श्रीदेव्युवाच । (१।१)

लक्षणं शोधनं चैव पारदस्य श्रुतं मया । (१।२)

चारणं जारणं चैव श्रोतुमिच्छामि भैरव ॥ (१।३)

श्रीभैरव उवाच । (२।१)

एर्ल्￶सुन्ग् दुर्छ् जारणसर्वपापक्षये जाते प्राप्यते रसजारणा । (२।२)

तत्प्राप्तौ प्राप्तमेव स्याद् विज्ञानं मुक्तिकारणम् ॥ (२।३)

मोक्षाभिव्यञ्जकं देवि जारणं साधकस्य तु । (३।१)

यावन्न जार्यते सूतः तावत्तु न च निर्वृतिः ॥ (३।२)

खल्लस्तु पीठिका देवि रसेन्द्रो लिङ्गमुच्यते । (४।१)

मर्दनं वन्दनं तस्य ग्रासः पूजा विधीयते ॥ (४।२)

यावद्दिनानि वह्निस्थो जार्यते धार्यते रसः । (५।१)

तावद्युगसहस्राणि शिवलोके महीयते ॥ (५।२)

दिनमेकं रसेन्द्रस्य यो ददाति हुताशनम् । (६।१)

द्रवन्ति तस्य पापानि कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ (६।२)

जारणभेदाःजारणा द्विविधा बालजारणा बद्धजारणा । (७।१)

बालजारणतत्रादौ परमेशानि वक्ष्यते बालजारणा ॥ (७।२)

गगनं जारयेदादौ सर्वसत्त्वमतः परम् । (८।१)

ततो माक्षिकशुद्धं च सुवर्णं तदनन्तरम् ॥ (८।२)

गर्भस्थं द्रावयित्वा तु ततो बाह्यद्रुतिं द्रवेत् । (९।१)

सितं सितेन द्रव्येण रक्तं रक्तेन रञ्जयेत् ॥ (९।२)

सारणं क्रामणं ज्ञात्वा ततो वेधं प्रयोजयेत् ॥ (१०।०)

ॐ नमोऽमृतलोहाय परामृतरसोद्भवाय हुं स्वाहा ॥ (११।०)

सर्वसत्त्वोपकाराय भगवन् त्वदनुज्ञया । (१२।१)

जारणं कर्तुमिच्छामि ग्रासं गृह्ण मम प्रभो ॥ (१२।२)

कुरुष्वेति शिवेनोक्तं ग्राह्यमेव सुबुद्धिना ॥ (१३।०)

अभ्रजारणशृणु देवि प्रवक्ष्यामि व्योमजारणम् उत्तमम् । (१४।१)

पत्त्राभ्रजारणं सत्त्वजारणं चेति तद्द्विधा ॥ (१४।२)

जारणभेदाःनिर्मुखं समुखं चैव वासनामुखमेव च । (१५।१)

एकैकं त्रिविधं तच्च तद् वक्ष्याम्य् आनुपूर्वशः ॥ (१५।२)

निर्मुखरसवैक्रान्तवज्रसंस्पर्शाद् दिव्यौषधिबलेन वा । (१६।१)

निर्मुखो भक्षयेद्देवि क्षणेन गगनं रसः ॥ (१६।२)

मुखकरणहेमकर्मणि हेमैव तारे तारो मुखं भवेत् ॥ (१७।०)

समुखजारणतप्तखल्लकृता पिष्टिः श्लक्ष्णम् अल्पाल्पमभ्रकम् । (१८।१)

अम्लवेतसजम्बीरबीजपूराम्लभूखगैः । (१८।२)

मर्दितं चरते देवि सेयं समुखजारणा ॥ (१८।३)

चारण, जारणक्षारत्रयं पञ्चपटु काक्षीकासीसगन्धकम् । (१९।१)

माक्षिकं चाम्लसंयुक्तं ताम्रपात्रे तु जारयेत् ॥ (१९।२)

एतच्चाभिषवाद् दिव्यं कारयित्वा विचक्षणः । (२०।१)

जारणार्थं च बीजानां वज्राणां च विशेषतः ॥ (२०।२)

तस्मिन्नावर्तितं नागं वङ्गं वा सुरवन्दिते । (२१।१)

निषेचयेच्छतं वारं न रसायनकर्मणि ॥ (२१।२)

अनेन सकलं देवि चारणावस्तु भावयेत् । (२२।१)

क्षाराम्ले भावितं व्योम रजसा प्रथमेन च ॥ (२२।२)

सृष्टित्रयोदककणातुम्बुरुद्रवमर्दितम् । (२३।१)

चरेज्जरेद्वा पुटितं यवचिञ्चारसेन च ॥ (२३।२)

रसचारणशतावरी गदा रम्भा मेघनादा पुनर्नवा । (२४।१)

शिग्रुको यवचिञ्चा च भावितं तद्रसैः क्रमात् ॥ (२४।२)

मूलं हिलमुचायास्तु कौवेरीमूलमेव च । (२५।१)

कदलीमुसलीशिग्रुताम्बूलीवाणपीलुकम् ॥ (२५।२)

अलम्बुषा बला कोलमास्फोटः खरमञ्जरी । (२६।१)

तुम्बुरुस्तिक्तशाकं वाप्येषाम् एकरसेन तु । (२६।२)

राजिकाव्योषयुक्तेन त्रिदिनं स्विन्नमभ्रकम् ॥ (२६।३)

कासीसतुवरीसिन्धुटङ्कणक्षारसंयुतः । (२७।१)

पूर्वाभिषवयोगेन सूतकश्चरति क्षणात् ॥ (२७।२)

गोलको भवति क्षिप्रं सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ (२८।०)

रसपिष्टीकरणगृहीत्वा देवि धान्याम्लमम्लवर्गेण संयुतम् । (२९।१)

क्वाथयित्वाभ्रकं तत्तु स्नुहीक्षीरेण मर्दयेत् ॥ (२९।२)

आरण्यगोमयेनैव कपोताख्यं पुटं ततः ॥ (३०।०)

कदलीकन्दनिर्यासैर्मूलकन्दरसेन च । (३१।१)

काकमाची च मीनाक्षी अपामार्गो मुनिस्तथा ॥ (३१।२)

एरण्डमार्द्रकं चैव मेघनादा पुनर्नवा । (३२।१)

एकैकस्य द्रवैरेव पुटैकैकं प्रदापयेत् ॥ (३२।२)

वज्रीक्षीरेण संयुक्तं दोलायन्त्रेण पाचयेत् । (३३।१)

छायाशुष्कं ततः कृत्वा चणकाम्लेन संयुतम् ॥ (३३।२)

नवसारं च कासीसं वचां निम्बं तथैव च । (३४।१)

अभ्रस्य षोडशांशेन एकैकं तत्र निक्षिपेत् ॥ (३४।२)

निधाय ताम्रपात्रे तु घर्षयेत्तच्च सुव्रते । (३५।१)

नववारं ततो देवि लोहपात्रे तु जारयेत् ॥ (३५।२)

रसेन सह देवेशि चणकाम्लेन काञ्जिकम् । (३६।१)

मृद्वग्निना तु निष्क्वाथ्यं प्रहरार्धेन जायते ॥ (३६।२)

सोमवल्लीरसैः पिष्ट्वा व्योम सौवर्चलान्वितम् । (३७।१)

शनैः शनैर्हंसपाद्या दापयेच्च पुटत्रयम् ॥ (३७।२)

सोमवल्लीरसेनैव सप्तवारं च दापयेत् । (३८।१)

पातयेन्मृन्मये भाण्डे रसेन सह संयुतम् ॥ (३८।२)

मूलं सितेषुपुङ्खाया गव्यक्षीरेण घर्षयेत् । (३९।१)

कल्केन लेपयेत् सूतं गगनं च तदूर्ध्वगम् ॥ (३९।२)

तापयेद्रवितापेन निर्मुखं ग्रसते क्षणात् । (४०।१)

जायते पिष्टिका शीघ्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ (४०।२)

रसचारणतिलपर्णीरसेनैव गगनं भावयेत् प्रिये । (४१।१)

मर्दनाज्जायते पिष्टी नात्र कार्या विचारणा ॥ (४१।२)

मुण्डीनिर्यासके नागं बहुशस्तु निषेचयेत् । (४२।१)

तेनाभ्रकं तु संप्लाव्य भूयोभूयः पुटे दहेत् ॥ (४२।२)

चित्रकार्द्रकमूलानामेकैकेन तु सप्तधा । (४३।१)

प्लावितव्यं प्रयत्नेन गन्धकाभ्रकचूर्णकम् ॥ (४३।२)

नागशुण्डीरसस्तन्यरजोलुङ्गाम्लभावितम् । (४४।१)

षोडशांशेन तद्वत्तं दोलायां तु चरेद्रसः ॥ (४४।२)

चतुःषष्टिगुणं देवि द्वात्रिंशद्गुणमेव वा । (४५।१)

अथवा षोडशगुणं तथाष्टगुणमेव वा । (४५।२)

चतुर्गुणं वा द्विगुणं समं वा चारयेत् प्रिये ॥ (४५।३)

अभ्रसत्त्वचारणपरम् अभ्रकसत्त्वस्य जारणं शृणु पार्वति ॥ (४६।०)

व्योमसत्त्वं समांशेन ताप्यसत्त्वेन संयुतम् । (४७।१)

स खल्वेवं चरेद्देवि गर्भद्रावी भवेद्रसः ॥ (४७।२)

द्रवीकरण वोन् वेर्स्छ्। अभ्र-वेर्बिन्दुन्गेन्नागाभ्रं देवि वङ्गाभ्रं तीक्ष्णाभ्रं भास्कराभ्रकम् । (४८।१)

ताराभ्रं देवि हेमाभ्रं रसगर्भेण जारयेत् ॥ (४८।२)

पूर्वाभिषेकयोगेन गर्भे द्रवति मर्दनात् ॥ (४९।०)

ग्रासमान (?)चतुःषष्ट्यंशकः पूर्वः द्वात्रिंशांशो द्वितीयकः । (५०।१)

तृतीयः षोडशांशस्तु चतुर्थो ऽष्टांश एव च ॥ (५०।२)

पञ्चमस्तु चतुर्थांशः षष्ठो द्व्यंशः प्रकीर्तितः । (५१।१)

ग्रासो रसस्य दातव्यः ससत्त्वस्याभ्रकस्य च ॥ (५१।२)

त्रन्स्ड़ोर्मतिओन् देस् क़ुएच्क्सिल्बेर्स् दुर्छ् वेर्स्छ्। ग्रासस्चतुःषष्ट्यंशके ग्रासे दण्डधारी भवेद्रसः । (५२।१)

जलौकावद्द्वितीये च ग्रासयोगे सुरेश्वरि ॥ (५२।२)

ग्रासेन तु तृतीयेन काकविष्ठासमो भवेत् । (५३।१)

ग्रासेन तु चतुर्थेन दधिमण्डसमो भवेत् ॥ (५३।२)

पञ्चमे चरिते ग्रासे नवनीतसमो भवेत् । (५४।१)

षष्ठे तु गोलकाकारः क्रमाज्जीर्णस्य लक्षणम् ॥ (५४।२)

वासनामुख (???)काञ्जिकेन निषिक्तेन रक्तव्योम शतप्लुतम् । (५५।१)

खल्लान्तश्चारयेत्तच्च शुल्ववासनया सह ॥ (५५।२)

चारण(-मुख??)हेम तारं च संघृष्य खल्ले तत्र रसं न्यसेत् । (५६।१)

काञ्जीसहितकासीसं सिन्धुना चरते रसः ॥ (५६।२)

रसचारणहेम सीसं तु संघृष्य रसं तत्र प्रदापयेत् । (५७।१)

नागहेमयुतं व्योम समजीर्णं द्रुतं भवेत् । (५७।२)

अभ्रकोपरसान् क्षिप्रं मुखेनैव चरत्ययम् ॥ (५७।३)

रसद्रावणतारं वङ्गं च संघृष्य रसं तत्र प्रदापयेत् । (५८।१)

नागहेमयुतं व्योम समजीर्णं द्रुतं भवेत् । (५८।२)

मुखेन चरते व्योम तारकर्मणि शस्यते ॥ (५८।३)

समुखं निर्मुखं वापि यत्नतश्चारयेन्नभः ॥ (५९।०)

प्रोचेस्सिन्ग् अड़्तेर् जारणचारणां त्रिविधामेवं कृत्वा गर्भद्रुतिं रसे । (६०।१)

जारयेत् स्वेदयेत् पिण्डं परिणामक्रमैस् त्रिभिः ॥ (६०।२)

दण्डधारि-।जीर्णग्रासरसकट्वम्लक्षारगोमूत्रस्नुहीक्षीरैः प्रलेपितम् । (६१।१)

बहिश्च बद्धं वस्त्रेण भूयो ग्रासं निवेदितम् । (६१।२)

क्षारारनालतैलेषु स्वेदयेन्मृदुनाग्निना ॥ (६१।३)

क्रमेणानेन देवेशि जार्यते दिवसैस् त्रिभिः । (६२।१)

यन्त्राद् उद्धृतमात्रं तु लोहपात्रे स्थितं रसम् ॥ (६२।२)

कोष्णेन काञ्जिकेनादौ क्षालितं वस्त्रगालितम् । (६३।१)

पात्रे सुखोष्णहस्तेन यावत् शेषं विमर्दयेत् ॥ (६३।२)

चतुर्गुणेन वस्त्रेण पीडितो निर्मलश्च सः ॥ (६४।०)

गालनक्रियया ग्रासे सति निष्पेषनिर्गते । (६५।१)

स भवेद्दण्डधारी च जीर्णग्रासस्तथा रसः ॥ (६५।२)

अक्तिओन्, wएन्न् केइन् जारण एइन्त्रित्तजीर्णे पाचयेत् पिष्टीं स्वेदयेन्मर्दयेत्तथा । (६६।१)

वेतसाम्लप्रयोगेण जीर्णे ग्रासं तु दापयेत् ॥ (६६।२)

जारण -> वेध-ड़्￤हिग्केइत् वोन् क़ुएच्क्सिल्बेरिष्टिकागुडदग्धोर्णाराजीसैन्धवधूमजैः । (६७।१)

षोडशांशैः स धान्याम्लैः मर्द्यः स्वेद्यश्च पारदः ॥ (६७।२)

निर्मलीकरणार्थं तु ग्रासे ग्रासे पुनः पुनः । (६८।१)

जीर्णाभ्रो जीर्णबीजोऽपि रागान् गृह्णाति निर्मलः ॥ (६८।२)

क्रमेणानेन दोलायां चार्यं ग्रासचतुष्टयम् । (६९।१)

ततः कच्छपयन्त्रेण ज्वालनं बन्धनं क्रमात् ॥ (६९।२)

ऊर्ध्वाधश् चाष्टमांशेन विडं दत्त्वापि जारयेत् । (७०।१)

समजीर्णाभ्रकः सूतः शतवेधी भवेत् प्रिये ॥ (७०।२)

सहस्रवेधी द्विगुणे त्रिगुणे ऽयुतवेधकः । (७१।१)

चतुर्गुणे लक्षवेधी स भवेद् भूचरो रसः ॥ (७१।२)

जीर्णे पञ्चगुणे देवि ब्रह्मायुर्जायते रसः । (७२।१)

आयुस्तु षड्गुणे विष्णोः कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (७२।२)

अभ्रजारणेन दोषनाशःरसस्य सर्वदोषास्तु षड्गुणेनाभ्रकेन तु । (७३।१)

जीर्णेन नाशमायान्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ (७३।२)

रसराजे यदा जीर्णं षड्गुणं गगनं प्रिये । (७४।१)

तदा ग्रसति लोहानि त्यजेच्च गतिमात्मनः ॥ (७४।२)

पञ्चावस्थाधूमश् चिटिचिटिश्चैव मण्डूकप्लुतिरेव च । (७५।१)

सकम्पश्च विकम्पश्च पञ्चावस्था रसस्य तु ॥ (७५।२)

अभ्रजीर्णरसस्य लक्षणम्कपिलो ऽथ निरुद्गारिविप्लुषश् चैव मुञ्चति । (७६।१)

अग्नौ तिष्ठति निष्कम्पो व्योमजीर्णस्य लक्षणम् ॥ (७६।२)

जारण उन्द् लेबेन्सल्तेर् वोन् क़ुएच्क्सिल्बेर्समजीर्णो भवेद् बालो यौवनस्थश्चतुर्गुणम् । (७७।१)

वृद्धस्तु षड्गुणं जीर्णः कुर्यात् कर्म पृथक् पृथक् ॥ (७७।२)

बालस्तु पत्त्रलेपेन कल्कयोगेन यौवनः । (७८।१)

वृद्धो विध्यति लोहानि जारितः सारितोऽथवा ॥ (७८।२)

कुमारस्तु रसो देवि न समर्थो रसायने । (७९।१)

यौवनस्थो रसो देवि क्षमो देहस्य रक्षणे ॥ (७९।२)

जरावस्थो रसो यश्च देहे लोहेन संक्रमेत् । (८०।१)

प्रतिनिधिद्रव्यानिअभावेऽभ्रकसत्त्वस्य कान्तसत्त्वं प्रदापयेत् ॥ (८०।२)

कान्तस्य चाप्यभावे तु तीक्ष्णलोहं तु दापयेत् । (८१।१)

अनेन क्रमयोगेन सर्वसत्त्वानि जारयेत् ॥ (८१।२)

एकोऽपि हेमसंयुक्तश्चामीकरकरः क्षणात् । (८२।१)

जारण मित् गन्धगन्धकात् परतो नास्ति रसेषूपरसेषु वा ॥ (८२।२)

पूर्वोक्तयन्त्रयोगेन द्विर् अष्टगुणगन्धकम् । (८३।१)

अथवा द्वादशगुणं षड्गुणं वापि जारयेत् ॥ (८३।२)

माक्षिकं सत्त्वमादाय पादांशेन तु जारयेत् । (८४।१)

ततोऽपि सर्वसत्त्वानि द्रावयेत् सूतगर्भतः ॥ (८४।२)

वेर्ह्￤ल्त्निस् वोन् ह्ग्, गोल्द् उन्द् ड़ेउएर्हेमपावकयोः सख्यं तथा काञ्चनसूतयोः । (८५।१)

वह्निसूतकयोर् वैरं तयोर्मित्रेण मित्रता ॥ (८५।२)

हेमजारणअग्निको यवचिञ्चा च वसुहट्टश्च रागिणी । (८६।१)

दोलास्वेदेन तत् पक्वं हेमजारणमुत्तमम् ॥ (८६।२)

हेमजारणपलाशभस्मापामार्गो यवक्षारश्च काञ्जिकम् । (८७।१)

सौवर्चलं च कासीसं सामुद्रं सैन्धवं तथा ॥ (८७।२)

आसुरी टङ्कणश्चैव नवसारस्तथैव च । (८८।१)

कर्पूरश्चैव माक्षीकं समभागानि कारयेत् ॥ (८८।२)

स्नुह्यर्कदुग्धैर्देवेशि मूषालेपं तु कारयेत् । (८९।१)

विडचूर्णं ततो दत्त्वा कनकं जारयेत् प्रिये ॥ (८९।२)

भूचरजारणशृणु देवि प्रवक्ष्यामि भूचराख्यं तु जारणम् ॥ (९०।०)

कृष्णं पीतं रक्तमभ्रं शुल्वे तीक्ष्णे च मेलयेत् ॥ (९१।०)

शुल्वे तीक्ष्णं यदा चूर्णं द्वाविंशतिगुणं प्रिये । (९२।१)

गन्धनागं ततोऽर्धं तु क्रमेणैव तु मेलयेत् ॥ (९२।२)

हेम्ना तु सह दातव्यं सूतकैकेन षोडश । (९३।१)

गन्धनागं यदा जीर्णं तदा बद्धो भवेद्रसः । (९३।२)

हेम्नि जीर्णे ततोऽर्धेन मृतलोहेन रञ्जयेत् ॥ (९३।३)

बद्धरागकरणगन्धकेन हतं शुल्वं माक्षिकं दरदायसम् । (९४।१)

पुटेन मारयेच्छुद्धं हेम दद्यात् तु षड्गुणम् ॥ (९४।२)

सूतके हेमबीजं च यदा जीर्णं चतुर्गुणम् । (९५।१)

बद्धरागं विजानीयात् हेमाभो जायते रसः ॥ (९५।२)

कोटिवेधिरसकरणसारणायन्त्रमध्यस्थं तेनैव सह सारयेत् । (९६।१)

त्रिभागसारितं कृत्वा पुनस्तत्रैव जारयेत् ॥ (९६।२)

जारितः सारितश्चैव पुनर्जारितसारितः । (९७।१)

सप्तशृङ्खलिकायोगात् कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (९७।२)

खेचरजारणभूचरी जारणा प्रोक्ता खेचरीं जारणां शृणु ॥ (९८।०)

हीरमुख्यानि रत्नानि रसोच्छिष्टानि कारयेत् । (९९।१)

कटुतुम्बस्य बीजानि तस्यार्धेन तु दापयेत् ॥ (९९।२)

महाजारणमित्युक्तं कल्कं कुर्याद्विचक्षणः । (१००।१)

वज्रमूषामुखे चैव तन्मध्ये स्थापयेद्रसम् ॥ (१००।२)

कतकं कनकं चैवम् एकीकृत्य च मर्दयेत् । (१०१।१)

पद्मरागं प्रयत्नेन रसे ग्रासं तु दापयेत् ॥ (१०१।२)

एकादशगुणं यावत् पद्मरागं तु सूतके । (१०२।१)

रागजीर्णस्तु देवेशि लिङ्गाकारो भवेद्रसः ॥ (१०२।२)

रक्षितव्यं प्रयत्नेन लोकपालाष्टकेन च । (१०३।१)

षड्भागं सूतकेन्द्रस्य तेषु सर्वेषु दापयेत् ॥ (१०३।२)

भक्षितव्यं प्रयत्नेन नत्वा च गुरुदेवयोः । (१०४।१)

सर्वसिद्धान्नमस्कृत्य देवताश्च विशेषतः ॥ (१०४।२)

मूर्छाङ्गदाहश्च ततो जायते नात्र संशयः । (१०५।१)

आत्मानमुत्थितं पश्येत् दिव्यतेजोमहाबलम् ॥ (१०५।२)

शङ्खकाहलनिर्घोषैः सिद्धविद्याधरैः सह । (१०६।१)

इच्छया विचरेल्लोकान् कामरूपी विमानगः ॥ (१०६।२)

देवाश्च यत्र लीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (१०७।०)

जारण: कुप्ड़ेर् -> गोल्द्पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि जारणायोगमुत्तमम् ॥ (१०८।०)

सुघृष्टं पाचितं सूतं सर्वदोषोज्झितं ततः । (१०९।१)

शाकपल्लवसारेण विष्णुक्रान्तारसेन च ॥ (१०९।२)

पलाशपुष्पतोयेन भावितं गन्धकं समम् । (११०।१)

समं कृष्णाभ्रसत्त्वं च रसकं चाष्टकं गुणम् ॥ (११०।२)

तीक्ष्णशुल्वोरगं चैव कूर्मयन्त्रेण जारयेत् । (१११।१)

काञ्चनं जारयेत् पश्चात् विडयोगेन पार्वति ॥ (१११।२)

ततः सिद्धं विजानीयात् द्वैधं शुल्वस्य दापयेत् । (११२।१)

कर्मसंख्याप्रमाणेन नागो भवति काञ्चनम् ॥ (११२।२)

रसजारणअतः परं प्रवक्ष्यामि जारणाक्रममुत्तमम् ॥ (११३।०)

बीजचूर्णानि तैलेन भावयित्वा पुनः पुनः । (११४।१)

षोडशांशेन तद्ग्रासमङ्गुल्या मर्दयेच्छनैः ॥ (११४।२)

आर्द्रकादि ततो योगाद् दातव्यं षोडशांशतः । (११५।१)

भूर्जे दत्त्वा ततो देयं दोलायन्त्रे विनिक्षिपेत् ॥ (११५।२)

अहोरात्रेण तद्बीजं सूतको ग्रसति प्रिये । (११६।१)

तमुद्धृत्य रसं देवि खल्ले संमर्दयेत्ततः ॥ (११६।२)

ततो यन्त्रे विनिक्षिप्य दिवारात्रं दृढाग्निना । (११७।१)

तप्तं समुद्धृतं यन्त्रात् तप्तखल्ले विमर्दयेत् ॥ (११७।२)

मर्दयित्वाभ्रके पिण्डं क्षिप्त्वा तत्र पुटं ददेत् । (११८।१)

ततो गर्भे पतत्याशु जारयेत् तत् सुखेन तु ॥ (११८।२)

दोलायन्त्रे ततो दत्त्वा आर्द्रपिण्डेन संयुतम् । (११९।१)

तृतीये दिवसे सूतो जरते ग्रसते ततः ॥ (११९।२)

समजीर्णं ततो यावत् दोलायन्त्रे विचक्षणः । (१२०।१)

पश्चात् कच्छपयन्त्रेण समजीर्णं तु पार्वति । (१२०।२)

तं ग्रासद्वादशांशेन कच्छपेन तु जारयेत् ॥ (१२०।३)

प्राग्वदार्द्रकयोगं च गर्भद्रावणमेव च । (१२१।१)

पश्चात्तं देवि निक्षिप्य पुटं दद्याद्विचक्षणः ॥ (१२१।२)

अष्टांशेन ततो ग्रासं गर्भद्रावं च पूर्ववत् । (१२२।१)

कन्दोदरे सूरणस्य तं विनिक्षिप्य सूतकम् । (१२२।२)

पुटेत्तु जारितस्तावत् यावत् कन्दो न दह्यते ॥ (१२२।३)

पादांशेन तु मूषाया ग्रासः सूते विधीयते । (१२३।१)

पूर्ववच्च विडं दद्यात् गर्भद्रावणमेव च ॥ (१२३।२)

एवं चतुर्गुणे जीर्णे सूतको बलवान् भवेत् । (१२४।१)

ततः शलाकया ग्रासान् अग्निस्थो ग्रसते रसः ॥ (१२४।२)

ततो रत्नानि जार्याणि वक्ष्यमाणक्रमेण तु ॥ (१२५।०)

रसजारणअभ्रकं भ्रामकं चैव शङ्खनाभिं तथैव च । (१२६।१)

रसानुपरसान् दत्त्वा महाजारणसंयुतान् ॥ (१२६।२)

वज्रकन्दं वज्रलता मेषशृङ्ग्यमृतायसम् । (१२७।१)

कटुतुम्बस्य बीजानि मृतलोहानि पाचयेत् ॥ (१२७।२)

सर्वाणि समभागानि शिखिशोणितमात्रितम् । (१२८।१)

तावत्तं मर्दयेत् प्राज्ञो यावत् कर्म दृढं भवेत् ॥ (१२८।२)

मूषा वल्लाकृतिश्चैव कर्तव्या छादनैः सह । (१२९।१)

तन्मध्ये स्थापयेत् सूतम् अधोवातेन धामयेत् ॥ (१२९।२)

आदौ तत्रैव दातव्यं वज्रमौषधलेपितम् । (१३०।१)

गृह्यते को ऽत्र संदेहो यथा तीव्रे हुताशने ॥ (१३०।२)

कुलिशेन पुटे दग्धे कर्ष्वग्नौ तेन मर्दयेत् । (१३१।१)

यावदेकादशगुणं कुलिशं जारयेत् पुनः ॥ (१३१।२)

रसजारणसुदग्धशङ्खनाभिश्च मातुलुङ्गरसप्लुतः । (१३२।१)

मुक्ताफलं ततो देयं वज्रजीर्णे तु सूतके ॥ (१३२।२)

अनेन क्रमयोगेन ह्य् एकादशगुणं भवेत् । (१३३।१)

महारागकल्पना (?)केवलं शिखिपित्तं च नीलीनिर्यासमिश्रितम् ॥ (१३३।२)

नीलोत्पलानि लिप्तानि प्रक्षिप्तानि तु सूतके । (१३४।१)

रसे कल्पेन्महारागान् हीनरागान् परित्यजेत् ॥ (१३४।२)

रत्नद्रावणरक्तानि शिखिपित्तं च महारत्नसमन्वितम् । (१३५।१)

सद्रत्नं लेपयेत्तेन प्रद्रवेत् रसमध्यतः ॥ (१३५।२)

रसरञ्जनरजनीं चैव कुष्ठं च ब्रह्मनिर्यासभावितम् । (१३६।१)

जारणं पुष्परागस्य तेनैव सह दापयेत् ॥ (१३६।२)

बहुरत्नेषु जीर्णेषु भृङ्गरागेषु सुव्रते । (१३७।१)

रसेन्द्रो दृश्यते देवि नीलपीतारुणच्छविः ॥ (१३७।२)

स्वर्णरञ्जनशुद्धानि हेमपत्त्राणि शतांशेन तु लेपयेत् । (१३८।१)

पुटेन मारयेदेतदिन्द्रगोपनिभं भवेत् ॥ (१३८।२)

संस्पर्शाद्वेधयेत्सर्वमिदं हेम मृतं प्रिये । (१३९।१)

धूमवेधिकरणत्रिभागं सूतकेन्द्रस्य तेनैव सह सारयेत् ॥ (१३९।२)

मूषामध्यस्थिते तस्मिन् पुनस्तेनैव जारयेत् । (१४०।१)

धूमवेधी भवेद्देवि पुनः सारितजारितः ॥ (१४०।२)

अनेन क्रमयोगेन यदि जीर्णा त्रिशृङ्खला । (१४१।१)

वेधयेन्नात्र संदेहो गिरिपातालभूतलम् ॥ (१४१।२)

पार्श्वज्योतिः प्रदृश्येत चोर्ध्वं नैव तु दृश्यते । (१४२।१)

भूचरं तं विजानीयात् रसेन्द्रं नात्र संशयः ॥ (१४२।२)

तेनाश्रान्तगतिर्देवि योजनानां शतं व्रजेत् । (१४३।१)

दिव्यतेजा महाकायो दिव्यदृष्टिर् महाबलः ॥ (१४३।२)

सर्वरोगविनिर्मुक्तो जीवेदाचन्द्रतारकम् । (१४४।१)

तस्य मूत्रपुरीषं तु सर्वलोहानि विध्यति ॥ (१४४।२)

रसबन्धनसमजीर्णेन वज्रेण हेम्ना च सहितेन च । (१४५।१)

अग्निस्थो जारयेल्लोहान् बन्धमायाति सूतकः ॥ (१४५।२)

सहस्रादिवेधकरणसारयेत्तेन बीजेन सहस्रमपि वेधयेत् । (१४६।१)

सारितं जारयेत् पश्चात् लेप्यं क्षेप्यं सहस्रशः ॥ (१४६।२)

सारयेत् तेन बीजेन लक्षवेधमवाप्नुयात् । (१४७।१)

अनेन क्रमयोगेन कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (१४७।२)

रसबन्धनकेवलं तु यदा वज्रं समजीर्णं तु जारयेत् । (१४८।१)

बद्धः सूतस्तदा ज्ञेयो निष्कम्पो निरुपद्रवः ॥ (१४८।२)

अग्निस्थो जायते सूतः शलाकां ग्रसते क्षणात् । (१४९।१)

सर्वग्रासिरसःहठाग्निना धाम्यमानो ग्रसते सर्वमादरात् ॥ (१४९।२)

चरते जरते सूत आयुर्द्रव्यप्रदायकः । (१५०।१)

रसबन्धनमूषास्थं धमयेत् सूतं हठाग्नौ नैव कम्पते ॥ (१५०।२)

जारयेत् सर्वरत्नानि बद्धः खेचरतां नयेत् । (१५१।१)

इति लोहेऽष्टगुणिते जीर्णे स्याद् रसबन्धनम् ॥ (१५१।२)

निर्वाणदायकरसःलोहानि सत्त्वं त्रिगुणं द्विगुणं कनकं तथा । (१५२।१)

धूमावलोकवेधी स्यात् भवेन्निर्वाणदो रसः ॥ (१५२।२)

कोटिवेधिरसःआदावष्टगुणं जार्यं व्योमसत्त्वं महारसम् । (१५३।१)

समं हेम दशांशेन वज्ररत्नानि जारयेत् ॥ (१५३।२)

सर्वं च जारयेद्वज्रं तदासौ खेचरो रसः । (१५४।१)

भ्रमेत् प्रदक्षिणावर्तः कोटिवेधी च जायते ॥ (१५४।२)

रसक्रमजारण मित् ब्लेइसमे तु पन्नगे जीर्णे दशवेधी भवेद्रसः । (१५५।१)

द्विगुणे शतवेधी स्यात् त्रिगुणे तु सहस्रकम् ॥ (१५५।२)

चतुर्गुणेऽयुतं देवि क्रमेणानेन वर्धयेत् । (१५६।१)

उत्तरोत्तरवृद्ध्या तु जारयेत् तत्र पन्नगम् ॥ (१५६।२)

कुटिलं पन्नगं जार्यं तत्र संख्याक्रमेण तु । (१५७।१)

तद्वादमेति देवेशि कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (१५७।२)

शिव त्￶तेत् रुरु मित् एइनेम् प्र्￤परिएर्तेन् त्रिशूलरुरुणा दानवेन्द्रेण भक्षितो भस्मसूतकः । (१५८।१)

जारितं द्वादशगुणं यत्र तीक्ष्णं सुरेश्वरि ॥ (१५८।२)

भक्षयित्वा पलैकं तु दानवो बलदर्पितः । (१५९।१)

जगदुत्पाटितं तेन कैलासोऽपि च चूर्णितः ॥ (१५९।२)

तत्र मया क्षणं ध्यात्वा दृष्ट्वा तन्मायया कृतम् । (१६०।१)

जारितं पन्नगे सूतं समांशं शिलया हतम् ॥ (१६०।२)

तेन सूतेन संलिप्तं त्रिशूलं हिमशैलजे । (१६१।१)

तेन शूलेन निहतो दानवो बलदर्पितः ॥ (१६१।२)

हेमादिजीर्णरसहेम शुल्वं तथा तीक्ष्णं वाजरं पडालकम् । (१६२।१)

रोहणं कान्तलोहं च जारयेत्तत्त्वसंख्यया ॥ (१६२।२)

एकैके रसराजोऽयं बद्धः खेचरतां नयेत् । (१६३।१)

गन्धनागद्रवीकरणगन्धनागे द्रुते देवि जारणां सुकरां शृणु ॥ (१६३।२)

आदौ संशोधितं सूतं रजनीचूर्णसंयुतम् । (१६४।१)

मर्दयेद् यावद् आकृष्णं क्षालयेदुष्णकाञ्जिकैः ॥ (१६४।२)

एवं मुहुर्मुहुर्घृष्टो गन्धनागो द्रुतिं चरेत् ॥ (१६५।०)

गन्धनागद्रुतिनागस्य मूत्रे देवेशि वत्सस्य महिषस्य वा । (१६६।१)

आवर्त्यावर्त्य भुजगं सप्त वारान् निषेचयेत् ॥ (१६६।२)

कृत्वा कण्टकवेध्यानि तस्य पत्त्राणि सुन्दरि । (१६७।१)

चतुर्थांशप्रमाणेन गन्धकस्य तु योजयेत् ॥ (१६७।२)

प्रसार्य लाक्षापटलं रोमाणि तदनन्तरम् । (१६८।१)

ऊर्ध्वं गन्धकचूर्णं च ततो नागदलं तथा ॥ (१६८।२)

गन्धकं नरलोमानि लाक्षायाः पटलं क्रमात् । (१६९।१)

ऊर्ध्वं प्रसार्य संस्थाप्य सूत्रैर्वर्तिं तु कारयेत् ॥ (१६९।२)

करञ्जतैलमध्ये तु दशरात्रं निधापयेत् । (१७०।१)

दीप्ताग्रभागां तां वर्तिं संडश्या तु विधारयेत् ॥ (१७०।२)

तां द्रुतिं पातयेत्पात्रे सौवीरटङ्कणान्विते । (१७१।१)

काचकूप्याश्च मध्ये तु तत्तैलं स्थापयेत् प्रिये ॥ (१७१।२)

रसजारणकृत्वा गोस्तनमूषायां लिप्तायां शिलया रसम् । (१७२।१)

चतुःषष्ट्यादिभागेन ज्ञात्वा देवि बलाबलम् ॥ (१७२।२)

गन्धनागद्रुतिं दत्त्वा तां मूषां सुरवन्दिते । (१७३।१)

गर्ते गोमयसम्पूर्णे विन्यस्य पुटपाचनम् । (१७३।२)

दद्यात् करीषतुषयोः प्रसृतिद्वितयेन च ॥ (१७३।३)

दद्यादजीर्णशङ्कायां सिंहवल्लीरसस्य तु । (१७४।१)

चतुर्बिन्दून् पुटे प्राग्वदेवं प्रतिदिनं भवेत् ॥ (१७४।२)

जारणात्रिगुणात् सूतो भवेज्जम्बूफलप्रभः ॥ (१७५।०)

माक्षिकरञ्जनमाक्षिकं सत्त्वम् अल्पाल्पं मृतनागसमन्वितम् । (१७६।१)

मूषागतं भवेद्यावत् काचं दत्त्वाधरोत्तरम् । (१७६।२)

एवं द्वादशवारांस्तु सुध्मातं रञ्जितं भवेत् ॥ (१७६।३)

गर्भद्रुति (१)तेन पक्वं बीजचूर्णं पारदे पादभागिकम् । (१७७।१)

मर्दितं चणकाम्लेन क्षणाद्गर्भद्रुतिर्भवेत् ॥ (१७७।२)

गर्भद्रुति (२)गर्भद्रुतिर्न चेद्देवि वर्णिकाद्वयगन्धयोः । (१७८।१)

रक्तसिन्धूद्भवालर्कटङ्कणाशुगपुङ्खतः । (१७८।२)

कल्केन लिप्तं पुटितं बीजं गर्भे द्रुतं भवेत् ॥ (१७८।३)

बीजे पादार्धतुल्यांशे जीर्णे वेधं करोति सः । (१७९।१)

तारारिष्टकरणदशषोडशभागेन द्वाविंशांशेन च क्रमात् ॥ (१७९।२)

संयोज्य त्रिगुणां रीतिं तारे तारावशेषितैः । (१८०।१)

तारारिष्टम् इदं लिप्त्वा तेन सूतेन वेधयेत् ॥ (१८०।२)

नागाभ्रजारण; त्रन्स्ड़ोर्मतिओन् इन् गोल्दतः परं तु संस्कारं वक्ष्ये नागाभ्रजारणम् । (१८१।१)

करवीरारुणां देवि चूर्णयित्वा मनःशिलाम् ॥ (१८१।२)

भावयेद्विंशतिं वारान् यवचिञ्चारसेन तु । (१८२।१)

तेन कल्केन संलिप्य नागपत्त्रं प्रयत्नतः । (१८२।२)

कर्ष्वनलेन विपचेत् यावत्तत् चूर्णितं भवेत् ॥ (१८२।३)

रसकस्य च भागांस् त्रीन् भागैकं दरदस्य च । (१८३।१)

पेषयेन्मातुलुङ्गेन पादगन्धं शिलाविषम् ॥ (१८३।२)

कल्केनानेन लिप्तायां मूषायां पुटपाचितम् । (१८४।१)

तं नागं धमयेदेवं सप्तधा हेमवद्भवेत् ॥ (१८४।२)

पीताभ्रसत्त्वपातनपीताभ्रकं त्व् एकदलं लिप्तायां मरिचेन तु । (१८५।१)

मूषायां ध्मातमग्न्याभं सौभाञ्जनरसे क्षिपेत् ॥ (१८५।२)

पातयेत्पूर्वविधिना तत् सत्त्वं हेमभासुरम् ॥ (१८६।०)

नागाभ्रनिर्माणपत्त्रं रञ्जितनागस्य सत्त्वं पीताभ्रकस्य च । (१८७।१)

स्त्रीस्तन्यकाचधूमोत्थगुञ्जायस्कान्तटङ्कणैः । (१८७।२)

तुत्थेन संयुतेनैतन्नागाभ्रं द्वंद्वितं भवेत् ॥ (१८७।३)

रसस्वेदनकिंवारनालसिद्धार्थधूमसारेष्टकागुडैः । (१८८।१)

मर्दयेत्त्रिदिनं सूतं दोलायां स्वेदयेत् त्र्यहम् ॥ (१८८।२)

पुनर्नवामेषशृङ्गीसर्पाक्षीकल्कसंयुतम् । (१८९।१)

अथासुरी सिन्धुविषं मरिचैः परिपेषितैः । (१८९।२)

दोलायन्त्रे पुनरपि स्वेदयेद्दिवसत्रयम् ॥ (१८९।३)

नागाभ्रजारणअष्टमांशेन नागाभ्रं चारयित्वा सुरेश्वरि । (१९०।१)

शिलाभागद्वयं चैकं सिन्धुसौवर्चलं भवेत् ॥ (१९०।२)

टङ्कार्धं विषपादं च विडः पिण्डाष्टमांशतः । (१९१।१)

त्रिदिने कच्छपे जार्यमेवं जार्यं तु षड्गुणम् ॥ (१९१।२)

वेध:: तारारिष्ट, लेअद्, चोप्पेर्शैलं तुत्थोरगं ताम्रं तीक्ष्णघोषारकाञ्चनम् । (१९२।१)

क्रमवृद्धम् इदं तुत्थं ताप्यसत्त्वनिपातनात् ॥ (१९२।२)

हेमावशेषं तद्बीजं पादांशं मातुलाम्भसा । (१९३।१)

चारयेद्रसराजस्य जारयेत् कनकान्वितैः ॥ (१९३।२)

ताप्यसौवर्चलशिलागन्धकासीसटङ्कणैः । (१९४।१)

पद्मयन्त्रे निवेश्याथ कीलं दत्त्वा सुरेश्वरि ॥ (१९४।२)

धमेद्दिनत्रयं मन्दं यावद्बीजं द्रुतं भवेत् । (१९५।१)

तमेव समजीर्णं तु वह्नौ निष्कम्पनं रसम् ॥ (१९५।२)

ततः षड्गुणबीजेन सारणा क्रमयोगतः । (१९६।१)

तारारिष्टम् अहिं शुल्बं सहस्रांशेन वेधयेत् ॥ (१९६।२)

रसक्रामणविषगन्धकताप्याभ्रकाकविष्ठा घनध्वनिः । (१९७।१)

सहदेवीवह्निशिखाकल्केन क्रमते रसः ॥ (१९७।२)

रसस्य सप्तावस्थाःमूर्छितो मृतसूतश्च जलूकाबन्ध एव च । (१९८।१)

चतुर्थो मूर्तिबन्धस् तु पट्टबन्धस्तु पञ्चमः । (१९८।२)

भस्मसूतश्च खोटश्च संस्कारात् सप्तधा रसः ॥ (१९८।३)

१। मूर्छितनागवर्णं भवेत् सूतं विहाय घनचापलम् । (१९९।१)

लक्षणं दृश्यते यस्य मूर्छितं तं वदन्ति हि ॥ (१९९।२)

२। मृतसूतआर्द्रत्वं च घनत्वं च तेजोगौरवचापलम् । (२००।१)

यस्यैतानि न दृश्यन्ते तं विद्यान्मृतसूतकम् ॥ (२००।२)

३। जलूकाबन्धनानावर्णं तथा स्वच्छं द्रुतं योनौ जलूकवत् । (२०१।१)

बध्यते सूतकं यच्च जलूकाबन्धलक्षणम् ॥ (२०१।२)

४। मूर्तिबन्धगुरुत्वम् अरुणत्वं च तेजसा सूर्यसंनिभम् । (२०२।१)

शिखिमध्ये धृतं तिष्ठेत् मूर्तिबन्धस्य लक्षणम् ॥ (२०२।२)

शलाकाजारणाद्वापि मूर्तिबन्धत्वमिष्यते ॥ (२०३।०)

४। पट्टबन्धश्वेतं पीतं गुरु तथा मृदु सिक्थकसंनिभम् । (२०४।१)

अग्निमध्ये यदा तिष्ठेत् पट्टबन्धस्य लक्षणम् ॥ (२०४।२)

५। भस्मसूतकृष्णं श्वेतं तथा पीतं नीलं भस्मनिभं तथा । (२०५।१)

चपलत्वं यदा नष्टं भस्मसूतस्य लक्षणम् ॥ (२०५।२)

६। खोट (१)कुक्कुटाण्डनिभं सूतं यदा लवणभेदि च । (२०६।१)

आवर्तते रसस्तद्वत् खोटकस्य च लक्षणम् ॥ (२०६।२)

६। खोट (२)अथवा छेदने स्निग्धं रश्मिना मृदुना द्रवेत् । (२०७।१)

अक्षयं कठिनं श्वेतं खोटबन्धस्य लक्षणम् ॥ (२०७।२)

खोटादयस्तु ये पञ्च विहाय जलुकाकृति । (२०८।१)

हठाग्नौ धामिताः सन्ति न तिष्ठत्येव मूर्छितः ॥ (२०८।२)

वेध बेइ रञ्जितरसतरुणादित्यसंकाशो नानावर्णः सुरेश्वरि । (२०९।१)

वेधयेद्देहलोहानि रञ्जितो रसभैरवः ॥ (२०९।२)

रससंस्कारक्रमःशोधनं सूतकस्यादौ ग्रासमानमतः परम् । (२१०।१)

जारणं व्योमसत्त्वस्य सर्वसत्त्वस्य जारणम् ॥ (२१०।२)

गर्भबाह्यद्रुतिः पश्चात् सुवर्णस्य तु जारणम् । (२११।१)

दिव्यौषधिपुटः पश्चात् रत्नबन्धमतः परम् ॥ (२११।२)

रञ्जनं च ततो देवि जारणा चानुसारणा । (२१२।१)

क्रामणं च ततो देयं सूतकस्य विचक्षणैः ॥ (२१२।२)

एवं क्रमं तु यो वेत्ति तस्य सिद्धिर्न संशयः ॥ (२१३।०)

रेलिगि￶से ड़्रुछ्त् वोन् वेधवेधकं यस्तु जानाति देहे लोहे रसायने । (२१४।१)

तस्य जन्म जरा व्याधिर्नश्यत्येव न संशयः ॥ (२१४।२)

देहे तु पञ्चरत्नानि नागं वङ्गं तथायसम् । (२१५।१)

क्रामणं रसराजस्य भेषजं व्याधिनाशनम् ॥ (२१५।२)

रस ओह्ने क्रामण इस्त् wइर्कुन्ग्स्लोसौषधैः क्रमते सूतो योगशक्तिक्रमेण तु । (२१६।१)

क्रमते व्याधिसंघाते ग्रसते दुष्टम् आमयम् ॥ (२१६।२)

तस्य तु क्रामणं ज्ञात्वा ततो वैद्यैरुपाचरेत् । (२१७।१)

क्रामणेन विना सूतो न क्रमेत् न च वेधयेत् । (२१७।२)

देहलोहामयान् सर्वान् वृथा स्यात् केवलं श्रमः ॥ (२१७।३)

यस्य रोगस्य यो योगस्तेनैव सह योजयेत् । (२१८।१)

रसेन्द्रो हरति व्याधीन् नरकुञ्जरवाजिनाम् ॥ (२१८।२)

आरोटो बलमाधत्ते मूर्छितो व्याधिनाशनः । (२१९।१)

बद्धेन खेचरीसिद्धिः मारितेनाजरामरः ॥ (२१९।२)

विशेषाद् व्याधिशमनो गन्धकेन तु मूर्छितः । (२२०।१)

ओषध्या घातितः सूतो यथा भूयो न जीवति ॥ (२२०।२)

स हि क्रामति लोहेषु तेन कुर्याद्रसायनम् । (२२१।१)

तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ (२२१।२)