RArṇ, 15
Select a line for its word-by-word analysis.
वेध मित् वैक्रान्तवैक्रान्तस्य तु भागैकं चाष्टभागं तु सूतकम् । (२।२)
vedha mit vaikrāntavaikrāntasya tu bhāgaikaṃ cāṣṭabhāgaṃ tu sūtakam |
नष्टपिष्टं च शुष्कं च ध्मातं खोटो भवेत् प्रिये । (३।१)
naṣṭapiṣṭaṃ ca śuṣkaṃ ca dhmātaṃ khoṭo bhavet priye |
सौवीरं टङ्कणं काचं दत्त्वा दत्त्वा तु शोधयेत् ॥ (३।२)
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet ||
वैक्रान्तो वज्रवत् ज्ञेयो नात्र कार्या विचारणा । (६।२)
vaikrānto vajravat jñeyo nātra kāryā vicāraṇā |
पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि प्रयोगं भुवि दुर्लभम् ॥ (६।३)
punaranyaṃ pravakṣyāmi prayogaṃ bhuvi durlabham ||
वैक्रान्तजारण (?)वैक्रान्तसत्त्वं देवेशि पारदेन समन्वितम् । (७।१)
vaikrāntajāraṇa (?)vaikrāntasattvaṃ deveśi pāradena samanvitam |
मासमात्रोषितं भूमौ समुद्धृत्य प्रयत्नतः । (८।१)
māsamātroṣitaṃ bhūmau samuddhṛtya prayatnataḥ |
खोट -> देह-लोह-करवैक्रान्तकास्तु ये केचित् त्रिफलाया रसेन च । (९।१)
khoṭa -> deha-loha-karavaikrāntakāstu ye kecit triphalāyā rasena ca |
एकैकं देवि सप्ताहं स्वेदिता मर्दितास्तथा । (१०।१)
ekaikaṃ devi saptāhaṃ sveditā marditāstathā |
सुध्माता मूकमूषायां खोटो भवति चाक्षयः ॥ (१०।२)
sudhmātā mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati cākṣayaḥ ||
कान्तं रूप्यं सकनकं पारदं चैव योजयेत् । (११।१)
kāntaṃ rūpyaṃ sakanakaṃ pāradaṃ caiva yojayet |
शुल्वं तृतीयभागं तु स्रोतोञ्जनसमन्वितम् । (११।२)
śulvaṃ tṛtīyabhāgaṃ tu srotoñjanasamanvitam |
तत् ध्मातं खोटतां याति देहलोहकरं भवेत् ॥ (११।३)
tat dhmātaṃ khoṭatāṃ yāti dehalohakaraṃ bhavet ||
श्वेतवैक्रान्त -> अग्निसहरस -> वेध, गेगेन् जरा एत्च्।श्वेतवैक्रान्तचूर्णं तु हयमूत्रेण मर्दयेत् । (१२।१)
śvetavaikrānta -> agnisaharasa -> vedha, gegen jarā etc.śvetavaikrāntacūrṇaṃ tu hayamūtreṇa mardayet |
आदौ सुस्विन्नम् आदाय पले पलशतं क्षिपेत् ॥ (१२।२)
ādau susvinnam ādāya pale palaśataṃ kṣipet ||
अहोरात्रं त्रिरात्रं वा भवेदग्निसहो रसः ॥ (१५।२)
ahorātraṃ trirātraṃ vā bhavedagnisaho rasaḥ ||
रक्तवैक्रान्त -> स्पर्श-, कोटिवेधिरसरक्तस्य वक्ष्यते कर्म जरादारिद्रनाशनम् । (१७।१)
raktavaikrānta -> sparśa-, koṭivedhirasaraktasya vakṣyate karma jarādāridranāśanam |
सप्तधा भावयेत्तस्य व्याघ्रीकन्दाम्भसा रजः ॥ (१७।२)
saptadhā bhāvayettasya vyāghrīkandāmbhasā rajaḥ ||
पलं तस्य पलं हेम्नः पलं शुद्धरसस्य च । (१८।१)
palaṃ tasya palaṃ hemnaḥ palaṃ śuddharasasya ca |
शुद्धं भस्म भवेत् सर्वं पुनर्हेमशतं क्षिपेत् । (१८।२)
śuddhaṃ bhasma bhavet sarvaṃ punarhemaśataṃ kṣipet |
तद्भस्म जायते क्षिप्रं शुद्धहेमसमप्रभम् ॥ (१८।३)
tadbhasma jāyate kṣipraṃ śuddhahemasamaprabham ||
तद्भस्म रसराजे तु पुनर्हेम्ना च मेलयेत् । (१९।१)
tadbhasma rasarāje tu punarhemnā ca melayet |
स्पर्शवेधी भवेत् सूतः कोटिवेधी महारसः ॥ (२०।०)
sparśavedhī bhavet sūtaḥ koṭivedhī mahārasaḥ ||
रक्तवैक्रान्त -> लोहवेधरक्तवैक्रान्तसत्त्वं च हेम्ना तु सह मेलयेत् । (२१।१)
raktavaikrānta -> lohavedharaktavaikrāntasattvaṃ ca hemnā tu saha melayet |
कृष्णवैक्रान्त -> खोट -> सर्वलोहवेधकृष्णवैक्रान्तभागैकं शुद्धसूतपलांशकम् । (२२।१)
kṛṣṇavaikrānta -> khoṭa -> sarvalohavedhakṛṣṇavaikrāntabhāgaikaṃ śuddhasūtapalāṃśakam |
एकत्र मर्दयेत् खल्ले चूर्णं च भवति द्वयम् ॥ (२२।२)
ekatra mardayet khalle cūrṇaṃ ca bhavati dvayam ||
एकत्र मर्दयेत् तावद् यावद्भस्म तु जायते ॥ (२३।२)
ekatra mardayet tāvad yāvadbhasma tu jāyate ||
धमेत्तच्चान्धमूषायां यावत् खोटो भविष्यति ॥ (२४।०)
dhamettaccāndhamūṣāyāṃ yāvat khoṭo bhaviṣyati ||
समांशभक्षणं तस्य शुद्धसूतं तु कारयेत् । (२५।१)
samāṃśabhakṣaṇaṃ tasya śuddhasūtaṃ tu kārayet |
वेधयेत् सर्वलोहानि स्पर्शमात्रेण पार्वति ॥ (२५।२)
vedhayet sarvalohāni sparśamātreṇa pārvati ||
एबेन् हेर्गेस्तेल्ल्तेर् स्तोड़्ड़् -> सर्वलोहवेधतच्चूर्णम् अभ्रकं चैव रसेन सह मर्दयेत् । (२६।१)
eben hergestellter Stoff -> sarvalohavedhataccūrṇam abhrakaṃ caiva rasena saha mardayet |
एकत्र मर्दयेत् तावद् यावद् भस्म प्रजायते ॥ (२६।२)
ekatra mardayet tāvad yāvad bhasma prajāyate ||
धमेत्तद् अन्धमूषायां यावत् खोटो भविष्यति । (२७।१)
dhamettad andhamūṣāyāṃ yāvat khoṭo bhaviṣyati |
समांशं भक्षणं तस्य पिष्टिकां कारयेद् बुधः ॥ (२७।२)
samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ tasya piṣṭikāṃ kārayed budhaḥ ||
एबेन् हेर्गेस्तेल्ल्तेर् स्तोड़्ड़् -> सर्वलोहवेधतच्चूर्णम् अभ्रकं चैव रसेन सह मर्दयेत् ॥ (२८।२)
eben hergestellter Stoff -> sarvalohavedhataccūrṇam abhrakaṃ caiva rasena saha mardayet ||
पीत = रक्त, कृष्णपीतवर्णेऽपि वैक्रान्ते रक्तकृष्णविधिर् मतः ॥ (३०।०)
pīta = rakta, kṛṣṇapītavarṇe'pi vaikrānte raktakṛṣṇavidhir mataḥ ||
पीतवैक्रान्तचूर्णं तु हेमचूर्णसमन्वितम् । (३१।१)
pītavaikrāntacūrṇaṃ tu hemacūrṇasamanvitam |
ड़्￤र्बुन्गेन् देस् वैक्रान्तस्श्वेतं पीतं तथा कृष्णं रक्तवर्णं तथैव च । (३२।१)
F￤rbungen des vaikrāntasśvetaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇaṃ raktavarṇaṃ tathaiva ca |
एवं चतुर्विधा वर्णा वैक्रान्ते वरवर्णिनि ॥ (३२।२)
evaṃ caturvidhā varṇā vaikrānte varavarṇini ||
वज्रस्थाने तु वैक्रान्तो मेलनं परमं मतम् । (३३।१)
vajrasthāne tu vaikrānto melanaṃ paramaṃ matam |
नीलवर्णस्तु वैक्रान्तो म्रियते रससंयुतः ॥ (३४।०)
nīlavarṇastu vaikrānto mriyate rasasaṃyutaḥ ||
लन्ग्लेबिग्केइत्कृष्णाभ्रकेण सहितं मधुसर्पिर्युतं च यत् । (३५।१)
Langlebigkeitkṛṣṇābhrakeṇa sahitaṃ madhusarpiryutaṃ ca yat |
भक्षयेन्मण्डलं देवि जीवेच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ (३५।२)
bhakṣayenmaṇḍalaṃ devi jīveccandrārkatārakam ||
??यस्य यस्य हि यो योगः तस्य तस्य प्रयोगतः । (३६।१)
??yasya yasya hi yo yogaḥ tasya tasya prayogataḥ |
मेलयित्वा रसं गुञ्जामानं त्रिमधुसंयुतम् ॥ (३६।२)
melayitvā rasaṃ guñjāmānaṃ trimadhusaṃyutam ||
पथ्यं क्षीराज्यशाल्यन्नं भोज्यमन्यच्च वर्जयेत् ॥ (३७।०)
pathyaṃ kṣīrājyaśālyannaṃ bhojyamanyacca varjayet ||
एकान्ते मञ्चिकामध्ये निर्वासः संस्थितो नरः । (३८।१)
ekānte mañcikāmadhye nirvāsaḥ saṃsthito naraḥ |
सिद्धि दुर्छ् रेल्। मेदिततिओन्रसमृत्युंजयो मन्त्रः सदा जप्यो हृदन्तरे । (३८।२)
siddhi durch rel. Meditationrasamṛtyuṃjayo mantraḥ sadā japyo hṛdantare |
पशूनां विमुखस्तत्र स्त्रीणां चैव न दर्शनम् । (३८।३)
paśūnāṃ vimukhastatra strīṇāṃ caiva na darśanam |
भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो मन्त्रध्यानपरायणः । (३८।४)
bhasmoddhūlitasarvāṅgo mantradhyānaparāyaṇaḥ |
वत्सरं क्रमते मर्त्यस्तस्य सिद्धिर्न संशयः । (३८।५)
vatsaraṃ kramate martyastasya siddhirna saṃśayaḥ |
रसबन्धन -> भूमिच्छिद्रदर्शनवैक्रान्तसत्त्वसंयुक्तं लुङ्गाम्ले मर्दयेद्रसम् । (३८।६)
rasabandhana -> bhūmicchidradarśanavaikrāntasattvasaṃyuktaṃ luṅgāmle mardayedrasam |
सत्त्वं सूतं च संमिश्र्य धमेत् स्याद् रसबन्धनम् । (३९।१)
sattvaṃ sūtaṃ ca saṃmiśrya dhamet syād rasabandhanam |
बद्धं रसं मुखे क्षिप्त्वा भूमिछिद्राणि पश्यति ॥ (३९।२)
baddhaṃ rasaṃ mukhe kṣiptvā bhūmichidrāṇi paśyati ||
वैक्रान्त, सूत -> सर्वलोहवेधनिष्कमेकं च वैक्रान्तम् अश्वमूत्रेण मर्दयेत् । (४०।१)
vaikrānta, sūta -> sarvalohavedhaniṣkamekaṃ ca vaikrāntam aśvamūtreṇa mardayet |
मर्दनं स्वेदनं चैव पूर्ववच्छुद्धमानसः ॥ (४१।२)
mardanaṃ svedanaṃ caiva pūrvavacchuddhamānasaḥ ||
सप्तद्वंद्वनमेकैकं सप्ताष्टमपलं भवेत् । (४२।१)
saptadvaṃdvanamekaikaṃ saptāṣṭamapalaṃ bhavet |
मर्दयेन्मातुलुङ्गाम्लैः चतुःषष्टिपुटं ददेत् । (४२।२)
mardayenmātuluṅgāmlaiḥ catuḥṣaṣṭipuṭaṃ dadet |
रसबन्धन -> अमरताकृष्णाभ्रकस्य सत्त्वं च रसं हेमसमं भवेत् । (४३।१)
rasabandhana -> amaratākṛṣṇābhrakasya sattvaṃ ca rasaṃ hemasamaṃ bhavet |
निक्षिप्य वज्रमूषायां धमित्वा खोटतां नयेत् ॥ (४३।२)
nikṣipya vajramūṣāyāṃ dhamitvā khoṭatāṃ nayet ||
बद्धं रसं मुखे क्षिप्त्वा ह्य् अजरामरतां व्रजेत् ॥ (४४।०)
baddhaṃ rasaṃ mukhe kṣiptvā hy ajarāmaratāṃ vrajet ||
तेनैव भस्म संमिश्र्य कृष्णाभ्रकसमं भवेत् । (४५।१)
tenaiva bhasma saṃmiśrya kṛṣṇābhrakasamaṃ bhavet |
एबेन् हेर्गेस्त्। प्रोदुक्त् (?) -> बन्धन, वेर्ज़ेह्र् -> कोटिवेधिरसशल्याविशल्यामूलस्य वारिणा मर्दयेद्दिनम् ॥ (४५।२)
eben hergest. Produkt (?) -> bandhana, Verzehr -> koṭivedhirasaśalyāviśalyāmūlasya vāriṇā mardayeddinam ||
भ्रमरायन्त्रमध्यस्थं पुटं सप्तदिनं भवेत् । (४६।१)
bhramarāyantramadhyasthaṃ puṭaṃ saptadinaṃ bhavet |
तच्छुद्धं भस्म सेव्यं स्यात् गुञ्जामानं तु मण्डलम् ॥ (४६।२)
tacchuddhaṃ bhasma sevyaṃ syāt guñjāmānaṃ tu maṇḍalam ||
एकाद्यं पञ्चमं मध्यं पुनरेकं प्रशस्यते । (४७।१)
ekādyaṃ pañcamaṃ madhyaṃ punarekaṃ praśasyate |
वेध मित् कान्तरक्तवर्णमयस्कान्तं लाक्षारससमप्रभम् । (४८।१)
vedha mit kāntaraktavarṇamayaskāntaṃ lākṣārasasamaprabham |
भिन्नं स्त्रीरक्तसंकाशं तच्चूर्णं सूतसंयुतम् । (४८।२)
bhinnaṃ strīraktasaṃkāśaṃ taccūrṇaṃ sūtasaṃyutam |
मर्दयेच्छागरक्तेन ध्मातं खोटो भवेत् प्रिये ॥ (४८।३)
mardayecchāgaraktena dhmātaṃ khoṭo bhavet priye ||
गुटिकां धारयेद्वक्त्रे जीवेद्वर्षसहस्रकम् ॥ (४९।२)
guṭikāṃ dhārayedvaktre jīvedvarṣasahasrakam ||
वेधयेत् सर्वलोहानि स्पर्शमात्रेण सुन्दरि ॥ (५०।२)
vedhayet sarvalohāni sparśamātreṇa sundari ||
रसखोट -> स्छ्रित्त्wएइसेर् वेध बिस् हिन् ज़ु गोल्द्लाङ्गली करवीरं च चित्रकं गिरिकर्णिका । (५१।१)
rasakhoṭa -> schrittweiser vedha bis hin zu Goldlāṅgalī karavīraṃ ca citrakaṃ girikarṇikā |
स्त्रीस्तन्यं टङ्कसौवीरं मूषालेपं तु कारयेत् ॥ (५१।२)
strīstanyaṃ ṭaṅkasauvīraṃ mūṣālepaṃ tu kārayet ||
चपलाद्द्विगुणं सूतं सूताद्द्विगुणकाञ्चनम् । (५२।१)
capalāddviguṇaṃ sūtaṃ sūtāddviguṇakāñcanam |
नष्टपिष्टं तु तत् कुर्यात् अन्धमूषागतं धमेत् ॥ (५२।२)
naṣṭapiṣṭaṃ tu tat kuryāt andhamūṣāgataṃ dhamet ||
तत्र स्थितो रसेन्द्रोऽयं खोटो भवति शोभनः । (५३।१)
tatra sthito rasendro'yaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ |
शतांशं वेधयेन्नागं गुञ्जावर्णस्तु जायते ॥ (५३।२)
śatāṃśaṃ vedhayennāgaṃ guñjāvarṇastu jāyate ||
तेन शुल्वशतांशेन तारं विध्यति काञ्चनम् ॥ (५४।२)
tena śulvaśatāṃśena tāraṃ vidhyati kāñcanam ||
स्छ्रित्त्wएइसेर् वेधचपलस्य तु षड्भागाः तारभागास्तु सप्त च । (५५।१)
schrittweiser vedhacapalasya tu ṣaḍbhāgāḥ tārabhāgāstu sapta ca |
त्रिंशद्भागा मिलित्वा तु भवन्ति सुरवन्दिते ॥ (५६।०)
triṃśadbhāgā militvā tu bhavanti suravandite ||
चित्रकं करवीरं च लाङ्गली गृध्रविट् तथा । (५७।१)
citrakaṃ karavīraṃ ca lāṅgalī gṛdhraviṭ tathā |
मर्दितं मातुलुङ्गाम्ले मूषालेपं तु कारयेत् ॥ (५७।२)
marditaṃ mātuluṅgāmle mūṣālepaṃ tu kārayet ||
तेन खोटशतांशेन विद्धो नागोऽरुणो भवेत् ॥ (५८।२)
tena khoṭaśatāṃśena viddho nāgo'ruṇo bhavet ||
तेन नागेन विद्धं तु शुल्वं गुञ्जानिभं भवेत् । (५९।१)
tena nāgena viddhaṃ tu śulvaṃ guñjānibhaṃ bhavet |
तेन शुल्वेन तारं तु विद्धं भवति काञ्चनम् ॥ (५९।२)
tena śulvena tāraṃ tu viddhaṃ bhavati kāñcanam ||
वेध -> निर्बीजकनकहेमाभं चपलं देवि पादार्धेन तु संयुतम् । (६०।१)
vedha -> nirbījakanakahemābhaṃ capalaṃ devi pādārdhena tu saṃyutam |
पादेन कनकं दत्त्वा कुनट्या मर्दयेत् क्षणम् ॥ (६०।२)
pādena kanakaṃ dattvā kunaṭyā mardayet kṣaṇam ||
लाङ्गली चित्रकं चैव स्त्रीस्तन्यं करवीरकम् । (६१।१)
lāṅgalī citrakaṃ caiva strīstanyaṃ karavīrakam |
गृध्रविष्ठा तथा सर्वं मूषालेपं तु कारयेत् ॥ (६१।२)
gṛdhraviṣṭhā tathā sarvaṃ mūṣālepaṃ tu kārayet ||
तन्मध्ये तु स्थितं ध्मातं खोटो भवति शोभनः । (६२।१)
tanmadhye tu sthitaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ |
पूर्वोक्तं वेधयेदेतं निर्बीजं कनकं भवेत् ॥ (६२।२)
pūrvoktaṃ vedhayedetaṃ nirbījaṃ kanakaṃ bhavet ||
रसबन्धसुतप्ते लोहपात्रे च क्षिपेच्च पलपूर्णकम् । (६३।१)
rasabandhasutapte lohapātre ca kṣipecca palapūrṇakam |
वेध वेर्स्छ्। मेतल्लेशुद्धसूतपलैकं तु पलैकं गन्धकस्य च । (६३।४)
vedha versch. Metalleśuddhasūtapalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca |
सूतं हेम च नागं च चन्द्रार्कौ चापि वेधयेत् ॥ (६४।२)
sūtaṃ hema ca nāgaṃ ca candrārkau cāpi vedhayet ||
खोट -> सुल्ब-, तारवेधपलैकं शुद्धसूतस्य कर्षैकं गन्धकस्य च । (६५।१)
khoṭa -> sulba-, tāravedhapalaikaṃ śuddhasūtasya karṣaikaṃ gandhakasya ca |
मर्दयेत् स्निग्धखल्ले तु देवदालीरसप्लुतम् । (६५।२)
mardayet snigdhakhalle tu devadālīrasaplutam |
मर्दयेत्तु कराङ्गुल्या गन्धपिष्टिस्तु जायते ॥ (६५।३)
mardayettu karāṅgulyā gandhapiṣṭistu jāyate ||
पञ्चद्रावकसंयुक्तां वटिकां कारयेत् शुभाम् । (६७।१)
pañcadrāvakasaṃyuktāṃ vaṭikāṃ kārayet śubhām |
धमेत् खोटो भवेच्छ्वेतः काचटङ्कणयोगतः । (६८।१)
dhamet khoṭo bhavecchvetaḥ kācaṭaṅkaṇayogataḥ |
शोधयेत् तत् प्रयत्नेन यावन्निर्मलतां व्रजेत् ॥ (६८।२)
śodhayet tat prayatnena yāvannirmalatāṃ vrajet ||
तत्खोटं रञ्जयेद्देवि त्रिगुणं पन्नगं ततः । (६९।१)
tatkhoṭaṃ rañjayeddevi triguṇaṃ pannagaṃ tataḥ |
शतशो रञ्जयेत् पश्चात् शुद्धाभ्रककपालिना ॥ (६९।२)
śataśo rañjayet paścāt śuddhābhrakakapālinā ||
शुल्वे तारे च खोटोऽयं सहस्रांशेन वेधकः । (७०।१)
śulve tāre ca khoṭo'yaṃ sahasrāṃśena vedhakaḥ |
घोषवेधगन्धकेन हते सूते मृतलोहानि वाहयेत् ॥ (७०।२)
ghoṣavedhagandhakena hate sūte mṛtalohāni vāhayet ||
पुनर्हेम समावर्त्य समांशं भक्षणं कुरु । (७१।१)
punarhema samāvartya samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ kuru |
जारिते शुल्वतारे च घोषं विध्यति सूतकः ॥ (७१।२)
jārite śulvatāre ca ghoṣaṃ vidhyati sūtakaḥ ||
???रसं हेमसमं कृत्वा पिष्टिकार्धेन गन्धकम् । (७२।१)
???rasaṃ hemasamaṃ kṛtvā piṣṭikārdhena gandhakam |
द्विपदीरजसा युक्तं मर्दयेट्टङ्कणान्वितम् ॥ (७२।२)
dvipadīrajasā yuktaṃ mardayeṭṭaṅkaṇānvitam ||
नष्टपिष्टं च तत् शुल्वं ध्मातं खोटो भवेत्ततः । (७३।१)
naṣṭapiṣṭaṃ ca tat śulvaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavettataḥ |
सौवीरं टङ्कणं काचं दत्त्वा दत्त्वा तु शोधयेत् ॥ (७३।२)
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet ||
समांशं भक्षणं हेम्नि शुद्धसूतेन कारयेत् ॥ (७४।२)
samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ hemni śuddhasūtena kārayet ||
नष्टपिष्टं च तच्छुल्वं ध्मातं खोटो भवेत्ततः । (७५।१)
naṣṭapiṣṭaṃ ca tacchulvaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavettataḥ |
द्विपदीरजसा युक्तं मर्दयेत् टङ्कणान्वितम् ॥ (७५।२)
dvipadīrajasā yuktaṃ mardayet ṭaṅkaṇānvitam ||
चन्द्रार्कषोडशांशेन विद्धं भवति काञ्चनम् । (७६।१)
candrārkaṣoḍaśāṃśena viddhaṃ bhavati kāñcanam |
हेमार्धं मिलितं तत्तु मातृकासमतां व्रजेत् ॥ (७६।२)
hemārdhaṃ militaṃ tattu mātṛkāsamatāṃ vrajet ||
कुर्यात् संकलिकायोगात् वेधं दशगुणोत्तरम् । (७७।१)
kuryāt saṃkalikāyogāt vedhaṃ daśaguṇottaram |
यथा हेम्नि तथा तारेऽप्यादिबीजानि योजयेत् ॥ (७७।२)
yathā hemni tathā tāre'pyādibījāni yojayet ||
अष्टलोह-कनक-वेधतृतीयसंकलाबद्धं षट्शतांशेन वेधयेत् । (७८।१)
aṣṭaloha-kanaka-vedhatṛtīyasaṃkalābaddhaṃ ṣaṭśatāṃśena vedhayet |
कुरुते काञ्चनं दिव्यमष्टौ लोहानि सुन्दरि ॥ (७९।२)
kurute kāñcanaṃ divyamaṣṭau lohāni sundari ||
Wएइतेर्वेरर्बेइतुन्ग् देस् प्रोद्। -> लन्ग्लेबिग्केइत्, ग्त्त्लिछ्केइत्तं पुनश्चूर्णयित्वा तु पुटेद्भस्म प्रजायते । (८०।१)
Weiterverarbeitung des Prod. -> Langlebigkeit, Gttlichkeittaṃ punaścūrṇayitvā tu puṭedbhasma prajāyate |
सर्वव्याधिहरो देवि पलैके तस्य भक्षिते ॥ (८०।२)
sarvavyādhiharo devi palaike tasya bhakṣite ||
द्विपले ब्राह्ममायुष्यं त्रिपले वैष्णवं भवेत् । (८१।१)
dvipale brāhmamāyuṣyaṃ tripale vaiṣṇavaṃ bhavet |
चतुःपले तु रुद्रत्वम् ईशः पञ्चपले भवेत् ॥ (८१।२)
catuḥpale tu rudratvam īśaḥ pañcapale bhavet ||
वङ्गस्तम्भनसूतकं गन्धकं तारं मेषवल्लीरसेन च । (८३।१)
vaṅgastambhanasūtakaṃ gandhakaṃ tāraṃ meṣavallīrasena ca |
त्रिदिनं मर्दयेत्तीक्ष्णं वङ्गपादेन मेलयेत् । (८३।२)
tridinaṃ mardayettīkṣṇaṃ vaṅgapādena melayet |
अन्धमूषागतं ध्मातं वङ्गं स्तम्भयति क्षणात् ॥ (८३।३)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt ||
हेर्स्तेल्लुन्ग् एइनेर् पिष्टिकाचूर्णितं गन्धकं देवि मर्कटीरसभावितम् । (८४।१)
Herstellung einer piṣṭikācūrṇitaṃ gandhakaṃ devi markaṭīrasabhāvitam |
भावयेच्छतवारांस्तु जीवभस्म तु गच्छति ॥ (८४।२)
bhāvayecchatavārāṃstu jīvabhasma tu gacchati ||
गन्धकं ग्रसते सूतः पिष्टिका भवति क्षणात् ॥ (८५।३)
gandhakaṃ grasate sūtaḥ piṣṭikā bhavati kṣaṇāt ||
गन्धपिष्टिकातिलपर्णीरसेनैव गन्धकं भावयेत् प्रिये । (८६।१)
gandhapiṣṭikātilaparṇīrasenaiva gandhakaṃ bhāvayet priye |
सप्त वारांस्तु देवेशि छायाशुष्कं पुनः पुनः ॥ (८६।२)
sapta vārāṃstu deveśi chāyāśuṣkaṃ punaḥ punaḥ ||
शोधितं पातितं सूतं पलैकप्रमितं प्रिये । (८७।१)
śodhitaṃ pātitaṃ sūtaṃ palaikapramitaṃ priye |
मूषामध्ये विनिक्षिप्य नरेन्द्ररससंयुतम् । (८७।२)
mūṣāmadhye vinikṣipya narendrarasasaṃyutam |
जारयेद्वालुकायन्त्रे भावितं गन्धकं पुनः ॥ (८७।३)
jārayedvālukāyantre bhāvitaṃ gandhakaṃ punaḥ ||
त्रुटित्रुटि प्रदातव्यं गन्धकं च पुनः पुनः । (८८।१)
truṭitruṭi pradātavyaṃ gandhakaṃ ca punaḥ punaḥ |
गन्धपिष्टिकागन्धपाषाणचूर्णं तु कनकस्य रसेन तु । (८९।१)
gandhapiṣṭikāgandhapāṣāṇacūrṇaṃ tu kanakasya rasena tu |
भावयेत् सप्तवारांस्तु स्त्रीपुष्पेण तु सप्तधा । (९०।१)
bhāvayet saptavārāṃstu strīpuṣpeṇa tu saptadhā |
भावितं गन्धकं दद्यान्नरपित्तेन संयुतम् । (९१।१)
bhāvitaṃ gandhakaṃ dadyānnarapittena saṃyutam |
गन्धपिष्टिका, स्तुड़ेन्wएइसेर् वेधगन्धकं सूक्ष्मचूर्णं तु चणकाम्लेन भैरवि । (९२।१)
gandhapiṣṭikā, stufenweiser vedhagandhakaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu caṇakāmlena bhairavi |
भावयेत् सप्तवारांस्तु स्त्रीपुष्पेन च सप्तधा ॥ (९२।२)
bhāvayet saptavārāṃstu strīpuṣpena ca saptadhā ||
द्रुतसूतकमध्ये तु कर्पूरं गन्धकं समम् । (९३।१)
drutasūtakamadhye tu karpūraṃ gandhakaṃ samam |
दापयेन्निक्षिपेद्गोष्ठे सप्ताहाद् गन्धपिष्टिका ॥ (९३।२)
dāpayennikṣipedgoṣṭhe saptāhād gandhapiṣṭikā ||
स्तनक्षीरेण संपेष्य पिष्टिकां तेन लेपयेत् ॥ (९४।२)
stanakṣīreṇa saṃpeṣya piṣṭikāṃ tena lepayet ||
पुटयेद्भूधरे यन्त्रे स्तम्भते नात्र संशयः । (९५।१)
puṭayedbhūdhare yantre stambhate nātra saṃśayaḥ |
तन्नागं जायते दिव्यं सिन्दूरारुणसंनिभम् ॥ (९६।२)
tannāgaṃ jāyate divyaṃ sindūrāruṇasaṃnibham ||
तन्नागेनाष्टमांशेन शुल्ववेधं प्रदापयेत् । (९७।१)
tannāgenāṣṭamāṃśena śulvavedhaṃ pradāpayet |
नागमारण मित् गन्धपिष्टिगन्धपिष्टिपलैकं तु नागपिष्टिपलाष्टकम् । (९९।१)
nāgamāraṇa mit gandhapiṣṭigandhapiṣṭipalaikaṃ tu nāgapiṣṭipalāṣṭakam |
तन्नागं म्रियते दिव्यं सिन्दूरारुणसंनिभम् ॥ (१०१।०)
tannāgaṃ mriyate divyaṃ sindūrāruṇasaṃnibham ||
Wएइतेर्वेरर्बेइतुन्ग् वोन् नागभस्म -> कनकतन्नागपलमेकं तु शुल्वचूर्णपलाष्टकम् । (१०२।१)
Weiterverarbeitung von nāgabhasma -> kanakatannāgapalamekaṃ tu śulvacūrṇapalāṣṭakam |
वासकस्य रसेनैव प्रहरैकं तु मर्दयेत् । (१०२।२)
vāsakasya rasenaiva praharaikaṃ tu mardayet |
मारयेत् पातनायन्त्रे शुल्वं तन्म्रियते क्षणात् ॥ (१०२।३)
mārayet pātanāyantre śulvaṃ tanmriyate kṣaṇāt ||
गेन्।: स्तुड़ेन्wएइसे उम्ड़ोर्मुन्ग् वोन् ब्लेइ इन् गोल्द्या काचिद्गन्धपिष्टी तु आदौ नागं तु मारयेत् । (१०४।१)
gen.: stufenweise Umformung von Blei in Goldyā kācidgandhapiṣṭī tu ādau nāgaṃ tu mārayet |
नागं तु वेधयेच्छुल्वं शुल्वं तारं तु वेधयेत् । (१०४।२)
nāgaṃ tu vedhayecchulvaṃ śulvaṃ tāraṃ tu vedhayet |
तार -> कनक; मेदिज़िनिस्छे अन्wएन्दुन्ग्गन्धकं मधुसंयुक्तं हरबीजेन मर्दितम् । (१०५।१)
tāra -> kanaka; medizinische Anwendunggandhakaṃ madhusaṃyuktaṃ harabījena marditam |
भूमिस्थं मासषट्कं तु तारमायाति काञ्चनम् ॥ (१०५।२)
bhūmisthaṃ māsaṣaṭkaṃ tu tāramāyāti kāñcanam ||
उद्वर्तनं तु तेनैव कुष्ठरोगस्य नाशनम् । (१०६।१)
udvartanaṃ tu tenaiva kuṣṭharogasya nāśanam |
क्रमवेध मित् मृतरसशुद्धसूतपलैकं च पलैकं तालकस्य च । (१०७।१)
kramavedha mit mṛtarasaśuddhasūtapalaikaṃ ca palaikaṃ tālakasya ca |
मारयेच्चक्रयन्त्रेण भस्मीभवति सूतकम् ॥ (१०७।३)
mārayeccakrayantreṇa bhasmībhavati sūtakam ||
अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति शोभनः । (१०८।१)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ |
वङ्गं तारं च शुल्वं च क्रमशो वेधयेद्रसः ॥ (१०८।२)
vaṅgaṃ tāraṃ ca śulvaṃ ca kramaśo vedhayedrasaḥ ||
वङ्ग, सूत -> खोटशुद्धवङ्गपलैकं च पलैकं सूतकस्य च । (१०९।१)
vaṅga, sūta -> khoṭaśuddhavaṅgapalaikaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca |
मारयेत् पातनायन्त्रे धमनात् खोटतां नयेत् ॥ (१०९।३)
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी औस् हरिताल उन्द् गन्ध -> खोटतालपिष्टीपलैकं तु पलैकं गन्धकस्य च । (११०।१)
piṣṭī aus haritāla und gandha -> khoṭatālapiṣṭīpalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca |
द्वे पले शुद्धसूतस्य दिनमेकं तु तेन वै ॥ (११०।२)
dve pale śuddhasūtasya dinamekaṃ tu tena vai ||
मारयेत् पातनायन्त्रे धमनात् खोटतां नयेत् ॥ (१११।२)
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी औस् नाग, सूत उन्द् मनःशिला -> खोटशुद्धनागपलैकं च पलैकं सूतकस्य च । (११२।१)
piṣṭī aus nāga, sūta und manaḥśilā -> khoṭaśuddhanāgapalaikaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca |
पलद्वयं कुनट्याश्च सर्वमेकत्र मर्दयेत् । (११२।२)
paladvayaṃ kunaṭyāśca sarvamekatra mardayet |
मारयेत् पातनायन्त्रे धमनात् खोटतां नयेत् ॥ (११२।३)
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी औस् हेमन् उन्द् गन्ध -> खोटहेमपिष्टिपलैकं तु पलैकं गन्धकस्य च । (११३।१)
piṣṭī aus heman und gandha -> khoṭahemapiṣṭipalaikaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca |
मारयेत् पातनायन्त्रे धमनात् खोटतां नयेत् ॥ (११३।३)
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet ||
खोट औस् वेर्स्छ्। स्तोड़्ड़ेन्कृष्णाभ्रकस्य सत्त्वं च कान्तं तीक्ष्णं च हाटकम् । (११४।१)
khoṭa aus versch. Stoffenkṛṣṇābhrakasya sattvaṃ ca kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca hāṭakam |
शुद्धशुल्वं च तारं च माक्षिकं समभागिकम् । (११४।२)
śuddhaśulvaṃ ca tāraṃ ca mākṣikaṃ samabhāgikam |
अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् ॥ (११४।३)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt ||
Wएइतेर्वेरर्बेइतुन्ग् दिएसेस् खोटस् -> खोटतत्खोटपलमेकं तु पलैकं सूतकस्य च । (११५।१)
Weiterverarbeitung dieses khoṭas -> khoṭatatkhoṭapalamekaṃ tu palaikaṃ sūtakasya ca |
पलद्वयं कुनट्याश्च सर्वमेकत्र मर्दयेत् । (११५।२)
paladvayaṃ kunaṭyāśca sarvamekatra mardayet |
मारयेत् पातनायन्त्रे धमनात् खोटतां नयेत् ॥ (११५।३)
mārayet pātanāyantre dhamanāt khoṭatāṃ nayet ||
खोट औस् वेर्स्छ्। स्तोड़्ड़ेन्कृष्णाभ्रकपलैकं तु रसकस्य पलं तथा । (११६।१)
khoṭa aus versch. Stoffenkṛṣṇābhrakapalaikaṃ tu rasakasya palaṃ tathā |
सूतकस्य पलैकं तु सर्वमेकीकृतं प्रिये ॥ (११६।२)
sūtakasya palaikaṃ tu sarvamekīkṛtaṃ priye ||
मर्दयेद्दिनमेकं तु टङ्कणेन समन्वितम् ॥ (११७।२)
mardayeddinamekaṃ tu ṭaṅkaṇena samanvitam ||
गुटिकां कारयेद्देवि छायाशुष्कां तु कारयेत् । (११८।१)
guṭikāṃ kārayeddevi chāyāśuṣkāṃ tu kārayet |
महावह्निगतं ध्मातं खोटो भवति सूतकम् ॥ (११८।२)
mahāvahnigataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati sūtakam ||
Wएइतेर्वेरर्बेइतुन्ग् दिएसेस् खोटस् -> कोटिवेधिरसतं खोटं शोधयेच्छ्वेतकाचटङ्कणयोगतः । (११९।१)
Weiterverarbeitung dieses khoṭas -> koṭivedhirasataṃ khoṭaṃ śodhayecchvetakācaṭaṅkaṇayogataḥ |
सहस्रांशेन तेनैव शुल्ववेधं प्रदापयेत् । (१२०।१)
sahasrāṃśena tenaiva śulvavedhaṃ pradāpayet |
खोट मित् समेन् वोन् पलाश उ।अ।बीजद्वयं पलाशस्य पलमेकं तु सूतकम् । (१२१।१)
khoṭa mit Samen von palāśa u.a.bījadvayaṃ palāśasya palamekaṃ tu sūtakam |
जम्बीराम्लेन संमर्द्य छायाशुष्कं तु कारयेत् ॥ (१२१।२)
jambīrāmlena saṃmardya chāyāśuṣkaṃ tu kārayet ||
तुम्बी च मेघनादा च काकजङ्घा च चूलिका । (१२२।१)
tumbī ca meghanādā ca kākajaṅghā ca cūlikā |
स्त्रीस्तन्येन प्रलिप्तायां मूषायां च विनिक्षिपेत् ॥ (१२२।२)
strīstanyena praliptāyāṃ mūṣāyāṃ ca vinikṣipet ||
धमयेत् खदिराङ्गारैः खोटो भवति चाक्षयः ॥ (१२३।०)
dhamayet khadirāṅgāraiḥ khoṭo bhavati cākṣayaḥ ||
रसखोट मित् पलाश-ￖल्पलाशतैलं संमर्द्य यावत् स्याद् रसपिष्टिका । (१२४।१)
rasakhoṭa mit palāśa-ￖlpalāśatailaṃ saṃmardya yāvat syād rasapiṣṭikā |
अन्धमूषागतं ध्मातं खोटो भवति तत्क्षणात् ॥ (१२४।२)
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt ||
वेध नछ् पिष्टीस्तम्भनपूर्वशुद्धेन सूतेन सह हेम्ना च पार्वति । (१२५।१)
vedha nach piṣṭīstambhanapūrvaśuddhena sūtena saha hemnā ca pārvati |
गोलकं कारयेत्तेन मर्दयित्वा द्रुतं कृतम् ॥ (१२५।२)
golakaṃ kārayettena mardayitvā drutaṃ kṛtam ||
ब्रह्मवृक्षस्य बीजानि कार्पासास्थि विभीतकम् । (१२६।१)
brahmavṛkṣasya bījāni kārpāsāsthi vibhītakam |
यवचिञ्चा तु वन्ध्या च राजिका च समन्वितम् ॥ (१२६।२)
yavaciñcā tu vandhyā ca rājikā ca samanvitam ||
सूक्ष्मपिण्डीकृतं सर्वं तेन लिप्त्वा तु गोलकम् । (१२७।१)
sūkṣmapiṇḍīkṛtaṃ sarvaṃ tena liptvā tu golakam |
पुटनैः सप्तभिर्देवि पिष्टिकास्तम्भनं भवेत् ॥ (१२७।२)
puṭanaiḥ saptabhirdevi piṣṭikāstambhanaṃ bhavet ||
बृहत्पुटं ततो दत्त्वा मूषायां तत्तु भावयेत् । (१२८।१)
bṛhatpuṭaṃ tato dattvā mūṣāyāṃ tattu bhāvayet |
समावर्तं तु तं सूतं समहेम्ना नियोजितम् । (१२८।२)
samāvartaṃ tu taṃ sūtaṃ samahemnā niyojitam |
शतांशेन तु चन्द्रार्कं वेधयेत् सुरवन्दिते ॥ (१२८।३)
śatāṃśena tu candrārkaṃ vedhayet suravandite ||
बेड़्रेइउन्ग् वोन् अल्तेरुन्ग्सेर्स्छेइनुन्गेन्पुनस्तेनैव योगेन पिष्टीस्तम्भं तु कारयेत् । (१२९।१)
Befreiung von Alterungserscheinungenpunastenaiva yogena piṣṭīstambhaṃ tu kārayet |
सारयित्वा ततो हेम्ना वेधयेच्च सहस्रकम् ॥ (१२९।२)
sārayitvā tato hemnā vedhayecca sahasrakam ||
एवं लक्षाणि कोटिं च वेधयेत् क्रमयोगतः । (१३०।१)
evaṃ lakṣāṇi koṭiṃ ca vedhayet kramayogataḥ |
सप्तसंकलिकाद् ऊर्ध्वं कृत्वा वक्त्रे तु गोलकम् । (१३०।२)
saptasaṃkalikād ūrdhvaṃ kṛtvā vaktre tu golakam |
चाण्डाली राक्षसी चैव कुण्डगोलोद्भवो रसः । (१३१।१)
cāṇḍālī rākṣasī caiva kuṇḍagolodbhavo rasaḥ |
बीजं सूतं च वैक्रान्तं मर्दयेत् प्रहरत्रयम् ॥ (१३१।२)
bījaṃ sūtaṃ ca vaikrāntaṃ mardayet praharatrayam ||
विशुद्धं गोलकं कृत्वा मूकमूषागतं पुटेत् । (१३२।१)
viśuddhaṃ golakaṃ kṛtvā mūkamūṣāgataṃ puṭet |
खोटस्तु जायते देवि सुध्मातः खदिराग्निना ॥ (१३२।२)
khoṭastu jāyate devi sudhmātaḥ khadirāgninā ||
खोट औस् वेर्स्छ्। स्तोड़्ड़ेन्चाण्डालीराक्षसीपुष्परसमध्वाज्यटङ्कणैः । (१३३।१)
khoṭa aus versch. Stoffencāṇḍālīrākṣasīpuṣparasamadhvājyaṭaṅkaṇaiḥ |
महारसाष्टमध्यैकम् अभ्रकं चापि योजयेत् ॥ (१३३।२)
mahārasāṣṭamadhyaikam abhrakaṃ cāpi yojayet ||
नागं वङ्गं समं सूतं हेम तारमथापि वा । (१३४।१)
nāgaṃ vaṅgaṃ samaṃ sūtaṃ hema tāramathāpi vā |
अभ्रकं द्रुतिसत्त्वं वा मर्दयेत् प्रहरद्वयम् ॥ (१३४।२)
abhrakaṃ drutisattvaṃ vā mardayet praharadvayam ||
छायाशुष्कं ततो गोलं मूकमूषागतं धमेत् । (१३५।१)
chāyāśuṣkaṃ tato golaṃ mūkamūṣāgataṃ dhamet |
दत्त्वा लघुपुटं देवि खोटो भवति शोभनः ॥ (१३५।२)
dattvā laghupuṭaṃ devi khoṭo bhavati śobhanaḥ ||
खोट औस् क़ुएच्क्सिल्बेर्रम्भा वीरा स्नुहीक्षीरं कञ्चुकी यवचिञ्चिका । (१३६।१)
khoṭa aus Quecksilberrambhā vīrā snuhīkṣīraṃ kañcukī yavaciñcikā |
वाराही चैव गोरम्भा मीनाक्षी काकमाचिका ॥ (१३६।२)
vārāhī caiva gorambhā mīnākṣī kākamācikā ||
एभिर् मर्दितसूतस्य पुनर्जन्म न विद्यते । (१३७।१)
ebhir marditasūtasya punarjanma na vidyate |
पूर्ववत् क्रमयोगेण खोटो भवति शोभनः ॥ (१३७।२)
pūrvavat kramayogeṇa khoṭo bhavati śobhanaḥ ||
खोट औस् क़ुएच्क्सिल्बेर्विष्णुक्रान्ता च चक्राङ्का बला च तुलसी तथा । (१३८।१)
khoṭa aus Quecksilberviṣṇukrāntā ca cakrāṅkā balā ca tulasī tathā |
महासोमाहिवल्ली च सूर्यावर्तश्च सुन्दरि । (१३८।२)
mahāsomāhivallī ca sūryāvartaśca sundari |
एभिस्तु मर्दितः सूतः पूर्ववत् खोटतां व्रजेत् ॥ (१३८।३)
ebhistu marditaḥ sūtaḥ pūrvavat khoṭatāṃ vrajet ||
खोट औस् क़ुएच्क्सिल्बेर्मुखेन ग्रसते ग्रासं जारणा तेन सुन्दरि । (१३९।१)
khoṭa aus Quecksilbermukhena grasate grāsaṃ jāraṇā tena sundari |
दिव्यौषधिपुटं पाच्यं रसखोटस्य लक्षणम् ॥ (१३९।३)
divyauṣadhipuṭaṃ pācyaṃ rasakhoṭasya lakṣaṇam ||
एतत्ते कथितं गुह्यं विज्ञेयं रसवादिभिः । (१४०।१)
etatte kathitaṃ guhyaṃ vijñeyaṃ rasavādibhiḥ |
मत्प्रसादेन देवेशि तस्य सिद्धिर्न संशयः ॥ (१४०।२)
matprasādena deveśi tasya siddhirna saṃśayaḥ ||
प्र्￤परत् ड़्र् दिव्यदेह उन्द् वेधस्नुहीक्षीरं सकाञ्जीकं बीजानि कनकस्य च । (१४१।१)
Pr￤parat fr divyadeha und vedhasnuhīkṣīraṃ sakāñjīkaṃ bījāni kanakasya ca |
कञ्चुकी लाङ्गली चेन्द्रवारुणी विषमुष्टिका । (१४१।२)
kañcukī lāṅgalī cendravāruṇī viṣamuṣṭikā |
समे हेम्नि समं सूतं पिष्टिकां कारयेद्बुधः । (१४२।१)
same hemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ |
महारसान् पिष्टिकार्थं मर्दयेदौषधीरसैः ॥ (१४२।२)
mahārasān piṣṭikārthaṃ mardayedauṣadhīrasaiḥ ||
यामत्रयं मर्दयित्वा गोलकं कारयेद् बुधः । (१४३।१)
yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayed budhaḥ |
पिष्टिकां बन्धयित्वा तु गन्धतैले विपाचयेत् ॥ (१४३।२)
piṣṭikāṃ bandhayitvā tu gandhataile vipācayet ||
अन्धमूषागतं गोलं छायाशुष्कं तु कारयेत् । (१४४।१)
andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet |
ततो लघुपुटं दत्त्वा खदिराग्नौ तु धामयेत् । (१४४।२)
tato laghupuṭaṃ dattvā khadirāgnau tu dhāmayet |
खोटस्तु जायते हेम्नि सह हेम्ना तु सारयेत् । (१४४।३)
khoṭastu jāyate hemni saha hemnā tu sārayet |
वेधयेत् सर्वलोहानि रञ्जितः क्रमितो रसः ॥ (१४५।२)
vedhayet sarvalohāni rañjitaḥ kramito rasaḥ ||
वेधसमांशभक्षणं सूतं मर्दयेदोषधीरसैः । (१४६।१)
vedhasamāṃśabhakṣaṇaṃ sūtaṃ mardayedoṣadhīrasaiḥ |
नष्टपिष्टं तु तं कृत्वा पूर्वयोगेन धामयेत् ॥ (१४६।२)
naṣṭapiṣṭaṃ tu taṃ kṛtvā pūrvayogena dhāmayet ||
खोटस्तु जायते दिव्यः षोडशांशेन वेधयेत् । (१४७।१)
khoṭastu jāyate divyaḥ ṣoḍaśāṃśena vedhayet |
बद्धः संकलिकायोगाद् विध्येद् दशगुणोत्तरम् ॥ (१४७।२)
baddhaḥ saṃkalikāyogād vidhyed daśaguṇottaram ||
रसपिष्टिकामृगदूर्वा चन्द्रवल्ली पक्वा चिञ्चा तथैव च । (१४८।१)
rasapiṣṭikāmṛgadūrvā candravallī pakvā ciñcā tathaiva ca |
काकाण्डीफलसंयुक्तं मर्दयेत् सुरसुन्दरि ॥ (१४८।३)
kākāṇḍīphalasaṃyuktaṃ mardayet surasundari ||
समहेम्नि समं सूतं पिष्टिकां कारयेद् बुधः ॥ (१४९।०)
samahemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayed budhaḥ ||
रसखोटअथवा सारयित्वा तु समेन सह सूतकम् । (१५०।१)
rasakhoṭaathavā sārayitvā tu samena saha sūtakam |
महारसं पिष्टिकार्थं मर्दयेदोषधीरसैः ॥ (१५०।२)
mahārasaṃ piṣṭikārthaṃ mardayedoṣadhīrasaiḥ ||
यामत्रयं मर्दयित्वा गोलकं कारयेत्ततः । (१५१।१)
yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayettataḥ |
अन्धमूषागतं गोलं छायाशुष्कं तु कारयेत् ॥ (१५१।२)
andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet ||
ततो लघुपुटं दत्त्वा ध्मातः खोटो भवेत् प्रिये ॥ (१५२।०)
tato laghupuṭaṃ dattvā dhmātaḥ khoṭo bhavet priye ||
प्र्￤परत् ड़्र् वेधमृगदूर्वातमासोमरसैः सूतकचारणम् । (१५३।१)
Pr￤parat fr vedhamṛgadūrvātamāsomarasaiḥ sūtakacāraṇam |
मूलैस्त्रयाणां लाङ्गल्या रामठेन च हन्यते ॥ (१५३।२)
mūlaistrayāṇāṃ lāṅgalyā rāmaṭhena ca hanyate ||
समेन हेम्ना संयुक्तां पिष्टिकां कारयेद् बुधः । (१५४।१)
samena hemnā saṃyuktāṃ piṣṭikāṃ kārayed budhaḥ |
अन्धमूषागतं भूमौ स्वेदयेत् करिषाग्निना ॥ (१५५।२)
andhamūṣāgataṃ bhūmau svedayet kariṣāgninā ||
अहोरात्रं त्रिरात्रं वा चूर्णबन्धो भवेत्ततः । (१५६।१)
ahorātraṃ trirātraṃ vā cūrṇabandho bhavettataḥ |
तच्चूर्णबन्धः कुरुते वेधं दशगुणोत्तरम् ॥ (१५६।२)
taccūrṇabandhaḥ kurute vedhaṃ daśaguṇottaram ||
रसखोटशूलिनीरससूतं च स्रोतोञ्जनसमन्वितम् । (१५७।१)
rasakhoṭaśūlinīrasasūtaṃ ca srotoñjanasamanvitam |
पूर्ववत् पिष्टिकायोगात् खोटो भवति शोभनः ॥ (१५७।२)
pūrvavat piṣṭikāyogāt khoṭo bhavati śobhanaḥ ||
स्रोतोञ्जनं सतगरं पिष्टित्रययुतं रसम् । (१५८।१)
srotoñjanaṃ satagaraṃ piṣṭitrayayutaṃ rasam |
धमयेद् वह्निसंक्षिप्तं सूतकः सर्वकर्मकृत् ॥ (१५८।२)
dhamayed vahnisaṃkṣiptaṃ sūtakaḥ sarvakarmakṛt ||
वेध मित् वेर्स्छ्। अभ्र-मिस्छुन्गेन्हेमाभ्रं चैव ताराभ्रं शुल्वाभ्रं चाभ्रतीक्ष्णकम् । (१५९।१)
vedha mit versch. abhra-Mischungenhemābhraṃ caiva tārābhraṃ śulvābhraṃ cābhratīkṣṇakam |
वङ्गाभ्रं चैव नागाभ्रं समसूतेन वेधयेत् ॥ (१५९।२)
vaṅgābhraṃ caiva nāgābhraṃ samasūtena vedhayet ||
हेम्ना तारेण शुल्वेन तीक्ष्णवङ्गोरगैस्तथा ॥ (१६०।२)
hemnā tāreṇa śulvena tīkṣṇavaṅgoragaistathā ||
एभिर् व्यस्तैः समस्तैर्वा पिष्टीं कृत्वा समे समाम् । (१६१।१)
ebhir vyastaiḥ samastairvā piṣṭīṃ kṛtvā same samām |
मारयेत् पूर्वविधिना गर्भयन्त्रे तुषाग्निना ॥ (१६१।२)
mārayet pūrvavidhinā garbhayantre tuṣāgninā ||
समांशं सूतकं दत्त्वा वारं वारं पुनः पुनः । (१६२।१)
samāṃśaṃ sūtakaṃ dattvā vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ |
जायन्ते विविधाः खोटाः कान्तबद्धो महारसः ॥ (१६२।२)
jāyante vividhāḥ khoṭāḥ kāntabaddho mahārasaḥ ||
भवेत् संकलिकायोगात् वेधो दशगुणोत्तरः ॥ (१६३।०)
bhavet saṃkalikāyogāt vedho daśaguṇottaraḥ ||
बन्ध:: सुब्त्य्पेस्खोटः पोटस्तथा भस्म धूलिः कल्कश्च पञ्चमः । (१६४।१)
bandha:: subtypeskhoṭaḥ poṭastathā bhasma dhūliḥ kalkaśca pañcamaḥ |
निगलबन्धशिग्रुसर्जभवं क्षारं ब्रह्मबीजानि गुग्गुलुः । (१६५।१)
nigalabandhaśigrusarjabhavaṃ kṣāraṃ brahmabījāni gugguluḥ |
सैन्धवं द्विगुणं दत्त्वा मर्दयित्वा विचक्षणः ॥ (१६५।२)
saindhavaṃ dviguṇaṃ dattvā mardayitvā vicakṣaṇaḥ ||
पिष्टिकावेष्टनं कृत्वा कल्केनानेन सुन्दरि । (१६६।१)
piṣṭikāveṣṭanaṃ kṛtvā kalkenānena sundari |
बिल्वप्रमाणं कृत्वा तु मूषामतिदृढां शुभाम् ॥ (१६६।२)
bilvapramāṇaṃ kṛtvā tu mūṣāmatidṛḍhāṃ śubhām ||
ऊर्ध्वाधो लवणं दत्त्वा मूषामध्ये रसं क्षिपेत् । (१६७।१)
ūrdhvādho lavaṇaṃ dattvā mūṣāmadhye rasaṃ kṣipet |
मूषालेपः प्रदातव्यो दग्धशङ्खादिचूर्णकः ॥ (१६७।२)
mūṣālepaḥ pradātavyo dagdhaśaṅkhādicūrṇakaḥ ||
मुखं तस्या दृढं बद्ध्वा लोणमृत्तिकया पुनः । (१६८।१)
mukhaṃ tasyā dṛḍhaṃ baddhvā loṇamṛttikayā punaḥ |
कारयेच्च सुधालेपं छायाशुष्कं च कारयेत् ॥ (१६८।२)
kārayecca sudhālepaṃ chāyāśuṣkaṃ ca kārayet ||
उक्तो निगलबन्धो ऽयं पुत्रस्यापि न कथ्यते ॥ (१६९।०)
ukto nigalabandho 'yaṃ putrasyāpi na kathyate ||
तुषकर्षाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । (१७०।१)
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet |
अहोरात्रप्रमाणेन पुटं दत्त्वा प्रयत्नतः ॥ (१७०।२)
ahorātrapramāṇena puṭaṃ dattvā prayatnataḥ ||
सुध्मातः खदिराङ्गारैः रसेन्द्रः खोटतां व्रजेत् ॥ (१७१।२)
sudhmātaḥ khadirāṅgāraiḥ rasendraḥ khoṭatāṃ vrajet ||
सौवीरं टङ्कणं काचं दत्त्वा खोटं तु शोधयेत् । (१७२।१)
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā khoṭaṃ tu śodhayet |
अक्षीणो मिलते हेम्नि समावर्तस्तु जायते ॥ (१७२।२)
akṣīṇo milate hemni samāvartastu jāyate ||
समांशभक्षणं तं तु शुद्धसूतेन कारयेत् । (१७३।१)
samāṃśabhakṣaṇaṃ taṃ tu śuddhasūtena kārayet |
धमयेत् पूर्वयोगेन रसेन्द्रं खोटतां नयेत् ॥ (१७३।२)
dhamayet pūrvayogena rasendraṃ khoṭatāṃ nayet ||
भवेत् संकलिकायोगाद् वेधो दशगुणोत्तरः ॥ (१७४।०)
bhavet saṃkalikāyogād vedho daśaguṇottaraḥ ||
रसजारण (?)पलाशबीजनिर्यासं कोकिलोन्मत्तवारुणि । (१७५।१)
rasajāraṇa (?)palāśabījaniryāsaṃ kokilonmattavāruṇi |
शूलिनीरससंयुक्तं पेषयेत् सैन्धवान्वितम् ॥ (१७५।२)
śūlinīrasasaṃyuktaṃ peṣayet saindhavānvitam ||
पिष्टिकावेष्टनं कृत्वा निगलेन तु बन्धयेत् ॥ (१७६।०)
piṣṭikāveṣṭanaṃ kṛtvā nigalena tu bandhayet ||
निगलअभ्रकस्य तु पत्त्रेण वज्रार्कक्षीरसिन्धुना । (१७८।१)
nigalaabhrakasya tu pattreṇa vajrārkakṣīrasindhunā |
वेर्स्छ्। अर्तेन् वोन् निगलतैलार्कक्षीरवाराहीलाङ्गल्यो निगलोत्तमः । (१८०।१)
versch. Arten von nigalatailārkakṣīravārāhīlāṅgalyo nigalottamaḥ |
काकविड् ब्रह्मबीजानि लाङ्गली निगलो वरः ॥ (१८०।२)
kākaviḍ brahmabījāni lāṅgalī nigalo varaḥ ||
वाकुची ब्रह्मबीजानि कर्कटास्थीनि सुन्दरि । (१८१।१)
vākucī brahmabījāni karkaṭāsthīni sundari |
सामुद्रं साम्बरं चैव लवणं निगलोत्तमः ॥ (१८१।२)
sāmudraṃ sāmbaraṃ caiva lavaṇaṃ nigalottamaḥ ||
निगल-रेज़ेप्त्स्नुह्यर्कसम्भवं क्षीरं ब्रह्मबीजानि कोकिला । (१८२।१)
nigala-Rezeptsnuhyarkasambhavaṃ kṣīraṃ brahmabījāni kokilā |
करकस्य तु बीजानि लोहाष्टांशेन मर्दयेत् ॥ (१८२।२)
karakasya tu bījāni lohāṣṭāṃśena mardayet ||
निगलोऽन्यस्तु गोजिह्वामूलानि स्त्रीरजोऽपरः । (१८३।१)
nigalo'nyastu gojihvāmūlāni strīrajo'paraḥ |
वाकुची ब्रह्मबीजानि स्नुह्यर्कक्षीरसैन्धवम् । (१८३।२)
vākucī brahmabījāni snuhyarkakṣīrasaindhavam |
ज्वालिनी काकविष्ठा च प्रशस्तो निगलोत्तमः ॥ (१८३।३)
jvālinī kākaviṣṭhā ca praśasto nigalottamaḥ ||
निगल-रेज़ेप्त् ड़्र् खोटलवणं टङ्कणं क्षारं शिला तालकगन्धकम् । (१८४।१)
nigala-Rezept fr khoṭalavaṇaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraṃ śilā tālakagandhakam |
तथाम्लवेतसं ताप्यं हिङ्गुलं समभागिकम् । (१८४।२)
tathāmlavetasaṃ tāpyaṃ hiṅgulaṃ samabhāgikam |
स्नुह्यर्कपयसा युक्तं पेषयेन्निगलोत्तमम् ॥ (१८४।३)
snuhyarkapayasā yuktaṃ peṣayennigalottamam ||
लोहमूषागतं प्राग्वत् खोटं कृत्वा तु वेधयेत् ॥ (१८५।२)
lohamūṣāgataṃ prāgvat khoṭaṃ kṛtvā tu vedhayet ||
रेज़ेप्त् ड़्र् पिष्टिकास्तम्भ।खोटद्वितीयं गोलकं वक्ष्ये पिष्टिकास्तम्भमुत्तमम् ॥ (१८६।०)
Rezept fr piṣṭikāstambha|khoṭadvitīyaṃ golakaṃ vakṣye piṣṭikāstambhamuttamam ||
द्विपदीरजमूत्राणि सैन्धवाभ्रं च गुग्गुलुः । (१८७।१)
dvipadīrajamūtrāṇi saindhavābhraṃ ca gugguluḥ |
पिष्टीं संवेष्ट्य कल्केन मृदा तु पुनरष्टधा ॥ (१८७।२)
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena mṛdā tu punaraṣṭadhā ||
तुषकर्षाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । (१८८।१)
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet |
अहोरात्रं त्रिरात्रं वा पूर्ववत् खोटतां नयेत् ॥ (१८८।२)
ahorātraṃ trirātraṃ vā pūrvavat khoṭatāṃ nayet ||
सौवर्चलं सैन्धवं च टङ्कणं गुग्गुलुं तथा ॥ (१८९।२)
sauvarcalaṃ saindhavaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ gugguluṃ tathā ||
द्विपदीरजसा मूत्रं सुश्लक्ष्णं तच्च मर्दयेत् । (१९०।१)
dvipadīrajasā mūtraṃ suślakṣṇaṃ tacca mardayet |
पिष्टीं संवेष्ट्य कल्केन पूर्ववत् खोटतां नयेत् ॥ (१९०।२)
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena pūrvavat khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी -> खोटताविषबीजं ब्रह्मबीजं बीजानि कनकस्य च । (१९१।१)
piṣṭī -> khoṭatāviṣabījaṃ brahmabījaṃ bījāni kanakasya ca |
मूलानि यवचिञ्चायाः लाङ्गली चेन्द्रवारुणी ॥ (१९१।२)
mūlāni yavaciñcāyāḥ lāṅgalī cendravāruṇī ||
कोकिलार्कस्नुहीक्षीरं सैन्धवाभ्रकगुग्गुलु । (१९२।१)
kokilārkasnuhīkṣīraṃ saindhavābhrakaguggulu |
पिष्टीं संवेष्ट्य कल्केन पूर्ववत् खोटतां नयेत् ॥ (१९२।२)
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena pūrvavat khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी -> खोटतालाङ्गली ब्रह्मबीजानि विष्ठा काकस्य गुग्गुलुः । (१९३।१)
piṣṭī -> khoṭatālāṅgalī brahmabījāni viṣṭhā kākasya gugguluḥ |
तैलं सैन्धवसंयुक्तं मर्दयेत् तद्विचक्षणः । (१९४।१)
tailaṃ saindhavasaṃyuktaṃ mardayet tadvicakṣaṇaḥ |
पिष्टीं संवेष्ट्य कल्केन पूर्ववत् खोटतां नयेत् ॥ (१९४।२)
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena pūrvavat khoṭatāṃ nayet ||
पिष्टी -> रसेन्द्रखोटतावाकुची ब्रह्मबीजानि जीरकद्वयगुग्गुलु । (१९५।१)
piṣṭī -> rasendrakhoṭatāvākucī brahmabījāni jīrakadvayaguggulu |
सैन्धवाभ्रं कुलीरास्थि टङ्कणं ज्वालिनीरसः ॥ (१९५।२)
saindhavābhraṃ kulīrāsthi ṭaṅkaṇaṃ jvālinīrasaḥ ||
पिष्टीं संवेष्ट्य कल्केन मृदा तु पुनरष्टधा । (१९६।१)
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena mṛdā tu punaraṣṭadhā |
तुषकर्षाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् ॥ (१९६।२)
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet ||
अहोरात्रं त्रिरात्रं वा रसेन्द्रं खोटतां नयेत् । (१९७।१)
ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendraṃ khoṭatāṃ nayet |
पिष्टी -> खोट -> शब्दवेधिरसशंकरस्य द्विभागं तु पारदस्य त्रयं तथा । (१९८।१)
piṣṭī -> khoṭa -> śabdavedhirasaśaṃkarasya dvibhāgaṃ tu pāradasya trayaṃ tathā |
पिष्टिकां कारयेत्तेन तप्तखल्ले तु काञ्जिके ॥ (१९८।२)
piṣṭikāṃ kārayettena taptakhalle tu kāñjike ||
पूर्ववन्निगलोपेतं खोटं कृत्वा तु वेधयेत् । (१९९।१)
pūrvavannigalopetaṃ khoṭaṃ kṛtvā tu vedhayet |
हेर्स्तेल्लुन्ग् एइनेस् बुभुक्षितरसस्बद्धसूतकराजेन्द्रशिलागन्धकमाक्षिकैः । (२००।१)
Herstellung eines bubhukṣitarasasbaddhasūtakarājendraśilāgandhakamākṣikaiḥ |
ध्मातो मूषागतश्चैव रसोऽयं सुरवन्दिते । (२०१।१)
dhmāto mūṣāgataścaiva raso'yaṃ suravandite |
रसांश्चोपरसान् लोहान् रत्नानि च मणींस्तथा । (२०१।२)
rasāṃścoparasān lohān ratnāni ca maṇīṃstathā |
रसरञ्जन -> शरीर, धनमाक्षिकं दरदं चैव गन्धकं च मनःशिला । (२०२।१)
rasarañjana -> śarīra, dhanamākṣikaṃ daradaṃ caiva gandhakaṃ ca manaḥśilā |
राजावर्तं प्रवालं च कङ्कुष्ठं तुत्थकं तथा ॥ (२०२।२)
rājāvartaṃ pravālaṃ ca kaṅkuṣṭhaṃ tutthakaṃ tathā ||
पीतरक्तगणैर् भाव्यं कङ्गुणीतैलमिश्रितम् । (२०३।१)
pītaraktagaṇair bhāvyaṃ kaṅguṇītailamiśritam |
खोटं हण्डिकया पक्वं द्रुतं हि नलिके क्षिपेत् ॥ (२०३।२)
khoṭaṃ haṇḍikayā pakvaṃ drutaṃ hi nalike kṣipet ||
हण्ड्यां तु सिकतां दत्त्वा त्रिरात्रमपि धामयेत् ॥ (२०४।०)
haṇḍyāṃ tu sikatāṃ dattvā trirātramapi dhāmayet ||
आरनालेन तत् स्विन्नं दोलायां धृतमेव च । (२०५।१)
āranālena tat svinnaṃ dolāyāṃ dhṛtameva ca |
एवं संरञ्जितः सूतः शरीरधनकृद् भवेत् ॥ (२०५।२)
evaṃ saṃrañjitaḥ sūtaḥ śarīradhanakṛd bhavet ||
उद्घाटौद्घाटः परमः प्रोक्तः सर्वकर्महितः परः । (२०६।१)
udghāṭaudghāṭaḥ paramaḥ proktaḥ sarvakarmahitaḥ paraḥ |
छत्त्री पतंगी दुर्द्रावी दुर्मेली नैव जायते । (२०६।२)
chattrī pataṃgī durdrāvī durmelī naiva jāyate |
वर्णान्यत्वं च कुरुते स्फोटयेद्वरवर्णिनि ॥ (२०६।३)
varṇānyatvaṃ ca kurute sphoṭayedvaravarṇini ||
बन्धमेवं द्रुतं कृत्वा कुरुते वज्रजारणम् । (२०७।१)
bandhamevaṃ drutaṃ kṛtvā kurute vajrajāraṇam |
तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुम् इच्छसि ॥ (२०७।२)
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.