RArṇ, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
देव त्वं पारदेन्द्रस्य प्रोक्ता मे बालजारणा । (१।२)
deva tvaṃ pāradendrasya proktā me bālajāraṇā |
अतः परं समाचक्ष्व सम्यग्बद्धस्य जारणाम् ॥ (१।३)
ataḥ paraṃ samācakṣva samyagbaddhasya jāraṇām ||
वेर्ह्¦ल्त्निस् बाल-।बद्धजारणया पूर्वं वर्णिता सेयमधमा बालजारणा । (२।२)
Verh¦ltnis bāla-|baddhajāraṇayā pūrvaṃ varṇitā seyamadhamā bālajāraṇā |
अबद्धं जारयेद् यस्तु जीर्यमाणः क्षयं व्रजेत् । (३।१)
abaddhaṃ jārayed yastu jīryamāṇaḥ kṣayaṃ vrajet |
बद्धस्य जीर्यते ग्रासो जीर्णस्य च मुखं भवेत् ॥ (३।२)
baddhasya jīryate grāso jīrṇasya ca mukhaṃ bhavet ||
सुमुखो निर्मुखो धत्ते सम्पूर्णोत्तमलक्षणे । (४।१)
sumukho nirmukho dhatte sampūrṇottamalakṣaṇe |
गेनेरेल्लेस् जारण ज़ुएर्स्त् औस्ड़्ह्रेन् (?)सामान्यः प्रथमं कार्यः सग्रासस्तु सुसंमतः । (५।१)
generelles jāraṇa zuerst ausfhren (?)sāmānyaḥ prathamaṃ kāryaḥ sagrāsastu susaṃmataḥ |
ग्रासहीनस्तु यो बद्धो दिव्यसिद्धिकरो भवेत् ॥ (६।०)
grāsahīnastu yo baddho divyasiddhikaro bhavet ||
३ अर्तेन् वोन् बन्धनौत्तमो मूलबन्धस्तु मध्यमं रसबन्धनम् । (७।१)
3 Arten von bandhanauttamo mūlabandhastu madhyamaṃ rasabandhanam |
अधमः पाकबन्धः स्यादेवं त्रिविधबन्धनम् ॥ (७।२)
adhamaḥ pākabandhaḥ syādevaṃ trividhabandhanam ||
मूलबन्धनमूलबन्धस्तु यो बन्धो वासनाबन्ध उच्यते । (८।१)
mūlabandhanamūlabandhastu yo bandho vāsanābandha ucyate |
स्याच्चतुःषष्टिमूलेभ्यः किंचिन्मूलेन बन्धनम् ॥ (८।२)
syāccatuḥṣaṣṭimūlebhyaḥ kiṃcinmūlena bandhanam ||
पाषाणं चैव सिद्धानां मानुषाणां च पूजितम् ॥ (९।२)
pāṣāṇaṃ caiva siddhānāṃ mānuṣāṇāṃ ca pūjitam ||
पिण्डिकाद्रुतिसंकोचैस् त्रिविधं बन्धनं भवेत् । (१०।१)
piṇḍikādrutisaṃkocais trividhaṃ bandhanaṃ bhavet |
दिव्याभिरोषधीभिश्च प्रागुक्तं शुद्धबन्धनम् ॥ (१०।२)
divyābhiroṣadhībhiśca prāguktaṃ śuddhabandhanam ||
क्षणबन्धद्रुतिभिर्बध्यते सूतः क्षणबन्ध उदाहृतः ॥ (११।०)
kṣaṇabandhadrutibhirbadhyate sūtaḥ kṣaṇabandha udāhṛtaḥ ||
बन्धन -> शिवतुल्यत्वअभ्रकं हरबीजं च षोडशांशेन काञ्चनम् । (१२।१)
bandhana -> śivatulyatvaabhrakaṃ harabījaṃ ca ṣoḍaśāṃśena kāñcanam |
ध्मातं प्रकाशमूषायां शोधयेत् काचटङ्कणैः ॥ (१२।२)
dhmātaṃ prakāśamūṣāyāṃ śodhayet kācaṭaṅkaṇaiḥ ||
मूषां त्यक्त्वा वरारोहे तिष्ठते बद्धवद्रसः ॥ (१३।२)
mūṣāṃ tyaktvā varārohe tiṣṭhate baddhavadrasaḥ ||
रक्तिकार्धार्धमात्रेण पर्वतानपि वेधयेत् । (१४।१)
raktikārdhārdhamātreṇa parvatānapi vedhayet |
भक्षणात्तस्य देवेशि रुद्रतुल्यो भवेन्नरः । (१४।२)
bhakṣaṇāttasya deveśi rudratulyo bhavennaraḥ |
द्रुतिमेलन मित् दिव्यौषधिस्द्रुतीनां मेलनं देवि दिव्यौषधिपरं शृणु ॥ (१५।०)
drutimelana mit divyauṣadhisdrutīnāṃ melanaṃ devi divyauṣadhiparaṃ śṛṇu ||
अभ्रकं क्रमते शीघ्रम् अन्यथा नास्ति संक्रमः ॥ (१६।२)
abhrakaṃ kramate śīghram anyathā nāsti saṃkramaḥ ||
मेलन वोन् द्रुति उन्द् रसकृष्णागुरुशङ्खनाभीरसोनसितरामठैः । (१७।१)
melana von druti und rasakṛṣṇāguruśaṅkhanābhīrasonasitarāmaṭhaiḥ |
सोष्णैर्मिलन्ति क्वथिता द्रुतयः सकला रसैः ॥ (१७।३)
soṣṇairmilanti kvathitā drutayaḥ sakalā rasaiḥ ||
सर्वद्वन्द्वमेलापनमाक्षिकं च विषं गुञ्जा टङ्कणं स्त्रीरजस्तथा । (१८।१)
sarvadvandvamelāpanamākṣikaṃ ca viṣaṃ guñjā ṭaṅkaṇaṃ strīrajastathā |
स्त्रीस्तन्येन विलिप्तं च सर्वद्वंद्वानि मेलयेत् ॥ (१८।२)
strīstanyena viliptaṃ ca sarvadvaṃdvāni melayet ||
लोह-, द्रुतिमेलापनजीवाहिव्योमपाषाणैः क्रोष्टुजिह्वासुभावितम् । (१९।१)
loha-, drutimelāpanajīvāhivyomapāṣāṇaiḥ kroṣṭujihvāsubhāvitam |
कोटिवेधिरसअश्वस्य लाला लशुनमार्द्रकं निम्बपल्लवम् । (२०।१)
koṭivedhirasaaśvasya lālā laśunamārdrakaṃ nimbapallavam |
टङ्कणं च रसं व्योम वज्रं चापि प्रवेशयेत् ॥ (२०।२)
ṭaṅkaṇaṃ ca rasaṃ vyoma vajraṃ cāpi praveśayet ||
अभ्रं हेमद्रुतिं सूतं त्रयमेकत्र मेलयेत् । (२१।१)
abhraṃ hemadrutiṃ sūtaṃ trayamekatra melayet |
क्रामणेन तु मूषायां लेपं दत्त्वा विचक्षणः । (२१।२)
krāmaṇena tu mūṣāyāṃ lepaṃ dattvā vicakṣaṇaḥ |
तुषकर्ष्वग्निना भूमौ स्वेदेन मिलति क्षणात् ॥ (२१।३)
tuṣakarṣvagninā bhūmau svedena milati kṣaṇāt ||
तस्य मध्ये तथा देया अभ्रहेमद्रुतिः पुनः ॥ (२२।२)
tasya madhye tathā deyā abhrahemadrutiḥ punaḥ ||
तुषकर्ष्वग्निना स्वेद्यं यावत् सूतावशेषितम् । (२३।१)
tuṣakarṣvagninā svedyaṃ yāvat sūtāvaśeṣitam |
सहस्रवेधी स भवेत् नात्र कार्या विचारणा ॥ (२३।२)
sahasravedhī sa bhavet nātra kāryā vicāraṇā ||
संकलैः संकलैर्बन्धे वेधं दशगुणोत्तरम् । (२४।१)
saṃkalaiḥ saṃkalairbandhe vedhaṃ daśaguṇottaram |
शरीरार्थं यदा भक्षेत् गुञ्जामात्रं विचक्षणः । (२५।१)
śarīrārthaṃ yadā bhakṣet guñjāmātraṃ vicakṣaṇaḥ |
जीर्णे जीर्णे तु संग्राह्यं यावत् स्यादष्टरक्तिकाः ॥ (२५।३)
jīrṇe jīrṇe tu saṃgrāhyaṃ yāvat syādaṣṭaraktikāḥ ||
एर्लन्गेन् वोन् विष्णुत्व दुर्छ् द्रुतिस्हेमाभ्रशुल्बद्रुतिभिः पारदस्तु समन्वितः । (२७।१)
Erlangen von viṣṇutva durch drutishemābhraśulbadrutibhiḥ pāradastu samanvitaḥ |
लभते वैष्णवं स्थानं विष्णुतुल्यपराक्रमः ॥ (२७।३)
labhate vaiṣṇavaṃ sthānaṃ viṣṇutulyaparākramaḥ ||
स्तम्भन वेर्स्छिएदेनेर् मेतल्लेआराभ्रहेमद्रुतयः पारदेन समन्विताः । (२८।१)
stambhana verschiedener Metalleārābhrahemadrutayaḥ pāradena samanvitāḥ |
वङ्गस्य प्रतिवापेन शतांशे स्तम्भनं ध्रुवम् ॥ (२८।२)
vaṅgasya prativāpena śatāṃśe stambhanaṃ dhruvam ||
नागस्य प्रतिवापेन शतांशे स्तम्भनं भवेत् ॥ (२९।२)
nāgasya prativāpena śatāṃśe stambhanaṃ bhavet ||
तीक्ष्णं घोषं तथा तारं पारदेन समन्वितम् । (३०।१)
tīkṣṇaṃ ghoṣaṃ tathā tāraṃ pāradena samanvitam |
वङ्गस्य प्रतिवापेन स्तम्भनं स्याच्छतांशतः ॥ (३०।२)
vaṅgasya prativāpena stambhanaṃ syācchatāṃśataḥ ||
एवं हि द्रुतियोगास्तु विज्ञातव्या विधानतः । (३१।१)
evaṃ hi drutiyogāstu vijñātavyā vidhānataḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.