रसार्णवRasārṇava

RArṇ, 18

18 of 18 · 461 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीदेव्युवाच । (१।१)

śrīdevyuvāca |

1.2१.२

लोहवेधास्त्वया देव यदर्थमुपवर्णिताः । (१।२)

lohavedhāstvayā deva yadarthamupavarṇitāḥ |

1.3१.३

तं देहवेधम् आचक्ष्व येन स्यात् खेचरी गतिः ॥ (१।३)

taṃ dehavedham ācakṣva yena syāt khecarī gatiḥ ||

2.1२.१

श्रीभैरव उवाच । (२।१)

śrībhairava uvāca

2.2२.२

प्रथमं शोधयेद्देहं पश्चात् कल्कं समाचरेत् । (२।२)

prathamaṃ śodhayeddehaṃ paścāt kalkaṃ samācaret |

2.3२.३

अन्यथा न भवेत् सिद्धिः रसे चैव रसायने ॥ (२।३)

anyathā na bhavet siddhiḥ rase caiva rasāyane ||

3.1३.१

रसायन प्रोचेदुरेप्रातः प्रातः पिबेदादौ त्रिदिनं घृतसैन्धवम् । (३।१)

rasāyana procedureprātaḥ prātaḥ pibedādau tridinaṃ ghṛtasaindhavam |

3.2३.२

केतक्याः स्तनजं क्वाथं तदनु त्रिदिनं पिबेत् ॥ (३।२)

ketakyāḥ stanajaṃ kvāthaṃ tadanu tridinaṃ pibet ||

4.1४.१

विधिना स्वेदनं कृत्वा सयवक्षारशर्करम् । (४।१)

vidhinā svedanaṃ kṛtvā sayavakṣāraśarkaram |

4.2४.२

त्र्यहं पिबेद्वराक्वाथं सदेवासुरवन्दिते ॥ (४।२)

tryahaṃ pibedvarākvāthaṃ sadevāsuravandite ||

5.1५.१

क्वाथं कटुकरोहिण्याः सम्यक् जाते विरेचने । (५।१)

kvāthaṃ kaṭukarohiṇyāḥ samyak jāte virecane |

5.2५.२

त्रिदिनं यावकान्नं च भुञ्जीत घृतसंयुतम् ॥ (५।२)

tridinaṃ yāvakānnaṃ ca bhuñjīta ghṛtasaṃyutam ||

6.1६.१

पलाशबीजजन्तुघ्नगुणमोदकभक्षणात् । (६।१)

palāśabījajantughnaguṇamodakabhakṣaṇāt |

6.2६.२

कीटस्य पातनं कुर्यादथ काकेष्टवारिणा ॥ (६।२)

kīṭasya pātanaṃ kuryādatha kākeṣṭavāriṇā ||

7.1७.१

वचामरिचसिन्धूत्थरजनीकणनागरात् । (७।१)

vacāmaricasindhūttharajanīkaṇanāgarāt |

7.2७.२

धात्रीगुडविडङ्गाच्च परागं दिवसत्रयम् ॥ (७।२)

dhātrīguḍaviḍaṅgācca parāgaṃ divasatrayam ||

8.1८.१

एवं संशोध्य शाल्यन्नं क्षीरमुद्गाम्बुयावकैः । (८।१)

evaṃ saṃśodhya śālyannaṃ kṣīramudgāmbuyāvakaiḥ |

8.2८.२

ततो जातबलो भूत्वा चरेद्रासायनं विधिम् ॥ (८।२)

tato jātabalo bhūtvā caredrāsāyanaṃ vidhim ||

9.1९.१

धात्रीरसघृतक्षौद्रैः क्षीरैः सुरतरूद्भवैः । (९।१)

dhātrīrasaghṛtakṣaudraiḥ kṣīraiḥ suratarūdbhavaiḥ |

9.2९.२

तैलं निर्मथ्य देवेशि द्विचतुःषट्पलान्वितम् ॥ (९।२)

tailaṃ nirmathya deveśi dvicatuḥṣaṭpalānvitam ||

10.1१०.१

लघुमध्योत्तमैर्मानैः त्रिमासं प्रत्यहं पिबेत् । (१०।१)

laghumadhyottamairmānaiḥ trimāsaṃ pratyahaṃ pibet |

10.2१०.२

आरोटं भक्षयेत् पश्चात् जीर्णं च तदनन्तरम् ॥ (१०।२)

āroṭaṃ bhakṣayet paścāt jīrṇaṃ ca tadanantaram ||

11.0११.०

क्षेत्रीकृत्य ततो देहं ततो भक्ष्यं तु वर्धयेत् ॥ (११।०)

kṣetrīkṛtya tato dehaṃ tato bhakṣyaṃ tu vardhayet ||

12.1१२.१

आरोट:: प्रोदुच्तिओन्शोधितं व्योमताप्याभ्यां पातितं तदनन्तरम् । (१२।१)

āroṭa:: productionśodhitaṃ vyomatāpyābhyāṃ pātitaṃ tadanantaram |

12.2१२.२

तण्डुलीयकभृङ्गाह्वपेषितं वापितं रसम् । (१२।२)

taṇḍulīyakabhṛṅgāhvapeṣitaṃ vāpitaṃ rasam |

12.3१२.३

आरोटमिति सेवेत प्रथमं देहसिद्धये ॥ (१२।३)

āroṭamiti seveta prathamaṃ dehasiddhaye ||

13.1१३.१

रसायन (चोन्त्।)अथवा भस्मतां प्राप्तं षड्वारं कल्कयोगतः । (१३।१)

rasāyana (cont.)athavā bhasmatāṃ prāptaṃ ṣaḍvāraṃ kalkayogataḥ |

13.2१३.२

यावत् संवत्सरं पूर्णं तावदारोटकं भजेत् ॥ (१३।२)

yāvat saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ tāvadāroṭakaṃ bhajet ||

14.1१४.१

शिलाजतुक्षौद्रविडङ्गसर्पिर्लोहाभयापारदताप्यभक्षम् । (१४।१)

śilājatukṣaudraviḍaṅgasarpirlohābhayāpāradatāpyabhakṣam |

14.2१४.२

आपूर्यते दुर्बलदेहधातून् त्रिपञ्चरात्रेण यथा शशाङ्कः ॥ (१४।२)

āpūryate durbaladehadhātūn tripañcarātreṇa yathā śaśāṅkaḥ ||

15.1१५.१

बककन्यारसक्षौद्रद्विनिशात्रिफलागुडैः । (१५।१)

bakakanyārasakṣaudradviniśātriphalāguḍaiḥ |

15.2१५.२

कल्कीकृतं रसं व्योमकान्तमध्वाज्यसंयुतम् । (१५।२)

kalkīkṛtaṃ rasaṃ vyomakāntamadhvājyasaṃyutam |

15.3१५.३

भुक्त्वा गच्छेदमरतां क्षेत्रीकरणमुत्तमम् ॥ (१५।३)

bhuktvā gacchedamaratāṃ kṣetrīkaraṇamuttamam ||

16.1१६.१

चूर्णमभ्रकसत्त्वस्य कान्तलोहस्य वा ततः । (१६।१)

cūrṇamabhrakasattvasya kāntalohasya vā tataḥ |

16.2१६.२

तीक्ष्णस्य वा महादेवि त्रिफलाक्वाथभावितम् ॥ (१६।२)

tīkṣṇasya vā mahādevi triphalākvāthabhāvitam ||

17.1१७.१

यावदञ्जनसंकाशं वस्त्रछन्नं विशोध्य तत् । (१७।१)

yāvadañjanasaṃkāśaṃ vastrachannaṃ viśodhya tat |

17.2१७.२

भृङ्गामलकसारेण हरिद्राया रसेन च ॥ (१७।२)

bhṛṅgāmalakasāreṇa haridrāyā rasena ca ||

18.1१८.१

पुटितं रससंयुक्तं मधुघृतसमन्वितम् । (१८।१)

puṭitaṃ rasasaṃyuktaṃ madhughṛtasamanvitam |

18.2१८.२

लोहसम्पुटमध्यस्थं मासं धान्ये प्रतिष्ठितम् ॥ (१८।२)

lohasampuṭamadhyasthaṃ māsaṃ dhānye pratiṣṭhitam ||

19.1१९.१

घृतेन मधुना लिह्यात् क्षेत्रीकरणमुत्तमम् । (१९।१)

ghṛtena madhunā lihyāt kṣetrīkaraṇamuttamam |

19.2१९.२

एवं वर्षप्रयोगेण सहस्रायुर् भवेन्नरः ॥ (१९।२)

evaṃ varṣaprayogeṇa sahasrāyur bhavennaraḥ ||

20.1२०.१

रससिद्धेः पुरा हेम गुञ्जामात्रं दिने दिने । (२०।१)

rasasiddheḥ purā hema guñjāmātraṃ dine dine |

20.2२०.२

भक्षयेद्देहसिद्ध्यर्थं रससिद्धिः प्रजायते ॥ (२०।२)

bhakṣayeddehasiddhyarthaṃ rasasiddhiḥ prajāyate ||

21.1२१.१

कान्ताभ्रसत्त्वं सरसमीषत्कनकजारितम् । (२१।१)

kāntābhrasattvaṃ sarasamīṣatkanakajāritam |

21.2२१.२

लिह्यादादौ समध्वाज्यं क्षेत्रीकरणमुत्तमम् ॥ (२१।२)

lihyādādau samadhvājyaṃ kṣetrīkaraṇamuttamam ||

22.0२२.०

वर्षं वर्षार्धम् अथवा पूर्वमेवं तु भक्षयेत् ॥ (२२।०)

varṣaṃ varṣārdham athavā pūrvamevaṃ tu bhakṣayet ||

23.1२३.१

वज्रजीर्णो रसो देवि ह्युत्तमः परिकीर्तितः । (२३।१)

vajrajīrṇo raso devi hyuttamaḥ parikīrtitaḥ |

23.2२३.२

मध्यमो हेमजीर्णस्तु तारजीर्णोऽधमः प्रिये ॥ (२३।२)

madhyamo hemajīrṇastu tārajīrṇo'dhamaḥ priye ||

24.1२४.१

हेमजीर्णे भस्मसूते रुद्रत्वं भक्षिते व्रजेत् । (२४।१)

hemajīrṇe bhasmasūte rudratvaṃ bhakṣite vrajet |

24.2२४.२

विष्णुत्वं तारजीर्णे तु ब्रह्मत्वं भास्करेण तु ॥ (२४।२)

viṣṇutvaṃ tārajīrṇe tu brahmatvaṃ bhāskareṇa tu ||

25.1२५.१

तीक्ष्णजीर्णे धनाध्यक्षः सूर्यत्वं चपलालये तु । (२५।१)

tīkṣṇajīrṇe dhanādhyakṣaḥ sūryatvaṃ capalālaye tu |

25.2२५.२

वाजरे तु शशाङ्कत्वम् अनलत्वं तु रोहणे । (२५।२)

vājare tu śaśāṅkatvam analatvaṃ tu rohaṇe |

25.3२५.३

सामान्येन तु तीक्ष्णेन शक्रत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ (२५।३)

sāmānyena tu tīkṣṇena śakratvaṃ prāpnuyānnaraḥ ||

26.1२६.१

एवं यो लोहजीर्णं तु भक्षयेद्भस्मसूतकम् । (२६।१)

evaṃ yo lohajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakam |

26.2२६.२

जलेन जलरूपः स्यात् स्थलेन स्थलतां व्रजेत् ॥ (२६।२)

jalena jalarūpaḥ syāt sthalena sthalatāṃ vrajet ||

27.1२७.१

तेजोऽधिके तथा तेजः वायोरप्यधिको बली । (२७।१)

tejo'dhike tathā tejaḥ vāyorapyadhiko balī |

27.2२७.२

हर्ता कर्ता स्वयं साक्षात् शापानुग्रहकारकः ॥ (२७।२)

hartā kartā svayaṃ sākṣāt śāpānugrahakārakaḥ ||

28.1२८.१

यत्र मूत्रपुरीषं तु साधकस्तु परित्यजेत् । (२८।१)

yatra mūtrapurīṣaṃ tu sādhakastu parityajet |

28.2२८.२

पाषाणो मृन्मयं तत्र स्पष्टं भवति काञ्चनम् ॥ (२८।२)

pāṣāṇo mṛnmayaṃ tatra spaṣṭaṃ bhavati kāñcanam ||

29.1२९.१

प्रस्वेदस्तस्य गात्रस्य लोहान्यष्टौ च वेधयेत् । (२९।१)

prasvedastasya gātrasya lohānyaṣṭau ca vedhayet |

29.2२९.२

तत् सर्वं कनकं नित्यं भक्षिते द्वादशे पले । (२९।२)

tat sarvaṃ kanakaṃ nityaṃ bhakṣite dvādaśe pale |

29.3२९.३

रुद्रतुल्यो महादेवि अजरामरकारिणि ॥ (२९।३)

rudratulyo mahādevi ajarāmarakāriṇi ||

30.1३०.१

भस्मसूतं तथा तारं भक्षयेत् षोडशं पलम् । (३०।१)

bhasmasūtaṃ tathā tāraṃ bhakṣayet ṣoḍaśaṃ palam |

30.2३०.२

अथवा तारजीर्णं तु भक्षयेद्भस्मसूतकम् । (३०।२)

athavā tārajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakam |

30.3३०.३

शुल्वं च वङ्गघोषं च तत्स्वेदात् तारतां व्रजेत् ॥ (३०।३)

śulvaṃ ca vaṅgaghoṣaṃ ca tatsvedāt tāratāṃ vrajet ||

31.1३१.१

अथवा तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेद्भस्मसूतकम् । (३१।१)

athavā tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakam |

31.2३१.२

मूत्रेण तस्य स्पृष्टं तु वङ्गं व्रजति तारताम् ॥ (३१।२)

mūtreṇa tasya spṛṣṭaṃ tu vaṅgaṃ vrajati tāratām ||

32.0३२.०

एकैकेन निषेकेण स्तम्भनं नागवङ्गयोः ॥ (३२।०)

ekaikena niṣekeṇa stambhanaṃ nāgavaṅgayoḥ ||

33.1३३.१

गुञ्जामात्रं रसं देवि हेमजीर्णं तु भक्षयेत् । (३३।१)

guñjāmātraṃ rasaṃ devi hemajīrṇaṃ tu bhakṣayet |

33.2३३.२

द्विगुञ्जां तारजीर्णस्य रविजीर्णस्य तत्त्रयम् ॥ (३३।२)

dviguñjāṃ tārajīrṇasya ravijīrṇasya tattrayam ||

34.1३४.१

तीक्ष्णाभ्रकान्तमाषैकं गुञ्जैका द्राविका भवेत् । (३४।१)

tīkṣṇābhrakāntamāṣaikaṃ guñjaikā drāvikā bhavet |

34.2३४.२

वज्रवैक्रान्तजीर्णं तु भक्षयेत् सर्पिषान्वितम् ॥ (३४।२)

vajravaikrāntajīrṇaṃ tu bhakṣayet sarpiṣānvitam ||

35.1३५.१

नागं वङ्गं रसं भस्म विषोपविषसंयुतम् । (३५।१)

nāgaṃ vaṅgaṃ rasaṃ bhasma viṣopaviṣasaṃyutam |

35.2३५.२

मात्रायुक्तं ततश्चैव भक्षयेच्च रसायने ॥ (३५।२)

mātrāyuktaṃ tataścaiva bhakṣayecca rasāyane ||

36.1३६.१

हेम तारं तथा कान्तं जायतेऽग्निसहं क्रमात् । (३६।१)

hema tāraṃ tathā kāntaṃ jāyate'gnisahaṃ kramāt |

36.2३६.२

बद्धश्च रसराजोऽयं देहसिद्धिं प्रदापयेत् ॥ (३६।२)

baddhaśca rasarājo'yaṃ dehasiddhiṃ pradāpayet ||

37.1३७.१

वज्रायस्कान्तमाक्षीकवैक्रान्ताभ्रककाञ्चनैः । (३७।१)

vajrāyaskāntamākṣīkavaikrāntābhrakakāñcanaiḥ |

37.2३७.२

एतैर्जीर्णैर् यथालाभं रसः शस्तो रसायने ॥ (३७।२)

etairjīrṇair yathālābhaṃ rasaḥ śasto rasāyane ||

38.1३८.१

षडेवोपरसांश्चैव भक्षणार्थं च वाहयेत् । (३८।१)

ṣaḍevoparasāṃścaiva bhakṣaṇārthaṃ ca vāhayet |

38.2३८.२

भक्षणात्तीक्ष्णजीर्णस्य पलमेकं तु भक्षयेत् ॥ (३८।२)

bhakṣaṇāttīkṣṇajīrṇasya palamekaṃ tu bhakṣayet ||

39.0३९.०

आ दशवर्षसहस्राणि वज्रकायः स जीवति ॥ (३९।०)

ā daśavarṣasahasrāṇi vajrakāyaḥ sa jīvati ||

40.1४०.१

एवं च द्वादशपलं तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेत् । (४०।१)

evaṃ ca dvādaśapalaṃ tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayet |

40.2४०.२

एवं जीवेन्महाकल्पं प्रलयान्ते शिवं व्रजेत् ॥ (४०।२)

evaṃ jīvenmahākalpaṃ pralayānte śivaṃ vrajet ||

41.1४१.१

भस्मनः शुल्वजीर्णस्य पलैके लक्षमायुषः । (४१।१)

bhasmanaḥ śulvajīrṇasya palaike lakṣamāyuṣaḥ |

41.2४१.२

द्विपले कोटिरायुष्यं त्रिपले ब्रह्मणायुषम् ॥ (४१।२)

dvipale koṭirāyuṣyaṃ tripale brahmaṇāyuṣam ||

42.1४२.१

चतुःपले वैष्णवायुः रुद्रायुः पञ्चमे पले । (४२।१)

catuḥpale vaiṣṇavāyuḥ rudrāyuḥ pañcame pale |

42.2४२.२

षष्ठे पले च सम्प्राप्ते महाकल्पं स जीवति ॥ (४२।२)

ṣaṣṭhe pale ca samprāpte mahākalpaṃ sa jīvati ||

43.1४३.१

भस्मनो हेमजीर्णस्य पलेन ब्राह्ममायुषम् । (४३।१)

bhasmano hemajīrṇasya palena brāhmamāyuṣam |

43.2४३.२

द्विपले वैष्णवायुष्यं रुद्रायुस्त्रिपलेन तु । (४३।२)

dvipale vaiṣṇavāyuṣyaṃ rudrāyustripalena tu |

43.3४३.३

चतुःपलेन देवेशि शिवत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ (४३।३)

catuḥpalena deveśi śivatvaṃ prāpnuyānnaraḥ ||

44.1४४.१

हेमजीर्णे भस्मसूते त्रिपले भक्षिते क्रमात् । (४४।१)

hemajīrṇe bhasmasūte tripale bhakṣite kramāt |

44.2४४.२

अष्टाशीति सहस्राणि योगिन्यो बलदर्पिताः । (४४।२)

aṣṭāśīti sahasrāṇi yoginyo baladarpitāḥ |

44.3४४.३

तस्य तिष्ठन्ति किंकर्यः कामरूपी भवेन्नरः ॥ (४४।३)

tasya tiṣṭhanti kiṃkaryaḥ kāmarūpī bhavennaraḥ ||

45.1४५.१

यद्यद्भावयते रूपं तत्तद्रूपधरो भवेत् । (४५।१)

yadyadbhāvayate rūpaṃ tattadrūpadharo bhavet |

45.2४५.२

मितैः पलैकादशभिः हेमभस्मानि भक्षयेत् ॥ (४५।२)

mitaiḥ palaikādaśabhiḥ hemabhasmāni bhakṣayet ||

46.1४६.१

गुञ्जैकामात्रं देवेशि ज्ञात्वा चाग्निबलं निजम् । (४६।१)

guñjaikāmātraṃ deveśi jñātvā cāgnibalaṃ nijam |

46.2४६.२

घृतेन मधुनाच्छाद्य ताम्बूलं कामिनीर्भजेत् ॥ (४६।२)

ghṛtena madhunācchādya tāmbūlaṃ kāminīrbhajet ||

47.1४७.१

एको हि दोषः सूक्ष्मोऽयं भक्षिते भस्मसूतके । (४७।१)

eko hi doṣaḥ sūkṣmo'yaṃ bhakṣite bhasmasūtake |

47.2४७.२

त्रिसप्ताहं वरारोहे कामान्धो जायते नरः ॥ (४७।२)

trisaptāhaṃ varārohe kāmāndho jāyate naraḥ ||

48.1४८.१

कामिनीनां सहस्रं तु क्षोभयेद्दिवसान्तरे । (४८।१)

kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayeddivasāntare |

48.2४८.२

नारीसङ्गाद् वरारोहे देहे क्राम्यति सूतकः ॥ (४८।२)

nārīsaṅgād varārohe dehe krāmyati sūtakaḥ ||

49.0४९.०

नारीसङ्गे वरारोहे अजीर्णं तस्य जायते ॥ (४९।०)

nārīsaṅge varārohe ajīrṇaṃ tasya jāyate ||

50.1५०.१

मैथुनाच्चलिते शुक्रे त्रिसप्ताहावधि क्रमात् । (५०।१)

maithunāccalite śukre trisaptāhāvadhi kramāt |

50.2५०.२

जायते प्राणसन्देहस् तस्मात्तन्मैथुनं त्यजेत् ॥ (५०।२)

jāyate prāṇasandehas tasmāttanmaithunaṃ tyajet ||

51.1५१.१

युवत्या जल्पनं कार्यं युवत्या चाङ्गमर्दनम् । (५१।१)

yuvatyā jalpanaṃ kāryaṃ yuvatyā cāṅgamardanam |

51.2५१.२

यस्याः स्पर्शनमात्रेण रसः क्राम्यति विग्रहे ॥ (५१।२)

yasyāḥ sparśanamātreṇa rasaḥ krāmyati vigrahe ||

52.1५२.१

यथा कामोऽप्युदयति सुस्त्रीरूपनिरीक्षणात् । (५२।१)

yathā kāmo'pyudayati sustrīrūpanirīkṣaṇāt |

52.2५२.२

तथा क्राम्यति देवेशि सूतकोऽसौ ततः क्रमात् ॥ (५२।२)

tathā krāmyati deveśi sūtako'sau tataḥ kramāt ||

53.1५३.१

अश्वत्थपत्रसदृशो भगो यस्याः समः शुभः । (५३।१)

aśvatthapatrasadṛśo bhago yasyāḥ samaḥ śubhaḥ |

53.2५३.२

तादृश्याः सुरतं देवि भाजनं तु रसायने ॥ (५३।२)

tādṛśyāḥ surataṃ devi bhājanaṃ tu rasāyane ||

54.1५४.१

निर्मांसश्चैव दीर्घश्च भगः शुष्कशिरास्तथा । (५४।१)

nirmāṃsaścaiva dīrghaśca bhagaḥ śuṣkaśirāstathā |

54.2५४.२

सदा दारिद्र्यकर्तारं वर्जयेत्तं रसायने ॥ (५४।२)

sadā dāridryakartāraṃ varjayettaṃ rasāyane ||

55.1५५.१

अर्घ्येण तर्पयेन्नित्यं मत्स्यमांसं निवेदयेत् । (५५।१)

arghyeṇa tarpayennityaṃ matsyamāṃsaṃ nivedayet |

55.2५५.२

योगीन्द्रान् योगिनीर्मन्त्रैः पूजयित्वा क्षमापयेत् । (५५।२)

yogīndrān yoginīrmantraiḥ pūjayitvā kṣamāpayet |

55.3५५.३

ककाराष्टकवर्गं तु कट्वम्ललवणं त्यजेत् ॥ (५५।३)

kakārāṣṭakavargaṃ tu kaṭvamlalavaṇaṃ tyajet ||

56.1५६.१

अभ्रजीर्णपलैकेन व्याधिभिर्नाभिभूयते । (५६।१)

abhrajīrṇapalaikena vyādhibhirnābhibhūyate |

56.2५६.२

द्वितीये शुक्रवृद्धिः स्यात् तृतीये बलवान् भवेत् ॥ (५६।२)

dvitīye śukravṛddhiḥ syāt tṛtīye balavān bhavet ||

57.1५७.१

चतुर्थे पलितं हन्ति वलीं जयति पञ्चमे । (५७।१)

caturthe palitaṃ hanti valīṃ jayati pañcame |

57.2५७.२

षष्ठे श्रुतिधरो वाग्मी सप्तमे नेत्ररोगजित् ॥ (५७।२)

ṣaṣṭhe śrutidharo vāgmī saptame netrarogajit ||

58.1५८.१

अष्टमे तार्क्ष्यदृष्टिः स्यात् ब्रह्मायुर् ब्रह्मविक्रमः । (५८।१)

aṣṭame tārkṣyadṛṣṭiḥ syāt brahmāyur brahmavikramaḥ |

58.2५८.२

नवपलोपयोगेन सुरमेलापको भवेत् ॥ (५८।२)

navapalopayogena suramelāpako bhavet ||

59.0५९.०

दशपलप्रयोगेण द्वितीयः शङ्करो भवेत् ॥ (५९।०)

daśapalaprayogeṇa dvitīyaḥ śaṅkaro bhavet ||

60.1६०.१

रसवीर्यस्य रक्षार्थं बलिं दद्याद्दिने दिने । (६०।१)

rasavīryasya rakṣārthaṃ baliṃ dadyāddine dine |

60.2६०.२

जपेन्मृत्युञ्जयं मन्त्रं रससिद्धिः प्रजायते ॥ (६०।२)

japenmṛtyuñjayaṃ mantraṃ rasasiddhiḥ prajāyate ||

61.1६१.१

समे तु विमले जीर्णे यो रसं भक्षयेन्नरः । (६१।१)

same tu vimale jīrṇe yo rasaṃ bhakṣayennaraḥ |

61.2६१.२

दशवर्षसहस्राणि स जीवेत्परमेश्वरि ॥ (६१।२)

daśavarṣasahasrāṇi sa jīvetparameśvari ||

62.1६२.१

द्विगुणे विमले जीर्णे दशलक्षं स जीवति । (६२।१)

dviguṇe vimale jīrṇe daśalakṣaṃ sa jīvati |

62.2६२.२

त्रिगुणे विमले जीर्णे दशकोटिं च जीवति ॥ (६२।२)

triguṇe vimale jīrṇe daśakoṭiṃ ca jīvati ||

63.1६३.१

जीर्णे चतुर्गुणे देवि रसः खेचरतां नयेत् । (६३।१)

jīrṇe caturguṇe devi rasaḥ khecaratāṃ nayet |

63.2६३.२

ततः पञ्चगुणे जीर्णे स्पर्शवेधी महारसः ॥ (६३।२)

tataḥ pañcaguṇe jīrṇe sparśavedhī mahārasaḥ ||

64.1६४.१

यादृशं विमले जीर्णे तादृशं हेममाक्षिके । (६४।१)

yādṛśaṃ vimale jīrṇe tādṛśaṃ hemamākṣike |

64.2६४.२

तत् फलं लभते देवि तस्य वीर्ये स जीवति ॥ (६४।२)

tat phalaṃ labhate devi tasya vīrye sa jīvati ||

65.0६५.०

पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रभस्मरसायनम् ॥ (६५।०)

punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabhasmarasāyanam ||

66.1६६.१

प्रथमं जारयेत् सूते गन्धकं सुरवन्दिते । (६६।१)

prathamaṃ jārayet sūte gandhakaṃ suravandite |

66.2६६.२

दापयेत्त्रिगुणं तीक्ष्णं समं हेम च सूतके ॥ (६६।२)

dāpayettriguṇaṃ tīkṣṇaṃ samaṃ hema ca sūtake ||

67.1६७.१

तेनैव हेमजीर्णेन वज्ररत्नं तु लेपयेत् । (६७।१)

tenaiva hemajīrṇena vajraratnaṃ tu lepayet |

67.2६७.२

बालवत्सपुरीषेण तद्वज्रं वेष्टयेत्ततः ॥ (६७।२)

bālavatsapurīṣeṇa tadvajraṃ veṣṭayettataḥ ||

68.1६८.१

बद्ध्वा पोटलिकां तेन पुटपाकं तु दापयेत् । (६८।१)

baddhvā poṭalikāṃ tena puṭapākaṃ tu dāpayet |

68.2६८.२

तत्क्षणाज्जायते भस्म शङ्खकुन्देन्दुसन्निभम् ॥ (६८।२)

tatkṣaṇājjāyate bhasma śaṅkhakundendusannibham ||

69.1६९.१

तद् वज्रभस्म सुभगे कारयेत् पिष्टिकासमम् । (६९।१)

tad vajrabhasma subhage kārayet piṣṭikāsamam |

69.2६९.२

तत्सूतगोलकरजो गतदेहं विमर्दयेत् ॥ (६९।२)

tatsūtagolakarajo gatadehaṃ vimardayet ||

70.1७०.१

पुनस्तद्गोलकरजो बालवत्सपुरीषकैः । (७०।१)

punastadgolakarajo bālavatsapurīṣakaiḥ |

70.2७०.२

मूषालेपं तु तेनैव अर्धार्धेन तु कारयेत् ॥ (७०।२)

mūṣālepaṃ tu tenaiva ardhārdhena tu kārayet ||

71.1७१.१

तद्धमेदन्धमूषायां मूर्छितं वज्रजारितम् । (७१।१)

taddhamedandhamūṣāyāṃ mūrchitaṃ vajrajāritam |

71.2७१.२

फूत्काराणां सहस्रेण भस्म तज्जायते क्षणात् ॥ (७१।२)

phūtkārāṇāṃ sahasreṇa bhasma tajjāyate kṣaṇāt ||

72.0७२.०

अर्धार्धं प्राप्यते भस्म गोक्षीरसदृशं प्रिये ॥ (७२।०)

ardhārdhaṃ prāpyate bhasma gokṣīrasadṛśaṃ priye ||

73.1७३.१

स्नेहे धृतं च यत्कल्कं कङ्गुणीतैलसंयुतम् । (७३।१)

snehe dhṛtaṃ ca yatkalkaṃ kaṅguṇītailasaṃyutam |

73.2७३.२

त्रिसप्ताहाद्वरारोहे कायशुद्धिस्तु जायते ॥ (७३।२)

trisaptāhādvarārohe kāyaśuddhistu jāyate ||

74.1७४.१

तिलमात्रं वज्रभस्म हेमभस्म च तत्समम् । (७४।१)

tilamātraṃ vajrabhasma hemabhasma ca tatsamam |

74.2७४.२

धमेद्धत्तूरसंलिप्तं वलीपलितनाशनम् ॥ (७४।२)

dhameddhattūrasaṃliptaṃ valīpalitanāśanam ||

75.1७५.१

शुद्धहेम पलान्यष्टौ मृतसूतसमायुतम् । (७५।१)

śuddhahema palānyaṣṭau mṛtasūtasamāyutam |

75.2७५.२

मर्दयेन्मध्यमाम्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (७५।२)

mardayenmadhyamāmlena golako bhavati kṣaṇāt ||

76.0७६.०

अर्धं च प्राप्यते भस्म गोक्षीरसदृशं प्रिये ॥ (७६।०)

ardhaṃ ca prāpyate bhasma gokṣīrasadṛśaṃ priye ||

77.1७७.१

मृतवज्रस्य भागैकं गोलभागचतुष्टयम् । (७७।१)

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ golabhāgacatuṣṭayam |

77.2७७.२

मर्दयेत् तप्तखल्लेन भस्मीभवति सूतकः ॥ (७७।२)

mardayet taptakhallena bhasmībhavati sūtakaḥ ||

78.1७८.१

मारयेद्भूधरे यन्त्रे सप्तसङ्कलिकाक्रमात् । (७८।१)

mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt |

78.2७८.२

तद्भस्म तु पुनः पश्चात् मध्यमाम्लेन मर्दयेत् ॥ (७८।२)

tadbhasma tu punaḥ paścāt madhyamāmlena mardayet ||

79.1७९.१

पुटं दद्यात् प्रयत्नेन षष्ट्यधिकशतत्रयम् । (७९।१)

puṭaṃ dadyāt prayatnena ṣaṣṭyadhikaśatatrayam |

79.2७९.२

तद्भस्म जायते देवि सिन्दूरारुणसन्निभम् ॥ (७९।२)

tadbhasma jāyate devi sindūrāruṇasannibham ||

80.1८०.१

तद्भस्म पलमात्रं तु लिह्यान्मध्वाज्यसंयुतम् । (८०।१)

tadbhasma palamātraṃ tu lihyānmadhvājyasaṃyutam |

80.2८०.२

लिह्यादेवं सप्तवारं क्षीराहारो जितेन्द्रियः ॥ (८०।२)

lihyādevaṃ saptavāraṃ kṣīrāhāro jitendriyaḥ ||

81.1८१.१

द्वितीये सप्तमे चैव भक्षयेच्च पलद्वयम् । (८१।१)

dvitīye saptame caiva bhakṣayecca paladvayam |

81.2८१.२

अनया क्रमवृद्ध्या तु भक्षयेत् सप्तसप्तकम् ॥ (८१।२)

anayā kramavṛddhyā tu bhakṣayet saptasaptakam ||

82.1८२.१

तद्वृद्ध्या जायते सिद्धो दिव्यतेजा भवेन्नरः । (८२।१)

tadvṛddhyā jāyate siddho divyatejā bhavennaraḥ |

82.2८२.२

रुद्रायुषं भवेत्तस्य खेचरत्वं न संशयः ॥ (८२।२)

rudrāyuṣaṃ bhavettasya khecaratvaṃ na saṃśayaḥ ||

83.0८३.०

तस्य मूत्रपुरीषाभ्यां लोहान्यष्टौ च काञ्चनम् ॥ (८३।०)

tasya mūtrapurīṣābhyāṃ lohānyaṣṭau ca kāñcanam ||

84.1८४.१

तद्भस्मपलमेकं तु क्रामणेन समन्वितम् । (८४।१)

tadbhasmapalamekaṃ tu krāmaṇena samanvitam |

84.2८४.२

द्रव्याद्द्वादशसाहस्रपलमाने भुजङ्गमे । (८४।२)

dravyāddvādaśasāhasrapalamāne bhujaṅgame |

84.3८४.३

जायते कनकं दिव्यं देवाभरणभूषणम् ॥ (८४।३)

jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam ||

85.1८५.१

कान्तचूर्णपलान्यष्टौ पलान्यष्टौ रसस्य च । (८५।१)

kāntacūrṇapalānyaṣṭau palānyaṣṭau rasasya ca |

85.2८५.२

एकीकृत्याथ संमर्द्य बीजपूराम्लमर्दितम् । (८५।२)

ekīkṛtyātha saṃmardya bījapūrāmlamarditam |

85.3८५.३

मर्दयेत्तप्तखल्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (८५।३)

mardayettaptakhallena golako bhavati kṣaṇāt ||

86.1८६.१

मृतवज्रस्य भागैकं गोलभागचतुष्टयम् । (८६।१)

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ golabhāgacatuṣṭayam |

86.2८६.२

एकीकृत्याथ संमर्द्य भस्मीभवति सूतकः ॥ (८६।२)

ekīkṛtyātha saṃmardya bhasmībhavati sūtakaḥ ||

87.1८७.१

मारयेद्भूधरे यन्त्रे सप्तसङ्कलिकाक्रमात् । (८७।१)

mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt |

87.2८७.२

तद्भस्मभागम् एकं तु भागैकं गन्धकस्य च । (८७।२)

tadbhasmabhāgam ekaṃ tu bhāgaikaṃ gandhakasya ca |

87.3८७.३

अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् ॥ (८७।३)

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt ||

88.1८८.१

द्वात्रिंशन्मृतखोटस्य शुद्धहेम्नश्च विंशतिः । (८८।१)

dvātriṃśanmṛtakhoṭasya śuddhahemnaśca viṃśatiḥ |

88.2८८.२

तारं ताम्रं व्योमसत्त्वं कान्तसत्त्वं चतुर्थकम् । (८८।२)

tāraṃ tāmraṃ vyomasattvaṃ kāntasattvaṃ caturthakam |

88.3८८.३

एकैकं द्वादशांशाः स्युः सर्वमेकत्र कारयेत् ॥ (८८।३)

ekaikaṃ dvādaśāṃśāḥ syuḥ sarvamekatra kārayet ||

89.1८९.१

अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् । (८९।१)

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt |

89.2८९.२

द्वात्रिंशन्मिलतः खोटान् सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् ॥ (८९।२)

dvātriṃśanmilataḥ khoṭān sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet ||

90.1९०.१

तत् खोटसूक्ष्मचूर्णं तु आरोटरससंयुतम् । (९०।१)

tat khoṭasūkṣmacūrṇaṃ tu āroṭarasasaṃyutam |

90.2९०.२

मर्दयेन्मध्यमाम्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (९०।२)

mardayenmadhyamāmlena golako bhavati kṣaṇāt ||

91.1९१.१

गोलकस्य पले द्वे च मृतकान्तस्य तत्समम् । (९१।१)

golakasya pale dve ca mṛtakāntasya tatsamam |

91.2९१.२

एकीकृत्याथ संमर्द्य मेघनादरसेन च । (९१।२)

ekīkṛtyātha saṃmardya meghanādarasena ca |

91.3९१.३

मुनिपुष्परसेनैव दिनमेकं च मर्दयेत् ॥ (९१।३)

munipuṣparasenaiva dinamekaṃ ca mardayet ||

92.0९२.०

गुटिकाः कारयेद्देवि षष्ट्यधिकशतत्रयम् ॥ (९२।०)

guṭikāḥ kārayeddevi ṣaṣṭyadhikaśatatrayam ||

93.1९३.१

तत्रैकां गुटिकां सर्पिस्त्रिफलामधुसंयुताम् । (९३।१)

tatraikāṃ guṭikāṃ sarpistriphalāmadhusaṃyutām |

93.2९३.२

भक्षयेद्वर्षमेकं तु ब्रह्मायुर्जायते नरः ॥ (९३।२)

bhakṣayedvarṣamekaṃ tu brahmāyurjāyate naraḥ ||

94.0९४.०

सर्वास्ता भक्षयेत् पश्चात् रुद्रायुः स भवेन्नरः ॥ (९४।०)

sarvāstā bhakṣayet paścāt rudrāyuḥ sa bhavennaraḥ ||

95.1९५.१

अथैका धारिता वक्त्रे गुटिकामरसुन्दरि । (९५।१)

athaikā dhāritā vaktre guṭikāmarasundari |

95.2९५.२

हठाद्रोगाणि कृत्स्नानि पलितानि च नाशयेत् ॥ (९५।२)

haṭhādrogāṇi kṛtsnāni palitāni ca nāśayet ||

96.0९६.०

उपचारं प्रवक्ष्यामि वज्रसत्त्वरसायने ॥ (९६।०)

upacāraṃ pravakṣyāmi vajrasattvarasāyane ||

97.1९७.१

वज्रबद्धस्तु यो देवि रसोऽयं वज्रतां नयेत् । (९७।१)

vajrabaddhastu yo devi raso'yaṃ vajratāṃ nayet |

97.2९७.२

तेन बद्धास्तु ये देहास्ते देहा वज्ररूपिणः ॥ (९७।२)

tena baddhāstu ye dehāste dehā vajrarūpiṇaḥ ||

98.1९८.१

तिलमात्रं रसं देवि ब्रह्मायुर् दश जीवति । (९८।१)

tilamātraṃ rasaṃ devi brahmāyur daśa jīvati |

98.2९८.२

यवमात्रं रसं देवि विष्णुकोटिं स जीवति ॥ (९८।२)

yavamātraṃ rasaṃ devi viṣṇukoṭiṃ sa jīvati ||

99.1९९.१

गुञ्जामात्रं तु देवेशि महाकल्पायुषो भवेत् । (९९।१)

guñjāmātraṃ tu deveśi mahākalpāyuṣo bhavet |

99.2९९.२

माषमात्रं वरारोहे मम तुल्यगुणो भवेत् ॥ (९९।२)

māṣamātraṃ varārohe mama tulyaguṇo bhavet ||

100.1१००.१

मन्त्रहीनेन सुभगे न स गम्यो भविष्यति । (१००।१)

mantrahīnena subhage na sa gamyo bhaviṣyati |

100.2१००.२

न सिद्धिसाधनं तस्य जन्मकोटिशतैरपि ॥ (१००।२)

na siddhisādhanaṃ tasya janmakoṭiśatairapi ||

101.0१०१.०

मूढचित्तो भ्रमत्येष कुलशासनवर्जितः ॥ (१०१।०)

mūḍhacitto bhramatyeṣa kulaśāsanavarjitaḥ ||

102.1१०२.१

तस्य विघ्नसहस्राणि कुर्वते देवदानवाः । (१०२।१)

tasya vighnasahasrāṇi kurvate devadānavāḥ |

102.2१०२.२

देव्यश्चाकाशगामिन्यो भूचर्यश्च सुरेश्वरि ॥ (१०२।२)

devyaścākāśagāminyo bhūcaryaśca sureśvari ||

103.1१०३.१

स्वप्ने तं भजयित्वा तु रेतोरक्ते हरन्ति ताः । (१०३।१)

svapne taṃ bhajayitvā tu retorakte haranti tāḥ |

103.2१०३.२

तेनैव रेतोमार्गेण हरन्ते भक्षितं रसम् ॥ (१०३।२)

tenaiva retomārgeṇa harante bhakṣitaṃ rasam ||

104.1१०४.१

भास्कराद्या ग्रहा देवि गर्जन्ति निजरूपतः । (१०४।१)

bhāskarādyā grahā devi garjanti nijarūpataḥ |

104.2१०४.२

क्षत्रियस्य तु रूपेण देवा वै गर्जयन्ति च ॥ (१०४।२)

kṣatriyasya tu rūpeṇa devā vai garjayanti ca ||

105.1१०५.१

पिशाचा वैश्यरूपेण शूद्ररूपेण राक्षसाः । (१०५।१)

piśācā vaiśyarūpeṇa śūdrarūpeṇa rākṣasāḥ |

105.2१०५.२

अन्ये मानुषरूपेण भजन्ते स्वपनान्तरे ॥ (१०५।२)

anye mānuṣarūpeṇa bhajante svapanāntare ||

106.1१०६.१

अस्थिमांसानि खादन्ति स्वप्नेषु सुरसुन्दरि । (१०६।१)

asthimāṃsāni khādanti svapneṣu surasundari |

106.2१०६.२

स्वप्नान्ते प्राप्यते भ्रान्तिः प्रायः पश्यति मानवः । (१०६।२)

svapnānte prāpyate bhrāntiḥ prāyaḥ paśyati mānavaḥ |

106.3१०६.३

वज्रभस्म हरन्त्येव स्वप्नान्ते क्षोभयन्ति च ॥ (१०६।३)

vajrabhasma harantyeva svapnānte kṣobhayanti ca ||

107.1१०७.१

भक्षिते हेमविमले पलायन्ते दिशो दश । (१०७।१)

bhakṣite hemavimale palāyante diśo daśa |

107.2१०७.२

भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिन्यो गुह्यकादयः ॥ (१०७।२)

bhūtapretapiśācāśca śākinyo guhyakādayaḥ ||

108.1१०८.१

वज्राणां मारणे ये तु लोहानां वा रसस्य तु । (१०८।१)

vajrāṇāṃ māraṇe ye tu lohānāṃ vā rasasya tu |

108.2१०८.२

वर्जनीयाः प्रयत्नेन प्रयुक्तांस्तान् शृणु प्रिये ॥ (१०८।२)

varjanīyāḥ prayatnena prayuktāṃstān śṛṇu priye ||

109.1१०९.१

तेषां युक्तिप्रकारास्तु प्रयुक्ता युक्तिदायकैः । (१०९।१)

teṣāṃ yuktiprakārāstu prayuktā yuktidāyakaiḥ |

109.2१०९.२

एवं वदन्ति भूताद्या भीषयन्ति स्म तं नरम् ॥ (१०९।२)

evaṃ vadanti bhūtādyā bhīṣayanti sma taṃ naram ||

110.1११०.१

रञ्जको रागकारी स्यात् क्रामणः क्रामणे हितः । (११०।१)

rañjako rāgakārī syāt krāmaṇaḥ krāmaṇe hitaḥ |

110.2११०.२

बन्धका दृढकाराश्च तथा पुष्टिकराः स्मृताः ॥ (११०।२)

bandhakā dṛḍhakārāśca tathā puṣṭikarāḥ smṛtāḥ ||

111.1१११.१

शुक्रशोणितविण्मूत्रे विविधेन तु भक्षयेत् । (१११।१)

śukraśoṇitaviṇmūtre vividhena tu bhakṣayet |

111.2१११.२

कुष्ठव्याधिकरं तच्च नागवङ्गकलङ्कितम् ॥ (१११।२)

kuṣṭhavyādhikaraṃ tacca nāgavaṅgakalaṅkitam ||

112.1११२.१

त्रिफलाजातिकङ्कोलं कर्पूररसमिश्रितम् । (११२।१)

triphalājātikaṅkolaṃ karpūrarasamiśritam |

112.2११२.२

खदिरं समतोयेन मर्दितं भक्षयेद्रसम् ॥ (११२।२)

khadiraṃ samatoyena marditaṃ bhakṣayedrasam ||

113.1११३.१

पयसा कटुकं घृष्ट्वा पथ्यं क्रामणमुत्तमम् । (११३।१)

payasā kaṭukaṃ ghṛṣṭvā pathyaṃ krāmaṇamuttamam |

113.2११३.२

स्तन्येन हेमघृष्टेन न खाद्योऽयं सुरेश्वरि ॥ (११३।२)

stanyena hemaghṛṣṭena na khādyo'yaṃ sureśvari ||

114.1११४.१

अलम्बुषायस्कान्तस्य तालकस्य च भक्षणात् । (११४।१)

alambuṣāyaskāntasya tālakasya ca bhakṣaṇāt |

114.2११४.२

देहे क्रामति सूतेन्द्रो नात्र कार्या विचारणा ॥ (११४।२)

dehe krāmati sūtendro nātra kāryā vicāraṇā ||

115.1११५.१

अवश्यं क्रमते सूतः स्त्रीयोगे क्रामणं परम् । (११५।१)

avaśyaṃ kramate sūtaḥ strīyoge krāmaṇaṃ param |

115.2११५.२

ब्रह्मचर्येण वा योगी सदा सेवेत सूतकम् ॥ (११५।२)

brahmacaryeṇa vā yogī sadā seveta sūtakam ||

116.0११६.०

समाधिः कारणं तच्च क्रामणं परमं मतम् ॥ (११६।०)

samādhiḥ kāraṇaṃ tacca krāmaṇaṃ paramaṃ matam ||

117.1११७.१

प्रभाते भक्षयेत् सूतं पथ्यं यामद्वयाधिके । (११७।१)

prabhāte bhakṣayet sūtaṃ pathyaṃ yāmadvayādhike |

117.2११७.२

नो लङ्घयेत् त्रियामं तु मध्याह्ने न तु भोजयेत् ॥ (११७।२)

no laṅghayet triyāmaṃ tu madhyāhne na tu bhojayet ||

118.1११८.१

अतिपानं चात्यशनम् अतिनिद्रातिजागरम् । (११८।१)

atipānaṃ cātyaśanam atinidrātijāgaram |

118.2११८.२

स्त्रीणामतिप्रसङ्गं चात्यध्वानं च विवर्जयेत् ॥ (११८।२)

strīṇāmatiprasaṅgaṃ cātyadhvānaṃ ca vivarjayet ||

119.1११९.१

अतिकोपं चातिहर्षमतिलौल्यम् अतिस्पृहाम् । (११९।१)

atikopaṃ cātiharṣamatilaulyam atispṛhām |

119.2११९.२

शुष्कवादं जलक्रीडाम् अतिचिन्तां च वर्जयेत् ॥ (११९।२)

śuṣkavādaṃ jalakrīḍām aticintāṃ ca varjayet ||

120.1१२०.१

ककाराष्टककूष्माण्डं कर्कटीं चैव कालिङ्गं कारवेल्लकम् । (१२०।१)

kakārāṣṭakakūṣmāṇḍaṃ karkaṭīṃ caiva kāliṅgaṃ kāravellakam |

120.2१२०.२

कुसुम्भकं च कर्कोटं कदलीं काकमाचिकाम् । (१२०।२)

kusumbhakaṃ ca karkoṭaṃ kadalīṃ kākamācikām |

120.3१२०.३

ककाराष्टकमेतद्धि वर्जयेद्रसभक्षकः ॥ (१२०।३)

kakārāṣṭakametaddhi varjayedrasabhakṣakaḥ ||

121.1१२१.१

पातकं च न कर्तव्यं पशुसङ्गं विवर्जयेत् । (१२१।१)

pātakaṃ ca na kartavyaṃ paśusaṅgaṃ vivarjayet |

121.2१२१.२

लिङ्गच्छायां न लङ्घेत नारीछायां तथैव च ॥ (१२१।२)

liṅgacchāyāṃ na laṅgheta nārīchāyāṃ tathaiva ca ||

122.1१२२.१

चतुःपथे न गन्तव्यं विण्मूत्रं न च लङ्घयेत् । (१२२।१)

catuḥpathe na gantavyaṃ viṇmūtraṃ na ca laṅghayet |

122.2१२२.२

सुराणां निन्दनं देवि स्त्रीणां निन्दां च वर्जयेत् ॥ (१२२।२)

surāṇāṃ nindanaṃ devi strīṇāṃ nindāṃ ca varjayet ||

123.0१२३.०

सत्यं च वचनं ब्रूयादप्रियं न वदेद्वचः ॥ (१२३।०)

satyaṃ ca vacanaṃ brūyādapriyaṃ na vadedvacaḥ ||

124.1१२४.१

कुलत्थमतसीतैलं तिलान्माषान्मसूरकान् । (१२४।१)

kulatthamatasītailaṃ tilānmāṣānmasūrakān |

124.2१२४.२

कपोतकं काञ्जिकान्नं तक्रभक्तं च वर्जयेत् ॥ (१२४।२)

kapotakaṃ kāñjikānnaṃ takrabhaktaṃ ca varjayet ||

125.1१२५.१

कट्वम्लतीक्ष्णलवणं पिच्छिलं पित्तलं च यत् । (१२५।१)

kaṭvamlatīkṣṇalavaṇaṃ picchilaṃ pittalaṃ ca yat |

125.2१२५.२

तिलतैलं दधि क्षीरं द्राक्षाकोलपरूषकम् ॥ (१२५।२)

tilatailaṃ dadhi kṣīraṃ drākṣākolaparūṣakam ||

126.1१२६.१

बदरं चिरबिल्वं च सहकारं सुवर्चलम् । (१२६।१)

badaraṃ cirabilvaṃ ca sahakāraṃ suvarcalam |

126.2१२६.२

नारङ्गं काञ्चनारं च शोभाञ्जनमपि त्यजेत् ॥ (१२६।२)

nāraṅgaṃ kāñcanāraṃ ca śobhāñjanamapi tyajet ||

127.1१२७.१

क्षुधार्तो नैव तिष्ठेत अजीर्णं नैव कारयेत् । (१२७।१)

kṣudhārto naiva tiṣṭheta ajīrṇaṃ naiva kārayet |

127.2१२७.२

न वादजल्पनं कुर्यात् दिवास्वापं न कारयेत् ॥ (१२७।२)

na vādajalpanaṃ kuryāt divāsvāpaṃ na kārayet ||

128.1१२८.१

नैवेद्यं नैव भुञ्जीत कर्पूरं वर्जयेत् सदा । (१२८।१)

naivedyaṃ naiva bhuñjīta karpūraṃ varjayet sadā |

128.2१२८.२

कुङ्कुमालेपनं वर्ज्यं वर्जयेन्नटनं क्षितौ ॥ (१२८।२)

kuṅkumālepanaṃ varjyaṃ varjayennaṭanaṃ kṣitau ||

129.1१२९.१

नाग्निं स्पृशेत्तु पादेन न गा वा ब्राह्मणान्न च । (१२९।१)

nāgniṃ spṛśettu pādena na gā vā brāhmaṇānna ca |

129.2१२९.२

न हन्यात् कुमारीं च वातुलानपि वर्जयेत् ॥ (१२९।२)

na hanyāt kumārīṃ ca vātulānapi varjayet ||

130.0१३०.०

दिवारात्रं जपेन्मन्त्रं स्नातव्यं च दिने दिने ॥ (१३०।०)

divārātraṃ japenmantraṃ snātavyaṃ ca dine dine ||

131.1१३१.१

हितं च मुद्गा दुग्धान्नं शाल्यन्नं च समाहितम् । (१३१।१)

hitaṃ ca mudgā dugdhānnaṃ śālyannaṃ ca samāhitam |

131.2१३१.२

शाकं पौनर्नवं देवि मेघनादं च वास्तुकम् । (१३१।२)

śākaṃ paunarnavaṃ devi meghanādaṃ ca vāstukam |

131.3१३१.३

सैन्धवं नागरं मुस्तां पद्ममूलानि भक्षयेत् ॥ (१३१।३)

saindhavaṃ nāgaraṃ mustāṃ padmamūlāni bhakṣayet ||

132.1१३२.१

उद्भिन्नचूचुका श्यामा सुरूपा सुभगा शुभा । (१३२।१)

udbhinnacūcukā śyāmā surūpā subhagā śubhā |

132.2१३२.२

दिव्यतेजःसमायुक्ता कामशक्तिविवर्धिता । (१३२।२)

divyatejaḥsamāyuktā kāmaśaktivivardhitā |

132.3१३२.३

संनिधाने च कर्तव्या वृद्धैश्च परिरक्षिता ॥ (१३२।३)

saṃnidhāne ca kartavyā vṛddhaiśca parirakṣitā ||

133.0१३३.०

कृष्णागौरातिवृद्धाङ्गीं कुशीलां न भजेत् क्वचित् ॥ (१३३।०)

kṛṣṇāgaurātivṛddhāṅgīṃ kuśīlāṃ na bhajet kvacit ||

134.1१३४.१

तिलकं कुङ्कुमं गन्धं कस्तूर्या च मनोहरम् । (१३४।१)

tilakaṃ kuṅkumaṃ gandhaṃ kastūryā ca manoharam |

134.2१३४.२

सुरभीणि च पुष्पाणि सुखशय्येष्टभोजनम् ॥ (१३४।२)

surabhīṇi ca puṣpāṇi sukhaśayyeṣṭabhojanam ||

135.1१३५.१

सुखवासित्वमेवोक्तं क्रामणं सूतकस्य तु । (१३५।१)

sukhavāsitvamevoktaṃ krāmaṇaṃ sūtakasya tu |

135.2१३५.२

आत्मज्ञानकथां पूजां शिवस्य तु विशेषतः ॥ (१३५।२)

ātmajñānakathāṃ pūjāṃ śivasya tu viśeṣataḥ ||

136.1१३६.१

एतांस्तु समयान् भद्रे न लङ्घेद्रसभक्षणे । (१३६।१)

etāṃstu samayān bhadre na laṅghedrasabhakṣaṇe |

136.2१३६.२

लङ्घनाद्विविधं लक्ष्यं लक्षणं तस्य कथ्यते ॥ (१३६।२)

laṅghanādvividhaṃ lakṣyaṃ lakṣaṇaṃ tasya kathyate ||

137.1१३७.१

रसराजे त्वजीर्णे तु प्रत्ययोऽयं भवेत् प्रिये । (१३७।१)

rasarāje tvajīrṇe tu pratyayo'yaṃ bhavet priye |

137.2१३७.२

मूर्च्छा शोको भ्रमः कम्पः छर्दिर्मोहो ज्वरस्तथा ॥ (१३७।२)

mūrcchā śoko bhramaḥ kampaḥ chardirmoho jvarastathā ||

138.1१३८.१

हिक्कावेपथुशूलानि निद्रालस्यमरोचकम् । (१३८।१)

hikkāvepathuśūlāni nidrālasyamarocakam |

138.2१३८.२

लिङ्गस्तम्भो ह्यतीसारः कासश्वासविजृम्भिकाः ॥ (१३८।२)

liṅgastambho hyatīsāraḥ kāsaśvāsavijṛmbhikāḥ ||

139.1१३९.१

कर्णास्यचक्षुःकुक्षौ च वृषणोदरमूर्धनि । (१३९।१)

karṇāsyacakṣuḥkukṣau ca vṛṣaṇodaramūrdhani |

139.2१३९.२

मेढ्रे दाहोऽग्निमान्द्यं च जातः सर्वाङ्गसंशयः ॥ (१३९।२)

meḍhre dāho'gnimāndyaṃ ca jātaḥ sarvāṅgasaṃśayaḥ ||

140.0१४०.०

अन्यांश्चैव महाव्याधीन् रसाजीर्णे तु लक्षयेत् ॥ (१४०।०)

anyāṃścaiva mahāvyādhīn rasājīrṇe tu lakṣayet ||

141.1१४१.१

काञ्जिकं सर्जिकाक्षारं कारवल्लीरसप्लुतम् । (१४१।१)

kāñjikaṃ sarjikākṣāraṃ kāravallīrasaplutam |

141.2१४१.२

गोमूत्रसैन्धवयुतं तस्य संक्रामणं पिबेत् ॥ (१४१।२)

gomūtrasaindhavayutaṃ tasya saṃkrāmaṇaṃ pibet ||

142.1१४२.१

मोक्षकस्य रसं देवि राजकोषातकीरसम् । (१४२।१)

mokṣakasya rasaṃ devi rājakoṣātakīrasam |

142.2१४२.२

सिन्धुकं कृष्णगोमूत्रं कारवल्लीरसप्लुतम् । (१४२।२)

sindhukaṃ kṛṣṇagomūtraṃ kāravallīrasaplutam |

142.3१४२.३

सौवर्चलसमोपेतं रसाजीर्णे पिबेन्नरः ॥ (१४२।३)

sauvarcalasamopetaṃ rasājīrṇe pibennaraḥ ||

143.1१४३.१

रसाजीर्णे न जीवेत्तु म्रियते नात्र संशयः । (१४३।१)

rasājīrṇe na jīvettu mriyate nātra saṃśayaḥ |

143.2१४३.२

रसायने सुजीर्णे तु तेन सर्वं विधीयते ॥ (१४३।२)

rasāyane sujīrṇe tu tena sarvaṃ vidhīyate ||

144.1१४४.१

यदा सुप्तस्तदङ्गं च स्त्री स्तनेनैव घर्षयेत् । (१४४।१)

yadā suptastadaṅgaṃ ca strī stanenaiva gharṣayet |

144.2१४४.२

वामेन मर्दयेदेवं सूतः क्रामति निर्व्यथः ॥ (१४४।२)

vāmena mardayedevaṃ sūtaḥ krāmati nirvyathaḥ ||

145.1१४५.१

निवाते निर्जने स्थाने भूगृहे निरुपद्रवे । (१४५।१)

nivāte nirjane sthāne bhūgṛhe nirupadrave |

145.2१४५.२

शीतातपविनिर्मुक्तः पथ्याशी लघुभोजकः । (१४५।२)

śītātapavinirmuktaḥ pathyāśī laghubhojakaḥ |

145.3१४५.३

यथोक्तदिवसैः सिद्धिं प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ (१४५।३)

yathoktadivasaiḥ siddhiṃ prāpnuyānnātra saṃśayaḥ ||

146.1१४६.१

सर्वाहारेण दिवसैर्द्विगुणैः सिद्धिमाप्नुयात् । (१४६।१)

sarvāhāreṇa divasairdviguṇaiḥ siddhimāpnuyāt |

146.2१४६.२

सेवनाच्छीतवाताभ्यां त्रिगुणैर्दिवसैः क्रमात् । (१४६।२)

sevanācchītavātābhyāṃ triguṇairdivasaiḥ kramāt |

146.3१४६.३

अतिमार्गस्य धर्मैश्च दिवसैस्तु चतुर्गुणैः ॥ (१४६।३)

atimārgasya dharmaiśca divasaistu caturguṇaiḥ ||

147.1१४७.१

तत्र वेधं प्रवक्ष्यामि देहसिद्धिकपूर्वकम् । (१४७।१)

tatra vedhaṃ pravakṣyāmi dehasiddhikapūrvakam |

147.2१४७.२

तव स्नेहेन देवेशि प्रोक्तमेव रसायनम् ॥ (१४७।२)

tava snehena deveśi proktameva rasāyanam ||

148.1१४८.१

त्वग्वेधः प्रथमं देवि मांसवेधो द्वितीयकः । (१४८।१)

tvagvedhaḥ prathamaṃ devi māṃsavedho dvitīyakaḥ |

148.2१४८.२

तृतीयो रक्तवेधस्तु चतुर्थश्चास्थिवेधकः ॥ (१४८।२)

tṛtīyo raktavedhastu caturthaścāsthivedhakaḥ ||

149.1१४९.१

पञ्चमो मज्जवेधः स्यात् नाडीवेधस्तु षष्ठकः । (१४९।१)

pañcamo majjavedhaḥ syāt nāḍīvedhastu ṣaṣṭhakaḥ |

149.2१४९.२

सप्तमो धातुवेधश्च अष्टमः कवचस्य तु ॥ (१४९।२)

saptamo dhātuvedhaśca aṣṭamaḥ kavacasya tu ||

150.1१५०.१

त्वचावेधेन देवेशि पन्नगः कुटिलो भवेत् । (१५०।१)

tvacāvedhena deveśi pannagaḥ kuṭilo bhavet |

150.2१५०.२

मांसवेधेन सुभगे कुटिलः काञ्चनं भवेत् ॥ (१५०।२)

māṃsavedhena subhage kuṭilaḥ kāñcanaṃ bhavet ||

151.1१५१.१

अस्थिवेधेन देवेशि तीक्ष्णं कनकतां व्रजेत् । (१५१।१)

asthivedhena deveśi tīkṣṇaṃ kanakatāṃ vrajet |

151.2१५१.२

मज्जवेधो वरारोहे लोहान्यष्टौ च वेधयेत् ॥ (१५१।२)

majjavedho varārohe lohānyaṣṭau ca vedhayet ||

152.1१५२.१

कवचस्य तु वेधेन मृन्मये काञ्चनं भवेत् । (१५२।१)

kavacasya tu vedhena mṛnmaye kāñcanaṃ bhavet |

152.2१५२.२

वेधे तु हेमविमले मज्ज्ञो हेम प्रजायते ॥ (१५२।२)

vedhe tu hemavimale majjño hema prajāyate ||

153.1१५३.१

तारे मांसं सुरेशानि जीर्णसूतश्च वेधयेत् । (१५३।१)

tāre māṃsaṃ sureśāni jīrṇasūtaśca vedhayet |

153.2१५३.२

अलके विमले ताप्ये तीक्ष्णे तारे च भास्करे ॥ (१५३।२)

alake vimale tāpye tīkṣṇe tāre ca bhāskare ||

154.1१५४.१

क्रामणे तु भवेत्तक्रं शर्करा माक्षिकं तथा । (१५४।१)

krāmaṇe tu bhavettakraṃ śarkarā mākṣikaṃ tathā |

154.2१५४.२

कपिलाकृष्णगोतक्रं तत्तु देवि रसायने ॥ (१५४।२)

kapilākṛṣṇagotakraṃ tattu devi rasāyane ||

155.1१५५.१

सात्त्विकं गव्यतक्रं तु राजसं सारसोद्भवम् । (१५५।१)

sāttvikaṃ gavyatakraṃ tu rājasaṃ sārasodbhavam |

155.2१५५.२

तामसं माहिषं तक्रं देयं नैव रसायने ॥ (१५५।२)

tāmasaṃ māhiṣaṃ takraṃ deyaṃ naiva rasāyane ||

156.1१५६.१

आर्द्रकस्य रसो देवि तथा पूगफलानि च । (१५६।१)

ārdrakasya raso devi tathā pūgaphalāni ca |

156.2१५६.२

मर्दनं नवनीतेन रसस्य क्रामणं परम् ॥ (१५६।२)

mardanaṃ navanītena rasasya krāmaṇaṃ param ||

157.1१५७.१

अधमं शाकमूलोत्थं मध्यमं फलमूलजम् । (१५७।१)

adhamaṃ śākamūlotthaṃ madhyamaṃ phalamūlajam |

157.2१५७.२

उत्तमं देवदेवेशि रसकं तु रसायने ॥ (१५७।२)

uttamaṃ devadeveśi rasakaṃ tu rasāyane ||

158.1१५८.१

तीक्ष्णवेधेन नीलाभः ताम्रेणारुणसंप्रभः । (१५८।१)

tīkṣṇavedhena nīlābhaḥ tāmreṇāruṇasaṃprabhaḥ |

158.2१५८.२

रजतेनेन्दुसंकाशो हेम्ना काञ्चनसन्निभः ॥ (१५८।२)

rajatenendusaṃkāśo hemnā kāñcanasannibhaḥ ||

159.1१५९.१

धूमावलोकी वक्त्रस्थो मासात् खेचरतां नयेत् । (१५९।१)

dhūmāvalokī vaktrastho māsāt khecaratāṃ nayet |

159.2१५९.२

स्पर्शवेधी तु वक्त्रस्थो द्विमासात् सिद्धिदायकः ॥ (१५९।२)

sparśavedhī tu vaktrastho dvimāsāt siddhidāyakaḥ ||

160.1१६०.१

शतकोटिस्त्रिभिर्मासैः चतुर्भिर्दशकोटिकः । (१६०।१)

śatakoṭistribhirmāsaiḥ caturbhirdaśakoṭikaḥ |

160.2१६०.२

पञ्चभिः पञ्चकोटिश्च षड्भिः स्यात् कोटिवेधकः ॥ (१६०।२)

pañcabhiḥ pañcakoṭiśca ṣaḍbhiḥ syāt koṭivedhakaḥ ||

161.1१६१.१

एवं क्रमेण कुरुते शरीरमजरामरम् । (१६१।१)

evaṃ krameṇa kurute śarīramajarāmaram |

161.2१६१.२

अणिमादिगुणैश्वर्यम् आज्ञासिद्धिः प्रजायते ॥ (१६१।२)

aṇimādiguṇaiśvaryam ājñāsiddhiḥ prajāyate ||

162.1१६२.१

सप्तभिर्लक्षवेधी स्यादष्टाभिश्चायुतं पुनः । (१६२।१)

saptabhirlakṣavedhī syādaṣṭābhiścāyutaṃ punaḥ |

162.2१६२.२

सहस्रं नवभिर्मासैर्दशमासैः शतं पुनः ॥ (१६२।२)

sahasraṃ navabhirmāsairdaśamāsaiḥ śataṃ punaḥ ||

163.1१६३.१

तस्य मूत्रपुरीषैस्तु श्लेष्मणाङ्गमलैस्तथा । (१६३।१)

tasya mūtrapurīṣaistu śleṣmaṇāṅgamalaistathā |

163.2१६३.२

लेपाद्धेमत्वमायान्ति पाषाणादीनि भूतले ॥ (१६३।२)

lepāddhematvamāyānti pāṣāṇādīni bhūtale ||

164.1१६४.१

चतुःषष्ट्यंशतो वेधो मासैकाद्दशवेधकः । (१६४।१)

catuḥṣaṣṭyaṃśato vedho māsaikāddaśavedhakaḥ |

164.2१६४.२

द्वात्रिंशांशकवेधी तु वर्षाद्देहं तु वेधयेत् ॥ (१६४।२)

dvātriṃśāṃśakavedhī tu varṣāddehaṃ tu vedhayet ||

165.1१६५.१

कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा या श्यामा पद्मलोचना । (१६५।१)

kuñcitāgrāstu yatkeśā yā śyāmā padmalocanā |

165.2१६५.२

विस्तीर्णं जघनं यस्याः संकीर्णं हृदयं भवेत् ॥ (१६५।२)

vistīrṇaṃ jaghanaṃ yasyāḥ saṃkīrṇaṃ hṛdayaṃ bhavet ||

166.1१६६.१

कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम् । (१६६।१)

kṛṣṇapakṣe bhavedyasyā yuvatyāḥ puṣpadarśanam |

166.2१६६.२

कामिनी सा समाख्याता उत्तमा च रसायने ॥ (१६६।२)

kāminī sā samākhyātā uttamā ca rasāyane ||

167.1१६७.१

आलिङ्गने स्पर्शने च मैथुनालापयोरपि । (१६७।१)

āliṅgane sparśane ca maithunālāpayorapi |

167.2१६७.२

सर्वरोगविनिर्मुक्तो वलीपलितवर्जितः ॥ (१६७।२)

sarvarogavinirmukto valīpalitavarjitaḥ ||

168.1१६८.१

नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते । (१६८।१)

nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate |

168.2१६८.२

वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ (१६८।२)

vāyuvego mahātejāḥ kāmadeva ivāparaḥ ||

169.1१६९.१

इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । (१६९।१)

icchayā jāyate dṛśyo hyadṛśyaścaiva jāyate |

169.2१६९.२

तस्य संस्पर्शमात्रेण सर्वलोहानि काञ्चनम् ॥ (१६९।२)

tasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam ||

170.1१७०.१

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे । (१७०।१)

tasminnekārṇave ghore naṣṭasthāvarajaṅgame |

170.2१७०.२

देवा यत्र विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (१७०।२)

devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate ||

171.0१७१.०

इदं रहस्यं परमं मया प्रोक्तं सुरेश्वरि ॥ (१७१।०)

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mayā proktaṃ sureśvari ||

172.1१७२.१

साधुसज्जनसारज्ञा रसजीर्णक्रियापराः । (१७२।१)

sādhusajjanasārajñā rasajīrṇakriyāparāḥ |

172.2१७२.२

रसवादीति सम्प्रोक्ता इतरे द्वेषवादिनः ॥ (१७२।२)

rasavādīti samproktā itare dveṣavādinaḥ ||

173.0१७३.०

पुनरन्यां प्रवक्ष्यामि गुटिकां रसदुर्लभाम् ॥ (१७३।०)

punaranyāṃ pravakṣyāmi guṭikāṃ rasadurlabhām ||

174.1१७४.१

वङ्गसीसकशुल्वाभ्रहेमतारसमन्वितः । (१७४।१)

vaṅgasīsakaśulvābhrahematārasamanvitaḥ |

174.2१७४.२

वज्रायसादिभिर्युक्तः क्रियते वादिकैः रसः ॥ (१७४।२)

vajrāyasādibhiryuktaḥ kriyate vādikaiḥ rasaḥ ||

175.1१७५.१

सर्वांस्तानेकतः कृत्वा मूषामध्ये स्थितान् धमेत् । (१७५।१)

sarvāṃstānekataḥ kṛtvā mūṣāmadhye sthitān dhamet |

175.2१७५.२

गुटिका जायते दिव्या नाम्ना वज्राङ्गसुन्दरी ॥ (१७५।२)

guṭikā jāyate divyā nāmnā vajrāṅgasundarī ||

176.0१७६.०

मुखस्था सिद्धिदा प्रोक्ता जरामृत्युविनाशिनी ॥ (१७६।०)

mukhasthā siddhidā proktā jarāmṛtyuvināśinī ||

177.1१७७.१

सङ्ग्रामे विजयी वीरो वज्रदेहो महाबलः । (१७७।१)

saṅgrāme vijayī vīro vajradeho mahābalaḥ |

177.2१७७.२

सर्वलोकप्रियो नित्यं नारीणां सुभगस्तथा ॥ (१७७।२)

sarvalokapriyo nityaṃ nārīṇāṃ subhagastathā ||

178.1१७८.१

वज्रव्योमजसत्त्वकं सकनकं चन्द्रं रविं कान्तकं नागं वङ्गमथायसं दृढतरं सूतं कृतं तत्समम् । (१७८।१)

vajravyomajasattvakaṃ sakanakaṃ candraṃ raviṃ kāntakaṃ nāgaṃ vaṅgamathāyasaṃ dṛḍhataraṃ sūtaṃ kṛtaṃ tatsamam |

178.2१७८.२

वक्त्रस्थं रसगोलकं रतिकरं सर्वार्थदं तापहं वर्षैकेन निहन्ति दोषनिचयं कल्पायुषो जायते ॥ (१७८।२)

vaktrasthaṃ rasagolakaṃ ratikaraṃ sarvārthadaṃ tāpahaṃ varṣaikena nihanti doṣanicayaṃ kalpāyuṣo jāyate ||

179.1१७९.१

पूर्वसिद्धरसे देवि पादांशं हेम योजयेत् । (१७९।१)

pūrvasiddharase devi pādāṃśaṃ hema yojayet |

179.2१७९.२

मृतवज्रपलांशेन व्योमसत्त्वं प्रयोजयेत् ॥ (१७९।२)

mṛtavajrapalāṃśena vyomasattvaṃ prayojayet ||

180.1१८०.१

क्षीरकञ्चुकितोयेन सुरदालीरसेन च । (१८०।१)

kṣīrakañcukitoyena suradālīrasena ca |

180.2१८०.२

विधिना मर्दयित्वा तु नष्टपिष्टं तु कारयेत् ॥ (१८०।२)

vidhinā mardayitvā tu naṣṭapiṣṭaṃ tu kārayet ||

181.1१८१.१

कान्तचूर्णत्रुटिं दत्त्वा मूकमूषागतं धमेत् । (१८१।१)

kāntacūrṇatruṭiṃ dattvā mūkamūṣāgataṃ dhamet |

181.2१८१.२

गुटिका जायते दिव्या वक्त्रस्था सर्वसिद्धिदा ॥ (१८१।२)

guṭikā jāyate divyā vaktrasthā sarvasiddhidā ||

182.1१८२.१

सुभगं माक्षिकं चैव वज्रमभ्रकमेव च । (१८२।१)

subhagaṃ mākṣikaṃ caiva vajramabhrakameva ca |

182.2१८२.२

हेम शुल्वं तथा तारं समभागानि कारयेत् । (१८२।२)

hema śulvaṃ tathā tāraṃ samabhāgāni kārayet |

182.3१८२.३

वज्रबद्धा तु गुटिका वक्त्रस्था सर्वसिद्धिदा ॥ (१८२।३)

vajrabaddhā tu guṭikā vaktrasthā sarvasiddhidā ||

183.1१८३.१

भ्रामकं माक्षिकं चैव लोहत्रयसमन्वितम् । (१८३।१)

bhrāmakaṃ mākṣikaṃ caiva lohatrayasamanvitam |

183.2१८३.२

शक्तिबीजसमायुक्तं बीजत्रयसमन्वितम् ॥ (१८३।२)

śaktibījasamāyuktaṃ bījatrayasamanvitam ||

184.1१८४.१

त्रिदण्डीमर्दितं सूतमेकीकृत्य च गोलकम् । (१८४।१)

tridaṇḍīmarditaṃ sūtamekīkṛtya ca golakam |

184.2१८४.२

अन्धमूषागतं ध्मातं समावर्तं तु कारयेत् ॥ (१८४।२)

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ samāvartaṃ tu kārayet ||

185.1१८५.१

पूजां कृत्वा क्षिपेद्वक्त्रे षण्मासात् स भवेत् प्रिये । (१८५।१)

pūjāṃ kṛtvā kṣipedvaktre ṣaṇmāsāt sa bhavet priye |

185.2१८५.२

अभयः सर्वशत्रूणां वज्रकायो महाबलः ॥ (१८५।२)

abhayaḥ sarvaśatrūṇāṃ vajrakāyo mahābalaḥ ||

186.1१८६.१

नन्दिकेशकुमाराद्या भक्ष्यमाणं हरन्ति ये । (१८६।१)

nandikeśakumārādyā bhakṣyamāṇaṃ haranti ye |

186.2१८६.२

नष्टछाया न दृश्यन्ते हस्ते ददति भस्म च ॥ (१८६।२)

naṣṭachāyā na dṛśyante haste dadati bhasma ca ||

187.1१८७.१

ह्रियमाणं रसं तैस्तु मूढबुद्धिर्न पश्यति । (१८७।१)

hriyamāṇaṃ rasaṃ taistu mūḍhabuddhirna paśyati |

187.2१८७.२

कथयेत्सर्वजन्तूनां न मे सिद्धी रसायने ॥ (१८७।२)

kathayetsarvajantūnāṃ na me siddhī rasāyane ||

188.1१८८.१

मनसा रससिद्धिस्तु तथा क्लेशो मया कृतः । (१८८।१)

manasā rasasiddhistu tathā kleśo mayā kṛtaḥ |

188.2१८८.२

मया कृता द्रव्यहानिर् दुर्धिया मूढचेतसा ॥ (१८८।२)

mayā kṛtā dravyahānir durdhiyā mūḍhacetasā ||

189.1१८९.१

ईदृशं नैव जानाति विधिहीनं मया कृतम् । (१८९।१)

īdṛśaṃ naiva jānāti vidhihīnaṃ mayā kṛtam |

189.2१८९.२

पापिष्ठो दूषयेच्छास्त्रम् आत्मकर्म न विदन्ति ॥ (१८९।२)

pāpiṣṭho dūṣayecchāstram ātmakarma na vidanti ||

190.1१९०.१

विधिहीनो रसो देवि नैव सिध्येत्कदाचन । (१९०।१)

vidhihīno raso devi naiva sidhyetkadācana |

190.2१९०.२

शास्त्रहीनस्य देवेशि नैव सिद्धिर्वरानने ॥ (१९०।२)

śāstrahīnasya deveśi naiva siddhirvarānane ||

191.1१९१.१

अशुभैः कर्मभिः सर्वैः सम्प्रदायो न सिध्यति । (१९१।१)

aśubhaiḥ karmabhiḥ sarvaiḥ sampradāyo na sidhyati |

191.2१९१.२

न सिध्येद्रसशास्त्रे तु न सिध्येत्तादृशो गुरुः ॥ (१९१।२)

na sidhyedrasaśāstre tu na sidhyettādṛśo guruḥ ||

192.1१९२.१

न प्रापेत्तादृशीमाज्ञां नैव ज्ञानं च तादृशम् । (१९२।१)

na prāpettādṛśīmājñāṃ naiva jñānaṃ ca tādṛśam |

192.2१९२.२

न प्रापेत्तादृशीं नारीमेकचित्तां वरानने ॥ (१९२।२)

na prāpettādṛśīṃ nārīmekacittāṃ varānane ||

193.1१९३.१

न प्रापेद्रसवन्तं च तां च देवीं रसाङ्कुशीम् । (१९३।१)

na prāpedrasavantaṃ ca tāṃ ca devīṃ rasāṅkuśīm |

193.2१९३.२

यस्य तुष्टः शिवः साक्षात्तस्य सिद्धी रसायने ॥ (१९३।२)

yasya tuṣṭaḥ śivaḥ sākṣāttasya siddhī rasāyane ||

194.1१९४.१

गोलबन्धनपुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि गोलबन्धनमुत्तमम् । (१९४।१)

golabandhanapunaranyat pravakṣyāmi golabandhanamuttamam |

194.2१९४.२

येन भक्षितमात्रेण जायते ह्यजरामरः ॥ (१९४।२)

yena bhakṣitamātreṇa jāyate hyajarāmaraḥ ||

195.1१९५.१

गन्धाभ्रकान्तसहितं भानुखर्परकाञ्चनम् । (१९५।१)

gandhābhrakāntasahitaṃ bhānukharparakāñcanam |

195.2१९५.२

समं तीक्ष्णं रसेन्द्रस्य बद्धं कृत्वा तु गोलकम् ॥ (१९५।२)

samaṃ tīkṣṇaṃ rasendrasya baddhaṃ kṛtvā tu golakam ||

196.1१९६.१

रसेन्द्रं पञ्चपलिकं समभागेन मेलयेत् । (१९६।१)

rasendraṃ pañcapalikaṃ samabhāgena melayet |

196.2१९६.२

सप्तजम्बीरतोयेन मर्दयेद्गोलकस्य च ॥ (१९६।२)

saptajambīratoyena mardayedgolakasya ca ||

197.1१९७.१

छायाविशुष्कं गोलं तु शशिभावं करोति तत् । (१९७।१)

chāyāviśuṣkaṃ golaṃ tu śaśibhāvaṃ karoti tat |

197.2१९७.२

एतत् सर्वं विमर्द्यं तु सूतकं गोलकस्य च ॥ (१९७।२)

etat sarvaṃ vimardyaṃ tu sūtakaṃ golakasya ca ||

198.1१९८.१

तत् करीषाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । (१९८।१)

tat karīṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet |

198.2१९८.२

वक्त्रे स्थितमिदं गोलं चामरताप्रदायकम् ॥ (१९८।२)

vaktre sthitamidaṃ golaṃ cāmaratāpradāyakam ||

199.1१९९.१

सूतगोलकजातस्य फलं वक्तुं न शक्यते । (१९९।१)

sūtagolakajātasya phalaṃ vaktuṃ na śakyate |

199.2१९९.२

रसायने वर्णकरो रससिद्धिप्रदायकः ॥ (१९९।२)

rasāyane varṇakaro rasasiddhipradāyakaḥ ||

200.1२००.१

सुगन्धलेपताम्बूलकस्तूरीकुङ्कुमागुरु । (२००।१)

sugandhalepatāmbūlakastūrīkuṅkumāguru |

200.2२००.२

श्रीखण्डं मृगनाभिश्च कङ्कोलं जातिकाफलम् । (२००।२)

śrīkhaṇḍaṃ mṛganābhiśca kaṅkolaṃ jātikāphalam |

200.3२००.३

अन्यानि च सुगन्धीनि स्नाने पाने प्रदापयेत् ॥ (२००।३)

anyāni ca sugandhīni snāne pāne pradāpayet ||

201.1२०१.१

कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा या श्यामा पद्मलोचना । (२०१।१)

kuñcitāgrāstu yatkeśā yā śyāmā padmalocanā |

201.2२०१.२

विस्तीर्णं जघनं यस्याः संकीर्णं हृदयं भवेत् ॥ (२०१।२)

vistīrṇaṃ jaghanaṃ yasyāḥ saṃkīrṇaṃ hṛdayaṃ bhavet ||

202.1२०२.१

कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम् । (२०२।१)

kṛṣṇapakṣe bhavedyasyā yuvatyāḥ puṣpadarśanam |

202.2२०२.२

कामिनी सा समाख्याता उत्तमा च रसायने ॥ (२०२।२)

kāminī sā samākhyātā uttamā ca rasāyane ||

203.1२०३.१

आलिङ्गने स्पर्शने च मैथुनालापयोरपि । (२०३।१)

āliṅgane sparśane ca maithunālāpayorapi |

203.2२०३.२

सर्वरोगविनिर्मुक्तो वलीपलितवर्जितः ॥ (२०३।२)

sarvarogavinirmukto valīpalitavarjitaḥ ||

204.1२०४.१

शतरोगं विनश्येत मुखमध्ये धृतेषु च । (२०४।१)

śatarogaṃ vinaśyeta mukhamadhye dhṛteṣu ca |

204.2२०४.२

यवतुल्यप्रमाणेषु जीवेद्वर्षशतत्रयम् ॥ (२०४।२)

yavatulyapramāṇeṣu jīvedvarṣaśatatrayam ||

205.1२०५.१

अथ षोडशवर्षाणि षोडशानि सुरेश्वरि । (२०५।१)

atha ṣoḍaśavarṣāṇi ṣoḍaśāni sureśvari |

205.2२०५.२

घृतानि मुखमध्ये तु तेषु वक्ष्यामि ये गुणाः ॥ (२०५।२)

ghṛtāni mukhamadhye tu teṣu vakṣyāmi ye guṇāḥ ||

206.1२०६.१

नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते । (२०६।१)

nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate |

206.2२०६.२

वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ (२०६।२)

vāyuvego mahātejāḥ kāmadeva ivāparaḥ ||

207.1२०७.१

इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । (२०७।१)

icchayā jāyate dṛśyo hyadṛśyaścaiva jāyate |

207.2२०७.२

तस्य संस्पर्शमात्रेण सर्वलोहानि काञ्चनम् ॥ (२०७।२)

tasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam ||

208.0२०८.०

पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रबन्धं सुरार्चिते ॥ (२०८।०)

punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabandhaṃ surārcite ||

209.1२०९.१

हीनाङ्गोऽभ्यधिकाङ्गश्च सव्याधिः कुब्ज आनतः । (२०९।१)

hīnāṅgo'bhyadhikāṅgaśca savyādhiḥ kubja ānataḥ |

209.2२०९.२

नताङ्घ्रिः पाणिनिःसूतो जरया स्तोभितेन्द्रियः ॥ (२०९।२)

natāṅghriḥ pāṇiniḥsūto jarayā stobhitendriyaḥ ||

210.1२१०.१

जडगद्गदमूकोऽपि गतिहीनस्तथैव च । (२१०।१)

jaḍagadgadamūko'pi gatihīnastathaiva ca |

210.2२१०.२

शङ्खत्वचविनिर्मुक्तो जीवितैरेव तिष्ठति ॥ (२१०।२)

śaṅkhatvacavinirmukto jīvitaireva tiṣṭhati ||

211.1२११.१

बद्धस्यास्य प्रभावेन समावर्तो यदा भवेत् । (२११।१)

baddhasyāsya prabhāvena samāvarto yadā bhavet |

211.2२११.२

कोटिवेधि रसं ग्राह्यं पिण्डषट्केन संयुतम् ॥ (२११।२)

koṭivedhi rasaṃ grāhyaṃ piṇḍaṣaṭkena saṃyutam ||

212.0२१२.०

एकैकस्य तु मध्यस्थां गुटिकां कारयेद्बुधः ॥ (२१२।०)

ekaikasya tu madhyasthāṃ guṭikāṃ kārayedbudhaḥ ||

213.1२१३.१

गुटिकाः पञ्चसंख्याताः षष्ठी चैव तु पञ्चमी । (२१३।१)

guṭikāḥ pañcasaṃkhyātāḥ ṣaṣṭhī caiva tu pañcamī |

213.2२१३.२

षट्संगुणितपिण्डं स्यात् ताम्रपात्रं सुशोभनम् । (२१३।२)

ṣaṭsaṃguṇitapiṇḍaṃ syāt tāmrapātraṃ suśobhanam |

213.3२१३.३

ऊर्ध्वं पुरुषमात्रं तु पुरुषार्धं च मण्डलम् । (२१३।३)

ūrdhvaṃ puruṣamātraṃ tu puruṣārdhaṃ ca maṇḍalam |

213.4२१३.४

चतुर्मुखकृतं काष्ठं तस्योपरि निवेदयेत् ॥ (२१३।४)

caturmukhakṛtaṃ kāṣṭhaṃ tasyopari nivedayet ||

214.1२१४.१

सघृतं च महातैलं समभागेन लेपयेत् । (२१४।१)

saghṛtaṃ ca mahātailaṃ samabhāgena lepayet |

214.2२१४.२

पूजयित्वा कटाहं तु दिक्पालांश्चैव पूजयेत् ॥ (२१४।२)

pūjayitvā kaṭāhaṃ tu dikpālāṃścaiva pūjayet ||

215.1२१५.१

कुमारीं पूजयेत् पश्चाद् दद्याद्दिक्षु बलिं तथा । (२१५।१)

kumārīṃ pūjayet paścād dadyāddikṣu baliṃ tathā |

215.2२१५.२

धमनं तत्र कुर्वीत चतुर्दिक्षु शनैः शनैः ॥ (२१५।२)

dhamanaṃ tatra kurvīta caturdikṣu śanaiḥ śanaiḥ ||

216.1२१६.१

सुतप्तं च विधातव्यं निर्धूमं च यदा भवेत् । (२१६।१)

sutaptaṃ ca vidhātavyaṃ nirdhūmaṃ ca yadā bhavet |

216.2२१६.२

तदा नत्वा गुरुं देवं चन्द्रार्कादिग्रहानपि । (२१६।२)

tadā natvā guruṃ devaṃ candrārkādigrahānapi |

216.3२१६.३

नक्षत्राणि च सम्पूज्य आत्मानं तत्र निक्षिपेत् ॥ (२१६।३)

nakṣatrāṇi ca sampūjya ātmānaṃ tatra nikṣipet ||

217.1२१७.१

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । (२१७।१)

pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca |

217.2२१७.२

सुदुर्लभं विजानीयात् सिद्धिरूपं नियोजयेत् ॥ (२१७।२)

sudurlabhaṃ vijānīyāt siddhirūpaṃ niyojayet ||

218.1२१८.१

कललं च भवेत् सर्वं पुरश् चापो विनिक्षिपेत् । (२१८।१)

kalalaṃ ca bhavet sarvaṃ puraś cāpo vinikṣipet |

218.2२१८.२

रक्तवर्णं विजानीयात्तेजस्तेजसि योजयेत् ॥ (२१८।२)

raktavarṇaṃ vijānīyāttejastejasi yojayet ||

219.1२१९.१

मांसपिण्डं भवेत्तत्र वायुं तत्रैव निक्षिपेत् । (२१९।१)

māṃsapiṇḍaṃ bhavettatra vāyuṃ tatraiva nikṣipet |

219.2२१९.२

कान्तवर्णं तदा कार्यं निक्षिपेत् खं कपालके ॥ (२१९।२)

kāntavarṇaṃ tadā kāryaṃ nikṣipet khaṃ kapālake ||

220.0२२०.०

धमन्तं हेमसंकाशं क्षारत्वं तं तु पादयेत् ॥ (२२०।०)

dhamantaṃ hemasaṃkāśaṃ kṣāratvaṃ taṃ tu pādayet ||

221.1२२१.१

कृत्वा तत्र महारावं हुङ्कारं सुरपूजितम् । (२२१।१)

kṛtvā tatra mahārāvaṃ huṅkāraṃ surapūjitam |

221.2२२१.२

उत्तिष्ठति न सन्देहः पुष्टाङ्गो भास्करो यथा । (२२१।२)

uttiṣṭhati na sandehaḥ puṣṭāṅgo bhāskaro yathā |

221.3२२१.३

दिव्यतेजा महाकायो दिव्यदृष्टिर् महाबलः ॥ (२२१।३)

divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭir mahābalaḥ ||

222.1२२२.१

शतयोजनविस्तीर्णघण्टारावं सुपूजितम् । (२२२।१)

śatayojanavistīrṇaghaṇṭārāvaṃ supūjitam |

222.2२२२.२

दीप्तहेममयं दिव्यं रत्नमाणिक्यशोभितम् ॥ (२२२।२)

dīptahemamayaṃ divyaṃ ratnamāṇikyaśobhitam ||

223.0२२३.०

पुष्पमालापताकाढ्यं किङ्किणीजालमण्डितम् । (२२३।०)

puṣpamālāpatākāḍhyaṃ kiṅkiṇījālamaṇḍitam |

223.1२२३.१

विमानोत्तममारूढं शङ्खकाहलनिःस्वनैः ॥ (२२३।१)

vimānottamamārūḍhaṃ śaṅkhakāhalaniḥsvanaiḥ ||

224.1२२४.१

अप्सरोगीतवादित्रैर्नृत्यैरपि मनोहरैः । (२२४।१)

apsarogītavāditrairnṛtyairapi manoharaiḥ |

224.2२२४.२

दिव्याभरणसम्पूर्णा दिव्यमाल्योपशोभिता ॥ (२२४।२)

divyābharaṇasampūrṇā divyamālyopaśobhitā ||

225.1२२५.१

अपाङ्गरागसम्पन्ना सुरूपा मदविह्वला । (२२५।१)

apāṅgarāgasampannā surūpā madavihvalā |

225.2२२५.२

आगच्छति न सन्देहो देवकन्योदितं प्रति ॥ (२२५।२)

āgacchati na sandeho devakanyoditaṃ prati ||

226.0२२६.०

गृहीत्वा साधकेन्द्रं च सिद्धलोके वसेत्ततः ॥ (२२६।०)

gṛhītvā sādhakendraṃ ca siddhaloke vasettataḥ ||

227.1२२७.१

दिव्यानि स्नानपानानि दिव्यान्याभरणानि सः । (२२७।१)

divyāni snānapānāni divyānyābharaṇāni saḥ |

227.2२२७.२

रमते शतसाहस्रं सिद्धकन्याः स्मरातुराः ॥ (२२७।२)

ramate śatasāhasraṃ siddhakanyāḥ smarāturāḥ ||

228.1२२८.१

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे । (२२८।१)

tasminnekārṇave ghore naṣṭasthāvarajaṅgame |

228.2२२८.२

देवा यत्र विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (२२८।२)

devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate ||

229.0२२९.०

भूतकालान्तको नाम चण्डोऽयमुपवर्णितः ॥ (२२९।०)

bhūtakālāntako nāma caṇḍo'yamupavarṇitaḥ ||

230.1२३०.१

तत्त्वतोऽयं महादेवि यदा कर्तुं न शक्यते । (२३०।१)

tattvato'yaṃ mahādevi yadā kartuṃ na śakyate |

230.2२३०.२

अनेनैव शरीरेण तदा सिद्धिर्भविष्यति ॥ (२३०।२)

anenaiva śarīreṇa tadā siddhirbhaviṣyati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RArṇ, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit