रसरत्नसमुच्चयRasaratnasamuccaya

RRS, 18

18 of 18 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भेदा वन्ध्याबलानां हि नवधा परिकीर्तिताः । (१।१)

bhedā vandhyābalānāṃ hi navadhā parikīrtitāḥ |

1.2१.२

तत्रादिवन्ध्या प्रथमा पापकर्मविनिर्मिता ॥ (१।२)

tatrādivandhyā prathamā pāpakarmavinirmitā ||

2.1२.१

रक्तेन च पृथग्दोषैः समस्तैः पञ्चधा भवेत् । (२।१)

raktena ca pṛthagdoṣaiḥ samastaiḥ pañcadhā bhavet |

2.2२.२

भूतदेवाभिचारैश्च तिस्रो वन्ध्याः प्रकीर्तिताः ॥ (२।२)

bhūtadevābhicāraiśca tisro vandhyāḥ prakīrtitāḥ ||

3.0३.०

पुमानपि भवेद्वन्ध्यो दोषैरेतैश्च शुक्रतः ॥ (३।०)

pumānapi bhavedvandhyo doṣairetaiśca śukrataḥ ||

4.1४.१

गर्भस्रावी स्मृता पूर्वं मृतवत्सा द्वितीयका । (४।१)

garbhasrāvī smṛtā pūrvaṃ mṛtavatsā dvitīyakā |

4.2४.२

तृतीया स्त्रीप्रसूतिः स्यात्काकवन्ध्या सकृत्प्रसूः ॥ (४।२)

tṛtīyā strīprasūtiḥ syātkākavandhyā sakṛtprasūḥ ||

5.1५.१

जयसुन्दररससुवर्णं रजतं ताम्रं ताप्यसत्त्वं च वैकृतम् । (५।१)

jayasundararasasuvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ tāpyasattvaṃ ca vaikṛtam |

5.2५.२

एकैकं निष्कमानेन संशुद्धं परिमारितम् ॥ (५।२)

ekaikaṃ niṣkamānena saṃśuddhaṃ parimāritam ||

6.1६.१

एतच्चतुर्गुणं सूतं सूताद्द्विगुणगन्धकम् । (६।१)

etaccaturguṇaṃ sūtaṃ sūtāddviguṇagandhakam |

6.2६.२

मर्दयेल्लक्ष्मणातोयैर्बन्धुजीवरसैरपि ॥ (६।२)

mardayellakṣmaṇātoyairbandhujīvarasairapi ||

7.1७.१

काचकूप्यां ततः क्षिप्त्वा ताम्रपात्रं मुखे न्यसेत् । (७।१)

kācakūpyāṃ tataḥ kṣiptvā tāmrapātraṃ mukhe nyaset |

7.2७.२

विलिम्पेदभितः कूपीमङ्गुलोत्सेधया मृदा ॥ (७।२)

vilimpedabhitaḥ kūpīmaṅgulotsedhayā mṛdā ||

8.1८.१

विशोष्य च पुटं दद्याद्भूमौ निक्षिप्य कूपिकाम् । (८।१)

viśoṣya ca puṭaṃ dadyādbhūmau nikṣipya kūpikām |

8.2८.२

गजाख्यपुटपर्याप्तिः शाणकर्षमितोत्पलैः ॥ (८।२)

gajākhyapuṭaparyāptiḥ śāṇakarṣamitotpalaiḥ ||

9.1९.१

स्वांगशीतं विचूर्ण्याथ भावयेल्लक्ष्मणाद्रवैः । (९।१)

svāṃgaśītaṃ vicūrṇyātha bhāvayellakṣmaṇādravaiḥ |

9.2९.२

सप्तवारं विशोष्याथ करण्डान्तर्विनिक्षिपेत् ॥ (९।२)

saptavāraṃ viśoṣyātha karaṇḍāntarvinikṣipet ||

10.2१०.२

सेवितो गुञ्जया तुल्यः सितया च रसोत्तमः ॥ (१०।२)

sevito guñjayā tulyaḥ sitayā ca rasottamaḥ ||

11.1११.१

मासत्रयप्रयोगेण वन्ध्या भवति पुत्रिणी । (११।१)

māsatrayaprayogeṇa vandhyā bhavati putriṇī |

11.2११.२

पुत्रिण्यै स्नानशुद्धायै जरत्कौशिकचक्षुषी ॥ (११।२)

putriṇyai snānaśuddhāyai jaratkauśikacakṣuṣī ||

12.1१२.१

गव्याज्येन च संसाध्य तत्तदानीं हि भोजयेत् । (१२।१)

gavyājyena ca saṃsādhya tattadānīṃ hi bhojayet |

12.2१२.२

ऋतावृताविदं देयं यावन्मासत्रयं भवेत् ॥ (१२।२)

ṛtāvṛtāvidaṃ deyaṃ yāvanmāsatrayaṃ bhavet ||

13.1१३.१

रसेन्द्रः कथितः सोऽयं चम्पकारण्यवासिभिः । (१३।१)

rasendraḥ kathitaḥ so'yaṃ campakāraṇyavāsibhiḥ |

13.2१३.२

पूर्णामृताख्ययोगीन्द्रैर् नामतो जयसुन्दरः ॥ (१३।२)

pūrṇāmṛtākhyayogīndrair nāmato jayasundaraḥ ||

14.1१४.१

सेवितेऽस्मिन्रसे स्त्रीणां न भवेत् सूतिकागदः । (१४।१)

sevite'sminrase strīṇāṃ na bhavet sūtikāgadaḥ |

14.2१४.२

भवेत्पुत्रश्च दीर्घायुः पण्डितो भाग्यमण्डितः ॥ (१४।२)

bhavetputraśca dīrghāyuḥ paṇḍito bhāgyamaṇḍitaḥ ||

15.1१५.१

रत्नभागोत्तररसवज्रं मरकतं पद्मरागं पुष्पं च नीलकम् । (१५।१)

ratnabhāgottararasavajraṃ marakataṃ padmarāgaṃ puṣpaṃ ca nīlakam |

15.2१५.२

वैदूर्यं चाथ गोमेदं मौक्तिकं विद्रुमं तथा ॥ (१५।२)

vaidūryaṃ cātha gomedaṃ mauktikaṃ vidrumaṃ tathā ||

16.1१६.१

पञ्चगुञ्जामितं सर्वं रत्नं भागोत्तरं परम् । (१६।१)

pañcaguñjāmitaṃ sarvaṃ ratnaṃ bhāgottaraṃ param |

16.2१६.२

तत्तन्त्रोक्तविधानेन भस्मीकुर्यात्प्रयत्नतः ॥ (१६।२)

tattantroktavidhānena bhasmīkuryātprayatnataḥ ||

17.1१७.१

सर्वस्माद् अष्टगुणितं भस्म वैक्रान्तसम्भवम् । (१७।१)

sarvasmād aṣṭaguṇitaṃ bhasma vaikrāntasambhavam |

17.2१७.२

तत्तुल्यं ताप्यजं भस्म तद्वद्विमलभस्म च ॥ (१७।२)

tattulyaṃ tāpyajaṃ bhasma tadvadvimalabhasma ca ||

18.1१८.१

सर्वतस्त्रिगुणां तुल्यां रसगन्धककज्जलीम् । (१८।१)

sarvatastriguṇāṃ tulyāṃ rasagandhakakajjalīm |

18.2१८.२

सर्वमेकत्र संमर्द्य छागीदुग्धेन तद्द्व्यहम् ॥ (१८।२)

sarvamekatra saṃmardya chāgīdugdhena taddvyaham ||

19.1१९.१

विधाय पर्पटीं यत्नात्परिचूर्ण्य प्रयत्नतः । (१९।१)

vidhāya parpaṭīṃ yatnātparicūrṇya prayatnataḥ |

19.2१९.२

वन्ध्याकर्कोटकीपर्णक्वाथेन परिमर्दयेत् ॥ (१९।२)

vandhyākarkoṭakīparṇakvāthena parimardayet ||

20.1२०.१

काननोत्पलविंशत्या पुटेत्षोडशवारकम् । (२०।१)

kānanotpalaviṃśatyā puṭetṣoḍaśavārakam |

20.2२०.२

एवं रसो विनिष्पन्नो रत्नभागोत्तराभिधः ॥ (२०।२)

evaṃ raso viniṣpanno ratnabhāgottarābhidhaḥ ||

21.1२१.१

महावन्ध्यादिवन्ध्यानां सर्वासां संततिप्रदः । (२१।१)

mahāvandhyādivandhyānāṃ sarvāsāṃ saṃtatipradaḥ |

21.2२१.२

देवीशास्त्रे विनिर्दिष्टः पुंसां वन्ध्यत्वरोगनुत् ॥ (२१।२)

devīśāstre vinirdiṣṭaḥ puṃsāṃ vandhyatvaroganut ||

22.1२२.१

सोऽयं पाचनदीपनो रुचिकरो वृष्यस्तथा गर्भिणीसर्वव्याधिविनाशनो रतिकरः पाण्डुप्रचण्डार्तिनुत् । (२२।१)

so'yaṃ pācanadīpano rucikaro vṛṣyastathā garbhiṇīsarvavyādhivināśano ratikaraḥ pāṇḍupracaṇḍārtinut |

22.2२२.२

धन्यो बुद्धिकरश्च पुत्रजननः सौभाग्यकृद्योषितां निर्दोषः स्मरमन्दिरामयहरो योगादशेषार्तिनुत् ॥ (२२।२)

dhanyo buddhikaraśca putrajananaḥ saubhāgyakṛdyoṣitāṃ nirdoṣaḥ smaramandirāmayaharo yogādaśeṣārtinut ||

23.1२३.१

चक्रिबन्धरसगन्धकः पलमात्रश्च पृथगक्षौ शिलालकौ । (२३।१)

cakribandharasagandhakaḥ palamātraśca pṛthagakṣau śilālakau |

23.2२३.२

त्रिदिनं मर्दयित्वाथ विदध्यात्कज्जलीं शुभाम् ॥ (२३।२)

tridinaṃ mardayitvātha vidadhyātkajjalīṃ śubhām ||

24.1२४.१

विषाणाकारमूषायां कज्जलीं निक्षिपेत्ततः । (२४।१)

viṣāṇākāramūṣāyāṃ kajjalīṃ nikṣipettataḥ |

24.2२४.२

द्विपलस्य च ताम्रस्य तन्मुखे चक्रिकां न्यसेत् ॥ (२४।२)

dvipalasya ca tāmrasya tanmukhe cakrikāṃ nyaset ||

25.1२५.१

संनिरुध्यातियत्नेन संधिबन्धे विशोषिते । (२५।१)

saṃnirudhyātiyatnena saṃdhibandhe viśoṣite |

25.2२५.२

ततः करिपुटार्धेन पाकं सम्यक् प्रकल्पयेत् ॥ (२५।२)

tataḥ karipuṭārdhena pākaṃ samyak prakalpayet ||

26.1२६.१

स्वतःशीतं समुद्धृत्य चक्रिकां परिचूर्णयेत् । (२६।१)

svataḥśītaṃ samuddhṛtya cakrikāṃ paricūrṇayet |

26.2२६.२

स्थगयेत्कूपिकामध्ये वस्त्रेण परिगालितम् ॥ (२६।२)

sthagayetkūpikāmadhye vastreṇa parigālitam ||

27.1२७.१

रसोऽयं चक्रिकाबन्धस् तत्तद्रोगहरौषधैः । (२७।१)

raso'yaṃ cakrikābandhas tattadrogaharauṣadhaiḥ |

27.2२७.२

दातव्यः शूलरोगेषु मूले गुल्मे भगन्दरे ॥ (२७।२)

dātavyaḥ śūlarogeṣu mūle gulme bhagandare ||

28.1२८.१

ग्रहण्यामग्निमांद्ये च विद्रधौ जठरामये । (२८।१)

grahaṇyāmagnimāṃdye ca vidradhau jaṭharāmaye |

28.2२८.२

नागोदरे तथैवोपविष्टके जलकूर्मके ॥ (२८।२)

nāgodare tathaivopaviṣṭake jalakūrmake ||

29.1२९.१

स्कन्देनामन्दकृपया त्रिलोकत्राणहेतवे । (२९।१)

skandenāmandakṛpayā trilokatrāṇahetave |

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRS, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit