रसरत्नसमुच्चयRasaratnasamuccaya

RRS, 6

6 of 18 · 142 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रसशास्त्राणि सर्वाणि समालोच्य यथाक्रमम् । (१।१)

rasaśāstrāṇi sarvāṇi samālocya yathākramam |

1.2१.२

साधकानां हितार्थाय प्रकटीक्रियते ऽधुना ॥ (१।२)

sādhakānāṃ hitārthāya prakaṭīkriyate 'dhunā ||

2.1२.१

न क्रमेण विना शास्त्रं न शास्त्रेण विना क्रमः । (२।१)

na krameṇa vinā śāstraṃ na śāstreṇa vinā kramaḥ |

2.2२.२

शास्त्रं क्रमयुतं ज्ञात्वा यः करोति स सिद्धिभाक् ॥ (२।२)

śāstraṃ kramayutaṃ jñātvā yaḥ karoti sa siddhibhāk ||

3.1३.१

आचार्यो ज्ञानवान्दक्षो रसशास्त्रविशारदः । (३।१)

ācāryo jñānavāndakṣo rasaśāstraviśāradaḥ |

3.2३.२

मन्त्रसिद्धो महावीरो निश्चलशिववत्सलः ॥ (३।२)

mantrasiddho mahāvīro niścalaśivavatsalaḥ ||

4.1४.१

देवीभक्तः सदा धीरो देवतायागतत्परः । (४।१)

devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ |

4.2४.२

सर्वाम्नायविशेषज्ञः कुशलो रसकर्मणि । (४।२)

sarvāmnāyaviśeṣajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi |

4.3४.३

एवं लक्षणसंयुक्तो रसविद्यागुरुर् भवेत् ॥ (४।३)

evaṃ lakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgurur bhavet ||

5.1५.१

गुरुभक्ताः सदाचाराः सत्यवन्तो दृढव्रताः । (५।१)

gurubhaktāḥ sadācārāḥ satyavanto dṛḍhavratāḥ |

5.2५.२

निरालस्याः स्वधर्मज्ञाः सदाज्ञापरिपालकाः ॥ (५।२)

nirālasyāḥ svadharmajñāḥ sadājñāparipālakāḥ ||

6.1६.१

दम्भमात्सर्यनिर्मुक्ताः कुलाचारेषु दीक्षिताः । (६।१)

dambhamātsaryanirmuktāḥ kulācāreṣu dīkṣitāḥ |

6.2६.२

अत्यन्तसाधकाः शान्ता मन्त्राराधनतत्पराः । (६।२)

atyantasādhakāḥ śāntā mantrārādhanatatparāḥ |

6.3६.३

इत्येवं लक्षणैर्युक्ताः शिष्याः स्युः सूतसिद्धये ॥ (६।३)

ityevaṃ lakṣaṇairyuktāḥ śiṣyāḥ syuḥ sūtasiddhaye ||

7.1७.१

सहायाः सोद्यमास्तत्र यथा शिष्यास्ततोऽधिकाः । (७।१)

sahāyāḥ sodyamāstatra yathā śiṣyāstato'dhikāḥ |

7.2७.२

कुलीनाः स्वामिभक्ताश्च कर्तव्या रसकर्मणि ॥ (७।२)

kulīnāḥ svāmibhaktāśca kartavyā rasakarmaṇi ||

8.1८.१

नास्तिका ये दुराचाराश्चुम्बका गुरुतोऽपरात् । (८।१)

nāstikā ye durācārāścumbakā guruto'parāt |

8.2८.२

विद्यां ग्रहीतुमिच्छति चौर्यच्छद्मखलोत्सवात् ॥ (८।२)

vidyāṃ grahītumicchati cauryacchadmakhalotsavāt ||

9.1९.१

न तेषां सिध्यते किंचिन् मणिमन्त्रौषधादिकम् । (९।१)

na teṣāṃ sidhyate kiṃcin maṇimantrauṣadhādikam |

9.2९.२

कुर्वन्ति यदि मोहेन नाशयन्ति स्वकं धनम् । (९।२)

kurvanti yadi mohena nāśayanti svakaṃ dhanam |

9.3९.३

इह लोके सुखं नास्ति परलोके तथैव च ॥ (९।३)

iha loke sukhaṃ nāsti paraloke tathaiva ca ||

10.1१०.१

तस्माद् भक्तिबलादेव संतुष्यति यदा गुरुः । (१०।१)

tasmād bhaktibalādeva saṃtuṣyati yadā guruḥ |

10.2१०.२

तदा शिष्येण सा ग्राह्या रसविद्यात्मसिद्धये । (१०।२)

tadā śiṣyeṇa sā grāhyā rasavidyātmasiddhaye |

10.3१०.३

हस्तमस्तकयोगेन वरं लब्ध्वा सुसाधयेत् ॥ (१०।३)

hastamastakayogena varaṃ labdhvā susādhayet ||

11.1११.१

आतङ्करहिते देशे धर्मराज्ये मनोरमे । (११।१)

ātaṅkarahite deśe dharmarājye manorame |

11.2११.२

उमामहेश्वरोपेते समृद्धे नगरे शुभे ॥ (११।२)

umāmaheśvaropete samṛddhe nagare śubhe ||

12.1१२.१

कर्तव्यं साधनं तत्र रसराजस्य धीमता । (१२।१)

kartavyaṃ sādhanaṃ tatra rasarājasya dhīmatā |

12.2१२.२

अत्यन्तोपवने रम्ये चतुर्द्वारोपशोभिते ॥ (१२।२)

atyantopavane ramye caturdvāropaśobhite ||

13.1१३.१

तत्र शाला प्रकर्तव्या सुविस्तीर्णा मनोरमा । (१३।१)

tatra śālā prakartavyā suvistīrṇā manoramā |

13.2१३.२

सम्यग्वातायनोपेता दिव्यचित्रैर् विचित्रिता ॥ (१३।२)

samyagvātāyanopetā divyacitrair vicitritā ||

14.1१४.१

तत्समीपे समे दीप्ते कर्तव्यं रसमण्डपम् । (१४।१)

tatsamīpe same dīpte kartavyaṃ rasamaṇḍapam |

14.2१४.२

अतिगुप्तं सुविस्तीर्णं कपाटार्गलशोभितम् ॥ (१४।२)

atiguptaṃ suvistīrṇaṃ kapāṭārgalaśobhitam ||

15.1१५.१

ध्वजछत्त्रवितानाढ्यं पुष्पमालाविलम्बितम् । (१५।१)

dhvajachattravitānāḍhyaṃ puṣpamālāvilambitam |

15.2१५.२

भेरीकाहलघण्टादिशृङ्गीनादावनादितम् ॥ (१५।२)

bherīkāhalaghaṇṭādiśṛṅgīnādāvanāditam ||

16.1१६.१

भूः समा तत्र कर्तव्या सुदृढा दर्पणोपमा । (१६।१)

bhūḥ samā tatra kartavyā sudṛḍhā darpaṇopamā |

16.2१६.२

तन्मध्ये वेदिका रम्या कर्तव्या लक्षणान्विता ॥ (१६।२)

tanmadhye vedikā ramyā kartavyā lakṣaṇānvitā ||

17.1१७.१

निष्कत्रयं हेमपत्त्रं रसेन्द्रं नवनिष्ककम् । (१७।१)

niṣkatrayaṃ hemapattraṃ rasendraṃ navaniṣkakam |

17.2१७.२

अम्लेन मर्दयेद् यामं तेन लिङ्गं तु कारयेत् ॥ (१७।२)

amlena mardayed yāmaṃ tena liṅgaṃ tu kārayet ||

18.1१८.१

दोलायन्त्रे सारनाले जम्बीरस्थं दिनं पचेत् । (१८।१)

dolāyantre sāranāle jambīrasthaṃ dinaṃ pacet |

18.2१८.२

तल्लिङ्गं पूजयेत्तत्र सुशुभैरुपचारकैः ॥ (१८।२)

talliṅgaṃ pūjayettatra suśubhairupacārakaiḥ ||

19.1१९.१

लिङ्गकोटिसहस्रस्य यत्फलं सम्यगर्चनात् । (१९।१)

liṅgakoṭisahasrasya yatphalaṃ samyagarcanāt |

19.2१९.२

तत्फलं कोटिगुणितं रसलिङ्गार्चनाद्भवेत् ॥ (१९।२)

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanādbhavet ||

20.1२०.१

ब्रह्महत्यासहस्राणि गोहत्याश्चायुतानि हि । (२०।१)

brahmahatyāsahasrāṇi gohatyāścāyutāni hi |

20.2२०.२

तत्क्षणाद् विलयं यान्ति रसलिङ्गस्य दर्शनात् ॥ (२०।२)

tatkṣaṇād vilayaṃ yānti rasaliṅgasya darśanāt ||

21.1२१.१

स्पर्शनात्प्राप्यते मुक्तिरिति सत्यं शिवोदितम् । (२१।१)

sparśanātprāpyate muktiriti satyaṃ śivoditam |

21.2२१.२

आग्नेय्यां श्रीघोरेण मन्त्रराजेन चार्चयेत् ॥ (२१।२)

āgneyyāṃ śrīghoreṇa mantrarājena cārcayet ||

22.1२२.१

अष्टादशभुजं शुभ्रं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् । (२२।१)

aṣṭādaśabhujaṃ śubhraṃ pañcavaktraṃ trilocanam |

22.2२२.२

प्रेतारूढं नीलकण्ठं रसलिङ्गं विचिन्तयेत् ॥ (२२।२)

pretārūḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ rasaliṅgaṃ vicintayet ||

23.1२३.१

तस्योत्सङ्गे महादेवीमेकवक्त्रां चतुर्भुजाम् । (२३।१)

tasyotsaṅge mahādevīmekavaktrāṃ caturbhujām |

23.2२३.२

अक्षमालाङ्कुशं दक्षे वामे पाशाभयं शुभम् । (२३।२)

akṣamālāṅkuśaṃ dakṣe vāme pāśābhayaṃ śubham |

23.3२३.३

दधतीं तप्तहेमाभां पीतवस्त्रां विभावयेत् ॥ (२३।३)

dadhatīṃ taptahemābhāṃ pītavastrāṃ vibhāvayet ||

24.0२४.०

वाङ्मयी श्रीः कामराजशक्तिबीजं रसाङ्कुशायै नमो द्वादशार्णैषा ज्ञेया विद्या रसाङ्कुशा ॥ (२४।०)

vāṅmayī śrīḥ kāmarājaśaktibījaṃ rasāṅkuśāyai namo dvādaśārṇaiṣā jñeyā vidyā rasāṅkuśā ||

25.1२५.१

अनया पूजयेद्देवीं गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । (२५।१)

anayā pūjayeddevīṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ |

25.2२५.२

नन्दीभृङ्गीमहाकालकुलीरान् पूर्वदिक्क्रमात् । (२५।२)

nandībhṛṅgīmahākālakulīrān pūrvadikkramāt |

25.3२५.३

पूजयेन् नाममन्त्रैश् च प्रणवादिनमोऽन्तकैः ॥ (२५।३)

pūjayen nāmamantraiś ca praṇavādinamo'ntakaiḥ ||

26.0२६.०

एव नित्यार्चनं तत्र कर्तव्यं रससिद्धये ॥ (२६।०)

eva nityārcanaṃ tatra kartavyaṃ rasasiddhaye ||

27.1२७.१

रसविद्या शिवेनोक्ता दातव्या साधकाय वै । (२७।१)

rasavidyā śivenoktā dātavyā sādhakāya vai |

27.2२७.२

यथोक्तेन विधानेन गुरुणा मुदितात्मना ॥ (२७।२)

yathoktena vidhānena guruṇā muditātmanā ||

28.1२८.१

सुमुहूर्ते सुनक्षत्रे चन्द्रताराबलान्विते । (२८।१)

sumuhūrte sunakṣatre candratārābalānvite |

28.2२८.२

कलशं तोयसम्पूर्णं हेमरत्नफलैर्युतम् ॥ (२८।२)

kalaśaṃ toyasampūrṇaṃ hemaratnaphalairyutam ||

29.1२९.१

स्थापयेद् रसलिङ्गाग्रे दिव्यवस्त्रेण वेष्टितम् । (२९।१)

sthāpayed rasaliṅgāgre divyavastreṇa veṣṭitam |

29.2२९.२

गन्धपुष्पाक्षतैर् धूपैर् नैवेद्यैश्च सुपूजयेत् ॥ (२९।२)

gandhapuṣpākṣatair dhūpair naivedyaiśca supūjayet ||

30.1३०.१

पूजान्ते हवनं कुर्याद्योनिकुण्डे सुलक्षणे । (३०।१)

pūjānte havanaṃ kuryādyonikuṇḍe sulakṣaṇe |

30.2३०.२

तिलाज्यैः पायसैः पुष्पैः शतपुष्पादिकैः पृथक् ॥ (३०।२)

tilājyaiḥ pāyasaiḥ puṣpaiḥ śatapuṣpādikaiḥ pṛthak ||

31.1३१.१

अघोरेण रसाङ्कुश्या होमान्ते शिष्यमाह्वयेत् । (३१।१)

aghoreṇa rasāṅkuśyā homānte śiṣyamāhvayet |

31.2३१.२

कालिनीशक्तिसंयुक्तं रससिद्धिपरायणम् ॥ (३१।२)

kālinīśaktisaṃyuktaṃ rasasiddhiparāyaṇam ||

32.1३२.१

यस्यास्तु कुञ्चिताः केशाः श्यामा या पद्मलोचना । (३२।१)

yasyāstu kuñcitāḥ keśāḥ śyāmā yā padmalocanā |

32.2३२.२

सुरूपा तरुणी भिन्ना विस्तीर्णजघना शुभा ॥ (३२।२)

surūpā taruṇī bhinnā vistīrṇajaghanā śubhā ||

33.1३३.१

संकीर्णहृदया पीनस्तनभारेण नम्रिता । (३३।१)

saṃkīrṇahṛdayā pīnastanabhāreṇa namritā |

33.2३३.२

चुम्बनालिङ्गस्पर्शकोमला मृदुभाषिणी ॥ (३३।२)

cumbanāliṅgasparśakomalā mṛdubhāṣiṇī ||

34.1३४.१

अश्वत्थपत्त्रसदृशयोनिदेशसुशोभिता । (३४।१)

aśvatthapattrasadṛśayonideśasuśobhitā |

34.2३४.२

कृष्णपक्षे पुष्पवती सा नारी कालिनी स्मृता । (३४।२)

kṛṣṇapakṣe puṣpavatī sā nārī kālinī smṛtā |

34.3३४.३

रसबन्धे प्रयोगे च उत्तमा सा रसायने ॥ (३४।३)

rasabandhe prayoge ca uttamā sā rasāyane ||

35.1३५.१

तदभावे सुरूपा तु या काचित् तरुणाङ्गना । (३५।१)

tadabhāve surūpā tu yā kācit taruṇāṅganā |

35.2३५.२

तस्या देयं त्रिसप्ताहं गन्धकं घृतसंयुतम् । (३५।२)

tasyā deyaṃ trisaptāhaṃ gandhakaṃ ghṛtasaṃyutam |

35.3३५.३

कर्षैकैकं प्रभाते तु सा भवेत्कालिनीसमा ॥ (३५।३)

karṣaikaikaṃ prabhāte tu sā bhavetkālinīsamā ||

36.1३६.१

एवं शक्तियुतो यो ऽसौ दीक्षयेत् तं गुरूत्तमः । (३६।१)

evaṃ śaktiyuto yo 'sau dīkṣayet taṃ gurūttamaḥ |

36.2३६.२

सुस्नातम् अभिषिञ्चेत मन्त्रेण कलशोदकैः ॥ (३६।२)

susnātam abhiṣiñceta mantreṇa kalaśodakaiḥ ||

37.1३७.१

अघोरामङ्कुशीं विद्यां दध्याच्छिष्याय सद्गुरुः । (३७।१)

aghorāmaṅkuśīṃ vidyāṃ dadhyācchiṣyāya sadguruḥ |

37.2३७.२

यथाशक्त्या सुशिष्येण दातव्या गुरुदक्षिणा ॥ (३७।२)

yathāśaktyā suśiṣyeṇa dātavyā gurudakṣiṇā ||

38.1३८.१

अथाज्ञया गुरोर्मन्त्रं लक्षं लक्षं पृथग्जपेत् । (३८।१)

athājñayā gurormantraṃ lakṣaṃ lakṣaṃ pṛthagjapet |

38.2३८.२

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं अद्योरतर प्रस्फुट २ प्रकट २ कह २ शमय २ जात २ दह २ पातय २ ॐ ह्रीं ह्रैं ह्रौं ह्रूं अघोराय फट् इमम् अघोरमन्त्रं तु औं कामराजशक्तिबीजरसाङ्कुशायै आज्ञया विद्यां रसाङ्कुशाम् । (३८।२)

oṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ adyoratara prasphuṭa 2 prakaṭa 2 kaha 2 śamaya 2 jāta 2 daha 2 pātaya 2 oṃ hrīṃ hraiṃ hrauṃ hrūṃ aghorāya phaṭ imam aghoramantraṃ tu auṃ kāmarājaśaktibījarasāṅkuśāyai ājñayā vidyāṃ rasāṅkuśām |

38.3३८.३

अनया पूजयेद्देवीं शक्तिम् अङ्कुशविद्यया ॥ (३८।३)

anayā pūjayeddevīṃ śaktim aṅkuśavidyayā ||

39.1३९.१

दशांशं जुहुयात्कुण्डे त्रिकोणे हस्तमात्रके । (३९।१)

daśāṃśaṃ juhuyātkuṇḍe trikoṇe hastamātrake |

39.2३९.२

जातिपुष्पं त्रिमध्वक्तं पूर्णान्ते कन्यकार्चनम् ॥ (३९।२)

jātipuṣpaṃ trimadhvaktaṃ pūrṇānte kanyakārcanam ||

40.1४०.१

कृत्वाथ प्रविशेच्छालां शुद्धां लिप्तां सवेदिकाम् । (४०।१)

kṛtvātha praviśecchālāṃ śuddhāṃ liptāṃ savedikām |

40.2४०.२

षट्कोणं मण्डलं तत्र सिन्दूरेण द्विहस्तकम् ॥ (४०।२)

ṣaṭkoṇaṃ maṇḍalaṃ tatra sindūreṇa dvihastakam ||

41.1४१.१

वेदिकायां लिखेत्सम्यक् तद्बहिश् चाष्टपत्त्रकम् । (४१।१)

vedikāyāṃ likhetsamyak tadbahiś cāṣṭapattrakam |

41.2४१.२

कमलं चतुरस्रं च चतुर्द्वारैः सुशोभितम् ॥ (४१।२)

kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāraiḥ suśobhitam ||

42.1४२.१

कर्णिकायां न्यसेत् खल्लं लोहजं स्वर्णलेखितम् । (४२।१)

karṇikāyāṃ nyaset khallaṃ lohajaṃ svarṇalekhitam |

42.2४२.२

तन्मध्ये रसराजं तु पलानां शतमात्रकम् । (४२।२)

tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakam |

42.3४२.३

पञ्चाशत्पञ्चविंशद् वा पूजयेद् रसलिङ्गवत् ॥ (४२।३)

pañcāśatpañcaviṃśad vā pūjayed rasaliṅgavat ||

43.1४३.१

वज्रवैक्रान्तवज्राभ्रकान्तपाषाणटङ्कणम् । (४३।१)

vajravaikrāntavajrābhrakāntapāṣāṇaṭaṅkaṇam |

43.2४३.२

भूनागः शक्तयश्चैताः षट्कोणे पूजयेत् क्रमात् ॥ (४३।२)

bhūnāgaḥ śaktayaścaitāḥ ṣaṭkoṇe pūjayet kramāt ||

44.1४४.१

उपरसगन्धतालककासीसशिलाकङ्कुष्ठभूषणम् । (४४।१)

uparasagandhatālakakāsīsaśilākaṅkuṣṭhabhūṣaṇam |

44.2४४.२

राजावर्तो गैरिकं च ख्याता उपरसा अमी । (४४।२)

rājāvarto gairikaṃ ca khyātā uparasā amī |

44.3४४.३

पूज्या अष्टदलेष्वेते पूर्वादीशानगं क्रमात् ॥ (४४।३)

pūjyā aṣṭadaleṣvete pūrvādīśānagaṃ kramāt ||

45.1४५.१

महारसरसकं विमला ताप्यं चपला तुत्थम् अञ्जनम् । (४५।१)

mahārasarasakaṃ vimalā tāpyaṃ capalā tuttham añjanam |

45.2४५.२

हिङ्गुलं सस्यकं चैव ख्याता एते महारसाः । (४५।२)

hiṅgulaṃ sasyakaṃ caiva khyātā ete mahārasāḥ |

45.3४५.३

पूर्वादीशानपर्यन्तं पत्त्राग्रेषु प्रपूजयेत् ॥ (४५।३)

pūrvādīśānaparyantaṃ pattrāgreṣu prapūjayet ||

46.1४६.१

पूर्वद्वारे स्वर्णरौप्ये दक्षिणे ताम्रसीसके । (४६।१)

pūrvadvāre svarṇaraupye dakṣiṇe tāmrasīsake |

46.2४६.२

पश्चिमे वङ्गकान्तौ च उत्तरे मुण्डतीक्ष्णके । (४६।२)

paścime vaṅgakāntau ca uttare muṇḍatīkṣṇake |

46.3४६.३

सर्वमेतद् अघोरेण पूजयेद् अङ्कुशान्वितम् ॥ (४६।३)

sarvametad aghoreṇa pūjayed aṅkuśānvitam ||

47.1४७.१

विडं काञ्जिकयन्त्राणि क्षारमृल्लवणानि च । (४७।१)

viḍaṃ kāñjikayantrāṇi kṣāramṛllavaṇāni ca |

47.2४७.२

कोष्ठी मूषा वङ्कनालतुषाङ्गारवनोपलाः ॥ (४७।२)

koṣṭhī mūṣā vaṅkanālatuṣāṅgāravanopalāḥ ||

48.1४८.१

भस्त्रिका दण्डिकानेका शिला खल्वान्युलूखलम् । (४८।१)

bhastrikā daṇḍikānekā śilā khalvānyulūkhalam |

48.2४८.२

स्वर्णकारोपकरणं समस्ततुलनानि च ॥ (४८।२)

svarṇakāropakaraṇaṃ samastatulanāni ca ||

49.1४९.१

मृत्काष्ठताम्रलोहोत्थपात्राणि विविधानि च । (४९।१)

mṛtkāṣṭhatāmralohotthapātrāṇi vividhāni ca |

49.2४९.२

दिव्यौषधीनां वर्गाश्च रञ्जकस्नेहनानि च । (४९।२)

divyauṣadhīnāṃ vargāśca rañjakasnehanāni ca |

49.3४९.३

एतानि द्वारबाह्ये तु मूलमन्त्रेण पूजयेत् ॥ (४९।३)

etāni dvārabāhye tu mūlamantreṇa pūjayet ||

50.1५०.१

वाङ्माया ह्रीं ततः क्षें च क्ष्मश्च पञ्चाक्षरो मनुः । (५०।१)

vāṅmāyā hrīṃ tataḥ kṣeṃ ca kṣmaśca pañcākṣaro manuḥ |

50.2५०.२

अनेन मन्त्रेण भैरवं तत्र पूजयेत् । (५०।२)

anena mantreṇa bhairavaṃ tatra pūjayet |

50.3५०.३

सर्वेषां रससिद्धानां नाम संकीर्तयेत् तदा ॥ (५०।३)

sarveṣāṃ rasasiddhānāṃ nāma saṃkīrtayet tadā ||

51.1५१.१

व्यालाचार्यश् चन्द्रसेनः सुबुद्धिर्नरवाहनः । (५१।१)

vyālācāryaś candrasenaḥ subuddhirnaravāhanaḥ |

51.2५१.२

नागार्जुनो रत्नघोषः सुरानन्दो यशोधनः ॥ (५१।२)

nāgārjuno ratnaghoṣaḥ surānando yaśodhanaḥ ||

52.1५२.१

इन्द्रश्च माण्डव्यश्चर्पटी शूरसेनकः । (५२।१)

indraśca māṇḍavyaścarpaṭī śūrasenakaḥ |

52.2५२.२

आगमो नागबुद्धिश् च खण्डः कापालिको मतः ॥ (५२।२)

āgamo nāgabuddhiś ca khaṇḍaḥ kāpāliko mataḥ ||

53.1५३.१

कामारिस् तान्त्रिकः शम्भुर् लङ्कालम्पटशारदौ । (५३।१)

kāmāris tāntrikaḥ śambhur laṅkālampaṭaśāradau |

53.2५३.२

बाणासुरो मुनिश्रेष्ठो गोविन्दः कपिलो बलिः ॥ (५३।२)

bāṇāsuro muniśreṣṭho govindaḥ kapilo baliḥ ||

54.1५४.१

एते सर्वे तु सूतेन्द्रा रससिद्धा महाबलाः । (५४।१)

ete sarve tu sūtendrā rasasiddhā mahābalāḥ |

54.2५४.२

चरन्ति सर्वलोकेषु नित्या भोगपरायणाः ॥ (५४।२)

caranti sarvalokeṣu nityā bhogaparāyaṇāḥ ||

55.1५५.१

सप्तविंशतिसंख्याका रससिद्धिप्रदायकाः । (५५।१)

saptaviṃśatisaṃkhyākā rasasiddhipradāyakāḥ |

55.2५५.२

वैद्याः पूज्याः प्रयत्नेन ततः कुर्याद्रसार्चनम् ॥ (५५।२)

vaidyāḥ pūjyāḥ prayatnena tataḥ kuryādrasārcanam ||

56.1५६.१

हर्षयन्द्विजदेवानां तर्पयेदिष्टदेवताः । (५६।१)

harṣayandvijadevānāṃ tarpayediṣṭadevatāḥ |

56.2५६.२

कुमारीयोगिनीयोगीश्वरान्मेलकसाधकान् । (५६।२)

kumārīyoginīyogīśvarānmelakasādhakān |

56.3५६.३

तर्पयेत् पूजयेद् भक्त्या यथाशक्त्यनुसारतः ॥ (५६।३)

tarpayet pūjayed bhaktyā yathāśaktyanusārataḥ ||

57.1५७.१

इत्येवं सर्वसम्भारयुक्तं कुर्याद्रसोत्सवम् । (५७।१)

ityevaṃ sarvasambhārayuktaṃ kuryādrasotsavam |

57.2५७.२

सर्वविघ्नप्रशान्त्यर्थं सर्वेप्सितफलप्रदम् ॥ (५७।२)

sarvavighnapraśāntyarthaṃ sarvepsitaphalapradam ||

58.1५८.१

अन्यथा यो विमूढात्मा मन्त्रदीक्षाक्रमाद्विना । (५८।१)

anyathā yo vimūḍhātmā mantradīkṣākramādvinā |

58.2५८.२

कर्तुमिच्छति सूतस्य साधनं गुरुवर्जितः ॥ (५८।२)

kartumicchati sūtasya sādhanaṃ guruvarjitaḥ ||

59.1५९.१

नासौ सिद्धिमवाप्नोति यत्नकोटिशतैरपि । (५९।१)

nāsau siddhimavāpnoti yatnakoṭiśatairapi |

59.2५९.२

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शास्त्रोक्तां कारयेत्क्रियाम् ॥ (५९।२)

tasmātsarvaprayatnena śāstroktāṃ kārayetkriyām ||

60.1६०.१

सम्यक्साधनसोद्यमा गुरुयुता राजाज्ञयालंकृता नानाकर्मपराङ्मुखा रसपराश् चाढ्या जनैश्चार्थिताः । (६०।१)

samyaksādhanasodyamā guruyutā rājājñayālaṃkṛtā nānākarmaparāṅmukhā rasaparāś cāḍhyā janaiścārthitāḥ |

60.2६०.२

मात्रायन्त्रसुपाककर्मकुशलाः सर्वौषधे कोविदाः तेषां सिध्यति नान्यथा विधिबलाच्छ्रीपारदः पारदः ॥ (६०।२)

mātrāyantrasupākakarmakuśalāḥ sarvauṣadhe kovidāḥ teṣāṃ sidhyati nānyathā vidhibalācchrīpāradaḥ pāradaḥ ||

61.1६१.१

रसशास्त्रं प्रदातव्यं विप्राणां धर्महेतवे । (६१।१)

rasaśāstraṃ pradātavyaṃ viprāṇāṃ dharmahetave |

61.2६१.२

राज्ञे वैश्याय वृद्ध्यर्थं दास्यार्थम् इतरस्य च ॥ (६१।२)

rājñe vaiśyāya vṛddhyarthaṃ dāsyārtham itarasya ca ||

62.1६२.१

गुरौ तुष्टे शिवस्तुष्येच्छिवे तुष्टे रसस्तथा । (६२।१)

gurau tuṣṭe śivastuṣyecchive tuṣṭe rasastathā |

62.2६२.२

रसे तुष्टे क्रियाः सर्वाः सिध्यन्त्येव न संशयः ॥ (६२।२)

rase tuṣṭe kriyāḥ sarvāḥ sidhyantyeva na saṃśayaḥ ||

63.1६३.१

रसविद्या दृढं गोप्या मातुर्गुह्यमिव ध्रुवम् । (६३।१)

rasavidyā dṛḍhaṃ gopyā māturguhyamiva dhruvam |

63.2६३.२

भवेद् वीर्यवती गुप्ता निर्वीर्या च प्रकाशनात् ॥ (६३।२)

bhaved vīryavatī guptā nirvīryā ca prakāśanāt ||

64.1६४.१

न रोगिविदितं कार्यं बहुभिर्विदितं तथा । (६४।१)

na rogividitaṃ kāryaṃ bahubhirviditaṃ tathā |

64.2६४.२

रोगिणां बहुभिर्ज्ञातं भवेन्निर्वीर्यम् औषधम् ॥ (६४।२)

rogiṇāṃ bahubhirjñātaṃ bhavennirvīryam auṣadham ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRS, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit