RArṇ, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
बीजानां कल्पनं प्रोक्तं विशेषेण च साधनम् । (१।२)
bījānāṃ kalpanaṃ proktaṃ viśeṣeṇa ca sādhanam |
जार्यन्ते तानि यैः सूते तान् विडान् वक्तुमर्हसि ॥ (१।३)
jāryante tāni yaiḥ sūte tān viḍān vaktumarhasi ||
जारणविड (१)कासीसं सैन्धवं काङ्क्षी सौवीरं व्योषगन्धकम् । (२।२)
jāraṇaviḍa (1)kāsīsaṃ saindhavaṃ kāṅkṣī sauvīraṃ vyoṣagandhakam |
शिग्रुमूलरसैः सिक्तो विडो ऽयं सर्वजारणः ॥ (२।४)
śigrumūlarasaiḥ sikto viḍo 'yaṃ sarvajāraṇaḥ ||
जारणविड (२)निर्दग्धं शङ्खचूर्णं तु रविक्षीरशतप्लुतम् । (३।१)
jāraṇaviḍa (2)nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu ravikṣīraśataplutam |
विड:: वडवामुखशतशो वा प्लुतं चूर्णं गन्धकस्य गवां जलैः ॥ (४।०)
viḍa:: vaḍavāmukhaśataśo vā plutaṃ cūrṇaṃ gandhakasya gavāṃ jalaiḥ ||
निर्दग्धं शङ्खचूर्णं तु शिग्रुमूलाम्बुभावितम् । (५।१)
nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu śigrumūlāmbubhāvitam |
विड:: वह्निमुखटङ्कणं शतशो देवि भावयेत् किंशुकद्रवैः । (६।१)
viḍa:: vahnimukhaṭaṅkaṇaṃ śataśo devi bhāvayet kiṃśukadravaiḥ |
विडो वह्निमुखाख्योऽयं लोहानां जारणे प्रिये ॥ (६।२)
viḍo vahnimukhākhyo'yaṃ lohānāṃ jāraṇe priye ||
लोहजारणचूलिका गन्धपाषाणः कान्तस्य च मुखं प्रिये । (७।१)
lohajāraṇacūlikā gandhapāṣāṇaḥ kāntasya ca mukhaṃ priye |
ज्वालामुखविडगन्धतालकसिन्धूत्थं चूलीटङ्कणभूखगम् । (८।१)
jvālāmukhaviḍagandhatālakasindhūtthaṃ cūlīṭaṅkaṇabhūkhagam |
क्षारैर्मूत्रैश्च विपचेदयं ज्वालामुखो विडः ॥ (८।२)
kṣārairmūtraiśca vipacedayaṃ jvālāmukho viḍaḥ ||
सर्वसत्त्वजारणएकविंशतिपर्यायं देवदालीदलद्रवैः । (९।१)
sarvasattvajāraṇaekaviṃśatiparyāyaṃ devadālīdaladravaiḥ |
विडकरणवास्तुकैरण्डकदलीदेवदालीपुनर्नवम् । (१०।१)
viḍakaraṇavāstukairaṇḍakadalīdevadālīpunarnavam |
सर्वाङ्गं खण्डशश्छिन्नं नातिशुष्कं शिलातले । (११।१)
sarvāṅgaṃ khaṇḍaśaśchinnaṃ nātiśuṣkaṃ śilātale |
दग्धकाण्डैस् तिलानां तु पञ्चाङ्गं मूलकस्य च ॥ (११।२)
dagdhakāṇḍais tilānāṃ tu pañcāṅgaṃ mūlakasya ca ||
प्लावयेन्मूत्रवर्गेण जलं तस्मात् परिस्रुतम् । (१२।१)
plāvayenmūtravargeṇa jalaṃ tasmāt parisrutam |
लोहपात्रे पचेद्यन्त्रे हंसपाके ऽग्निमानवित् ॥ (१२।२)
lohapātre pacedyantre haṃsapāke 'gnimānavit ||
बाष्पाणां बुद्बुदानां च बहूनामुद्गमो यदा । (१३।१)
bāṣpāṇāṃ budbudānāṃ ca bahūnāmudgamo yadā |
गन्धकं च सितं हिङ्गुलवणानि च षट् तथा । (१४।१)
gandhakaṃ ca sitaṃ hiṅgulavaṇāni ca ṣaṭ tathā |
सप्ताहं भूगतः पश्चाद्धान्यस्थः प्रवरो विडः ॥ (१४।३)
saptāhaṃ bhūgataḥ paścāddhānyasthaḥ pravaro viḍaḥ ||
विडकरणजम्बीराम्लेन पचनं शिग्रुमूलद्रवेण च । (१५।१)
viḍakaraṇajambīrāmlena pacanaṃ śigrumūladraveṇa ca |
चूलिकागन्धकासिक्तौ द्वौ विडौ शतशः क्रमात् ॥ (१५।२)
cūlikāgandhakāsiktau dvau viḍau śataśaḥ kramāt ||
हेमजारणविड (१)कोषातकीदलरसैः क्षारैर्वा निचुलोद्भवैः । (१६।१)
hemajāraṇaviḍa (1)koṣātakīdalarasaiḥ kṣārairvā niculodbhavaiḥ |
हेमजारणविड (२)मूलकार्द्रकचित्राणां क्षारैर् गोमूत्रगालितैः । (१७।१)
hemajāraṇaviḍa (2)mūlakārdrakacitrāṇāṃ kṣārair gomūtragālitaiḥ |
हेमजारणविड (३)हरितालशिलाक्षारो लवणं शङ्खशुक्तिका । (१८।१)
hemajāraṇaviḍa (3)haritālaśilākṣāro lavaṇaṃ śaṅkhaśuktikā |
तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ (१९।२)
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.