रसार्णवRasārṇava

RArṇ, 13

13 of 18 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीदेव्युवाच । (१।१)

śrīdevyuvāca |

1.2१.२

देव त्वं पारदेन्द्रस्य प्रोक्ता मे बालजारणा । (१।२)

deva tvaṃ pāradendrasya proktā me bālajāraṇā |

1.3१.३

अतः परं समाचक्ष्व सम्यग्बद्धस्य जारणाम् ॥ (१।३)

ataḥ paraṃ samācakṣva samyagbaddhasya jāraṇām ||

2.1२.१

श्रीभैरव उवाच । (२।१)

śrībhairava uvāca

2.2२.२

वेर्ह्¦ल्त्निस् बाल-।बद्धजारणया पूर्वं वर्णिता सेयमधमा बालजारणा । (२।२)

Verh¦ltnis bāla-|baddhajāraṇayā pūrvaṃ varṇitā seyamadhamā bālajāraṇā |

2.3२.३

उत्तमा दुर्लभा चैव श्रूयतां बद्धजारणा ॥ (२।३)

uttamā durlabhā caiva śrūyatāṃ baddhajāraṇā ||

3.1३.१

अबद्धं जारयेद् यस्तु जीर्यमाणः क्षयं व्रजेत् । (३।१)

abaddhaṃ jārayed yastu jīryamāṇaḥ kṣayaṃ vrajet |

3.2३.२

बद्धस्य जीर्यते ग्रासो जीर्णस्य च मुखं भवेत् ॥ (३।२)

baddhasya jīryate grāso jīrṇasya ca mukhaṃ bhavet ||

4.1४.१

सुमुखो निर्मुखो धत्ते सम्पूर्णोत्तमलक्षणे । (४।१)

sumukho nirmukho dhatte sampūrṇottamalakṣaṇe |

4.2४.२

सामान्यो ऽग्निसहत्वेन महारत्नानि जारकः ॥ (४।२)

sāmānyo 'gnisahatvena mahāratnāni jārakaḥ ||

5.1५.१

गेनेरेल्लेस् जारण ज़ुएर्स्त् औस्ड़्ह्रेन् (?)सामान्यः प्रथमं कार्यः सग्रासस्तु सुसंमतः । (५।१)

generelles jāraṇa zuerst ausfhren (?)sāmānyaḥ prathamaṃ kāryaḥ sagrāsastu susaṃmataḥ |

5.2५.२

वसुदेहकरो देवि सामान्यो हि भवेदयम् ॥ (५।२)

vasudehakaro devi sāmānyo hi bhavedayam ||

6.0६.०

ग्रासहीनस्तु यो बद्धो दिव्यसिद्धिकरो भवेत् ॥ (६।०)

grāsahīnastu yo baddho divyasiddhikaro bhavet ||

7.1७.१

३ अर्तेन् वोन् बन्धनौत्तमो मूलबन्धस्तु मध्यमं रसबन्धनम् । (७।१)

3 Arten von bandhanauttamo mūlabandhastu madhyamaṃ rasabandhanam |

7.2७.२

अधमः पाकबन्धः स्यादेवं त्रिविधबन्धनम् ॥ (७।२)

adhamaḥ pākabandhaḥ syādevaṃ trividhabandhanam ||

8.1८.१

मूलबन्धनमूलबन्धस्तु यो बन्धो वासनाबन्ध उच्यते । (८।१)

mūlabandhanamūlabandhastu yo bandho vāsanābandha ucyate |

8.2८.२

स्याच्चतुःषष्टिमूलेभ्यः किंचिन्मूलेन बन्धनम् ॥ (८।२)

syāccatuḥṣaṣṭimūlebhyaḥ kiṃcinmūlena bandhanam ||

9.1९.१

प्राण्यङ्गमसुरादीनां मूलाङ्गं देवतामतम् । (९।१)

prāṇyaṅgamasurādīnāṃ mūlāṅgaṃ devatāmatam |

9.2९.२

पाषाणं चैव सिद्धानां मानुषाणां च पूजितम् ॥ (९।२)

pāṣāṇaṃ caiva siddhānāṃ mānuṣāṇāṃ ca pūjitam ||

10.1१०.१

पिण्डिकाद्रुतिसंकोचैस् त्रिविधं बन्धनं भवेत् । (१०।१)

piṇḍikādrutisaṃkocais trividhaṃ bandhanaṃ bhavet |

10.2१०.२

दिव्याभिरोषधीभिश्च प्रागुक्तं शुद्धबन्धनम् ॥ (१०।२)

divyābhiroṣadhībhiśca prāguktaṃ śuddhabandhanam ||

11.0११.०

क्षणबन्धद्रुतिभिर्बध्यते सूतः क्षणबन्ध उदाहृतः ॥ (११।०)

kṣaṇabandhadrutibhirbadhyate sūtaḥ kṣaṇabandha udāhṛtaḥ ||

12.1१२.१

बन्धन -> शिवतुल्यत्वअभ्रकं हरबीजं च षोडशांशेन काञ्चनम् । (१२।१)

bandhana -> śivatulyatvaabhrakaṃ harabījaṃ ca ṣoḍaśāṃśena kāñcanam |

12.2१२.२

ध्मातं प्रकाशमूषायां शोधयेत् काचटङ्कणैः ॥ (१२।२)

dhmātaṃ prakāśamūṣāyāṃ śodhayet kācaṭaṅkaṇaiḥ ||

13.1१३.१

दक्षिणावर्तितं ध्मातं हरबीजेन मेलकम् । (१३।१)

dakṣiṇāvartitaṃ dhmātaṃ harabījena melakam |

13.2१३.२

मूषां त्यक्त्वा वरारोहे तिष्ठते बद्धवद्रसः ॥ (१३।२)

mūṣāṃ tyaktvā varārohe tiṣṭhate baddhavadrasaḥ ||

14.1१४.१

रक्तिकार्धार्धमात्रेण पर्वतानपि वेधयेत् । (१४।१)

raktikārdhārdhamātreṇa parvatānapi vedhayet |

14.2१४.२

भक्षणात्तस्य देवेशि रुद्रतुल्यो भवेन्नरः । (१४।२)

bhakṣaṇāttasya deveśi rudratulyo bhavennaraḥ |

14.3१४.३

क्रीडते सप्तलोकेषु शिवतुल्यपराक्रमः ॥ (१४।३)

krīḍate saptalokeṣu śivatulyaparākramaḥ ||

15.0१५.०

द्रुतिमेलन मित् दिव्यौषधिस्द्रुतीनां मेलनं देवि दिव्यौषधिपरं शृणु ॥ (१५।०)

drutimelana mit divyauṣadhisdrutīnāṃ melanaṃ devi divyauṣadhiparaṃ śṛṇu ||

16.1१६.१

वज्रकन्दं लाङ्गली च उच्चाटेन समन्वितम् । (१६।१)

vajrakandaṃ lāṅgalī ca uccāṭena samanvitam |

16.2१६.२

अभ्रकं क्रमते शीघ्रम् अन्यथा नास्ति संक्रमः ॥ (१६।२)

abhrakaṃ kramate śīghram anyathā nāsti saṃkramaḥ ||

17.1१७.१

मेलन वोन् द्रुति उन्द् रसकृष्णागुरुशङ्खनाभीरसोनसितरामठैः । (१७।१)

melana von druti und rasakṛṣṇāguruśaṅkhanābhīrasonasitarāmaṭhaiḥ |

17.2१७.२

नारीकुसुमपालाशबीजतैलसमन्वितैः । (१७।२)

nārīkusumapālāśabījatailasamanvitaiḥ |

17.3१७.३

सोष्णैर्मिलन्ति क्वथिता द्रुतयः सकला रसैः ॥ (१७।३)

soṣṇairmilanti kvathitā drutayaḥ sakalā rasaiḥ ||

18.1१८.१

सर्वद्वन्द्वमेलापनमाक्षिकं च विषं गुञ्जा टङ्कणं स्त्रीरजस्तथा । (१८।१)

sarvadvandvamelāpanamākṣikaṃ ca viṣaṃ guñjā ṭaṅkaṇaṃ strīrajastathā |

18.2१८.२

स्त्रीस्तन्येन विलिप्तं च सर्वद्वंद्वानि मेलयेत् ॥ (१८।२)

strīstanyena viliptaṃ ca sarvadvaṃdvāni melayet ||

19.1१९.१

लोह-, द्रुतिमेलापनजीवाहिव्योमपाषाणैः क्रोष्टुजिह्वासुभावितम् । (१९।१)

loha-, drutimelāpanajīvāhivyomapāṣāṇaiḥ kroṣṭujihvāsubhāvitam |

19.2१९.२

क्रामणं सर्वलोहानां द्रुतीनामपि मेलकम् ॥ (१९।२)

krāmaṇaṃ sarvalohānāṃ drutīnāmapi melakam ||

20.1२०.१

कोटिवेधिरसअश्वस्य लाला लशुनमार्द्रकं निम्बपल्लवम् । (२०।१)

koṭivedhirasaaśvasya lālā laśunamārdrakaṃ nimbapallavam |

20.2२०.२

टङ्कणं च रसं व्योम वज्रं चापि प्रवेशयेत् ॥ (२०।२)

ṭaṅkaṇaṃ ca rasaṃ vyoma vajraṃ cāpi praveśayet ||

21.1२१.१

अभ्रं हेमद्रुतिं सूतं त्रयमेकत्र मेलयेत् । (२१।१)

abhraṃ hemadrutiṃ sūtaṃ trayamekatra melayet |

21.2२१.२

क्रामणेन तु मूषायां लेपं दत्त्वा विचक्षणः । (२१।२)

krāmaṇena tu mūṣāyāṃ lepaṃ dattvā vicakṣaṇaḥ |

21.3२१.३

तुषकर्ष्वग्निना भूमौ स्वेदेन मिलति क्षणात् ॥ (२१।३)

tuṣakarṣvagninā bhūmau svedena milati kṣaṇāt ||

22.1२२.१

शतवेधी भवेत् सोऽयमारतारे च शुल्वके । (२२।१)

śatavedhī bhavet so'yamāratāre ca śulvake |

22.2२२.२

तस्य मध्ये तथा देया अभ्रहेमद्रुतिः पुनः ॥ (२२।२)

tasya madhye tathā deyā abhrahemadrutiḥ punaḥ ||

23.1२३.१

तुषकर्ष्वग्निना स्वेद्यं यावत् सूतावशेषितम् । (२३।१)

tuṣakarṣvagninā svedyaṃ yāvat sūtāvaśeṣitam |

23.2२३.२

सहस्रवेधी स भवेत् नात्र कार्या विचारणा ॥ (२३।२)

sahasravedhī sa bhavet nātra kāryā vicāraṇā ||

24.1२४.१

संकलैः संकलैर्बन्धे वेधं दशगुणोत्तरम् । (२४।१)

saṃkalaiḥ saṃkalairbandhe vedhaṃ daśaguṇottaram |

24.2२४.२

सप्तसंकलिकाबद्धः कोटिवेधी महारसः ॥ (२४।२)

saptasaṃkalikābaddhaḥ koṭivedhī mahārasaḥ ||

25.1२५.१

शरीरार्थं यदा भक्षेत् गुञ्जामात्रं विचक्षणः । (२५।१)

śarīrārthaṃ yadā bhakṣet guñjāmātraṃ vicakṣaṇaḥ |

25.2२५.२

त्रिकटुत्रिफलायुक्तं घृतेन मधुना सह । (२५।२)

trikaṭutriphalāyuktaṃ ghṛtena madhunā saha |

25.3२५.३

जीर्णे जीर्णे तु संग्राह्यं यावत् स्यादष्टरक्तिकाः ॥ (२५।३)

jīrṇe jīrṇe tu saṃgrāhyaṃ yāvat syādaṣṭaraktikāḥ ||

26.1२६.१

शतादिकोटिपर्यन्तं संकलैर्यो हतो रसः । (२६।१)

śatādikoṭiparyantaṃ saṃkalairyo hato rasaḥ |

26.2२६.२

जीवेत्तेन प्रमाणेन वज्रवल्ली यथा रसः ॥ (२६।२)

jīvettena pramāṇena vajravallī yathā rasaḥ ||

27.1२७.१

एर्लन्गेन् वोन् विष्णुत्व दुर्छ् द्रुतिस्हेमाभ्रशुल्बद्रुतिभिः पारदस्तु समन्वितः । (२७।१)

Erlangen von viṣṇutva durch drutishemābhraśulbadrutibhiḥ pāradastu samanvitaḥ |

27.2२७.२

वेधयेत् पूर्वयोगेन भक्षयेत् सर्वयोगतः । (२७।२)

vedhayet pūrvayogena bhakṣayet sarvayogataḥ |

27.3२७.३

लभते वैष्णवं स्थानं विष्णुतुल्यपराक्रमः ॥ (२७।३)

labhate vaiṣṇavaṃ sthānaṃ viṣṇutulyaparākramaḥ ||

28.1२८.१

स्तम्भन वेर्स्छिएदेनेर् मेतल्लेआराभ्रहेमद्रुतयः पारदेन समन्विताः । (२८।१)

stambhana verschiedener Metalleārābhrahemadrutayaḥ pāradena samanvitāḥ |

28.2२८.२

वङ्गस्य प्रतिवापेन शतांशे स्तम्भनं ध्रुवम् ॥ (२८।२)

vaṅgasya prativāpena śatāṃśe stambhanaṃ dhruvam ||

29.1२९.१

तीक्ष्णमारं तथा हेम पारदेन समन्वितम् । (२९।१)

tīkṣṇamāraṃ tathā hema pāradena samanvitam |

29.2२९.२

नागस्य प्रतिवापेन शतांशे स्तम्भनं भवेत् ॥ (२९।२)

nāgasya prativāpena śatāṃśe stambhanaṃ bhavet ||

30.1३०.१

तीक्ष्णं घोषं तथा तारं पारदेन समन्वितम् । (३०।१)

tīkṣṇaṃ ghoṣaṃ tathā tāraṃ pāradena samanvitam |

30.2३०.२

वङ्गस्य प्रतिवापेन स्तम्भनं स्याच्छतांशतः ॥ (३०।२)

vaṅgasya prativāpena stambhanaṃ syācchatāṃśataḥ ||

31.1३१.१

एवं हि द्रुतियोगास्तु विज्ञातव्या विधानतः । (३१।१)

evaṃ hi drutiyogāstu vijñātavyā vidhānataḥ |

31.2३१.२

अनेन द्रुतियोगेन देहलोहकरो रसः ॥ (३१।२)

anena drutiyogena dehalohakaro rasaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RArṇ, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit