श्रीदेव्युवाच । (१।१)

महारसानां लोहानां रत्नानां च सुरेश्वर । (१।२)

रागसंख्यां तथा बीजसाधनं च वद प्रभो ॥ (१।३)

श्रीभैरव उवाच । (२।१)

राग इन् वेर्स्छिएदेनेन् स्तोड़्ड़ेन्महारसेषु द्विगुणस्ताम्ररागः सुरेश्वरि । (२।२)

गिरिदोषे क्षयं नीते सूतकं रञ्जयन्ति ते ॥ (२।३)

सस्यकश्चपलश् चैव राजावर्तश्च माक्षिकः । (३।१)

विमलो गैरिकं चैषामेकैकं द्विगुणं भवेत् ॥ (३।२)

भ्रामकादिषु कान्तेष्वप्य् एकद्वित्रिगुणो हि सः । (४।१)

एकैकमभ्रके चैव श्वेतपीतारुणः सिते ॥ (४।२)

अष्टादशसहस्राणि स्थिता रागाश्च गन्धके । (५।१)

अयुतं दरदे देवि शिलायां द्विसहस्रकम् ॥ (५।२)

रसके सप्तसाहस्रं कङ्कुष्ठे तु चतुष्टयम् । (६।१)

रसगर्भे प्रकाशन्ते जारणं तु भवेद्यदि ॥ (६।२)

द्वादशाग्रं शतं पञ्च नागे रागा व्यवस्थिताः । (७।१)

शतहीनं सहस्रं तु वङ्गे रागा व्यवस्थिताः ॥ (७।२)

रागाणां शतपञ्चाशत् शुल्वमध्ये व्यवस्थिताः । (८।१)

रक्तपीताश्च शुक्लाश्च हेम्नि रागाश्च षोडश ॥ (८।२)

रागाः षष्टिसहस्राणि शक्रनीले व्यवस्थिताः । (९।१)

महानीले च देवेशि ते रागा द्विगुणाः स्थिताः ॥ (९।२)

माणिक्ये तु सुरेशानि रागा लक्षत्रयोदश । (१०।१)

गजवारिसमुत्पन्नं रत्नं मुक्ताफलं विदुः ॥ (१०।२)

गजे त्रीणि सहस्राणि षट्सहस्राणि वारिजे । (११।१)

नवलक्षं च रागाणां पद्मरागे व्यवस्थिताः ॥ (११।२)

भेदयेत् सर्वलोहानि यच्च केन न भिद्यते । (१२।१)

तद्वज्रं तस्य देवेशि रागं लक्षद्वयं विदुः ॥ (१२।२)

षोडशैव सहस्राणि पुष्परागे व्यवस्थिताः । (१३।१)

पादोनलक्षरागास्तु प्रोक्ता मरकते प्रिये ॥ (१३।२)

रागसंख्यां न जानाति संक्रान्तस्य रसस्य तु । (१४।१)

अधिकं मारयेल्लोहं हीनं चैव प्रकाशयेत् ॥ (१४।२)

मानवेन्द्रः प्रकुर्वीत यो हि जानाति पार्वति । (१५।१)

शतकोटिप्रमाणेन रागसंख्यां प्रकल्पयेत् । (१५।२)

स्पर्शनं चैवमालोक्य शतकोटिस्तु विध्यते ॥ (१५।३)

बीजअतः परं प्रवक्ष्यामि बीजानां साधनं प्रिये । (१६।१)

हेमतारवशाद्बीजं द्विविधं तावदीश्वरि ॥ (१६।२)

पीतारुणैर्हेमबीजं तारबीजं सितैर्भवेत् । (१७।१)

कल्पितं रञ्जितं पक्वमिति भूयस्त्रिधा भवेत् ॥ (१७।२)

कल्पितं द्विविधं तच्च शुद्धमिश्रविभेदतः ॥ (१८।०)

रसोपरसलोहानां बीजानां कल्पनं पृथक् । (१९।१)

शुद्धं मिश्रं तु संयोगात् यथालाभं सुरेश्वरि ॥ (१९।२)

सत्त्वमावर्तितं व्योम्नि शोधितं काचटङ्कणैः । (२०।१)

चिञ्चाफलाम्लनिर्गुण्डीपत्त्रकल्कनिषेचनैः । (२०।२)

पक्वं निविडितं देवि रसपिष्टिक्षमं भवेत् ॥ (२०।३)

द्रवीकरण वोन् मनःशिला उन्द् अन्देरेन् मिनेरलिएन्स्नेहक्षाराम्लवर्गैश्च शिलायाश्च पुटत्रयात् । (२१।१)

मृताहे धूपनायन्त्रे धूपगन्धानुलेपनात् । (२१।२)

वङ्गस्यापि विधानेन तालकस्य हतस्य वा ॥ (२१।३)

ताप्यहिङ्गुलयोर्वापि हते च रसकस्य वा । (२२।१)

रसगर्भे द्रवेत् कृष्णं पत्त्रं कनकतारयोः ॥ (२२।२)

द्रवीकरण वोन् मिस्छुन्गेन्, दिए स्छ्wएर् रेअगिएरेन्संकराख्यं तु दुर्मेल्यं प्रिये मृदुखराह्वयम् । (२३।१)

ततः संमृदितं देवि द्वंद्वमेलापनं द्रुतम् । (२३।२)

भवेत् समरसं गर्भे रसराजस्य च द्रवेत् ॥ (२३।३)

अतः परं प्रवक्ष्यामि द्वंद्वमेलापनं शृणु ॥ (२४।०)

हेमाभ्रवर्षाभूकदलीकन्दकाकमाचीपुनर्नवाः । (२५।१)

चूर्णं नरकपालं च गुञ्जाटङ्कणसंयुतम् । (२५।२)

क्षीरतैलेन सुध्मातं हेमाभ्रं मिलति प्रिये ॥ (२५।३)

ताराभ्रअनेनैव विधानेन ताराभ्रमपि मेलयेत् ॥ (२६।०)

वङ्गाभ्र (१)वङ्गमावर्त्य देवेशि पुनः सूतकयोजितम् । (२७।१)

कदलीकन्दतोयेन मर्दयेट्टङ्कणान्वितम् । (२७।२)

अन्धमूषागतं ध्मातं वङ्गाभ्रं मिलति क्षणात् ॥ (२७।३)

वङ्गाभ्र (२)चूर्णं नरकपालस्य स्त्रीस्तन्यं वनशिग्रुकम् । (२८।१)

गुञ्जाटङ्कणसंयुक्तं वङ्गाभ्रं मिलति क्षणात् ॥ (२८।२)

वङ्गाभ्र (३)अभ्रकं चूर्णयित्वा तु काकमाचीरसप्लुतम् । (२९।१)

कपित्थतोयसंस्पृष्टं रसटङ्कणसंयुतम् । (२९।२)

वङ्गपत्त्रान्तरन्यस्तं ध्मातं वङ्गाभ्रकं मिलेत् ॥ (२९।३)

द्वन्द्वमेलापन वोन् अभ्र-वेर्बिन्दुन्गेन् मित् अन्देरेन् स्तोड़्ड़ेनावर्त्य कटुतैलेन भस्मापामार्गजं क्षिपेत् । (३०।१)

वङ्गाभ्रं हरितालं च नागाभ्रे तु मनःशिलाः ॥ (३०।२)

हेमाभ्रं नागताप्येन ताराभ्रं वङ्गतालकात् । (३१।१)

गन्धकेन तु शुल्वाभ्रं तीक्ष्णाभ्रं सिन्धुहिङ्गुलात् । (३१।२)

वङ्गाभ्रं हरितालेन नागाभ्रं शिलया मिलेत् ॥ (३१।३)

द्वन्द्वम्। वोन् कान्त, अभ्र, मनःशिला, विमललाङ्गली चामरीकेशं कार्पासास्थिकुलत्थकम् । (३२।१)

भूलता चाश्मदलनी स्त्रीस्तन्यं सुरगोपकः ॥ (३२।२)

एतत्प्रलिप्तमूषायां सुध्मातास् तीव्रवह्निना । (३३।१)

कान्ताभ्रशैलविमला मिलन्ति सकलान् क्षणात् ॥ (३३।२)

द्वन्द्वमेलापन (१)लताछुछुन्दरीमांसं विषटङ्कणयोजितम् । (३४।१)

मूषालेपेन कुरुते सर्वद्वंद्वेषु मेलनम् ॥ (३४।२)

सत्त्वमेलापनअभ्रकं सुरसा शृङ्गं मण्डूकस्य वसा विषम् । (३५।१)

गुञ्जाटङ्कणयोगेन सर्वसत्त्वेषु मेलनम् ॥ (३५।२)

द्वन्द्वमेलापन (२)टङ्कणोर्णागिरिजतुकर्णाख्यामलकर्कटैः । (३६।१)

मिलन्ति सर्वद्वंद्वानि स्त्रीस्तन्यपरिपेषितैः ॥ (३६।२)

द्वन्द्वमेलापन (३)धातकीगुग्गुलुगुडसर्जयावकटङ्कणैः । (३७।१)

स्त्रीस्तन्यपेषितैः सर्वं द्वंद्वजं तु रसायने ॥ (३७।२)

खसत्त्वमेलापनखसत्त्वं सूक्ष्मचूर्णं तु पूर्वकल्केन संयुतम् । (३८।१)

अन्धमूषागतं ध्मातं संकरं मिलति क्षणात् ॥ (३८।२)

खसत्त्वमेलापन (२)वापितं ताप्यरसकसस्यकैर्दरदेन च । (३९।१)

खसत्त्वं स्यान्निबद्धं च दृढं ध्मातं मिलेत्ततः ॥ (३९।२)

मेलापन दुर्छ् हित्ज़ेरसोपरसलोहानि सर्वाण्येकत्र धामयेत् । (४०।१)

अन्योन्यं द्वंद्वतां यान्ति द्रवन्ति सलिलं यथा ॥ (४०।२)

बीजानि कल्पितान्येवं रञ्जितानि परं शृणु ॥ (४१।०)

रसराजरञ्जन (१)घनं माक्षिकचूर्णेन शुल्वचूर्णेन रञ्जितम् । (४२।१)

द्वंद्वितं ताप्यसत्त्वेन रसराजस्य रञ्जनम् ॥ (४२।२)

रसरञ्जन (२)आरक्तवल्लीगोमूत्रैः बहुधा परिभावितैः । (४३।१)

कुनटीगन्धपाषाणैर्हेममाक्षिकहिङ्गुलैः ॥ (४३।२)

वापितं सेवितं रक्तगणैः स्नेहैर्मृतं ततः । (४४।१)

रञ्जनं रसराजस्य तीक्ष्णताम्रौ विशेषतः ॥ (४४।२)

रसरञ्जन (३)केवलं विमलं ताम्रं वापितं दरदेन च । (४५।१)

कुरुते त्रिगुणं जीर्णं लाक्षाभं निर्मलं रसम् ॥ (४५।२)

??रसकं द्विगुणं दत्त्वा ताम्रं सुध्मातम् ईश्वरि । (४६।१)

कृष्णाभ्रकस्य चूर्णं च रक्तवर्गैर् मुहुः पुटैः ॥ (४६।२)

ताप्येन वा मृतं हेम त्रिगुणेन निवापितम् । (४७।१)

पारदस्वर्णाभकरणभाण्डिकायां तु रसकं ताप्यसैन्धवसंयुतम् ॥ (४७।२)

इन्द्रगोपनिभं यावत् सर्वं द्विगुणजारणात् । (४८।१)

द्रुतं हेमनिभं सूतं कुरुते नात्र संशयः ॥ (४८।२)

अभ्रादिरञ्जन (?)अभ्रकं हेम ताम्रं च शिलया माक्षिकेण च । (४९।१)

गैरिकेण च मुख्येन रसकेन च रञ्जयेत् ॥ (४९।२)

पक्वबीजबीजानि रञ्जितान्येवं पक्वबीजान्यतः शृणु ॥ (५०।०)

महारसादिद्रवीकरणमहारसानुपरसान् तीक्ष्णलोहानि च क्षिपेत् । (५१।१)

समांशं सममाक्षीकं गन्धकावापयोगतः ॥ (५१।२)

शतशो वापयेदेतत् अक्षीणं सावशेषितम् । (५२।१)

समांशं रसराजस्य गर्भे द्रवति निश्चितम् ॥ (५२।२)

??तदेतद्विष्टिकास्तम्भे जारणायां सुरेश्वरि । (५३।१)

रञ्जने रसराजस्य सारणायां च शस्यते ॥ (५३।२)

तदेव शतशो रक्तगणैः स्नेहैर्निषेचितम् । (५४।१)

अधिकं शस्यते तेषु सहस्रांशेन वेधकृत् ॥ (५४।२)

अभ्रसत्त्व बेइ रसायननिर्व्यूढं नागवङ्गाभ्यां क्रियायां हेमतारयोः । (५५।१)

खसत्त्वं रविणा योज्यं द्वंद्वितं स्याद्रसायने ॥ (५५।२)

रसाकृष्टिसस्नेहक्षारपञ्चाम्लैः रसैस्तैस्तालकादिभिः । (५६।१)

समद्वित्रिगुणान् ताम्रे वाहयेद्वङ्गपन्नगान् ॥ (५६।२)

रक्तस्नेहनिषिक्तं तद्रसाकृष्टिरिति स्मृतम् ॥ (५७।०)

??माक्षिकं गन्धपाषाणं हरितालं मनःशिलाम् । (५८।१)

वैक्रान्तकं कान्तमुख्यं सस्यकं विमलाञ्जनम् । (५८।२)

रसकं वापितं शश्वच्चूर्णितं हेम्नि वाहयेत् ॥ (५८।३)

नागनिर्जीवीकरणलोहपर्पटिकाताप्यकङ्कुष्ठविमलाभ्रकैः । (५९।१)

मृतशुल्वशिलासत्त्वस्नुह्यर्कक्षीरहिङ्गुलैः । (५९।२)

नागो निर्जीवतां याति पुटयोगैः पुनः पुनः ॥ (५९।३)

रसादिस्वर्णनिर्वाहणरसतालकशङ्खाभ्रचिञ्चाक्षारैस्तथा त्रपुः । (६०।१)

मृतं नागं मृतं वङ्गं शुल्वं तीक्ष्णं च वा मृतम् । (६०।२)

एकैकमुत्तमे हेम्नि वाहयेत् सुरवन्दिते ॥ (६०।३)

चोप्पेर्:: रञ्जननिरुत्थे पन्नगे हेम्नि निर्व्यूढे शतशो गणे । (६१।१)

गोरोचनानिभं धाम भास्करे तारसंनिभम् ॥ (६१।२)

चोप्पेर्:: रञ्जनतीक्ष्णाभ्रकं रविसमं माक्षिकं द्विगुणं तथा । (६२।१)

आवर्तितं चूर्णितं च मारितं सप्तभिः पुटैः ॥ (६२।२)

व्यूढे शतगुणे हेम्नि तद्बीजं जारयेत् समम् । (६३।१)

चन्द्रार्कपत्त्रलेपेन शतभागेन वेधयेत् ॥ (६३।२)

ऊर्ध्वाधो माक्षिकं दत्त्वा शुल्वं हेमसमं भवेत् । (६४।१)

एवं दशगुणं व्यूढं बीजं कारणसंनिभम् ॥ (६४।२)

नागबीजरसकाभ्रं कान्तताम्रे भागवृद्ध्या धमेत्ततः । (६५।१)

माक्षिकेण हतं तच्च बीजे निर्वाहयेत् प्रिये ॥ (६५।२)

द्वात्रिंशद्गुणितं हेम्नि नागं ताप्यं हतं वहेत् । (६६।१)

त्रिंशद्गुणशिलावापं नागबीजमुदाहृतम् ॥ (६६।२)

हेर्स्तेल्लुन्ग् एइनेस् वेधकस् औस् अभ्रसत्त्वताप्यतालकवापेन सत्त्वं पीताभ्रकस्य तु । (६७।१)

बीजे निर्वाहयेद् एतत् योषामृष्टस्य वेधकम् ॥ (६७।२)

??नागः करोति मृदुतां निर्व्यूढस्तां च रक्तताम् । (६८।१)

वापितं पीततां तीक्ष्णं कान्तस्थां कालिकां विषम् ॥ (६८।२)

तारबीजहेमबीजमिति प्रोक्तं तारबीजमतः शृणु ॥ (६९।०)

तीक्ष्णाभ्रताप्यविमलरसकं समभागिकम् । (७०।१)

वङ्गभागास्तु चत्वारः सर्वं ध्मातं विचूर्णितम् ॥ (७०।२)

पुटेन निहतं कार्यं व्यूढं तारं तु वेधयेत् । (७१।१)

द्वात्रिंशत्सद्गुणं तारे वङ्गे ताप्यं हतं वहेत् । (७१।२)

वङ्गबीजत्रिंशद्गुणात् तालवापात् वङ्गबीजमुदाहृतम् ॥ (७१।३)

कुटिलं विमलं तीक्ष्णं खसत्त्वं चापि वाहयेत् । (७२।१)

वङ्गाभ्रं ताप्यसत्त्वं वा तालमाक्षिकवापतः । (७२।२)

शुक्लपुष्पगणैः सेकं स्नेहयुक्तैस्तु कारयेत् ॥ (७२।३)

बीजरञ्जनौक्तानि तारबीजानि बीजानां रञ्जनं शृणु ॥ (७३।०)

तीक्ष्णादिबीजरञ्जनतीक्ष्णमाक्षिकशुल्वं च नागं चपलमारितम् । (७४।१)

सिन्दूरसंनिभं यावत् तेन बीजानि रञ्जयेत् ॥ (७४।२)

निधाय खर्परे नागं ब्रह्मबीजदलैः सह । (७५।१)

दग्धमग्निमधो दत्त्वा वह्निवर्णं यदा भवेत् ॥ (७५।२)

वासकेन विभीतेन शाककिंशुकशिग्रुभिः । (७६।१)

कोरण्डकस्य पुष्पेण बकुलस्यार्जुनस्य च ॥ (७६।२)

अहिमारेण नागिन्या कुमार्या नागकन्यया । (७७।१)

शिलया च त्रिगुणया क्वथितेनाजवारिणा ॥ (७७।२)

भावितं खर्परस्थं च प्लावयित्वा पुनः पुनः । (७८।१)

सप्तभिर्दिवसैरेव मारितं सुरवन्दिते ॥ (७८।२)

पुटयेद् गन्धकेनादाव् आम्लैश्च तदनन्तरम् । (७९।१)

इदं दलानां बीजानां रसराजस्य रञ्जने । (७९।२)

उद्घाटे क्रामणे योज्यं पिष्टीस्तम्भे विशेषतः ॥ (७९।३)

बीजरञ्जनतैलमञ्जिष्ठाकिंशुकरसे खदिरं रक्तचन्दनम् । (८०।१)

करवीरं देवदारुं सरलं रजनीद्वयम् ॥ (८०।२)

अन्यानि रक्तपुष्पाणि पिष्ट्वा लाक्षारसेन तु । (८१।१)

तैलं विपाचयेद्देवि तेन बीजानि रञ्जयेत् ॥ (८१।२)

द्विगुणे रक्तपुष्पाणां रक्तपीतगणस्य च । (८२।१)

क्वाथे चतुर्गुणे क्षीरे तैलमेकं सुरेश्वरि ॥ (८२।२)

सारणातैलज्योतिष्मतीकरञ्जाख्यकटुतुम्बीसमुद्भवम् । (८३।१)

पाटलीपिप्पलीकामकाकतुण्डीरसान्वितम् ॥ (८३।२)

भेकशूकरमेषाहिमत्स्यकूर्मजलौकसाम् । (८४।१)

वसया चैकया युक्तं षोडशांशैः सुपेषितैः ॥ (८४।२)

भूलतामलमाक्षीकद्वंद्वमेलापनौषधैः । (८५।१)

पाचितं गालितं चैतत् सारणातैलमुच्यते ॥ (८५।२)

??रसतुल्यं यथा बीजं गतं गर्भद्रुतिं प्रिये । (८६।१)

व्यापकत्वेन सर्वे च समभागास्तथेष्यते ॥ (८६।२)

पक्वं श्रेष्ठं समं गर्भे यद्द्रवेद्रञ्जयेच्च तम् ॥ (८७।०)

एवमुक्तानि बीजानि जारयेद्विडयोगतः । (८८।१)

तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ (८८।२)