RArṇ, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
तं देहवेधम् आचक्ष्व येन स्यात् खेचरी गतिः ॥ (१।३)
taṃ dehavedham ācakṣva yena syāt khecarī gatiḥ ||
प्रथमं शोधयेद्देहं पश्चात् कल्कं समाचरेत् । (२।२)
prathamaṃ śodhayeddehaṃ paścāt kalkaṃ samācaret |
रसायन प्रोचेदुरेप्रातः प्रातः पिबेदादौ त्रिदिनं घृतसैन्धवम् । (३।१)
rasāyana procedureprātaḥ prātaḥ pibedādau tridinaṃ ghṛtasaindhavam |
केतक्याः स्तनजं क्वाथं तदनु त्रिदिनं पिबेत् ॥ (३।२)
ketakyāḥ stanajaṃ kvāthaṃ tadanu tridinaṃ pibet ||
त्रिदिनं यावकान्नं च भुञ्जीत घृतसंयुतम् ॥ (५।२)
tridinaṃ yāvakānnaṃ ca bhuñjīta ghṛtasaṃyutam ||
एवं संशोध्य शाल्यन्नं क्षीरमुद्गाम्बुयावकैः । (८।१)
evaṃ saṃśodhya śālyannaṃ kṣīramudgāmbuyāvakaiḥ |
धात्रीरसघृतक्षौद्रैः क्षीरैः सुरतरूद्भवैः । (९।१)
dhātrīrasaghṛtakṣaudraiḥ kṣīraiḥ suratarūdbhavaiḥ |
तैलं निर्मथ्य देवेशि द्विचतुःषट्पलान्वितम् ॥ (९।२)
tailaṃ nirmathya deveśi dvicatuḥṣaṭpalānvitam ||
लघुमध्योत्तमैर्मानैः त्रिमासं प्रत्यहं पिबेत् । (१०।१)
laghumadhyottamairmānaiḥ trimāsaṃ pratyahaṃ pibet |
आरोटं भक्षयेत् पश्चात् जीर्णं च तदनन्तरम् ॥ (१०।२)
āroṭaṃ bhakṣayet paścāt jīrṇaṃ ca tadanantaram ||
क्षेत्रीकृत्य ततो देहं ततो भक्ष्यं तु वर्धयेत् ॥ (११।०)
kṣetrīkṛtya tato dehaṃ tato bhakṣyaṃ tu vardhayet ||
आरोट:: प्रोदुच्तिओन्शोधितं व्योमताप्याभ्यां पातितं तदनन्तरम् । (१२।१)
āroṭa:: productionśodhitaṃ vyomatāpyābhyāṃ pātitaṃ tadanantaram |
रसायन (चोन्त्।)अथवा भस्मतां प्राप्तं षड्वारं कल्कयोगतः । (१३।१)
rasāyana (cont.)athavā bhasmatāṃ prāptaṃ ṣaḍvāraṃ kalkayogataḥ |
यावत् संवत्सरं पूर्णं तावदारोटकं भजेत् ॥ (१३।२)
yāvat saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ tāvadāroṭakaṃ bhajet ||
शिलाजतुक्षौद्रविडङ्गसर्पिर्लोहाभयापारदताप्यभक्षम् । (१४।१)
śilājatukṣaudraviḍaṅgasarpirlohābhayāpāradatāpyabhakṣam |
आपूर्यते दुर्बलदेहधातून् त्रिपञ्चरात्रेण यथा शशाङ्कः ॥ (१४।२)
āpūryate durbaladehadhātūn tripañcarātreṇa yathā śaśāṅkaḥ ||
कल्कीकृतं रसं व्योमकान्तमध्वाज्यसंयुतम् । (१५।२)
kalkīkṛtaṃ rasaṃ vyomakāntamadhvājyasaṃyutam |
भुक्त्वा गच्छेदमरतां क्षेत्रीकरणमुत्तमम् ॥ (१५।३)
bhuktvā gacchedamaratāṃ kṣetrīkaraṇamuttamam ||
चूर्णमभ्रकसत्त्वस्य कान्तलोहस्य वा ततः । (१६।१)
cūrṇamabhrakasattvasya kāntalohasya vā tataḥ |
तीक्ष्णस्य वा महादेवि त्रिफलाक्वाथभावितम् ॥ (१६।२)
tīkṣṇasya vā mahādevi triphalākvāthabhāvitam ||
यावदञ्जनसंकाशं वस्त्रछन्नं विशोध्य तत् । (१७।१)
yāvadañjanasaṃkāśaṃ vastrachannaṃ viśodhya tat |
लोहसम्पुटमध्यस्थं मासं धान्ये प्रतिष्ठितम् ॥ (१८।२)
lohasampuṭamadhyasthaṃ māsaṃ dhānye pratiṣṭhitam ||
घृतेन मधुना लिह्यात् क्षेत्रीकरणमुत्तमम् । (१९।१)
ghṛtena madhunā lihyāt kṣetrīkaraṇamuttamam |
रससिद्धेः पुरा हेम गुञ्जामात्रं दिने दिने । (२०।१)
rasasiddheḥ purā hema guñjāmātraṃ dine dine |
भक्षयेद्देहसिद्ध्यर्थं रससिद्धिः प्रजायते ॥ (२०।२)
bhakṣayeddehasiddhyarthaṃ rasasiddhiḥ prajāyate ||
लिह्यादादौ समध्वाज्यं क्षेत्रीकरणमुत्तमम् ॥ (२१।२)
lihyādādau samadhvājyaṃ kṣetrīkaraṇamuttamam ||
वर्षं वर्षार्धम् अथवा पूर्वमेवं तु भक्षयेत् ॥ (२२।०)
varṣaṃ varṣārdham athavā pūrvamevaṃ tu bhakṣayet ||
वज्रजीर्णो रसो देवि ह्युत्तमः परिकीर्तितः । (२३।१)
vajrajīrṇo raso devi hyuttamaḥ parikīrtitaḥ |
मध्यमो हेमजीर्णस्तु तारजीर्णोऽधमः प्रिये ॥ (२३।२)
madhyamo hemajīrṇastu tārajīrṇo'dhamaḥ priye ||
हेमजीर्णे भस्मसूते रुद्रत्वं भक्षिते व्रजेत् । (२४।१)
hemajīrṇe bhasmasūte rudratvaṃ bhakṣite vrajet |
विष्णुत्वं तारजीर्णे तु ब्रह्मत्वं भास्करेण तु ॥ (२४।२)
viṣṇutvaṃ tārajīrṇe tu brahmatvaṃ bhāskareṇa tu ||
तीक्ष्णजीर्णे धनाध्यक्षः सूर्यत्वं चपलालये तु । (२५।१)
tīkṣṇajīrṇe dhanādhyakṣaḥ sūryatvaṃ capalālaye tu |
सामान्येन तु तीक्ष्णेन शक्रत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ (२५।३)
sāmānyena tu tīkṣṇena śakratvaṃ prāpnuyānnaraḥ ||
एवं यो लोहजीर्णं तु भक्षयेद्भस्मसूतकम् । (२६।१)
evaṃ yo lohajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakam |
जलेन जलरूपः स्यात् स्थलेन स्थलतां व्रजेत् ॥ (२६।२)
jalena jalarūpaḥ syāt sthalena sthalatāṃ vrajet ||
हर्ता कर्ता स्वयं साक्षात् शापानुग्रहकारकः ॥ (२७।२)
hartā kartā svayaṃ sākṣāt śāpānugrahakārakaḥ ||
यत्र मूत्रपुरीषं तु साधकस्तु परित्यजेत् । (२८।१)
yatra mūtrapurīṣaṃ tu sādhakastu parityajet |
पाषाणो मृन्मयं तत्र स्पष्टं भवति काञ्चनम् ॥ (२८।२)
pāṣāṇo mṛnmayaṃ tatra spaṣṭaṃ bhavati kāñcanam ||
प्रस्वेदस्तस्य गात्रस्य लोहान्यष्टौ च वेधयेत् । (२९।१)
prasvedastasya gātrasya lohānyaṣṭau ca vedhayet |
तत् सर्वं कनकं नित्यं भक्षिते द्वादशे पले । (२९।२)
tat sarvaṃ kanakaṃ nityaṃ bhakṣite dvādaśe pale |
भस्मसूतं तथा तारं भक्षयेत् षोडशं पलम् । (३०।१)
bhasmasūtaṃ tathā tāraṃ bhakṣayet ṣoḍaśaṃ palam |
शुल्वं च वङ्गघोषं च तत्स्वेदात् तारतां व्रजेत् ॥ (३०।३)
śulvaṃ ca vaṅgaghoṣaṃ ca tatsvedāt tāratāṃ vrajet ||
अथवा तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेद्भस्मसूतकम् । (३१।१)
athavā tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakam |
मूत्रेण तस्य स्पृष्टं तु वङ्गं व्रजति तारताम् ॥ (३१।२)
mūtreṇa tasya spṛṣṭaṃ tu vaṅgaṃ vrajati tāratām ||
गुञ्जामात्रं रसं देवि हेमजीर्णं तु भक्षयेत् । (३३।१)
guñjāmātraṃ rasaṃ devi hemajīrṇaṃ tu bhakṣayet |
द्विगुञ्जां तारजीर्णस्य रविजीर्णस्य तत्त्रयम् ॥ (३३।२)
dviguñjāṃ tārajīrṇasya ravijīrṇasya tattrayam ||
तीक्ष्णाभ्रकान्तमाषैकं गुञ्जैका द्राविका भवेत् । (३४।१)
tīkṣṇābhrakāntamāṣaikaṃ guñjaikā drāvikā bhavet |
वज्रवैक्रान्तजीर्णं तु भक्षयेत् सर्पिषान्वितम् ॥ (३४।२)
vajravaikrāntajīrṇaṃ tu bhakṣayet sarpiṣānvitam ||
मात्रायुक्तं ततश्चैव भक्षयेच्च रसायने ॥ (३५।२)
mātrāyuktaṃ tataścaiva bhakṣayecca rasāyane ||
हेम तारं तथा कान्तं जायतेऽग्निसहं क्रमात् । (३६।१)
hema tāraṃ tathā kāntaṃ jāyate'gnisahaṃ kramāt |
बद्धश्च रसराजोऽयं देहसिद्धिं प्रदापयेत् ॥ (३६।२)
baddhaśca rasarājo'yaṃ dehasiddhiṃ pradāpayet ||
वज्रायस्कान्तमाक्षीकवैक्रान्ताभ्रककाञ्चनैः । (३७।१)
vajrāyaskāntamākṣīkavaikrāntābhrakakāñcanaiḥ |
एतैर्जीर्णैर् यथालाभं रसः शस्तो रसायने ॥ (३७।२)
etairjīrṇair yathālābhaṃ rasaḥ śasto rasāyane ||
भक्षणात्तीक्ष्णजीर्णस्य पलमेकं तु भक्षयेत् ॥ (३८।२)
bhakṣaṇāttīkṣṇajīrṇasya palamekaṃ tu bhakṣayet ||
एवं च द्वादशपलं तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेत् । (४०।१)
evaṃ ca dvādaśapalaṃ tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayet |
एवं जीवेन्महाकल्पं प्रलयान्ते शिवं व्रजेत् ॥ (४०।२)
evaṃ jīvenmahākalpaṃ pralayānte śivaṃ vrajet ||
भस्मनः शुल्वजीर्णस्य पलैके लक्षमायुषः । (४१।१)
bhasmanaḥ śulvajīrṇasya palaike lakṣamāyuṣaḥ |
द्विपले कोटिरायुष्यं त्रिपले ब्रह्मणायुषम् ॥ (४१।२)
dvipale koṭirāyuṣyaṃ tripale brahmaṇāyuṣam ||
चतुःपले वैष्णवायुः रुद्रायुः पञ्चमे पले । (४२।१)
catuḥpale vaiṣṇavāyuḥ rudrāyuḥ pañcame pale |
षष्ठे पले च सम्प्राप्ते महाकल्पं स जीवति ॥ (४२।२)
ṣaṣṭhe pale ca samprāpte mahākalpaṃ sa jīvati ||
द्विपले वैष्णवायुष्यं रुद्रायुस्त्रिपलेन तु । (४३।२)
dvipale vaiṣṇavāyuṣyaṃ rudrāyustripalena tu |
चतुःपलेन देवेशि शिवत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ (४३।३)
catuḥpalena deveśi śivatvaṃ prāpnuyānnaraḥ ||
हेमजीर्णे भस्मसूते त्रिपले भक्षिते क्रमात् । (४४।१)
hemajīrṇe bhasmasūte tripale bhakṣite kramāt |
तस्य तिष्ठन्ति किंकर्यः कामरूपी भवेन्नरः ॥ (४४।३)
tasya tiṣṭhanti kiṃkaryaḥ kāmarūpī bhavennaraḥ ||
मितैः पलैकादशभिः हेमभस्मानि भक्षयेत् ॥ (४५।२)
mitaiḥ palaikādaśabhiḥ hemabhasmāni bhakṣayet ||
गुञ्जैकामात्रं देवेशि ज्ञात्वा चाग्निबलं निजम् । (४६।१)
guñjaikāmātraṃ deveśi jñātvā cāgnibalaṃ nijam |
घृतेन मधुनाच्छाद्य ताम्बूलं कामिनीर्भजेत् ॥ (४६।२)
ghṛtena madhunācchādya tāmbūlaṃ kāminīrbhajet ||
एको हि दोषः सूक्ष्मोऽयं भक्षिते भस्मसूतके । (४७।१)
eko hi doṣaḥ sūkṣmo'yaṃ bhakṣite bhasmasūtake |
त्रिसप्ताहं वरारोहे कामान्धो जायते नरः ॥ (४७।२)
trisaptāhaṃ varārohe kāmāndho jāyate naraḥ ||
कामिनीनां सहस्रं तु क्षोभयेद्दिवसान्तरे । (४८।१)
kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayeddivasāntare |
नारीसङ्गाद् वरारोहे देहे क्राम्यति सूतकः ॥ (४८।२)
nārīsaṅgād varārohe dehe krāmyati sūtakaḥ ||
मैथुनाच्चलिते शुक्रे त्रिसप्ताहावधि क्रमात् । (५०।१)
maithunāccalite śukre trisaptāhāvadhi kramāt |
जायते प्राणसन्देहस् तस्मात्तन्मैथुनं त्यजेत् ॥ (५०।२)
jāyate prāṇasandehas tasmāttanmaithunaṃ tyajet ||
युवत्या जल्पनं कार्यं युवत्या चाङ्गमर्दनम् । (५१।१)
yuvatyā jalpanaṃ kāryaṃ yuvatyā cāṅgamardanam |
यस्याः स्पर्शनमात्रेण रसः क्राम्यति विग्रहे ॥ (५१।२)
yasyāḥ sparśanamātreṇa rasaḥ krāmyati vigrahe ||
यथा कामोऽप्युदयति सुस्त्रीरूपनिरीक्षणात् । (५२।१)
yathā kāmo'pyudayati sustrīrūpanirīkṣaṇāt |
तथा क्राम्यति देवेशि सूतकोऽसौ ततः क्रमात् ॥ (५२।२)
tathā krāmyati deveśi sūtako'sau tataḥ kramāt ||
अश्वत्थपत्रसदृशो भगो यस्याः समः शुभः । (५३।१)
aśvatthapatrasadṛśo bhago yasyāḥ samaḥ śubhaḥ |
निर्मांसश्चैव दीर्घश्च भगः शुष्कशिरास्तथा । (५४।१)
nirmāṃsaścaiva dīrghaśca bhagaḥ śuṣkaśirāstathā |
सदा दारिद्र्यकर्तारं वर्जयेत्तं रसायने ॥ (५४।२)
sadā dāridryakartāraṃ varjayettaṃ rasāyane ||
अर्घ्येण तर्पयेन्नित्यं मत्स्यमांसं निवेदयेत् । (५५।१)
arghyeṇa tarpayennityaṃ matsyamāṃsaṃ nivedayet |
योगीन्द्रान् योगिनीर्मन्त्रैः पूजयित्वा क्षमापयेत् । (५५।२)
yogīndrān yoginīrmantraiḥ pūjayitvā kṣamāpayet |
ककाराष्टकवर्गं तु कट्वम्ललवणं त्यजेत् ॥ (५५।३)
kakārāṣṭakavargaṃ tu kaṭvamlalavaṇaṃ tyajet ||
द्वितीये शुक्रवृद्धिः स्यात् तृतीये बलवान् भवेत् ॥ (५६।२)
dvitīye śukravṛddhiḥ syāt tṛtīye balavān bhavet ||
षष्ठे श्रुतिधरो वाग्मी सप्तमे नेत्ररोगजित् ॥ (५७।२)
ṣaṣṭhe śrutidharo vāgmī saptame netrarogajit ||
अष्टमे तार्क्ष्यदृष्टिः स्यात् ब्रह्मायुर् ब्रह्मविक्रमः । (५८।१)
aṣṭame tārkṣyadṛṣṭiḥ syāt brahmāyur brahmavikramaḥ |
रसवीर्यस्य रक्षार्थं बलिं दद्याद्दिने दिने । (६०।१)
rasavīryasya rakṣārthaṃ baliṃ dadyāddine dine |
जपेन्मृत्युञ्जयं मन्त्रं रससिद्धिः प्रजायते ॥ (६०।२)
japenmṛtyuñjayaṃ mantraṃ rasasiddhiḥ prajāyate ||
समे तु विमले जीर्णे यो रसं भक्षयेन्नरः । (६१।१)
same tu vimale jīrṇe yo rasaṃ bhakṣayennaraḥ |
जीर्णे चतुर्गुणे देवि रसः खेचरतां नयेत् । (६३।१)
jīrṇe caturguṇe devi rasaḥ khecaratāṃ nayet |
ततः पञ्चगुणे जीर्णे स्पर्शवेधी महारसः ॥ (६३।२)
tataḥ pañcaguṇe jīrṇe sparśavedhī mahārasaḥ ||
तत् फलं लभते देवि तस्य वीर्ये स जीवति ॥ (६४।२)
tat phalaṃ labhate devi tasya vīrye sa jīvati ||
पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रभस्मरसायनम् ॥ (६५।०)
punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabhasmarasāyanam ||
प्रथमं जारयेत् सूते गन्धकं सुरवन्दिते । (६६।१)
prathamaṃ jārayet sūte gandhakaṃ suravandite |
दापयेत्त्रिगुणं तीक्ष्णं समं हेम च सूतके ॥ (६६।२)
dāpayettriguṇaṃ tīkṣṇaṃ samaṃ hema ca sūtake ||
बद्ध्वा पोटलिकां तेन पुटपाकं तु दापयेत् । (६८।१)
baddhvā poṭalikāṃ tena puṭapākaṃ tu dāpayet |
तत्क्षणाज्जायते भस्म शङ्खकुन्देन्दुसन्निभम् ॥ (६८।२)
tatkṣaṇājjāyate bhasma śaṅkhakundendusannibham ||
तद् वज्रभस्म सुभगे कारयेत् पिष्टिकासमम् । (६९।१)
tad vajrabhasma subhage kārayet piṣṭikāsamam |
मूषालेपं तु तेनैव अर्धार्धेन तु कारयेत् ॥ (७०।२)
mūṣālepaṃ tu tenaiva ardhārdhena tu kārayet ||
तद्धमेदन्धमूषायां मूर्छितं वज्रजारितम् । (७१।१)
taddhamedandhamūṣāyāṃ mūrchitaṃ vajrajāritam |
फूत्काराणां सहस्रेण भस्म तज्जायते क्षणात् ॥ (७१।२)
phūtkārāṇāṃ sahasreṇa bhasma tajjāyate kṣaṇāt ||
अर्धार्धं प्राप्यते भस्म गोक्षीरसदृशं प्रिये ॥ (७२।०)
ardhārdhaṃ prāpyate bhasma gokṣīrasadṛśaṃ priye ||
स्नेहे धृतं च यत्कल्कं कङ्गुणीतैलसंयुतम् । (७३।१)
snehe dhṛtaṃ ca yatkalkaṃ kaṅguṇītailasaṃyutam |
त्रिसप्ताहाद्वरारोहे कायशुद्धिस्तु जायते ॥ (७३।२)
trisaptāhādvarārohe kāyaśuddhistu jāyate ||
तिलमात्रं वज्रभस्म हेमभस्म च तत्समम् । (७४।१)
tilamātraṃ vajrabhasma hemabhasma ca tatsamam |
मर्दयेन्मध्यमाम्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (७५।२)
mardayenmadhyamāmlena golako bhavati kṣaṇāt ||
अर्धं च प्राप्यते भस्म गोक्षीरसदृशं प्रिये ॥ (७६।०)
ardhaṃ ca prāpyate bhasma gokṣīrasadṛśaṃ priye ||
मारयेद्भूधरे यन्त्रे सप्तसङ्कलिकाक्रमात् । (७८।१)
mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt |
तद्भस्म तु पुनः पश्चात् मध्यमाम्लेन मर्दयेत् ॥ (७८।२)
tadbhasma tu punaḥ paścāt madhyamāmlena mardayet ||
पुटं दद्यात् प्रयत्नेन षष्ट्यधिकशतत्रयम् । (७९।१)
puṭaṃ dadyāt prayatnena ṣaṣṭyadhikaśatatrayam |
तद्भस्म जायते देवि सिन्दूरारुणसन्निभम् ॥ (७९।२)
tadbhasma jāyate devi sindūrāruṇasannibham ||
तद्भस्म पलमात्रं तु लिह्यान्मध्वाज्यसंयुतम् । (८०।१)
tadbhasma palamātraṃ tu lihyānmadhvājyasaṃyutam |
लिह्यादेवं सप्तवारं क्षीराहारो जितेन्द्रियः ॥ (८०।२)
lihyādevaṃ saptavāraṃ kṣīrāhāro jitendriyaḥ ||
द्वितीये सप्तमे चैव भक्षयेच्च पलद्वयम् । (८१।१)
dvitīye saptame caiva bhakṣayecca paladvayam |
अनया क्रमवृद्ध्या तु भक्षयेत् सप्तसप्तकम् ॥ (८१।२)
anayā kramavṛddhyā tu bhakṣayet saptasaptakam ||
तद्वृद्ध्या जायते सिद्धो दिव्यतेजा भवेन्नरः । (८२।१)
tadvṛddhyā jāyate siddho divyatejā bhavennaraḥ |
रुद्रायुषं भवेत्तस्य खेचरत्वं न संशयः ॥ (८२।२)
rudrāyuṣaṃ bhavettasya khecaratvaṃ na saṃśayaḥ ||
तस्य मूत्रपुरीषाभ्यां लोहान्यष्टौ च काञ्चनम् ॥ (८३।०)
tasya mūtrapurīṣābhyāṃ lohānyaṣṭau ca kāñcanam ||
कान्तचूर्णपलान्यष्टौ पलान्यष्टौ रसस्य च । (८५।१)
kāntacūrṇapalānyaṣṭau palānyaṣṭau rasasya ca |
मर्दयेत्तप्तखल्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (८५।३)
mardayettaptakhallena golako bhavati kṣaṇāt ||
मारयेद्भूधरे यन्त्रे सप्तसङ्कलिकाक्रमात् । (८७।१)
mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt |
तद्भस्मभागम् एकं तु भागैकं गन्धकस्य च । (८७।२)
tadbhasmabhāgam ekaṃ tu bhāgaikaṃ gandhakasya ca |
अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् ॥ (८७।३)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt ||
द्वात्रिंशन्मृतखोटस्य शुद्धहेम्नश्च विंशतिः । (८८।१)
dvātriṃśanmṛtakhoṭasya śuddhahemnaśca viṃśatiḥ |
तारं ताम्रं व्योमसत्त्वं कान्तसत्त्वं चतुर्थकम् । (८८।२)
tāraṃ tāmraṃ vyomasattvaṃ kāntasattvaṃ caturthakam |
एकैकं द्वादशांशाः स्युः सर्वमेकत्र कारयेत् ॥ (८८।३)
ekaikaṃ dvādaśāṃśāḥ syuḥ sarvamekatra kārayet ||
अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् । (८९।१)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt |
द्वात्रिंशन्मिलतः खोटान् सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् ॥ (८९।२)
dvātriṃśanmilataḥ khoṭān sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet ||
मर्दयेन्मध्यमाम्लेन गोलको भवति क्षणात् ॥ (९०।२)
mardayenmadhyamāmlena golako bhavati kṣaṇāt ||
गोलकस्य पले द्वे च मृतकान्तस्य तत्समम् । (९१।१)
golakasya pale dve ca mṛtakāntasya tatsamam |
तत्रैकां गुटिकां सर्पिस्त्रिफलामधुसंयुताम् । (९३।१)
tatraikāṃ guṭikāṃ sarpistriphalāmadhusaṃyutām |
भक्षयेद्वर्षमेकं तु ब्रह्मायुर्जायते नरः ॥ (९३।२)
bhakṣayedvarṣamekaṃ tu brahmāyurjāyate naraḥ ||
सर्वास्ता भक्षयेत् पश्चात् रुद्रायुः स भवेन्नरः ॥ (९४।०)
sarvāstā bhakṣayet paścāt rudrāyuḥ sa bhavennaraḥ ||
हठाद्रोगाणि कृत्स्नानि पलितानि च नाशयेत् ॥ (९५।२)
haṭhādrogāṇi kṛtsnāni palitāni ca nāśayet ||
वज्रबद्धस्तु यो देवि रसोऽयं वज्रतां नयेत् । (९७।१)
vajrabaddhastu yo devi raso'yaṃ vajratāṃ nayet |
तेन बद्धास्तु ये देहास्ते देहा वज्ररूपिणः ॥ (९७।२)
tena baddhāstu ye dehāste dehā vajrarūpiṇaḥ ||
तिलमात्रं रसं देवि ब्रह्मायुर् दश जीवति । (९८।१)
tilamātraṃ rasaṃ devi brahmāyur daśa jīvati |
गुञ्जामात्रं तु देवेशि महाकल्पायुषो भवेत् । (९९।१)
guñjāmātraṃ tu deveśi mahākalpāyuṣo bhavet |
मन्त्रहीनेन सुभगे न स गम्यो भविष्यति । (१००।१)
mantrahīnena subhage na sa gamyo bhaviṣyati |
देव्यश्चाकाशगामिन्यो भूचर्यश्च सुरेश्वरि ॥ (१०२।२)
devyaścākāśagāminyo bhūcaryaśca sureśvari ||
स्वप्ने तं भजयित्वा तु रेतोरक्ते हरन्ति ताः । (१०३।१)
svapne taṃ bhajayitvā tu retorakte haranti tāḥ |
तेनैव रेतोमार्गेण हरन्ते भक्षितं रसम् ॥ (१०३।२)
tenaiva retomārgeṇa harante bhakṣitaṃ rasam ||
भास्कराद्या ग्रहा देवि गर्जन्ति निजरूपतः । (१०४।१)
bhāskarādyā grahā devi garjanti nijarūpataḥ |
क्षत्रियस्य तु रूपेण देवा वै गर्जयन्ति च ॥ (१०४।२)
kṣatriyasya tu rūpeṇa devā vai garjayanti ca ||
अस्थिमांसानि खादन्ति स्वप्नेषु सुरसुन्दरि । (१०६।१)
asthimāṃsāni khādanti svapneṣu surasundari |
स्वप्नान्ते प्राप्यते भ्रान्तिः प्रायः पश्यति मानवः । (१०६।२)
svapnānte prāpyate bhrāntiḥ prāyaḥ paśyati mānavaḥ |
वज्रभस्म हरन्त्येव स्वप्नान्ते क्षोभयन्ति च ॥ (१०६।३)
vajrabhasma harantyeva svapnānte kṣobhayanti ca ||
भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिन्यो गुह्यकादयः ॥ (१०७।२)
bhūtapretapiśācāśca śākinyo guhyakādayaḥ ||
वज्राणां मारणे ये तु लोहानां वा रसस्य तु । (१०८।१)
vajrāṇāṃ māraṇe ye tu lohānāṃ vā rasasya tu |
वर्जनीयाः प्रयत्नेन प्रयुक्तांस्तान् शृणु प्रिये ॥ (१०८।२)
varjanīyāḥ prayatnena prayuktāṃstān śṛṇu priye ||
तेषां युक्तिप्रकारास्तु प्रयुक्ता युक्तिदायकैः । (१०९।१)
teṣāṃ yuktiprakārāstu prayuktā yuktidāyakaiḥ |
एवं वदन्ति भूताद्या भीषयन्ति स्म तं नरम् ॥ (१०९।२)
evaṃ vadanti bhūtādyā bhīṣayanti sma taṃ naram ||
रञ्जको रागकारी स्यात् क्रामणः क्रामणे हितः । (११०।१)
rañjako rāgakārī syāt krāmaṇaḥ krāmaṇe hitaḥ |
बन्धका दृढकाराश्च तथा पुष्टिकराः स्मृताः ॥ (११०।२)
bandhakā dṛḍhakārāśca tathā puṣṭikarāḥ smṛtāḥ ||
शुक्रशोणितविण्मूत्रे विविधेन तु भक्षयेत् । (१११।१)
śukraśoṇitaviṇmūtre vividhena tu bhakṣayet |
कुष्ठव्याधिकरं तच्च नागवङ्गकलङ्कितम् ॥ (१११।२)
kuṣṭhavyādhikaraṃ tacca nāgavaṅgakalaṅkitam ||
खदिरं समतोयेन मर्दितं भक्षयेद्रसम् ॥ (११२।२)
khadiraṃ samatoyena marditaṃ bhakṣayedrasam ||
पयसा कटुकं घृष्ट्वा पथ्यं क्रामणमुत्तमम् । (११३।१)
payasā kaṭukaṃ ghṛṣṭvā pathyaṃ krāmaṇamuttamam |
स्तन्येन हेमघृष्टेन न खाद्योऽयं सुरेश्वरि ॥ (११३।२)
stanyena hemaghṛṣṭena na khādyo'yaṃ sureśvari ||
अलम्बुषायस्कान्तस्य तालकस्य च भक्षणात् । (११४।१)
alambuṣāyaskāntasya tālakasya ca bhakṣaṇāt |
देहे क्रामति सूतेन्द्रो नात्र कार्या विचारणा ॥ (११४।२)
dehe krāmati sūtendro nātra kāryā vicāraṇā ||
अवश्यं क्रमते सूतः स्त्रीयोगे क्रामणं परम् । (११५।१)
avaśyaṃ kramate sūtaḥ strīyoge krāmaṇaṃ param |
ब्रह्मचर्येण वा योगी सदा सेवेत सूतकम् ॥ (११५।२)
brahmacaryeṇa vā yogī sadā seveta sūtakam ||
समाधिः कारणं तच्च क्रामणं परमं मतम् ॥ (११६।०)
samādhiḥ kāraṇaṃ tacca krāmaṇaṃ paramaṃ matam ||
प्रभाते भक्षयेत् सूतं पथ्यं यामद्वयाधिके । (११७।१)
prabhāte bhakṣayet sūtaṃ pathyaṃ yāmadvayādhike |
नो लङ्घयेत् त्रियामं तु मध्याह्ने न तु भोजयेत् ॥ (११७।२)
no laṅghayet triyāmaṃ tu madhyāhne na tu bhojayet ||
स्त्रीणामतिप्रसङ्गं चात्यध्वानं च विवर्जयेत् ॥ (११८।२)
strīṇāmatiprasaṅgaṃ cātyadhvānaṃ ca vivarjayet ||
शुष्कवादं जलक्रीडाम् अतिचिन्तां च वर्जयेत् ॥ (११९।२)
śuṣkavādaṃ jalakrīḍām aticintāṃ ca varjayet ||
ककाराष्टककूष्माण्डं कर्कटीं चैव कालिङ्गं कारवेल्लकम् । (१२०।१)
kakārāṣṭakakūṣmāṇḍaṃ karkaṭīṃ caiva kāliṅgaṃ kāravellakam |
कुसुम्भकं च कर्कोटं कदलीं काकमाचिकाम् । (१२०।२)
kusumbhakaṃ ca karkoṭaṃ kadalīṃ kākamācikām |
पातकं च न कर्तव्यं पशुसङ्गं विवर्जयेत् । (१२१।१)
pātakaṃ ca na kartavyaṃ paśusaṅgaṃ vivarjayet |
लिङ्गच्छायां न लङ्घेत नारीछायां तथैव च ॥ (१२१।२)
liṅgacchāyāṃ na laṅgheta nārīchāyāṃ tathaiva ca ||
चतुःपथे न गन्तव्यं विण्मूत्रं न च लङ्घयेत् । (१२२।१)
catuḥpathe na gantavyaṃ viṇmūtraṃ na ca laṅghayet |
सुराणां निन्दनं देवि स्त्रीणां निन्दां च वर्जयेत् ॥ (१२२।२)
surāṇāṃ nindanaṃ devi strīṇāṃ nindāṃ ca varjayet ||
सत्यं च वचनं ब्रूयादप्रियं न वदेद्वचः ॥ (१२३।०)
satyaṃ ca vacanaṃ brūyādapriyaṃ na vadedvacaḥ ||
कपोतकं काञ्जिकान्नं तक्रभक्तं च वर्जयेत् ॥ (१२४।२)
kapotakaṃ kāñjikānnaṃ takrabhaktaṃ ca varjayet ||
कट्वम्लतीक्ष्णलवणं पिच्छिलं पित्तलं च यत् । (१२५।१)
kaṭvamlatīkṣṇalavaṇaṃ picchilaṃ pittalaṃ ca yat |
तिलतैलं दधि क्षीरं द्राक्षाकोलपरूषकम् ॥ (१२५।२)
tilatailaṃ dadhi kṣīraṃ drākṣākolaparūṣakam ||
नारङ्गं काञ्चनारं च शोभाञ्जनमपि त्यजेत् ॥ (१२६।२)
nāraṅgaṃ kāñcanāraṃ ca śobhāñjanamapi tyajet ||
क्षुधार्तो नैव तिष्ठेत अजीर्णं नैव कारयेत् । (१२७।१)
kṣudhārto naiva tiṣṭheta ajīrṇaṃ naiva kārayet |
न वादजल्पनं कुर्यात् दिवास्वापं न कारयेत् ॥ (१२७।२)
na vādajalpanaṃ kuryāt divāsvāpaṃ na kārayet ||
नैवेद्यं नैव भुञ्जीत कर्पूरं वर्जयेत् सदा । (१२८।१)
naivedyaṃ naiva bhuñjīta karpūraṃ varjayet sadā |
कुङ्कुमालेपनं वर्ज्यं वर्जयेन्नटनं क्षितौ ॥ (१२८।२)
kuṅkumālepanaṃ varjyaṃ varjayennaṭanaṃ kṣitau ||
नाग्निं स्पृशेत्तु पादेन न गा वा ब्राह्मणान्न च । (१२९।१)
nāgniṃ spṛśettu pādena na gā vā brāhmaṇānna ca |
न हन्यात् कुमारीं च वातुलानपि वर्जयेत् ॥ (१२९।२)
na hanyāt kumārīṃ ca vātulānapi varjayet ||
दिवारात्रं जपेन्मन्त्रं स्नातव्यं च दिने दिने ॥ (१३०।०)
divārātraṃ japenmantraṃ snātavyaṃ ca dine dine ||
हितं च मुद्गा दुग्धान्नं शाल्यन्नं च समाहितम् । (१३१।१)
hitaṃ ca mudgā dugdhānnaṃ śālyannaṃ ca samāhitam |
शाकं पौनर्नवं देवि मेघनादं च वास्तुकम् । (१३१।२)
śākaṃ paunarnavaṃ devi meghanādaṃ ca vāstukam |
सैन्धवं नागरं मुस्तां पद्ममूलानि भक्षयेत् ॥ (१३१।३)
saindhavaṃ nāgaraṃ mustāṃ padmamūlāni bhakṣayet ||
उद्भिन्नचूचुका श्यामा सुरूपा सुभगा शुभा । (१३२।१)
udbhinnacūcukā śyāmā surūpā subhagā śubhā |
संनिधाने च कर्तव्या वृद्धैश्च परिरक्षिता ॥ (१३२।३)
saṃnidhāne ca kartavyā vṛddhaiśca parirakṣitā ||
कृष्णागौरातिवृद्धाङ्गीं कुशीलां न भजेत् क्वचित् ॥ (१३३।०)
kṛṣṇāgaurātivṛddhāṅgīṃ kuśīlāṃ na bhajet kvacit ||
तिलकं कुङ्कुमं गन्धं कस्तूर्या च मनोहरम् । (१३४।१)
tilakaṃ kuṅkumaṃ gandhaṃ kastūryā ca manoharam |
सुरभीणि च पुष्पाणि सुखशय्येष्टभोजनम् ॥ (१३४।२)
surabhīṇi ca puṣpāṇi sukhaśayyeṣṭabhojanam ||
सुखवासित्वमेवोक्तं क्रामणं सूतकस्य तु । (१३५।१)
sukhavāsitvamevoktaṃ krāmaṇaṃ sūtakasya tu |
आत्मज्ञानकथां पूजां शिवस्य तु विशेषतः ॥ (१३५।२)
ātmajñānakathāṃ pūjāṃ śivasya tu viśeṣataḥ ||
एतांस्तु समयान् भद्रे न लङ्घेद्रसभक्षणे । (१३६।१)
etāṃstu samayān bhadre na laṅghedrasabhakṣaṇe |
लङ्घनाद्विविधं लक्ष्यं लक्षणं तस्य कथ्यते ॥ (१३६।२)
laṅghanādvividhaṃ lakṣyaṃ lakṣaṇaṃ tasya kathyate ||
रसराजे त्वजीर्णे तु प्रत्ययोऽयं भवेत् प्रिये । (१३७।१)
rasarāje tvajīrṇe tu pratyayo'yaṃ bhavet priye |
मूर्च्छा शोको भ्रमः कम्पः छर्दिर्मोहो ज्वरस्तथा ॥ (१३७।२)
mūrcchā śoko bhramaḥ kampaḥ chardirmoho jvarastathā ||
लिङ्गस्तम्भो ह्यतीसारः कासश्वासविजृम्भिकाः ॥ (१३८।२)
liṅgastambho hyatīsāraḥ kāsaśvāsavijṛmbhikāḥ ||
कर्णास्यचक्षुःकुक्षौ च वृषणोदरमूर्धनि । (१३९।१)
karṇāsyacakṣuḥkukṣau ca vṛṣaṇodaramūrdhani |
मेढ्रे दाहोऽग्निमान्द्यं च जातः सर्वाङ्गसंशयः ॥ (१३९।२)
meḍhre dāho'gnimāndyaṃ ca jātaḥ sarvāṅgasaṃśayaḥ ||
अन्यांश्चैव महाव्याधीन् रसाजीर्णे तु लक्षयेत् ॥ (१४०।०)
anyāṃścaiva mahāvyādhīn rasājīrṇe tu lakṣayet ||
काञ्जिकं सर्जिकाक्षारं कारवल्लीरसप्लुतम् । (१४१।१)
kāñjikaṃ sarjikākṣāraṃ kāravallīrasaplutam |
गोमूत्रसैन्धवयुतं तस्य संक्रामणं पिबेत् ॥ (१४१।२)
gomūtrasaindhavayutaṃ tasya saṃkrāmaṇaṃ pibet ||
सिन्धुकं कृष्णगोमूत्रं कारवल्लीरसप्लुतम् । (१४२।२)
sindhukaṃ kṛṣṇagomūtraṃ kāravallīrasaplutam |
रसाजीर्णे न जीवेत्तु म्रियते नात्र संशयः । (१४३।१)
rasājīrṇe na jīvettu mriyate nātra saṃśayaḥ |
रसायने सुजीर्णे तु तेन सर्वं विधीयते ॥ (१४३।२)
rasāyane sujīrṇe tu tena sarvaṃ vidhīyate ||
यदा सुप्तस्तदङ्गं च स्त्री स्तनेनैव घर्षयेत् । (१४४।१)
yadā suptastadaṅgaṃ ca strī stanenaiva gharṣayet |
वामेन मर्दयेदेवं सूतः क्रामति निर्व्यथः ॥ (१४४।२)
vāmena mardayedevaṃ sūtaḥ krāmati nirvyathaḥ ||
निवाते निर्जने स्थाने भूगृहे निरुपद्रवे । (१४५।१)
nivāte nirjane sthāne bhūgṛhe nirupadrave |
यथोक्तदिवसैः सिद्धिं प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ (१४५।३)
yathoktadivasaiḥ siddhiṃ prāpnuyānnātra saṃśayaḥ ||
सर्वाहारेण दिवसैर्द्विगुणैः सिद्धिमाप्नुयात् । (१४६।१)
sarvāhāreṇa divasairdviguṇaiḥ siddhimāpnuyāt |
सेवनाच्छीतवाताभ्यां त्रिगुणैर्दिवसैः क्रमात् । (१४६।२)
sevanācchītavātābhyāṃ triguṇairdivasaiḥ kramāt |
अतिमार्गस्य धर्मैश्च दिवसैस्तु चतुर्गुणैः ॥ (१४६।३)
atimārgasya dharmaiśca divasaistu caturguṇaiḥ ||
तत्र वेधं प्रवक्ष्यामि देहसिद्धिकपूर्वकम् । (१४७।१)
tatra vedhaṃ pravakṣyāmi dehasiddhikapūrvakam |
त्वग्वेधः प्रथमं देवि मांसवेधो द्वितीयकः । (१४८।१)
tvagvedhaḥ prathamaṃ devi māṃsavedho dvitīyakaḥ |
तृतीयो रक्तवेधस्तु चतुर्थश्चास्थिवेधकः ॥ (१४८।२)
tṛtīyo raktavedhastu caturthaścāsthivedhakaḥ ||
पञ्चमो मज्जवेधः स्यात् नाडीवेधस्तु षष्ठकः । (१४९।१)
pañcamo majjavedhaḥ syāt nāḍīvedhastu ṣaṣṭhakaḥ |
त्वचावेधेन देवेशि पन्नगः कुटिलो भवेत् । (१५०।१)
tvacāvedhena deveśi pannagaḥ kuṭilo bhavet |
मांसवेधेन सुभगे कुटिलः काञ्चनं भवेत् ॥ (१५०।२)
māṃsavedhena subhage kuṭilaḥ kāñcanaṃ bhavet ||
अस्थिवेधेन देवेशि तीक्ष्णं कनकतां व्रजेत् । (१५१।१)
asthivedhena deveśi tīkṣṇaṃ kanakatāṃ vrajet |
मज्जवेधो वरारोहे लोहान्यष्टौ च वेधयेत् ॥ (१५१।२)
majjavedho varārohe lohānyaṣṭau ca vedhayet ||
कवचस्य तु वेधेन मृन्मये काञ्चनं भवेत् । (१५२।१)
kavacasya tu vedhena mṛnmaye kāñcanaṃ bhavet |
वेधे तु हेमविमले मज्ज्ञो हेम प्रजायते ॥ (१५२।२)
vedhe tu hemavimale majjño hema prajāyate ||
तारे मांसं सुरेशानि जीर्णसूतश्च वेधयेत् । (१५३।१)
tāre māṃsaṃ sureśāni jīrṇasūtaśca vedhayet |
अलके विमले ताप्ये तीक्ष्णे तारे च भास्करे ॥ (१५३।२)
alake vimale tāpye tīkṣṇe tāre ca bhāskare ||
क्रामणे तु भवेत्तक्रं शर्करा माक्षिकं तथा । (१५४।१)
krāmaṇe tu bhavettakraṃ śarkarā mākṣikaṃ tathā |
सात्त्विकं गव्यतक्रं तु राजसं सारसोद्भवम् । (१५५।१)
sāttvikaṃ gavyatakraṃ tu rājasaṃ sārasodbhavam |
तामसं माहिषं तक्रं देयं नैव रसायने ॥ (१५५।२)
tāmasaṃ māhiṣaṃ takraṃ deyaṃ naiva rasāyane ||
तीक्ष्णवेधेन नीलाभः ताम्रेणारुणसंप्रभः । (१५८।१)
tīkṣṇavedhena nīlābhaḥ tāmreṇāruṇasaṃprabhaḥ |
रजतेनेन्दुसंकाशो हेम्ना काञ्चनसन्निभः ॥ (१५८।२)
rajatenendusaṃkāśo hemnā kāñcanasannibhaḥ ||
धूमावलोकी वक्त्रस्थो मासात् खेचरतां नयेत् । (१५९।१)
dhūmāvalokī vaktrastho māsāt khecaratāṃ nayet |
स्पर्शवेधी तु वक्त्रस्थो द्विमासात् सिद्धिदायकः ॥ (१५९।२)
sparśavedhī tu vaktrastho dvimāsāt siddhidāyakaḥ ||
शतकोटिस्त्रिभिर्मासैः चतुर्भिर्दशकोटिकः । (१६०।१)
śatakoṭistribhirmāsaiḥ caturbhirdaśakoṭikaḥ |
पञ्चभिः पञ्चकोटिश्च षड्भिः स्यात् कोटिवेधकः ॥ (१६०।२)
pañcabhiḥ pañcakoṭiśca ṣaḍbhiḥ syāt koṭivedhakaḥ ||
अणिमादिगुणैश्वर्यम् आज्ञासिद्धिः प्रजायते ॥ (१६१।२)
aṇimādiguṇaiśvaryam ājñāsiddhiḥ prajāyate ||
सप्तभिर्लक्षवेधी स्यादष्टाभिश्चायुतं पुनः । (१६२।१)
saptabhirlakṣavedhī syādaṣṭābhiścāyutaṃ punaḥ |
सहस्रं नवभिर्मासैर्दशमासैः शतं पुनः ॥ (१६२।२)
sahasraṃ navabhirmāsairdaśamāsaiḥ śataṃ punaḥ ||
तस्य मूत्रपुरीषैस्तु श्लेष्मणाङ्गमलैस्तथा । (१६३।१)
tasya mūtrapurīṣaistu śleṣmaṇāṅgamalaistathā |
चतुःषष्ट्यंशतो वेधो मासैकाद्दशवेधकः । (१६४।१)
catuḥṣaṣṭyaṃśato vedho māsaikāddaśavedhakaḥ |
द्वात्रिंशांशकवेधी तु वर्षाद्देहं तु वेधयेत् ॥ (१६४।२)
dvātriṃśāṃśakavedhī tu varṣāddehaṃ tu vedhayet ||
कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा या श्यामा पद्मलोचना । (१६५।१)
kuñcitāgrāstu yatkeśā yā śyāmā padmalocanā |
विस्तीर्णं जघनं यस्याः संकीर्णं हृदयं भवेत् ॥ (१६५।२)
vistīrṇaṃ jaghanaṃ yasyāḥ saṃkīrṇaṃ hṛdayaṃ bhavet ||
कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम् । (१६६।१)
kṛṣṇapakṣe bhavedyasyā yuvatyāḥ puṣpadarśanam |
नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते । (१६८।१)
nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate |
इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । (१६९।१)
icchayā jāyate dṛśyo hyadṛśyaścaiva jāyate |
तस्य संस्पर्शमात्रेण सर्वलोहानि काञ्चनम् ॥ (१६९।२)
tasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam ||
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे । (१७०।१)
tasminnekārṇave ghore naṣṭasthāvarajaṅgame |
देवा यत्र विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (१७०।२)
devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate ||
इदं रहस्यं परमं मया प्रोक्तं सुरेश्वरि ॥ (१७१।०)
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mayā proktaṃ sureśvari ||
पुनरन्यां प्रवक्ष्यामि गुटिकां रसदुर्लभाम् ॥ (१७३।०)
punaranyāṃ pravakṣyāmi guṭikāṃ rasadurlabhām ||
वज्रायसादिभिर्युक्तः क्रियते वादिकैः रसः ॥ (१७४।२)
vajrāyasādibhiryuktaḥ kriyate vādikaiḥ rasaḥ ||
सर्वांस्तानेकतः कृत्वा मूषामध्ये स्थितान् धमेत् । (१७५।१)
sarvāṃstānekataḥ kṛtvā mūṣāmadhye sthitān dhamet |
गुटिका जायते दिव्या नाम्ना वज्राङ्गसुन्दरी ॥ (१७५।२)
guṭikā jāyate divyā nāmnā vajrāṅgasundarī ||
मुखस्था सिद्धिदा प्रोक्ता जरामृत्युविनाशिनी ॥ (१७६।०)
mukhasthā siddhidā proktā jarāmṛtyuvināśinī ||
सर्वलोकप्रियो नित्यं नारीणां सुभगस्तथा ॥ (१७७।२)
sarvalokapriyo nityaṃ nārīṇāṃ subhagastathā ||
वज्रव्योमजसत्त्वकं सकनकं चन्द्रं रविं कान्तकं नागं वङ्गमथायसं दृढतरं सूतं कृतं तत्समम् । (१७८।१)
vajravyomajasattvakaṃ sakanakaṃ candraṃ raviṃ kāntakaṃ nāgaṃ vaṅgamathāyasaṃ dṛḍhataraṃ sūtaṃ kṛtaṃ tatsamam |
वक्त्रस्थं रसगोलकं रतिकरं सर्वार्थदं तापहं वर्षैकेन निहन्ति दोषनिचयं कल्पायुषो जायते ॥ (१७८।२)
vaktrasthaṃ rasagolakaṃ ratikaraṃ sarvārthadaṃ tāpahaṃ varṣaikena nihanti doṣanicayaṃ kalpāyuṣo jāyate ||
पूर्वसिद्धरसे देवि पादांशं हेम योजयेत् । (१७९।१)
pūrvasiddharase devi pādāṃśaṃ hema yojayet |
मृतवज्रपलांशेन व्योमसत्त्वं प्रयोजयेत् ॥ (१७९।२)
mṛtavajrapalāṃśena vyomasattvaṃ prayojayet ||
विधिना मर्दयित्वा तु नष्टपिष्टं तु कारयेत् ॥ (१८०।२)
vidhinā mardayitvā tu naṣṭapiṣṭaṃ tu kārayet ||
कान्तचूर्णत्रुटिं दत्त्वा मूकमूषागतं धमेत् । (१८१।१)
kāntacūrṇatruṭiṃ dattvā mūkamūṣāgataṃ dhamet |
गुटिका जायते दिव्या वक्त्रस्था सर्वसिद्धिदा ॥ (१८१।२)
guṭikā jāyate divyā vaktrasthā sarvasiddhidā ||
हेम शुल्वं तथा तारं समभागानि कारयेत् । (१८२।२)
hema śulvaṃ tathā tāraṃ samabhāgāni kārayet |
वज्रबद्धा तु गुटिका वक्त्रस्था सर्वसिद्धिदा ॥ (१८२।३)
vajrabaddhā tu guṭikā vaktrasthā sarvasiddhidā ||
भ्रामकं माक्षिकं चैव लोहत्रयसमन्वितम् । (१८३।१)
bhrāmakaṃ mākṣikaṃ caiva lohatrayasamanvitam |
त्रिदण्डीमर्दितं सूतमेकीकृत्य च गोलकम् । (१८४।१)
tridaṇḍīmarditaṃ sūtamekīkṛtya ca golakam |
अन्धमूषागतं ध्मातं समावर्तं तु कारयेत् ॥ (१८४।२)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ samāvartaṃ tu kārayet ||
पूजां कृत्वा क्षिपेद्वक्त्रे षण्मासात् स भवेत् प्रिये । (१८५।१)
pūjāṃ kṛtvā kṣipedvaktre ṣaṇmāsāt sa bhavet priye |
नन्दिकेशकुमाराद्या भक्ष्यमाणं हरन्ति ये । (१८६।१)
nandikeśakumārādyā bhakṣyamāṇaṃ haranti ye |
नष्टछाया न दृश्यन्ते हस्ते ददति भस्म च ॥ (१८६।२)
naṣṭachāyā na dṛśyante haste dadati bhasma ca ||
ह्रियमाणं रसं तैस्तु मूढबुद्धिर्न पश्यति । (१८७।१)
hriyamāṇaṃ rasaṃ taistu mūḍhabuddhirna paśyati |
कथयेत्सर्वजन्तूनां न मे सिद्धी रसायने ॥ (१८७।२)
kathayetsarvajantūnāṃ na me siddhī rasāyane ||
मनसा रससिद्धिस्तु तथा क्लेशो मया कृतः । (१८८।१)
manasā rasasiddhistu tathā kleśo mayā kṛtaḥ |
मया कृता द्रव्यहानिर् दुर्धिया मूढचेतसा ॥ (१८८।२)
mayā kṛtā dravyahānir durdhiyā mūḍhacetasā ||
पापिष्ठो दूषयेच्छास्त्रम् आत्मकर्म न विदन्ति ॥ (१८९।२)
pāpiṣṭho dūṣayecchāstram ātmakarma na vidanti ||
शास्त्रहीनस्य देवेशि नैव सिद्धिर्वरानने ॥ (१९०।२)
śāstrahīnasya deveśi naiva siddhirvarānane ||
अशुभैः कर्मभिः सर्वैः सम्प्रदायो न सिध्यति । (१९१।१)
aśubhaiḥ karmabhiḥ sarvaiḥ sampradāyo na sidhyati |
न सिध्येद्रसशास्त्रे तु न सिध्येत्तादृशो गुरुः ॥ (१९१।२)
na sidhyedrasaśāstre tu na sidhyettādṛśo guruḥ ||
न प्रापेत्तादृशीमाज्ञां नैव ज्ञानं च तादृशम् । (१९२।१)
na prāpettādṛśīmājñāṃ naiva jñānaṃ ca tādṛśam |
न प्रापेत्तादृशीं नारीमेकचित्तां वरानने ॥ (१९२।२)
na prāpettādṛśīṃ nārīmekacittāṃ varānane ||
न प्रापेद्रसवन्तं च तां च देवीं रसाङ्कुशीम् । (१९३।१)
na prāpedrasavantaṃ ca tāṃ ca devīṃ rasāṅkuśīm |
यस्य तुष्टः शिवः साक्षात्तस्य सिद्धी रसायने ॥ (१९३।२)
yasya tuṣṭaḥ śivaḥ sākṣāttasya siddhī rasāyane ||
गोलबन्धनपुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि गोलबन्धनमुत्तमम् । (१९४।१)
golabandhanapunaranyat pravakṣyāmi golabandhanamuttamam |
गन्धाभ्रकान्तसहितं भानुखर्परकाञ्चनम् । (१९५।१)
gandhābhrakāntasahitaṃ bhānukharparakāñcanam |
समं तीक्ष्णं रसेन्द्रस्य बद्धं कृत्वा तु गोलकम् ॥ (१९५।२)
samaṃ tīkṣṇaṃ rasendrasya baddhaṃ kṛtvā tu golakam ||
छायाविशुष्कं गोलं तु शशिभावं करोति तत् । (१९७।१)
chāyāviśuṣkaṃ golaṃ tu śaśibhāvaṃ karoti tat |
एतत् सर्वं विमर्द्यं तु सूतकं गोलकस्य च ॥ (१९७।२)
etat sarvaṃ vimardyaṃ tu sūtakaṃ golakasya ca ||
तत् करीषाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । (१९८।१)
tat karīṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet |
वक्त्रे स्थितमिदं गोलं चामरताप्रदायकम् ॥ (१९८।२)
vaktre sthitamidaṃ golaṃ cāmaratāpradāyakam ||
श्रीखण्डं मृगनाभिश्च कङ्कोलं जातिकाफलम् । (२००।२)
śrīkhaṇḍaṃ mṛganābhiśca kaṅkolaṃ jātikāphalam |
अन्यानि च सुगन्धीनि स्नाने पाने प्रदापयेत् ॥ (२००।३)
anyāni ca sugandhīni snāne pāne pradāpayet ||
कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा या श्यामा पद्मलोचना । (२०१।१)
kuñcitāgrāstu yatkeśā yā śyāmā padmalocanā |
विस्तीर्णं जघनं यस्याः संकीर्णं हृदयं भवेत् ॥ (२०१।२)
vistīrṇaṃ jaghanaṃ yasyāḥ saṃkīrṇaṃ hṛdayaṃ bhavet ||
कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम् । (२०२।१)
kṛṣṇapakṣe bhavedyasyā yuvatyāḥ puṣpadarśanam |
घृतानि मुखमध्ये तु तेषु वक्ष्यामि ये गुणाः ॥ (२०५।२)
ghṛtāni mukhamadhye tu teṣu vakṣyāmi ye guṇāḥ ||
नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते । (२०६।१)
nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate |
इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । (२०७।१)
icchayā jāyate dṛśyo hyadṛśyaścaiva jāyate |
तस्य संस्पर्शमात्रेण सर्वलोहानि काञ्चनम् ॥ (२०७।२)
tasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam ||
पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रबन्धं सुरार्चिते ॥ (२०८।०)
punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabandhaṃ surārcite ||
हीनाङ्गोऽभ्यधिकाङ्गश्च सव्याधिः कुब्ज आनतः । (२०९।१)
hīnāṅgo'bhyadhikāṅgaśca savyādhiḥ kubja ānataḥ |
नताङ्घ्रिः पाणिनिःसूतो जरया स्तोभितेन्द्रियः ॥ (२०९।२)
natāṅghriḥ pāṇiniḥsūto jarayā stobhitendriyaḥ ||
शङ्खत्वचविनिर्मुक्तो जीवितैरेव तिष्ठति ॥ (२१०।२)
śaṅkhatvacavinirmukto jīvitaireva tiṣṭhati ||
बद्धस्यास्य प्रभावेन समावर्तो यदा भवेत् । (२११।१)
baddhasyāsya prabhāvena samāvarto yadā bhavet |
कोटिवेधि रसं ग्राह्यं पिण्डषट्केन संयुतम् ॥ (२११।२)
koṭivedhi rasaṃ grāhyaṃ piṇḍaṣaṭkena saṃyutam ||
एकैकस्य तु मध्यस्थां गुटिकां कारयेद्बुधः ॥ (२१२।०)
ekaikasya tu madhyasthāṃ guṭikāṃ kārayedbudhaḥ ||
गुटिकाः पञ्चसंख्याताः षष्ठी चैव तु पञ्चमी । (२१३।१)
guṭikāḥ pañcasaṃkhyātāḥ ṣaṣṭhī caiva tu pañcamī |
षट्संगुणितपिण्डं स्यात् ताम्रपात्रं सुशोभनम् । (२१३।२)
ṣaṭsaṃguṇitapiṇḍaṃ syāt tāmrapātraṃ suśobhanam |
ऊर्ध्वं पुरुषमात्रं तु पुरुषार्धं च मण्डलम् । (२१३।३)
ūrdhvaṃ puruṣamātraṃ tu puruṣārdhaṃ ca maṇḍalam |
चतुर्मुखकृतं काष्ठं तस्योपरि निवेदयेत् ॥ (२१३।४)
caturmukhakṛtaṃ kāṣṭhaṃ tasyopari nivedayet ||
पूजयित्वा कटाहं तु दिक्पालांश्चैव पूजयेत् ॥ (२१४।२)
pūjayitvā kaṭāhaṃ tu dikpālāṃścaiva pūjayet ||
कुमारीं पूजयेत् पश्चाद् दद्याद्दिक्षु बलिं तथा । (२१५।१)
kumārīṃ pūjayet paścād dadyāddikṣu baliṃ tathā |
धमनं तत्र कुर्वीत चतुर्दिक्षु शनैः शनैः ॥ (२१५।२)
dhamanaṃ tatra kurvīta caturdikṣu śanaiḥ śanaiḥ ||
सुतप्तं च विधातव्यं निर्धूमं च यदा भवेत् । (२१६।१)
sutaptaṃ ca vidhātavyaṃ nirdhūmaṃ ca yadā bhavet |
तदा नत्वा गुरुं देवं चन्द्रार्कादिग्रहानपि । (२१६।२)
tadā natvā guruṃ devaṃ candrārkādigrahānapi |
नक्षत्राणि च सम्पूज्य आत्मानं तत्र निक्षिपेत् ॥ (२१६।३)
nakṣatrāṇi ca sampūjya ātmānaṃ tatra nikṣipet ||
सुदुर्लभं विजानीयात् सिद्धिरूपं नियोजयेत् ॥ (२१७।२)
sudurlabhaṃ vijānīyāt siddhirūpaṃ niyojayet ||
कललं च भवेत् सर्वं पुरश् चापो विनिक्षिपेत् । (२१८।१)
kalalaṃ ca bhavet sarvaṃ puraś cāpo vinikṣipet |
रक्तवर्णं विजानीयात्तेजस्तेजसि योजयेत् ॥ (२१८।२)
raktavarṇaṃ vijānīyāttejastejasi yojayet ||
मांसपिण्डं भवेत्तत्र वायुं तत्रैव निक्षिपेत् । (२१९।१)
māṃsapiṇḍaṃ bhavettatra vāyuṃ tatraiva nikṣipet |
कान्तवर्णं तदा कार्यं निक्षिपेत् खं कपालके ॥ (२१९।२)
kāntavarṇaṃ tadā kāryaṃ nikṣipet khaṃ kapālake ||
धमन्तं हेमसंकाशं क्षारत्वं तं तु पादयेत् ॥ (२२०।०)
dhamantaṃ hemasaṃkāśaṃ kṣāratvaṃ taṃ tu pādayet ||
कृत्वा तत्र महारावं हुङ्कारं सुरपूजितम् । (२२१।१)
kṛtvā tatra mahārāvaṃ huṅkāraṃ surapūjitam |
उत्तिष्ठति न सन्देहः पुष्टाङ्गो भास्करो यथा । (२२१।२)
uttiṣṭhati na sandehaḥ puṣṭāṅgo bhāskaro yathā |
दिव्यतेजा महाकायो दिव्यदृष्टिर् महाबलः ॥ (२२१।३)
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭir mahābalaḥ ||
दीप्तहेममयं दिव्यं रत्नमाणिक्यशोभितम् ॥ (२२२।२)
dīptahemamayaṃ divyaṃ ratnamāṇikyaśobhitam ||
पुष्पमालापताकाढ्यं किङ्किणीजालमण्डितम् । (२२३।०)
puṣpamālāpatākāḍhyaṃ kiṅkiṇījālamaṇḍitam |
दिव्याभरणसम्पूर्णा दिव्यमाल्योपशोभिता ॥ (२२४।२)
divyābharaṇasampūrṇā divyamālyopaśobhitā ||
आगच्छति न सन्देहो देवकन्योदितं प्रति ॥ (२२५।२)
āgacchati na sandeho devakanyoditaṃ prati ||
गृहीत्वा साधकेन्द्रं च सिद्धलोके वसेत्ततः ॥ (२२६।०)
gṛhītvā sādhakendraṃ ca siddhaloke vasettataḥ ||
दिव्यानि स्नानपानानि दिव्यान्याभरणानि सः । (२२७।१)
divyāni snānapānāni divyānyābharaṇāni saḥ |
रमते शतसाहस्रं सिद्धकन्याः स्मरातुराः ॥ (२२७।२)
ramate śatasāhasraṃ siddhakanyāḥ smarāturāḥ ||
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे । (२२८।१)
tasminnekārṇave ghore naṣṭasthāvarajaṅgame |
देवा यत्र विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (२२८।२)
devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate ||
तत्त्वतोऽयं महादेवि यदा कर्तुं न शक्यते । (२३०।१)
tattvato'yaṃ mahādevi yadā kartuṃ na śakyate |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.