापारदैः समैः । (१४६।१)

मृगाम्बुमर्दितैर् मुद्गमानामृतवटी शुभा । (१४६।२)

अजीर्णश्लेष्मवातघ्नी दीपनी रुचिवर्धिनी ॥ (१४६।३)

राक्षसनामा रसःताम्रं पारदगंधकौ त्रिकटुकं तीक्ष्णं च सौवर्चलं खल्ले मर्द्य दृढं विधाय सिकताकुम्भेऽष्टयामं ततः । (१४७।१)

स्विन्नं तस्य च रक्तशाकिनिभवं क्षारं समं मेलयेत् सर्वं भावितमातुलुंगजरसैर्नाम्ना रसो राक्षसः ॥ (१४७।२)

मन्दाग्नौ सततं ददीत मुनये प्रातः पुरा शंकरः सख्य अस्मै च्यवनाय मंदहुतभुग्वर्याय नष्टौजसे । (१४८।१)

तेनादाय समस्तलोकगुरवे सूर्याय तस्मै नमो मर्त्यानामपि चास्य दानसमये गुंजाष्टकं वर्जयेत् ॥ (१४८।२)

जीवनामा रसःरसगंधौ सिन्धुकणाटङ्कणम् अभयाग्निहियावलीकतकफलम् । (१४९।१)

क्रमश उत्तरं च विचूर्णितया बृहतीरससंयुतभावनया ॥ (१४९।२)

आर्द्रकहिंगुपुनर्नवपूतिच्छिन्नरसैः क्रमशस्तु भावनया । (१५०।१)

तत्र कलांशविशं च विमिश्रं तद्रसमानं मानविधया ॥ (१५०।२)

सर्वमजीर्णं कफमारुतपाण्डुशोफहलीमककामलाशूलम् । (१५१।१)

नाशयते ह्युदराग्निकरोऽयं दीपनजीवननामरसेन्द्रः ॥ (१५१।२)

वडवानलरसःशुल्बं तालकगन्धकौ जलनिधेः फेनो ऽग्निगर्भाशयः कान्तायो लवणानि हेमपवयो नीलांजनं तुत्थकम् । (१५२।१)

भागो द्वादशको रसस्य तु दिनं वल्ल्यंबुघृष्टं शनैः सिद्धोऽयं वडवानलो गजपुटे रोगानशेषाञ्जयेत् ॥ (१५२।२)

अग्निजननी वटीकणनागरगन्धकपारदकं गरलं मरिचं समभागयुतम् । (१५३।१)

लकुचस्य रसैश्चणकप्रमिता गुटिका जनयत्यचिरादनलम् ॥ (१५३।२)

सर्वरोगान्तका वटीशुद्धसूतं विषं गंधम् अजमोदं फलत्रयम् । (१५४।१)

सर्जीक्षारं यवक्षारं वह्निसैन्धवजीरकम् ॥ (१५४।२)

सौवर्चलं विडङ्गानि सामुद्रं त्र्यूषणं समम् । (१५५।१)

विषमुष्टिः सर्वतुल्या जंबीराम्लेन मर्दितम् ॥ (१५५।२)

मरिचाभां वटीं खादेद्वह्निमांद्यप्रशांतये । (१५६।१)

पथ्या शुण्ठी गुडं चानु पलार्धं भक्षयेत्सदा ॥ (१५६।२)

अग्निमांद्ये वटी ख्याता सर्वरोगकुलान्तका ॥ (१५७।०)

सामान्योपायःमृतं ताम्रं कणातुल्यं चूर्णं क्षौद्रविमिश्रितम् । (१५८।१)

निष्कार्धं भक्षयेन्नित्यं नष्टवह्निप्रदीप्तये ॥ (१५८।२)

आर्द्रकस्वरसः क्षौद्रं पलमात्रं पिबेदनु । (१५९।१)

यथेष्टं घृतमांसाशी शक्तो भवति पावकः ॥ (१५९।२)