रसार्णवRasārṇava

RArṇ, 2

2 of 18 · 286 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीदेव्युवाच । (१।१)

śrīdevyuvāca |

1.2१.२

रसोपदेशदाता च कथं स्याद्वद मे प्रभो । (१।२)

rasopadeśadātā ca kathaṃ syādvada me prabho |

1.3१.३

शिष्यश्चैव कथं देव रसानुष्ठानतत्परः ॥ (१।३)

śiṣyaścaiva kathaṃ deva rasānuṣṭhānatatparaḥ ||

2.1२.१

श्रीभैरव उवाच । (२।१)

śrībhairava uvāca

2.2२.२

निस्पृहो निरहंकारो लोभमायाविवर्जितः । (२।२)

nispṛho nirahaṃkāro lobhamāyāvivarjitaḥ |

2.3२.३

कुलमार्गरतो नित्यं गुरुपूजारतश्च यः ॥ (२।३)

kulamārgarato nityaṃ gurupūjārataśca yaḥ ||

3.1३.१

दान्तः शिष्योपदेशज्ञः शक्तिमान् गतमत्सरः । (३।१)

dāntaḥ śiṣyopadeśajñaḥ śaktimān gatamatsaraḥ |

3.2३.२

धर्मज्ञः सत्यवाक् दक्षः शीलवान् गुणवान् शुचिः ॥ (३।२)

dharmajñaḥ satyavāk dakṣaḥ śīlavān guṇavān śuciḥ ||

4.1४.१

अनेकरसशास्त्रज्ञो रसमण्डपकोविदः । (४।१)

anekarasaśāstrajño rasamaṇḍapakovidaḥ |

4.2४.२

रसदीक्षाविधानज्ञो यन्त्रौषधिमहारसान् ॥ (४।२)

rasadīkṣāvidhānajño yantrauṣadhimahārasān ||

5.1५.१

रागसंख्यां बीजकलां द्वंद्वमेलापनं विडम् । (५।१)

rāgasaṃkhyāṃ bījakalāṃ dvaṃdvamelāpanaṃ viḍam |

5.2५.२

रञ्जनं सारणं तैलं दलानि क्रामणानि च ॥ (५।२)

rañjanaṃ sāraṇaṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca ||

6.1६.१

वर्णोत्कर्षं मृदुत्वं च जारणां बालबद्धयोः । (६।१)

varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇāṃ bālabaddhayoḥ |

6.2६.२

खेचरीं भूचरीं चैव यो वेत्ति स गुरुर्मतः ॥ (६।२)

khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururmataḥ ||

7.1७.१

देशकालक्रियाभिज्ञो दयादाक्षिण्यसंयुतः । (७।१)

deśakālakriyābhijño dayādākṣiṇyasaṃyutaḥ |

7.2७.२

लोभमायाविनिर्मुक्तो मन्त्रानुष्ठानतत्परः ॥ (७।२)

lobhamāyāvinirmukto mantrānuṣṭhānatatparaḥ ||

8.1८.१

सामुद्रलक्षणोपेतो गम्भीरो गुरुवत्सलः । (८।१)

sāmudralakṣaṇopeto gambhīro guruvatsalaḥ |

8.2८.२

देवाग्नियोगिनीचक्रकुलपूजारतः सदा । (८।२)

devāgniyoginīcakrakulapūjārataḥ sadā |

8.3८.३

शिष्यो विनीतस्तन्त्रज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ (८।३)

śiṣyo vinītastantrajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ ||

9.1९.१

ये नराः कुम्भकुद्दालध्वजशङ्खादिलाञ्छितैः । (९।१)

ye narāḥ kumbhakuddāladhvajaśaṅkhādilāñchitaiḥ |

9.2९.२

करैरधिष्ठिता देवि योज्यास् ते निधिसाधने ॥ (९।२)

karairadhiṣṭhitā devi yojyās te nidhisādhane ||

10.1१०.१

बलवन्तो महासत्त्वाः कृष्णरक्तविलोचनाः । (१०।१)

balavanto mahāsattvāḥ kṛṣṇaraktavilocanāḥ |

10.2१०.२

वक्रघोणाः सदा क्रूराः प्रशस्ता बिलसाधने ॥ (१०।२)

vakraghoṇāḥ sadā krūrāḥ praśastā bilasādhane ||

11.1११.१

निर्मांसमूर्धपिण्डीकान् रक्तकेशान् गतालसान् । (११।१)

nirmāṃsamūrdhapiṇḍīkān raktakeśān gatālasān |

11.2११.२

कठिनान् उष्णपादांश्च धातुवादे नियोजयेत् ॥ (११।२)

kaṭhinān uṣṇapādāṃśca dhātuvāde niyojayet ||

12.1१२.१

आदौ परीक्षयेद्देवि साधकान् सुसमाहितान् । (१२।१)

ādau parīkṣayeddevi sādhakān susamāhitān |

12.2१२.२

ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्चानुक्रमेण तु ॥ (१२।२)

brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān śūdrāṃścānukrameṇa tu ||

13.1१३.१

जितेन्द्रियाः क्लेशसहा नित्योद्यमसमन्विताः । (१३।१)

jitendriyāḥ kleśasahā nityodyamasamanvitāḥ |

13.2१३.२

शूराश्च कृतविद्याश्च प्रशस्ताः साधकाः प्रिये ॥ (१३।२)

śūrāśca kṛtavidyāśca praśastāḥ sādhakāḥ priye ||

14.1१४.१

रसदीक्षाविहीना ये प्रोक्तलक्षणवर्जिताः । (१४।१)

rasadīkṣāvihīnā ye proktalakṣaṇavarjitāḥ |

14.2१४.२

विप्लावकाः पापरताः वर्जयेत्तान् प्रयत्नतः ॥ (१४।२)

viplāvakāḥ pāparatāḥ varjayettān prayatnataḥ ||

15.1१५.१

दुश्चारिणी दुराचारा निष्ठुरा कलहप्रिया । (१५।१)

duścāriṇī durācārā niṣṭhurā kalahapriyā |

15.2१५.२

बह्वाशिनी च दुश्चित्ता कोटराक्षी च निर्दया । (१५।२)

bahvāśinī ca duścittā koṭarākṣī ca nirdayā |

15.3१५.३

रसनिन्दाकरी या च तां नारीं परिवर्जयेत् ॥ (१५।३)

rasanindākarī yā ca tāṃ nārīṃ parivarjayet ||

16.1१६.१

ईदृशीभिर् वरारोहे सम्पूर्णं क्षितिमण्डलम् । (१६।१)

īdṛśībhir varārohe sampūrṇaṃ kṣitimaṇḍalam |

16.2१६.२

न तादृशी भवेन्नारी यादृशी रसबन्धकी ॥ (१६।२)

na tādṛśī bhavennārī yādṛśī rasabandhakī ||

17.1१७.१

काकिणी कीकणी नारी तथैव काञ्चिकाचिनी । (१७।१)

kākiṇī kīkaṇī nārī tathaiva kāñcikācinī |

17.2१७.२

कृष्णपक्षे ऋतुमती सा नारी काकिणी स्मृता ॥ (१७।२)

kṛṣṇapakṣe ṛtumatī sā nārī kākiṇī smṛtā ||

18.0१८.०

उभयपक्षे ऋतुमती सा नारी कीकणी मता ॥ (१८।०)

ubhayapakṣe ṛtumatī sā nārī kīkaṇī matā ||

19.0१९.०

शुक्लपक्षे ऋतुमती सा नारी काञ्चिकाचिनी ॥ (१९।०)

śuklapakṣe ṛtumatī sā nārī kāñcikācinī ||

20.1२०.१

नवयौवनसम्पन्ना सुरूपा चारुहासिनी । (२०।१)

navayauvanasampannā surūpā cāruhāsinī |

20.2२०.२

सूक्ष्मकेशा तु या नारी क्षीराहारप्रिया सदा ॥ (२०।२)

sūkṣmakeśā tu yā nārī kṣīrāhārapriyā sadā ||

21.1२१.१

प्रियालापकरी नित्यं शिवशास्त्रकथाप्रिया । (२१।१)

priyālāpakarī nityaṃ śivaśāstrakathāpriyā |

21.2२१.२

पद्माकारं मुखं यस्या दृष्टिरिन्दीवराकृतिः ॥ (२१।२)

padmākāraṃ mukhaṃ yasyā dṛṣṭirindīvarākṛtiḥ ||

22.1२२.१

दशना वज्रसदृशाः प्रवालसदृशो ऽधरः । (२२।१)

daśanā vajrasadṛśāḥ pravālasadṛśo 'dharaḥ |

22.2२२.२

यस्याः पयोधरौ देवि तुङ्गपीनौ समाव् उभौ ॥ (२२।२)

yasyāḥ payodharau devi tuṅgapīnau samāv ubhau ||

23.1२३.१

अश्वत्थपत्त्रसदृशी योनी यस्या भगः समः । (२३।१)

aśvatthapattrasadṛśī yonī yasyā bhagaḥ samaḥ |

23.2२३.२

यत्पादौ मांसलौ स्निग्धौ वर्तुलावर्तरोमकौ ॥ (२३।२)

yatpādau māṃsalau snigdhau vartulāvartaromakau ||

24.1२४.१

श्यामा च मध्ये क्षामा च तन्वी भक्तिपरा शिवे । (२४।१)

śyāmā ca madhye kṣāmā ca tanvī bhaktiparā śive |

24.2२४.२

पद्मिनी सा तु विज्ञेया प्रसन्ना मृगलोचना ॥ (२४।२)

padminī sā tu vijñeyā prasannā mṛgalocanā ||

25.1२५.१

पूर्णिमायाममायां वा पक्षे पक्षे रजस्वला । (२५।१)

pūrṇimāyāmamāyāṃ vā pakṣe pakṣe rajasvalā |

25.2२५.२

षड्भेदा काकिणी नाम्ना पूर्वप्रोक्ता रसप्रदा ॥ (२५।२)

ṣaḍbhedā kākiṇī nāmnā pūrvaproktā rasapradā ||

26.1२६.१

यस्य तुष्टो महादेवस्तस्य सिद्धो रसायने । (२६।१)

yasya tuṣṭo mahādevastasya siddho rasāyane |

26.2२६.२

तयैव देवदेवेशि रसकर्माणि कारयेत् ॥ (२६।२)

tayaiva devadeveśi rasakarmāṇi kārayet ||

27.1२७.१

तस्य हि निर्मला बुद्धिर्निश्चिता रससाधने । (२७।१)

tasya hi nirmalā buddhirniścitā rasasādhane |

27.2२७.२

तस्माद्गुरुश्च शिष्यश्च पूर्वोक्तः सिद्धिभाग्भवेत् ॥ (२७।२)

tasmādguruśca śiṣyaśca pūrvoktaḥ siddhibhāgbhavet ||

28.1२८.१

श्रीदेव्युवाच । (२८।१)

śrīdevyuvāca |

28.2२८.२

ईदृशैर्लक्षणैः नारीं कुतः प्राप्नोति साधकः । (२८।२)

īdṛśairlakṣaṇaiḥ nārīṃ kutaḥ prāpnoti sādhakaḥ |

28.3२८.३

यत्र रूपं महादेव लक्षणं नात्र विद्यते ॥ (२८।३)

yatra rūpaṃ mahādeva lakṣaṇaṃ nātra vidyate ||

29.1२९.१

लक्षणं विद्यते यत्र भावना नात्र विद्यते । (२९।१)

lakṣaṇaṃ vidyate yatra bhāvanā nātra vidyate |

29.2२९.२

अथवा रूपहीनाया रूपं केन प्रवर्तते ॥ (२९।२)

athavā rūpahīnāyā rūpaṃ kena pravartate ||

30.1३०.१

लक्षणत्रितयं कुत्र त्वया दृष्टं महेश्वर । (३०।१)

lakṣaṇatritayaṃ kutra tvayā dṛṣṭaṃ maheśvara |

30.2३०.२

तदेतज्जायते येन तमुपायं वद प्रभो ॥ (३०।२)

tadetajjāyate yena tamupāyaṃ vada prabho ||

31.1३१.१

श्रीभैरव उवाच । (३१।१)

śrībhairava uvāca

31.2३१.२

शृणु देवि परं गुह्यं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । (३१।२)

śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ yatsurairapi durlabham |

31.3३१.३

पितुः सदाशिवाज्जातं जन्म यच्चण्डिकोदरे ॥ (३१।३)

pituḥ sadāśivājjātaṃ janma yaccaṇḍikodare ||

32.1३२.१

तासां बुद्धिर्भवेद्देवि निर्मला रससाधने । (३२।१)

tāsāṃ buddhirbhaveddevi nirmalā rasasādhane |

32.2३२.२

दापयेत्त्वरितामन्त्रं जपेत्तं दर्पवर्जिता ॥ (३२।२)

dāpayettvaritāmantraṃ japettaṃ darpavarjitā ||

33.1३३.१

लक्षमन्त्रं जपेद्या तु जायते सा सुलक्षणा । (३३।१)

lakṣamantraṃ japedyā tu jāyate sā sulakṣaṇā |

33.2३३.२

बद्ध्वा तु खेचरीं मुद्रां जपेत् फेट्कारभैरवीम् ॥ (३३।२)

baddhvā tu khecarīṃ mudrāṃ japet pheṭkārabhairavīm ||

34.1३४.१

ममेयं चण्डिका माता जन्म च त्रिपुरान्तकात् । (३४।१)

mameyaṃ caṇḍikā mātā janma ca tripurāntakāt |

34.2३४.२

कालिकाहं समुद्भूतास्मीदृशं संस्मरेत्तु सा ॥ (३४।२)

kālikāhaṃ samudbhūtāsmīdṛśaṃ saṃsmarettu sā ||

35.1३५.१

भूतं भव्यं भविष्यं च त्रैलोक्ये कथयेत्तु सा । (३५।१)

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca trailokye kathayettu sā |

35.2३५.२

सहायास्तादृशास्तस्य यादृशी भवितव्यता ॥ (३५।२)

sahāyāstādṛśāstasya yādṛśī bhavitavyatā ||

36.1३६.१

श्रीदेव्युवाच । (३६।१)

śrīdevyuvāca |

36.2३६.२

देवदेव महादेव समस्तज्ञानभाजन । (३६।२)

devadeva mahādeva samastajñānabhājana |

36.3३६.३

रसदीक्षां तु पृच्छामि साधकानां हिताय वै ॥ (३६।३)

rasadīkṣāṃ tu pṛcchāmi sādhakānāṃ hitāya vai ||

37.1३७.१

श्रीभैरव उवाच । (३७।१)

śrībhairava uvāca

37.2३७.२

शृणु भैरवि यद्भावम् अपूर्वं वर्णयामि ते । (३७।२)

śṛṇu bhairavi yadbhāvam apūrvaṃ varṇayāmi te |

37.3३७.३

रसदीक्षाविधानं तु तस्मान्निगदितं शृणु ॥ (३७।३)

rasadīkṣāvidhānaṃ tu tasmānnigaditaṃ śṛṇu ||

38.1३८.१

यत्र राजा नयपरो बलवान् धर्मतत्परः । (३८।१)

yatra rājā nayaparo balavān dharmatatparaḥ |

38.2३८.२

मन्त्री च धर्मतत्त्वज्ञो भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ (३८।२)

mantrī ca dharmatattvajño bhaktiśraddhāsamanvitaḥ ||

39.1३९.१

तत्रेदं कारयेत् कर्म रसबन्धं रसायनम् । (३९।१)

tatredaṃ kārayet karma rasabandhaṃ rasāyanam |

39.2३९.२

जना माहेश्वरा यत्र तत्र स्थाने तु कारयेत् ॥ (३९।२)

janā māheśvarā yatra tatra sthāne tu kārayet ||

40.1४०.१

कारयेद्विजने स्थाने पशुर्यत्र न विद्यते । (४०।१)

kārayedvijane sthāne paśuryatra na vidyate |

40.2४०.२

सुगुप्ते सुषमे स्थाने सर्वबाधाविवर्जिते ॥ (४०।२)

sugupte suṣame sthāne sarvabādhāvivarjite ||

41.1४१.१

प्राकारपरिखोपेते कपाटार्गलरक्षिते । (४१।१)

prākāraparikhopete kapāṭārgalarakṣite |

41.2४१.२

एकान्ते निर्मले हृद्ये नानापुष्पद्रुमान्विते ॥ (४१।२)

ekānte nirmale hṛdye nānāpuṣpadrumānvite ||

42.1४२.१

हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते । (४२।१)

haṃsakāraṇḍavākīrṇe cakravākopaśobhite |

42.2४२.२

दिव्यौषधिगणोपेते सजले श्यामशाद्वले ॥ (४२।२)

divyauṣadhigaṇopete sajale śyāmaśādvale ||

43.1४३.१

कुमुदोत्पलकह्लारकदलीषण्डमण्डिते । (४३।१)

kumudotpalakahlārakadalīṣaṇḍamaṇḍite |

43.2४३.२

चित्रिते भवनोद्याने कारयेत् परमेश्वरि ॥ (४३।२)

citrite bhavanodyāne kārayet parameśvari ||

44.1४४.१

तन्मध्ये देवदेवेशि मत्तवारणसंयुतम् । (४४।१)

tanmadhye devadeveśi mattavāraṇasaṃyutam |

44.2४४.२

वातायनसमोपेतम् ऊर्ध्वनिर्गामिधूमकम् ॥ (४४।२)

vātāyanasamopetam ūrdhvanirgāmidhūmakam ||

45.1४५.१

रक्तपताकासंयुक्तं सज्जोपकरणं तथा । (४५।१)

raktapatākāsaṃyuktaṃ sajjopakaraṇaṃ tathā |

45.2४५.२

प्रविभक्तौषधितुषाकाष्ठारण्योत्पलालयम् ॥ (४५।२)

pravibhaktauṣadhituṣākāṣṭhāraṇyotpalālayam ||

46.1४६.१

समालिखितदिग्देवं समर्चितविनायकम् । (४६।१)

samālikhitadigdevaṃ samarcitavināyakam |

46.2४६.२

प्रतिष्ठितम् उमेशाभ्यां लोकपालैश्च रक्षितम् ॥ (४६।२)

pratiṣṭhitam umeśābhyāṃ lokapālaiśca rakṣitam ||

47.1४७.१

निर्मापयेदेकतलं द्वितलं वापि मण्डपम् । (४७।१)

nirmāpayedekatalaṃ dvitalaṃ vāpi maṇḍapam |

47.2४७.२

अथ पक्षे सिते देवि चन्द्रताराबलान्विते ॥ (४७।२)

atha pakṣe site devi candratārābalānvite ||

48.1४८.१

पुण्ये तिथौ मुहूर्ते च लग्ने सौम्यग्रहेक्षिते । (४८।१)

puṇye tithau muhūrte ca lagne saumyagrahekṣite |

48.2४८.२

स्नातः शुक्लाम्बरधरः शुक्लमाल्यानुलेपनः ॥ (४८।२)

snātaḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ ||

49.1४९.१

मधुसर्पिर्दधिक्षीरतिलैः सम्पूज्य बालिकाः । (४९।१)

madhusarpirdadhikṣīratilaiḥ sampūjya bālikāḥ |

49.2४९.२

कपिलागोमयालिप्ते हिरण्यकलशावृते ॥ (४९।२)

kapilāgomayālipte hiraṇyakalaśāvṛte ||

50.1५०.१

यवसिद्धार्थकास्तीर्णे गन्धमाल्योपशोभिते । (५०।१)

yavasiddhārthakāstīrṇe gandhamālyopaśobhite |

50.2५०.२

तत्रेष्टिकाभिः रचिते करपीठे सुरेश्वरि ॥ (५०।२)

tatreṣṭikābhiḥ racite karapīṭhe sureśvari ||

51.1५१.१

शिलापट्टं समुत्कीर्य शिलापट्टार्गलं प्रिये । (५१।१)

śilāpaṭṭaṃ samutkīrya śilāpaṭṭārgalaṃ priye |

51.2५१.२

न्यासं रसाङ्कुशेनैव कृत्वाङ्गुलिहृदादिषु ॥ (५१।२)

nyāsaṃ rasāṅkuśenaiva kṛtvāṅgulihṛdādiṣu ||

52.1५२.१

रसलिङ्गं न्यसेत्तत्र हेम्ना च सहितं प्रिये । (५२।१)

rasaliṅgaṃ nyasettatra hemnā ca sahitaṃ priye |

52.2५२.२

ॐ ह्रीं श्रीं सूतराजस्य मूलमन्त्र उदाहृतः ॥ (५२।२)

oṃ hrīṃ śrīṃ sūtarājasya mūlamantra udāhṛtaḥ ||

53.1५३.१

तस्मिन् रसाङ्कुशीं देवीं मूलेनावाहयेत्प्रिये । (५३।१)

tasmin rasāṅkuśīṃ devīṃ mūlenāvāhayetpriye |

53.2५३.२

चतुरस्रे तु दिक्पालान् पूजयित्वा बहिः क्रमात् ॥ (५३।२)

caturasre tu dikpālān pūjayitvā bahiḥ kramāt ||

54.1५४.१

नन्दिनं च महाकालं भृङ्गिरीटं महाबलम् । (५४।१)

nandinaṃ ca mahākālaṃ bhṛṅgirīṭaṃ mahābalam |

54.2५४.२

कुम्भकर्णं च सुग्रीवं भृङ्गीकं च दृढायुधम् ॥ (५४।२)

kumbhakarṇaṃ ca sugrīvaṃ bhṛṅgīkaṃ ca dṛḍhāyudham ||

55.1५५.१

द्वारे चतुर्धा विन्यस्य पूजयेद्दक्षवामयोः । (५५।१)

dvāre caturdhā vinyasya pūjayeddakṣavāmayoḥ |

55.2५५.२

शुक्रं पूर्वे ऽभिसंपूज्य स्कन्दमाग्नेयगोचरे ॥ (५५।२)

śukraṃ pūrve 'bhisaṃpūjya skandamāgneyagocare ||

56.1५६.१

दक्षिणस्यां ततो रुद्रं पवनं नैरृते तथा । (५६।१)

dakṣiṇasyāṃ tato rudraṃ pavanaṃ nairṛte tathā |

56.2५६.२

शिवं पश्चिमभागे तु पावकं वायवे न्यसेत् । (५६।२)

śivaṃ paścimabhāge tu pāvakaṃ vāyave nyaset |

56.3५६.३

उमामुत्तरभागे तु व्यापकं चेशगोचरे ॥ (५६।३)

umāmuttarabhāge tu vyāpakaṃ ceśagocare ||

57.1५७.१

लेपिका क्षेपिका चैव क्षारिका रञ्जिका तथा । (५७।१)

lepikā kṣepikā caiva kṣārikā rañjikā tathā |

57.2५७.२

लोहटी बन्धकारी च भूचरी मृत्युनाशिनी ॥ (५७।२)

lohaṭī bandhakārī ca bhūcarī mṛtyunāśinī ||

58.1५८.१

विभूतिः खेचरी चैव दश दूत्यः क्रमेण च । (५८।१)

vibhūtiḥ khecarī caiva daśa dūtyaḥ krameṇa ca |

58.2५८.२

पूज्यास्त्वष्टदले पद्मे ऊर्ध्वाधस्तु दलेषु च ॥ (५८।२)

pūjyāstvaṣṭadale padme ūrdhvādhastu daleṣu ca ||

59.1५९.१

माक्षिको विमलः शैलश्चपलो रसकस्तथा । (५९।१)

mākṣiko vimalaḥ śailaścapalo rasakastathā |

59.2५९.२

सस्यको गन्धतालौ च पूर्वादिक्रमयोगतः ॥ (५९।२)

sasyako gandhatālau ca pūrvādikramayogataḥ ||

60.1६०.१

अष्टादशभुजा रुद्राः पञ्चवक्त्रास् त्र्यम्बकाः । (६०।१)

aṣṭādaśabhujā rudrāḥ pañcavaktrās tryambakāḥ |

60.2६०.२

चन्द्रार्धशोभिमुकुटा नीलग्रीवा वृषध्वजाः ॥ (६०।२)

candrārdhaśobhimukuṭā nīlagrīvā vṛṣadhvajāḥ ||

61.1६१.१

स्वस्ववर्णधराः सर्वे ऽप्यष्टविद्येश्वरास्तथा । (६१।१)

svasvavarṇadharāḥ sarve 'pyaṣṭavidyeśvarāstathā |

61.2६१.२

पूजनीया महेशानि द्वितीयेऽष्टदलाम्बुजे ॥ (६१।२)

pūjanīyā maheśāni dvitīye'ṣṭadalāmbuje ||

62.1६२.१

कर्णिकायां तु पूर्वादिपूर्वं शक्तिचतुष्टयम् । (६२।१)

karṇikāyāṃ tu pūrvādipūrvaṃ śakticatuṣṭayam |

62.2६२.२

मालिनी हेमशक्तिश्च परा शक्तिर्बला स्मृता । (६२।२)

mālinī hemaśaktiśca parā śaktirbalā smṛtā |

62.3६२.३

अपरा वज्रशक्तिश्च कान्तिज्ञेयं परापरम् ॥ (६२।३)

aparā vajraśaktiśca kāntijñeyaṃ parāparam ||

63.1६३.१

मध्ये तासां च शक्तीनां सर्वज्ञं रसभैरवम् । (६३।१)

madhye tāsāṃ ca śaktīnāṃ sarvajñaṃ rasabhairavam |

63.2६३.२

शुद्धस्फटिकसंकाशं पञ्चवक्त्रं त्र्यम्बकम् ॥ (६३।२)

śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ pañcavaktraṃ tryambakam ||

64.1६४.१

ज्वलत्पिङ्गोग्रनेत्रं च ज्वलज्जिह्वाननं तथा । (६४।१)

jvalatpiṅgogranetraṃ ca jvalajjihvānanaṃ tathā |

64.2६४.२

ज्वलद्भ्रुवं ज्वलत्केशं दुष्प्रेक्ष्यं प्रेतविष्टरम् ॥ (६४।२)

jvaladbhruvaṃ jvalatkeśaṃ duṣprekṣyaṃ pretaviṣṭaram ||

65.1६५.१

जटामुकुटसंयुक्तं चन्द्रार्धकृतशेखरम् । (६५।१)

jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ candrārdhakṛtaśekharam |

65.2६५.२

व्याघ्रचर्मधरं नागोपवीतं वृषभध्वजम् ॥ (६५।२)

vyāghracarmadharaṃ nāgopavītaṃ vṛṣabhadhvajam ||

66.1६६.१

अष्टादशभुजं देवम् ईषत्प्रहसिताननम् । (६६।१)

aṣṭādaśabhujaṃ devam īṣatprahasitānanam |

66.2६६.२

द्वात्रिंशार्णेन मनुना पूजयेत् सकलं शिवम् ॥ (६६।२)

dvātriṃśārṇena manunā pūjayet sakalaṃ śivam ||

67.0६७.०

रसेश्वरस्य मन्त्रं च कथ्यमानं निबोध मे ॥ (६७।०)

raseśvarasya mantraṃ ca kathyamānaṃ nibodha me ||

68.0६८.०

ॐ ह्रीं क्रीं रसेश्वराय महाकालाय महाबलायाघोरभैरवाय वज्रवीर क्रोधकङ्काल क्ष्लौः क्ष्लः ॥ (६८।०)

oṃ hrīṃ krīṃ raseśvarāya mahākālāya mahābalāyāghorabhairavāya vajravīra krodhakaṅkāla kṣlauḥ kṣlaḥ ||

69.1६९.१

तस्योत्सङ्गे महादेवीं रत्नाभरणभूषणाम् । (६९।१)

tasyotsaṅge mahādevīṃ ratnābharaṇabhūṣaṇām |

69.2६९.२

उत्तप्तहेमरुचिरां पीतवस्त्रां त्रिलोचनाम् ॥ (६९।२)

uttaptahemarucirāṃ pītavastrāṃ trilocanām ||

70.1७०.१

श्वेतचामरयोर्मध्ये मुक्ताछत्त्रेण शोभिताम् । (७०।१)

śvetacāmarayormadhye muktāchattreṇa śobhitām |

70.2७०.२

अङ्कुशं चाक्षमालां च दधतीं दक्षहस्तयोः ॥ (७०।२)

aṅkuśaṃ cākṣamālāṃ ca dadhatīṃ dakṣahastayoḥ ||

71.1७१.१

पाशाभये च वामाभ्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् । (७१।१)

pāśābhaye ca vāmābhyāṃ candrārdhakṛtaśekharām |

71.2७१.२

रसाङ्कुशीं महादेवीं नीलग्रीवां कृपामयीम् ॥ (७१।२)

rasāṅkuśīṃ mahādevīṃ nīlagrīvāṃ kṛpāmayīm ||

72.1७२.१

पूजयेद्रससिद्ध्यर्थं विद्यया पञ्चबीजया । (७२।१)

pūjayedrasasiddhyarthaṃ vidyayā pañcabījayā |

72.2७२.२

वाग्भवं भुवनेशीं च श्रीबीजं च सुरेश्वरि ॥ (७२।२)

vāgbhavaṃ bhuvaneśīṃ ca śrībījaṃ ca sureśvari ||

73.1७३.१

मादनं शक्तिबीजं च विद्या परमदुर्लभा । (७३।१)

mādanaṃ śaktibījaṃ ca vidyā paramadurlabhā |

73.2७३.२

धूपदीपैस्तु नैवेद्यैः पुष्पताम्बूलचन्दनैः ॥ (७३।२)

dhūpadīpaistu naivedyaiḥ puṣpatāmbūlacandanaiḥ ||

74.1७४.१

शान्तिपाठस्य निर्घोषैः स्तोत्रमङ्गलनिस्वनैः । (७४।१)

śāntipāṭhasya nirghoṣaiḥ stotramaṅgalanisvanaiḥ |

74.2७४.२

घण्टाटङ्कारसंयुक्तैः पूजां कृत्वा यथाविधि ॥ (७४।२)

ghaṇṭāṭaṅkārasaṃyuktaiḥ pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi ||

75.1७५.१

अघोरेण बलिं दद्यात् सर्वविघ्नोपशान्तये । (७५।१)

aghoreṇa baliṃ dadyāt sarvavighnopaśāntaye |

75.2७५.२

भूतेभ्यो यक्षरक्षेभ्यः पिशाचेभ्यश्च यत्नतः ॥ (७५।२)

bhūtebhyo yakṣarakṣebhyaḥ piśācebhyaśca yatnataḥ ||

76.1७६.१

अघोरमन्त्रसंयुक्तम् ॐकारादिनमोऽन्तकम् । (७६।१)

aghoramantrasaṃyuktam oṃkārādinamo'ntakam |

76.2७६.२

सर्वकर्माकरं देवि विघ्नोपद्रवनाशनम् ॥ (७६।२)

sarvakarmākaraṃ devi vighnopadravanāśanam ||

77.1७७.१

यथाशक्ति जपित्वा तु विद्यामेव रसाङ्कुशीम् । (७७।१)

yathāśakti japitvā tu vidyāmeva rasāṅkuśīm |

77.2७७.२

कुण्डं विधाय देवेशि योनिचक्रं समेखलम् ॥ (७७।२)

kuṇḍaṃ vidhāya deveśi yonicakraṃ samekhalam ||

78.1७८.१

तत्राज्यतिलसंयुक्तं होमं कृत्वा क्रमेण तु । (७८।१)

tatrājyatilasaṃyuktaṃ homaṃ kṛtvā krameṇa tu |

78.2७८.२

कलशं स्थापयेद्देवि पयःपूर्णं फलान्वितम् ॥ (७८।२)

kalaśaṃ sthāpayeddevi payaḥpūrṇaṃ phalānvitam ||

79.1७९.१

पञ्चरत्नसमोपेतं वासोभिः परिवेष्टितम् । (७९।१)

pañcaratnasamopetaṃ vāsobhiḥ pariveṣṭitam |

79.2७९.२

तत्राष्टादशविद्याभिर् अभिमन्त्र्य पृथक् पृथक् ॥ (७९।२)

tatrāṣṭādaśavidyābhir abhimantrya pṛthak pṛthak ||

80.1८०.१

गन्धपुष्पादिभिः पूर्णं पल्लवैर् उपशोभितम् । (८०।१)

gandhapuṣpādibhiḥ pūrṇaṃ pallavair upaśobhitam |

80.2८०.२

अर्घ्यपात्रं च सम्पूज्य वर्धन्याभ्युक्ष्य साधकम् ॥ (८०।२)

arghyapātraṃ ca sampūjya vardhanyābhyukṣya sādhakam ||

81.1८१.१

शतमष्टोत्तरं चैवमर्घ्यपात्रोदकेन तु । (८१।१)

śatamaṣṭottaraṃ caivamarghyapātrodakena tu |

81.2८१.२

अभिषिच्य विधानेन कुम्भतोयेन मन्त्रवित् ॥ (८१।२)

abhiṣicya vidhānena kumbhatoyena mantravit ||

82.1८२.१

विद्यामुपदिशेद्देवि पाठयेद्रससाधकम् । (८२।१)

vidyāmupadiśeddevi pāṭhayedrasasādhakam |

82.2८२.२

कुमारीयोगिनीयोगिसाधकांश्च यथोचितैः ॥ (८२।२)

kumārīyoginīyogisādhakāṃśca yathocitaiḥ ||

83.1८३.१

तर्पयेदन्नपानैश्च जागरं तत्र कारयेत् । (८३।१)

tarpayedannapānaiśca jāgaraṃ tatra kārayet |

83.2८३.२

एवंविहितदीक्षस्तु साधकः सुरनायिके ॥ (८३।२)

evaṃvihitadīkṣastu sādhakaḥ suranāyike ||

84.1८४.१

महाभूतमयीं तत्र वर्णपञ्चकसंयुताम् । (८४।१)

mahābhūtamayīṃ tatra varṇapañcakasaṃyutām |

84.2८४.२

पञ्चबीजात्मिकां विद्यां प्राणायामात्मसूत्रके ॥ (८४।२)

pañcabījātmikāṃ vidyāṃ prāṇāyāmātmasūtrake ||

85.1८५.१

मुद्रां रसाङ्कुशीं बद्ध्वा लक्षमेकं जपेत्प्रिये । (८५।१)

mudrāṃ rasāṅkuśīṃ baddhvā lakṣamekaṃ japetpriye |

85.2८५.२

तस्य सिध्यति देवेशि निर्विघ्नं रसभैरवः ॥ (८५।२)

tasya sidhyati deveśi nirvighnaṃ rasabhairavaḥ ||

86.1८६.१

प्रणवादिनमोऽन्तस्तु तर्पणान्ते जपः परः । (८६।१)

praṇavādinamo'ntastu tarpaṇānte japaḥ paraḥ |

86.2८६.२

अहिंसा चन्दनं सत्यं पुष्पम् अस्तेयधूपनम् ॥ (८६।२)

ahiṃsā candanaṃ satyaṃ puṣpam asteyadhūpanam ||

87.1८७.१

ब्रह्मचर्यं महादीपम् अप्रतिग्रहघण्टिकाम् । (८७।१)

brahmacaryaṃ mahādīpam apratigrahaghaṇṭikām |

87.2८७.२

पायसान्नं महेशानि सर्वभूतदयात्मकम् ॥ (८७।२)

pāyasānnaṃ maheśāni sarvabhūtadayātmakam ||

88.1८८.१

संगूह्याराधयेद् देवीं स भवेत्सिद्धिभाजनम् । (८८।१)

saṃgūhyārādhayed devīṃ sa bhavetsiddhibhājanam |

88.2८८.२

सहस्रं वा शतं वापि त्रिसंध्यं संजपेदिमाम् ॥ (८८।२)

sahasraṃ vā śataṃ vāpi trisaṃdhyaṃ saṃjapedimām ||

89.1८९.१

अस्या आज्ञाप्रसादेन जायते खेचरो रसः । (८९।१)

asyā ājñāprasādena jāyate khecaro rasaḥ |

89.2८९.२

दिव्यौषध्यश्च तस्यैव सिध्यन्ति सुरवन्दिते ॥ (८९।२)

divyauṣadhyaśca tasyaiva sidhyanti suravandite ||

90.1९०.१

अनङ्कुशं समारुह्य वने मत्तगजं यथा । (९०।१)

anaṅkuśaṃ samāruhya vane mattagajaṃ yathā |

90.2९०.२

तथा रसाङ्कुशाभिज्ञो रसेन्द्रं प्राप्य सीदति ॥ (९०।२)

tathā rasāṅkuśābhijño rasendraṃ prāpya sīdati ||

91.1९१.१

विद्यया सह मन्तव्यं गुरोः सत्सम्प्रदायिनः । (९१।१)

vidyayā saha mantavyaṃ guroḥ satsampradāyinaḥ |

91.2९१.२

रसप्रयोगजातं तु सर्वतः सिद्धिमिच्छता ॥ (९१।२)

rasaprayogajātaṃ tu sarvataḥ siddhimicchatā ||

92.1९२.१

अथ प्रश्नावताराय पूर्वोक्तं रसभैरवम् । (९२।१)

atha praśnāvatārāya pūrvoktaṃ rasabhairavam |

92.2९२.२

समाहितमना ध्यायेत् तदालीनं समाचरेत् ॥ (९२।२)

samāhitamanā dhyāyet tadālīnaṃ samācaret ||

93.1९३.१

अनाहते ब्रह्मरन्ध्रे मनः कृत्वा निरामये । (९३।१)

anāhate brahmarandhre manaḥ kṛtvā nirāmaye |

93.2९३.२

करन्यासं पुरा कृत्वा अङ्गन्यासमनन्तरम् । (९३।२)

karanyāsaṃ purā kṛtvā aṅganyāsamanantaram |

93.3९३.३

यथाशक्ति जपेन्मन्त्रं रसेन्द्रस्य समाहितः ॥ (९३।३)

yathāśakti japenmantraṃ rasendrasya samāhitaḥ ||

94.1९४.१

चतुष्कोणं पुनः कृत्वा मध्ये षट्कोणमण्डलम् । (९४।१)

catuṣkoṇaṃ punaḥ kṛtvā madhye ṣaṭkoṇamaṇḍalam |

94.2९४.२

हस्तमात्रं द्विहस्तं वा तण्डुलैर्विमलैर्लिखेत् ॥ (९४।२)

hastamātraṃ dvihastaṃ vā taṇḍulairvimalairlikhet ||

95.0९५.०

सुगन्धैर्लेपिते स्थाने पूजयेच्चन्दनादिभिः ॥ (९५।०)

sugandhairlepite sthāne pūjayeccandanādibhiḥ ||

96.1९६.१

कर्णिकायां न्यसेद्देवि पूर्वोक्तं रसभैरवम् । (९६।१)

karṇikāyāṃ nyaseddevi pūrvoktaṃ rasabhairavam |

96.2९६.२

षट्कोणे देवताषट्कं महाकालादि विन्यसेत् ॥ (९६।२)

ṣaṭkoṇe devatāṣaṭkaṃ mahākālādi vinyaset ||

97.1९७.१

महाकालं महाबलम् अघोरं वज्रवीरकम् । (९७।१)

mahākālaṃ mahābalam aghoraṃ vajravīrakam |

97.2९७.२

न्यसेत् क्रोधं च कङ्कालं मालामन्त्रैः समर्चयेत् ॥ (९७।२)

nyaset krodhaṃ ca kaṅkālaṃ mālāmantraiḥ samarcayet ||

98.1९८.१

ॐ ह्रीं क्रौं क्ष्लैं क्ष्लं ह्रीं ह्रीं ह्रीं ह्रूः हुं फट् रसेश्वराय महाकालभैरवाय रौद्ररूपाय कृष्णपिङ्गललोचनाय । (९८।१)

oṃ hrīṃ krauṃ kṣlaiṃ kṣlaṃ hrīṃ hrīṃ hrīṃ hrūḥ huṃ phaṭ raseśvarāya mahākālabhairavāya raudrarūpāya kṛṣṇapiṅgalalocanāya |

98.2९८.२

अवतर २ अवतारय २ जल्प २ जल्पय २ शुभाशुभं कथय २ कथापय २ महारक्षां कुरु २ रससिद्धिं देहि । (९८।२)

avatara 2 avatāraya 2 jalpa 2 jalpaya 2 śubhāśubhaṃ kathaya 2 kathāpaya 2 mahārakṣāṃ kuru 2 rasasiddhiṃ dehi |

98.3९८.३

इति मालामन्त्राः । (९८।३)

iti mālāmantrāḥ |

98.4९८.४

ॐ महाकालभैरवाय हृदयाय नमः । (९८।४)

oṃ mahākālabhairavāya hṛdayāya namaḥ |

98.5९८.५

ॐ महाबलभैरवाय शिरसे स्वाहा । (९८।५)

oṃ mahābalabhairavāya śirase svāhā |

98.6९८.६

ॐ अघोरभैरवाय शिखायै वौषट् । (९८।६)

oṃ aghorabhairavāya śikhāyai vauṣaṭ |

98.7९८.७

ॐ वज्रवीरभैरवाय कवचाय हुं । (९८।७)

oṃ vajravīrabhairavāya kavacāya huṃ |

98.8९८.८

ॐ क्रोधभैरवाय नेत्राय वौषट् । (९८।८)

oṃ krodhabhairavāya netrāya vauṣaṭ |

98.9९८.९

ॐ कङ्कालभैरवाय अस्त्राय फट् । (९८।९)

oṃ kaṅkālabhairavāya astrāya phaṭ |

98.10९८.१०

सर्वत्र स्वाहान्तम् । (९८।१०)

sarvatra svāhāntam |

98.11९८.११

एवम् अङ्गन्यासाः । (९८।११)

evam aṅganyāsāḥ |

98.12९८.१२

एवमङ्गुलीन्यासान् कुर्यादादौ । (९८।१२)

evamaṅgulīnyāsān kuryādādau |

98.13९८.१३

एते षडङ्गे पूजने च मूलमन्त्राः । (९८।१३)

ete ṣaḍaṅge pūjane ca mūlamantrāḥ |

98.14९८.१४

एवं न्यासाक्षरः कूटैः गन्धपुष्पैः समर्चयेत् । (९८।१४)

evaṃ nyāsākṣaraḥ kūṭaiḥ gandhapuṣpaiḥ samarcayet |

98.15९८.१५

पूर्णकुम्भं न्यसेन्मध्ये शरावं तण्डुलैः सह ॥ (९८।१५)

pūrṇakumbhaṃ nyasenmadhye śarāvaṃ taṇḍulaiḥ saha ||

99.0९९.०

तस्योपरि घृतदीपं वर्तीं मन्त्रैश्च मन्त्रयेत् ॥ (९९।०)

tasyopari ghṛtadīpaṃ vartīṃ mantraiśca mantrayet ||

100.1१००.१

समानीय कुमारीं तु कुमारं वा सुशोभनम् । (१००।१)

samānīya kumārīṃ tu kumāraṃ vā suśobhanam |

100.2१००.२

एकद्वित्रिचतुःपञ्च यथालाभं समानयेत् । (१००।२)

ekadvitricatuḥpañca yathālābhaṃ samānayet |

100.3१००.३

गन्धपुष्पैर्धूपदीपैः नैवेद्येन च पूजयेत् ॥ (१००।३)

gandhapuṣpairdhūpadīpaiḥ naivedyena ca pūjayet ||

101.0१०१.०

एकैकस्या न्यसेन्मन्त्रं हृदयाद्याश्च देवताः ॥ (१०१।०)

ekaikasyā nyasenmantraṃ hṛdayādyāśca devatāḥ ||

102.1१०२.१

ततो निरीक्ष्य तद्दीपं सर्वास्तत्र कुमारिकाः । (१०२।१)

tato nirīkṣya taddīpaṃ sarvāstatra kumārikāḥ |

102.2१०२.२

पश्यन्ति देवता दीपे कुमाराश्च शुभाशुभम् । (१०२।२)

paśyanti devatā dīpe kumārāśca śubhāśubham |

102.3१०२.३

सिद्धिं वाप्यथवासिद्धिं कथयन्ति कुमारिकाः ॥ (१०२।३)

siddhiṃ vāpyathavāsiddhiṃ kathayanti kumārikāḥ ||

103.0१०३.०

प्रश्नावतारं ज्ञात्वेति रसकर्मणि संचरेत् ॥ (१०३।०)

praśnāvatāraṃ jñātveti rasakarmaṇi saṃcaret ||

104.1१०४.१

यः पुरा देवदेवेशि रसेन्द्रे भावितात्मवान् । (१०४।१)

yaḥ purā devadeveśi rasendre bhāvitātmavān |

104.2१०४.२

सप्तजन्म मृतो जातो न त्यजेद् रसभावनम् ॥ (१०४।२)

saptajanma mṛto jāto na tyajed rasabhāvanam ||

105.1१०५.१

एवं शुभाशुभं ज्ञात्वा देवतानुग्रहान्वितः । (१०५।१)

evaṃ śubhāśubhaṃ jñātvā devatānugrahānvitaḥ |

105.2१०५.२

मण्डपे पूर्ववद्देवीमर्चयित्वा रसाङ्कुशीम् ॥ (१०५।२)

maṇḍape pūrvavaddevīmarcayitvā rasāṅkuśīm ||

106.1१०६.१

आचार्यमपि सम्पूज्य धूपस्रक्चन्दनादिभिः । (१०६।१)

ācāryamapi sampūjya dhūpasrakcandanādibhiḥ |

106.2१०६.२

अघोरेण बलिं दत्त्वा ततः कर्म समाचरेत् ॥ (१०६।२)

aghoreṇa baliṃ dattvā tataḥ karma samācaret ||

107.1१०७.१

ओषध्यो मण्डपे प्राच्यां रसस्वेदो ऽग्निगोचरे । (१०७।१)

oṣadhyo maṇḍape prācyāṃ rasasvedo 'gnigocare |

107.2१०७.२

दक्षिणस्यां लोहमारो नैरृत्यां पेषणादिकम् ॥ (१०७।२)

dakṣiṇasyāṃ lohamāro nairṛtyāṃ peṣaṇādikam ||

108.1१०८.१

द्रुतिक्रिया तु वारुण्यां वायव्ये धमनं प्रिये । (१०८।१)

drutikriyā tu vāruṇyāṃ vāyavye dhamanaṃ priye |

108.2१०८.२

वर्णोत्कर्षस्तु कौबेर्याम् ऐशान्यां रसवेधनम् ॥ (१०८।२)

varṇotkarṣastu kauberyām aiśānyāṃ rasavedhanam ||

109.1१०९.१

आसनं तु गुरोर्मध्ये निवेश्य सुरनायिके । (१०९।१)

āsanaṃ tu gurormadhye niveśya suranāyike |

109.2१०९.२

नियामनादिकं कर्म क्रामणान्तं वरानने । (१०९।२)

niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ varānane |

109.3१०९.३

रसाङ्कुशेन मन्त्रेण कर्तव्यं साधकेन तु ॥ (१०९।३)

rasāṅkuśena mantreṇa kartavyaṃ sādhakena tu ||

110.1११०.१

यः पुरा देवदेवेशि वर्णितो रसभैरवः । (११०।१)

yaḥ purā devadeveśi varṇito rasabhairavaḥ |

110.2११०.२

सद्योजातं तस्य जानु वामदेवं तु गुह्यकम् ॥ (११०।२)

sadyojātaṃ tasya jānu vāmadevaṃ tu guhyakam ||

111.1१११.१

अघोरं हृदयं तस्य वक्त्रं तत्पुरुषं स्मृतम् । (१११।१)

aghoraṃ hṛdayaṃ tasya vaktraṃ tatpuruṣaṃ smṛtam |

111.2१११.२

यावद् भ्रूमध्यम् ईशानमर्धचन्द्रं ललाटकम् ॥ (१११।२)

yāvad bhrūmadhyam īśānamardhacandraṃ lalāṭakam ||

112.1११२.१

बिन्दुर् देवेशि तस्योर्ध्वे बिन्दोरूर्ध्वे स्थितो नदः । (११२।१)

bindur deveśi tasyordhve bindorūrdhve sthito nadaḥ |

112.2११२.२

ललाटशिरसोर्मध्ये शक्तिस्तत्रैव संस्थिता ॥ (११२।२)

lalāṭaśirasormadhye śaktistatraiva saṃsthitā ||

113.1११३.१

व्यापिनी ब्रह्मरन्ध्रस्था तस्योर्ध्वे तून्मना भवेत् । (११३।१)

vyāpinī brahmarandhrasthā tasyordhve tūnmanā bhavet |

113.2११३.२

उन्मना उन्मनीभावम् उन्मनापदमव्ययम् ॥ (११३।२)

unmanā unmanībhāvam unmanāpadamavyayam ||

114.1११४.१

तस्योर्ध्वे परमं सत्यं व्योमस्थायि परात्परम् । (११४।१)

tasyordhve paramaṃ satyaṃ vyomasthāyi parātparam |

114.2११४.२

शून्यं शून्यं पुनः शून्यं त्रिशून्यं च निरामयम् ॥ (११४।२)

śūnyaṃ śūnyaṃ punaḥ śūnyaṃ triśūnyaṃ ca nirāmayam ||

115.1११५.१

नभश्च गगनं व्योम खमाकाशं च केवलम् । (११५।१)

nabhaśca gaganaṃ vyoma khamākāśaṃ ca kevalam |

115.2११५.२

निष्कलं निर्मलं नित्यं निस्तरङ्गं निरामयम् ॥ (११५।२)

niṣkalaṃ nirmalaṃ nityaṃ nistaraṅgaṃ nirāmayam ||

116.1११६.१

निष्प्रपञ्चं निराधारं निर्गुणं गुणगोचरम् । (११६।१)

niṣprapañcaṃ nirādhāraṃ nirguṇaṃ guṇagocaram |

116.2११६.२

एवंरूपं सदा ध्यायेत् स्वदेहे रसभैरवम् ॥ (११६।२)

evaṃrūpaṃ sadā dhyāyet svadehe rasabhairavam ||

117.1११७.१

यदा च निश्चलं ध्यायेत् यदा च निश्चलं मनः । (११७।१)

yadā ca niścalaṃ dhyāyet yadā ca niścalaṃ manaḥ |

117.2११७.२

वह्निमध्ये तदा सूतो बध्यते निश्चलस्तथा ॥ (११७।२)

vahnimadhye tadā sūto badhyate niścalastathā ||

118.0११८.०

यदा च चलति ध्यानं रसो वह्नौ न तिष्ठति ॥ (११८।०)

yadā ca calati dhyānaṃ raso vahnau na tiṣṭhati ||

119.1११९.१

मण्डलस्य बहिः रात्रौ सुरामत्स्यामिषादिभिः । (११९।१)

maṇḍalasya bahiḥ rātrau surāmatsyāmiṣādibhiḥ |

119.2११९.२

अर्चयेद् यक्षगन्धर्वान् पिशाचान् राक्षसांस्तथा ॥ (११९।२)

arcayed yakṣagandharvān piśācān rākṣasāṃstathā ||

120.1१२०.१

क्रियाकरणविघ्नाश्च फलविघ्नाश्च कोटिशः । (१२०।१)

kriyākaraṇavighnāśca phalavighnāśca koṭiśaḥ |

120.2१२०.२

सम्भवन्ति तथा तत्तच्छान्त्यै च वटुकेश्वरम् । (१२०।२)

sambhavanti tathā tattacchāntyai ca vaṭukeśvaram |

120.3१२०.३

अर्चानुग्रहषट्कं च सम्पूज्यादौ समाचरेत् ॥ (१२०।३)

arcānugrahaṣaṭkaṃ ca sampūjyādau samācaret ||

121.1१२१.१

कर्मान्ते च पुनर् बालम् अष्टाष्टकम् अनुग्रहम् । (१२१।१)

karmānte ca punar bālam aṣṭāṣṭakam anugraham |

121.2१२१.२

सम्पूज्य विनियुञ्ज्यात् तत् सिद्धद्रव्यं तु सिद्धिदम् ॥ (१२१।२)

sampūjya viniyuñjyāt tat siddhadravyaṃ tu siddhidam ||

122.1१२२.१

सिद्धस्तु नाशयेद्वादं तद्देशं तु परित्यजेत् । (१२२।१)

siddhastu nāśayedvādaṃ taddeśaṃ tu parityajet |

122.2१२२.२

भ्रमेन्माधुकरीं भिक्षां सुसिद्धे तु महारसे ॥ (१२२।२)

bhramenmādhukarīṃ bhikṣāṃ susiddhe tu mahārase ||

123.1१२३.१

प्रमादादुत्थितो विघ्नो रसबन्धे कृते सति । (१२३।१)

pramādādutthito vighno rasabandhe kṛte sati |

123.2१२३.२

रसशान्तिर्विधातव्या रसक्षोभं न कारयेत् ॥ (१२३।२)

rasaśāntirvidhātavyā rasakṣobhaṃ na kārayet ||

124.1१२४.१

रसं न दर्शयेद्देवि नारीहस्ते न पातयेत् । (१२४।१)

rasaṃ na darśayeddevi nārīhaste na pātayet |

124.2१२४.२

नार्यै गुह्यं न वक्तव्यं द्रव्यं ताभ्यो हि गोपयेत् ॥ (१२४।२)

nāryai guhyaṃ na vaktavyaṃ dravyaṃ tābhyo hi gopayet ||

125.1१२५.१

परद्रव्यैर् न कर्तव्यं परदारान्न संस्पृशेत् । (१२५।१)

paradravyair na kartavyaṃ paradārānna saṃspṛśet |

125.2१२५.२

परान्नं नैव भुञ्जीत परांश्चैव न विश्वसेत् ॥ (१२५।२)

parānnaṃ naiva bhuñjīta parāṃścaiva na viśvaset ||

126.0१२६.०

न देयं दुष्टबुद्धीनां गोष्ठीरूपेण याचके ॥ (१२६।०)

na deyaṃ duṣṭabuddhīnāṃ goṣṭhīrūpeṇa yācake ||

127.1१२७.१

अष्टम्यां पौर्णमास्यां च अमावास्यां युगादिषु । (१२७।१)

aṣṭamyāṃ paurṇamāsyāṃ ca amāvāsyāṃ yugādiṣu |

127.2१२७.२

अयने विषुवे चैव चतुर्दश्यां विशेषतः । (१२७।२)

ayane viṣuve caiva caturdaśyāṃ viśeṣataḥ |

127.3१२७.३

रसोत्सवं प्रकुर्वीत यथावित्तानुसारतः ॥ (१२७।३)

rasotsavaṃ prakurvīta yathāvittānusārataḥ ||

128.1१२८.१

एवं रसोत्सवं देवि यः कुर्याद्भक्तिसंयुतः । (१२८।१)

evaṃ rasotsavaṃ devi yaḥ kuryādbhaktisaṃyutaḥ |

128.2१२८.२

ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ति विविधानि च ॥ (१२८।२)

brahmahatyādipāpāni naśyanti vividhāni ca ||

129.1१२९.१

अनेन विधिना यत्र पूजां कुर्वन्ति साधकाः । (१२९।१)

anena vidhinā yatra pūjāṃ kurvanti sādhakāḥ |

129.2१२९.२

न तत्र रोगदौर्गत्यं नेतयः प्रभवन्ति च ॥ (१२९।२)

na tatra rogadaurgatyaṃ netayaḥ prabhavanti ca ||

130.1१३०.१

एवंविधां रसे पूजां प्रतिष्ठाप्य यथाविधि । (१३०।१)

evaṃvidhāṃ rase pūjāṃ pratiṣṭhāpya yathāvidhi |

130.2१३०.२

पश्चात्कर्म विधातव्यमात्मनः शुभमिच्छताम् ॥ (१३०।२)

paścātkarma vidhātavyamātmanaḥ śubhamicchatām ||

131.1१३१.१

अन्यथा कुरुते यस्तु तस्य सिद्धिर्न जायते । (१३१।१)

anyathā kurute yastu tasya siddhirna jāyate |

131.2१३१.२

अपायः पापशङ्का च बुद्धिभङ्गो हि जायते ॥ (१३१।२)

apāyaḥ pāpaśaṅkā ca buddhibhaṅgo hi jāyate ||

132.1१३२.१

अवज्ञा रोगजातं च संदेहश्च पदे पदे । (१३२।१)

avajñā rogajātaṃ ca saṃdehaśca pade pade |

132.2१३२.२

आलस्याद्गुरुलोभाच्च परस्य कथनेन च । (१३२।२)

ālasyādgurulobhācca parasya kathanena ca |

132.3१३२.३

उत्पन्नमपि विज्ञानं हरन्ति कुलकाः प्रिये ॥ (१३२।३)

utpannamapi vijñānaṃ haranti kulakāḥ priye ||

133.1१३३.१

दीक्षितो रसकर्माणि मन्त्रन्यासविदाचरेत् । (१३३।१)

dīkṣito rasakarmāṇi mantranyāsavidācaret |

133.2१३३.२

तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुम् इच्छसि ॥ (१३३।२)

tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RArṇ, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit