विमलकलाश्रयाभिनवसृष्टिमहा जननी भरिततनुश्च पञ्चमुखगुप्तरुचिर्जनकः । (१।१)

तदुभययामलस्फुरितभावविसर्गमयं हृदयमनुत्तरामृतकुलं मम संस्फुरतात् ॥ (१।२)

नौमि चित्प्रतिभां देवीं परां भैरवयोगिनीम् । (२।१)

मातृमानप्रमेयांशशूलाम्बुजकृतास्पदाम् ॥ (२।२)

नौमि देवीं शरीरस्थां नृत्यतो भैरवाकृते । (३।१)

प्रावृण्मेघघनव्योमविद्युल्लेखाविलासिनीम् ॥ (३।२)

दीप्तज्योतिश्छटाप्लुष्टभेदबन्धत्रयं स्फुरत् । (४।१)

स्ताज्ज्ञानशूलं सत्पक्षविपक्षोत्कर्तनक्षमम् ॥ (४।२)

स्वातन्त्र्यशक्तिः क्रमसंसिसृक्षा क्रमात्मता चेति विभोर्विभूतिः । (५।१)

तदेव देवीत्रयमन्तरास्तामनुत्तरं मे प्रथयत्स्वरूपम् ॥ (५।२)

तद्देवताविभवभाविमहामरीचिचक्रेश्वरायितनिजस्थितिर् एक एव । (६।१)

देवीसुतो गणपतिः स्फुरदिन्दुकान्तिः सम्यक्समुच्छलयतान् मम संविदब्धिम् ॥ (६।२)

रागारुणां ग्रन्थिबिलावकीर्णं यो जालमातानवितानवृत्ति । (७।१)

कलोम्भितं बाह्यपथे चकार स्तान्मे स मच्छन्दविभुः प्रसन्नः ॥ (७।२)

त्रैयम्बकाभिहितसन्ततिताम्रपर्णीसन्मौक्तिकप्रकरकान्तिविशेषभाजः । (८।१)

पूर्वे जयन्ति गुरवो गुरुशास्त्रसिन्धुकल्लोलकेलिकलनामलकर्णधाराः ॥ (८।२)

जयति गुरुरेक एव श्रीश्रीकण्ठो भुवि प्रथितः । (९।१)

तदपरमूर्तिर्भगवान् महेश्वरो भूतिराजश्च ॥ (९।२)

श्रीसोमानन्दबोधश्रीमदुत्पलविनिःसृताः । (१०।१)

जयन्ति संविदामोदसन्दर्भा दिक्प्रसर्पिणः ॥ (१०।२)

तदास्वादभरावेशबृंहितां मतिषट्पदीम् । (११।१)

गुरोर्लक्ष्मणगुप्तस्य नादसंमोहिनीं नुमः ॥ (११।२)

यः पूर्णानन्दविश्रान्तसर्वशास्त्रार्थपारगः । (१२।१)

स श्रीचुखुलको दिश्यादिष्टं मे गुरुरुत्तमः ॥ (१२।२)

जयताज्जगदुद्धृतिक्षमो ऽसौ भगवत्या सह शंभुनाथ एकः । (१३।१)

यदुदीरितशासनांशुभिर्मे प्रकटो ऽयं गहनो ऽपि शास्त्रमार्गः ॥ (१३।२)

सन्ति पद्धतयश्चित्राः स्रोतोभेदेषु भूयसा । (१४।१)

अनुत्तरषडर्धार्थक्रमे त्वेकापि नेक्ष्यते ॥ (१४।२)

इत्यहं बहुशः सद्भिः शिष्यसब्रह्मचारिभिः । (१५।१)

अर्थितो रचये स्पष्टां पूर्णार्थां प्रक्रियामिमाम् ॥ (१५।२)

श्रीभट्टनाथचरणाब्जयुगात्तथा श्रीभट्टारिकांघ्रियुगलाद्गुरुसन्ततिर्या । (१६।१)

बोधान्यपाशविषनुत्तदुपासनोत्थबोधोज्ज्वलो ऽभिनवगुप्त इदं करोति ॥ (१६।२)

न तदस्तीह यन्न श्रीमालिनीविजयोत्तरे । (१७।१)

देवदेवेन निर्दिष्टं स्वशब्देनाथ लिङ्गतः ॥ (१७।२)

दशाष्टादशवस्वष्टभिन्नं यच्छासनं विभोः । (१८।१)

तत्सारं त्रिकशास्त्रं हि तत्सारं मालिनीमतम् ॥ (१८।२)

अतो ऽत्रान्तर्गतं सर्वं संप्रदायोज्झितैर्बुधैः । (१९।१)

अदृष्टं प्रकटीकुर्मो गुरुनाथाज्ञया वयम् ॥ (१९।२)

अभिनवगुप्तस्य कृतिः सेयं यस्योदिता गुरुभिराख्या । (२०।१)

त्रिनयनचरणसरोरुहचिन्तनलब्धप्रसिद्धिरिति ॥ (२०।२)

श्रीशम्भुनाथभास्करचरणनिपातप्रभापगतसंकोचम् । (२१।१)

अभिनवगुप्तहृदम्बुजमेतद्विचिनुत महेशपूजनहेतोः ॥ (२१।२)

आदिवाक्यंइह तावत्समस्तेषु शास्त्रेषु परिगीयते । (२२।१)

अज्ञानं संसृतेर्हेतुर्ज्ञानं मोक्षैककारणम् ॥ (२२।२)

मलमज्ञानमिच्छन्ति संसाराङ्कुरकारणम् । (२३।१)

इति प्रोक्तं तथा च श्रीमालिनीविजयोत्तरे ॥ (२३।२)

विशेषणेन बुद्धिस्थे संसारोत्तरकालिके । (२४।१)

संभावनां निरस्यैतदभावे मोक्षमब्रवीत् ॥ (२४।२)

अज्ञानमिति न ज्ञानाभावश्चातिप्रसङ्गतः । (२५।१)

स हि लोष्टादिके ऽप्यस्ति न च तस्यास्ति संसृतिः ॥ (२५।२)

अतो ज्ञेयस्य तत्त्वस्य सामस्त्येनाप्रथात्मकम् । (२६।१)

ज्ञानमेव तदज्ञानं शिवसूत्रेषु भाषितम् ॥ (२६।२)

चैतन्यमात्मा ज्ञानं च बन्ध इत्यत्र सूत्रयोः । (२७।१)

संश्लेषेतरयोगाभ्याम् अयमर्थः प्रदर्शितः ॥ (२७।२)

चैतन्यमिति भावान्तः शब्दः स्वातन्त्र्यमात्रकम् । (२८।१)

अनाक्षिप्तविशेषं सदाह सूत्रे पुरातने ॥ (२८।२)

द्वितीयेन तु सूत्रेण क्रियां वा करणं च वा । (२९।१)

ब्रुवता तस्य चिन्मात्ररूपस्य द्वैतमुच्यते ॥ (२९।२)

द्वैतप्रथा तदज्ञानं तुच्छत्वाद्बन्ध उच्यते । (३०।१)

तत एव समुच्छेद्यमित्यावृत्त्या निरूपितम् ॥ (३०।२)

स्वतन्त्रात्मातिरिक्तस्तु तुच्छो ऽतुच्छो ऽपि कश्चन । (३१।१)

न मोक्षो नाम तन्नास्य पृथङ्नामापि गृह्यते ॥ (३१।२)

यत्तु ज्ञेयसतत्त्वस्य पूर्णपूर्णप्रथात्मकम् । (३२।१)

तदुत्तरोत्तरं ज्ञानं तत्तत्संसारशान्तिदम् ॥ (३२।२)

रागाद्यकलुषो ऽस्म्यन्तःशून्यो ऽहं कर्तृतोज्झितः । (३३।१)

इत्थं समासव्यासाभ्यां ज्ञानं मुञ्चति तावतः ॥ (३३।२)

तस्मान्मुक्तो ऽप्यवच्छेदादवच्छेदान्तरस्थितेः । (३४।१)

अमुक्त एव मुक्तस्तु सर्वावच्छेदवर्जितः ॥ (३४।२)

यत्तु ज्ञेयसतत्त्वस्य ज्ञानं सर्वात्मनोज्झितम् । (३५।१)

अवच्छेदैर्न तत्कुत्राप्यज्ञानं सत्यमुक्तिदम् ॥ (३५।२)

ज्ञानाज्ञानस्वरूपं यदुक्तं प्रत्येकमप्यदः । (३६।१)

द्विधा पौरुषबौद्धत्वभिदोक्तं शिवशासने ॥ (३६।२)

तत्र पुंसो यदज्ञानं मलाख्यं तज्जम् अप्यय । (३७।१)

स्वपूर्णचित्क्रियारूपशिवतावरणात्मकम् ॥ (३७।२)

संकोचिदृक्क्रियारूपं तत्पशोरविकल्पितम् । (३८।१)

तदज्ञानं न बुद्ध्यंशो ऽध्यवसायाद्यभावतः ॥ (३८।२)

अहमित्थमिदं वेद्मीत्येवमध्यवसायिनी । (३९।१)

षट्कञ्चुकाबिलाणूत्थप्रतिबिम्बनतो यदा ॥ (३९।२)

धीर्जायते तदा तादृग्ज्ञानमज्ञानशब्दितम् । (४०।१)

बौद्धं तस्य च तत्पौंस्नं पोषणीयं च पोष्टृ च ॥ (४०।२)

क्षीणे तु पशुसंस्कारे पुंसः प्राप्तपरस्थितेः । (४१।१)

विकस्वरं तद्विज्ञानं पौरुषं निर्विकल्पकम् ॥ (४१।२)

विकस्वराविकल्पात्मज्ञानौचित्येन यावसा । (४२।१)

तद्बौद्धं यस्य तत्पौंस्नं प्राग्वत्पोष्यं च पोष्टृ च ॥ (४२।२)

तत्र दीक्षादिना पौंस्नमज्ञानं ध्वंसि यद्यपि । (४३।१)

तथापि तच्छरीरान्ते तज्ज्ञानं व्यज्यते स्फुटम् ॥ (४३।२)

बौद्धज्ञानेन तु यदा बौद्धमज्ञानजृम्भितम् । (४४।१)

विलीयते तदा जीवन्मुक्तिः करतले स्थिता ॥ (४४।२)

दीक्षापि बौद्धविज्ञानपूर्वा सत्यं विमोचिका । (४५।१)

तेन तत्रापि बौद्धस्य ज्ञानस्यास्ति प्रधानता ॥ (४५।२)

ज्ञानाज्ञानागतं चैतद्द्वित्वं स्वायम्भुवे रुरौ । (४६।१)

मतङ्गादौ कृतं श्रीमत्खेटपालादिदैशिकैः ॥ (४६।२)

तथाविधावसायात्मबौद्धविज्ञानसम्पदे । (४७।१)

शास्त्रमेव प्रधानं यज्ज्ञेयतत्त्वप्रदर्शकम् ॥ (४७।२)

दीक्षया गलिते ऽप्यन्तरज्ञाने पौरुषात्मनि । (४८।१)

धीगतस्यानिवृत्तत्वाद्विकल्पो ऽपि हि संभवेत ॥ (४८।२)

देहसद्भावपर्यन्तमात्मभावो यतो धियि । (४९।१)

देहान्ते ऽपि न मोक्षः स्यात्पौरुषाज्ञानहानितः ॥ (४९।२)

बौद्धाज्ञाननिवृत्तौ तु विकल्पोन्मूलनाद्ध्रुवम् । (५०।१)

तदैव मोक्ष इत्युक्तं धात्रा श्रीमन्निशाटने ॥ (५०।२)

विकल्पयुक्तचितस्तु पिण्डपाताच्छिवं व्रजेत् । (५१।१)

इतरस्तु तदैवेति शास्त्रस्यात्र प्रधानतः ॥ (५१।२)

ज्ञेयस्य हि परं तत्त्वं यः प्रकाशात्मकः शिवः । (५२।१)

नह्यप्रकाशरूपस्य प्राकाश्यं वस्तुतापि वा ॥ (५२।२)

अवस्तुतापि भावानां चमत्कारैकगोचरा । (५३।१)

यत्कुड्यसदृशी नेयं धीरवस्त्वेतदित्यपि ॥ (५३।२)

प्रकाशो नाम यश्चायं सर्वत्रैव प्रकाशते । (५४।१)

अनपह्नवनीयत्वात् किं तस्मिन्मानकल्पनैः ॥ (५४।२)

प्रमाणान्यपि वस्तूनां जीवितं यानि तन्वते । (५५।१)

तेषामपि परो जीवः स एव परमेश्वरः ॥ (५५।२)

सर्वापह्नवहेवाकधर्माप्येवं हि वर्तते । (५६।१)

ज्ञानमात्मार्थमित्येतन्नेति मां प्रति भासते ॥ (५६।२)

अपह्नुतौ साधने वा वस्तूनामाद्यमीदृशम् । (५७।१)

यत्तत्र के प्रमाणानामुपपत्त्युपयोगिते ॥ (५७।२)

कामिके तत एवोक्तं हेतुवादविवर्जितम् । (५९।१)

तस्य देवातिदेवस्य परापेक्षा न विद्यते ॥ (५९।२)

परस्य तदपेक्षत्वात्स्वतन्त्रो ऽयमतः स्थितः । (६०।१)

अनपेक्षस्य वशिनो देशकालाकृतिक्रमाः ॥ (६०।२)

नियता नेति स विभुर्नित्यो विश्वाकृतिः शिवः । (६१।१)

विभुत्वात्सर्वगो नित्यभावादाद्यन्तवर्जितः ॥ (६१।२)

विश्वाकृतित्वाच्चिदचित्तद्वैचित्र्यावभासकः । (६२।१)

ततो ऽस्य बहुरूपत्वमुक्तं दीक्षोत्तरादिके ॥ (६२।२)

भुवनं विग्रहो ज्योतिः खं शब्दो मन्त्र एव च । (६३।१)

बिन्दुनादादिसंभिन्नः षड्विधः शिव उच्यते ॥ (६३।२)

यो यदात्मकतानिष्ठस्तद्भावं स प्रपद्यते । (६४।१)

व्योमादिशब्दविज्ञानात्परो मोक्षो न संशयः ॥ (६४।२)

विश्वाकृतित्वे देवस्य तदेतच्चोपलक्षणम् । (६५।१)

अनवच्छिन्नतारूढाववच्छेदलये ऽस्य च ॥ (६५।२)

उक्तं च कामिके देवः सर्वाकृतिर्निराकृतिः । (६६।१)

जलदर्पणवत्तेन सर्वं व्याप्तं चराचरम् ॥ (६६।२)

न चास्य विभुताद्यो ऽयं धर्मो ऽन्योन्यं विभिद्यते । (६७।१)

एक एवास्य धर्मो ऽसौ सर्वाक्षेपेण वर्तते ॥ (६७।२)

तेन स्वातन्त्र्यशक्त्यैव युक्त इत्याञ्जसो विधिः । (६८।१)

बहुशक्तित्वम् अप्यस्य तच्छक्त्यैवावियुक्तता ॥ (६८।२)

शक्तिश्च नाम भावस्य स्वं रूपं मातृकल्पितम् । (६९।१)

तेनाद्वयः स एवापि शक्तिमत्परिकल्पने ॥ (६९।२)

मातृकॢप्ते हि देवस्य तत्र तत्र वपुष्यलम् । (७०।१)

को भेदो वस्तुतो वह्नेर्दग्धृपक्तृत्वयोरिव ॥ (७०।२)

न वासौ परमार्थेन न किंचिद्भासनादृते । (७१।१)

नह्यस्ति किंचित्तच्छक्तितद्वद्भेदो ऽपि वास्तवः ॥ (७१।२)

स्वशक्त्युद्रेकजनकं तादात्म्याद्वस्तुनो हि यत् । (७२।१)

शक्तिस्तदपि देव्येवं भान्त्यप्यन्यस्वरूपिणी ॥ (७२।२)

शिवश्चालुप्तविभवस्तथा सृष्टो ऽवभासते । (७३।१)

स्वसंविन्मातृमकुरे स्वातन्त्र्याद्भावनादिषु ॥ (७३।२)

तस्माद्येन मुखेनैष भात्यनंशो ऽपि तत्तथा । (७४।१)

शक्तिरित्येष वस्त्वेव शक्तितद्वत्क्रमः स्फुटः ॥ (७४।२)

श्रीमत्किरणशास्त्रे च तत्प्रश्नोत्तरपूर्वकम् । (७५।१)

अनुभावो विकल्पो ऽपि मानसो न मनः शिवे ॥ (७५।२)

अविज्ञाय शिवं दीक्षा कथमित्यत्र चोत्तरम् । (७६।१)

क्षुधाद्यनुभवो नैव विकल्पो नहि मानसः ॥ (७६।२)

रसाद्यनध्यक्षत्वे ऽपि रूपादेव यथा तरुम् । (७७।१)

विकल्पो वेत्ति तद्वत्तु नादबिन्द्वादिना शिवम् ॥ (७७।२)

बहुशक्तित्वमस्योक्तं शिवस्य यदतो महान् । (७८।१)

कलातत्त्वपुरार्णाणुपदादिर्भेदविस्तरः ॥ (७८।२)

सृष्टिस्थितितिरोधानसंहारानुग्रहादि च । (७९।१)

तुर्यमित्यपि देवस्य बहुशक्तित्वजृम्भितम् ॥ (७९।२)

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तान्यतदतीतानि यान्यपि । (८०।१)

तान्यप्यमुष्य नाथस्य स्वातन्त्र्यलहरीभरः ॥ (८०।२)

महामन्त्रेशमन्त्रेशमन्त्राः शिवपुरोगमाः । (८१।१)

अकलौ सकलश्चेति शिवस्यैव विभूतयः ॥ (८१।२)

तत्त्वग्रामस्य सर्वस्य धर्मः स्याद् अनपायवान् । (८२।१)

आत्मैव हि स्वभावात्मेत्युक्तं श्रीत्रिशिरोमते ॥ (८२।२)

हृदिस्थं सर्वदेहस्थं स्वभावस्थं सुसूक्ष्मकम् । (८३।१)

सामूह्यं चैव तत्त्वानां ग्रामशब्देन कीर्तितम् ॥ (८३।२)

आत्मैव धर्म इत्युक्तः शिवामृतपरिप्लुतः । (८४।१)

प्रकाशावस्थितं ज्ञानं भावाभावादिमध्यतः ॥ (८४।२)

स्वस्थाने वर्तनं ज्ञेयं द्रष्टृत्वं विगतावृति । (८५।१)

विविक्तवस्तुकथितशुद्धविज्ञाननिर्मलः ॥ (८५।२)

ग्रामधर्मवृत्तिरुक्तस्तस्य सर्वं प्रसिध्यति । (८६।१)

ऊर्ध्वं त्यक्त्वाधो विशेत्स रामस्थो मध्यदेशगः ॥ (८६।२)

गतिः स्थानं स्वप्नजाग्रदुन्मेषणनिमेषणे । (८७।१)

धावनं प्लवनं चैव आयासः शक्तिवेदनम् ॥ (८७।२)

बुद्धिभेदास्तथा भावाः संज्ञाः कर्माण्यनेकशः । (८८।१)

एष रामो व्यापको ऽत्र शिवः परमकारणम् ॥ (८८।२)

कल्मषक्षीणमनसा स्मृतिमात्रनिरोधनात् । (८९।१)

ध्यायते परमं ध्येयं गमागमपदे स्थितम् ॥ (८९।२)

परं शिवं तु व्रजति भैरवाख्यं जपादपि । (९०।१)

तत्स्वरूपं जपः प्रोक्तो भावाभावपदच्युतः ॥ (९०।२)

तदत्रापि तदीयेन स्वातन्त्र्येणोपकल्पितः । (९१।१)

दूरासन्नादिको भेदश्चित्स्वातन्त्र्यव्यपेक्षया ॥ (९१।२)

एवं स्वातन्त्र्यपूर्णत्वादतिदुर्घटकार्ययम् । (९२।१)

केन नाम न रूपेण भासते परमेश्वरः ॥ (९२।२)

निरावरणमाभाति भात्यावृतनिजात्मकः । (९३।१)

आवृतानावृतो भाति बहुधा भेदसंगमात् ॥ (९३।२)

इति शक्तित्रयं नाथे स्वातन्त्र्यापरनामकम् । (९४।१)

इच्छादिभिरभिख्याभिर्गुरुभिः प्रकटीकृतम् ॥ (९४।२)

देवो ह्यन्वर्थशास्त्रोक्तैः शब्दैः समुपदिश्यते । (९५।१)

महाभैरवदेवो ऽयं पतिर्यः परमः शिवः ॥ (९५।२)

विश्वं बिभर्ति पूरणधारणयोगेन तेन च भ्रियते । (९६।१)

सविमर्शतया रवरूपतश्च संसारभीरुहितकृच्च ॥ (९६।२)

संसारभीतिजनिताद्रवात् परामर्शतो ऽपि हृदि जातः । (९७।१)

प्रकटीभूतं भवभयविमर्शनं शक्तिपाततो येन ॥ (९७।२)

नक्षत्रप्रेरककालतत्त्वसंशोषकारिणो ये च । (९८।१)

कालग्राससमाधानरसिकमनःसु तेषु च प्रकटः ॥ (९८।२)

संकोचिपशुजनभिये यासां रवणं स्वकरणदेवीनाम् । (९९।१)

अन्तर्बहिश्चतुर्विधखेचर्यादिकगणस्यापि ॥ (९९।२)

तस्य स्वामी संसारवृत्तिविघटनमहाभीमः । (१००।१)

भैरव इति गुरुभिरिमैरन्वर्थैः संस्तुतः शास्त्रे ॥ (१००।२)

हेयोपादेयकथाविरहे स्वानन्दघनतयोच्छलनम् । (१०१।१)

क्रीडा सर्वोत्कर्षेण वर्तनेच्छा तथा स्वतन्त्रत्वम् ॥ (१०१।२)

व्यवहरणमभिन्ने ऽपि स्वात्मनि भेदेन संजल्पः । (१०२।१)

निखिलावभासनाच्च द्योतनमस्य स्तुतिर्यतः सकलम् ॥ (१०२।२)

तत्प्रवणमात्मलाभात्प्रभृति समस्ते ऽपि कर्तव्ये । (१०३।१)

बोधात्मकः समस्तक्रियामयो दृक्क्रियागुणश्च गतिः ॥ (१०३।२)

इति निर्वचनैः शिवतनुशास्त्रे गुरुभिः स्मृतो देवः । (१०४।१)

शासनरोधनपालनपाचनयोगात्स सर्वमुपकुरुते । (१०४।२)

तेन पतिः श्रेयोमय एव शिवो नाशिवं किमपि तत्र ॥ (१०४।३)

ईदृग्रूपं कियदपि रुद्रोपेन्द्रादिषु स्फुरेद्येन । (१०५।१)

तेनावच्छेदनुदे परममहत्पदविशेषणमुपात्तम् ॥ (१०५।२)

इति यज्ज्ञेयसतत्त्वं दर्श्यते तच्छिवाज्ञया । (१०६।१)

मया स्वसंवित्सत्तर्कपतिशास्त्रत्रिकक्रमात् ॥ (१०६।२)

तस्य शक्तय एवैतास्तिस्रो भान्ति परादिकाः । (१०७।१)

सृष्टौ स्थितौ लये तुर्ये तेनैता द्वादशोदिताः ॥ (१०७।२)

तावान्पूर्णस्वभावो ऽसौ परमः शिव उच्यते । (१०८।१)

तेनात्रोपासकाः साक्षात्तत्रैव परिनिष्ठिताः ॥ (१०८।२)

तासामपि च भेदांशन्यूनाधिक्यादियोजनम् । (१०९।१)

तत्स्वातन्त्र्यबलादेव शास्त्रेषु परिभाषितम् ॥ (१०९।२)

एकवीरो यामलो ऽथ त्रिशक्तिश्चतुरात्मकः । (११०।१)

पञ्चमूर्तिः षडात्मायं सप्तको ऽष्टकभूषितः ॥ (११०।२)

नवात्मा दशदिक्छक्तिर् एकादशकलात्मकः । (१११।१)

द्वादशारमहाचक्रनायको भैरवस्त्विति ॥ (१११।२)

एवं यावत्सहस्रारे निःसंख्यारे ऽपि वा प्रभुः । (११२।१)

विश्वचक्रे महेशानो विश्वशक्तिर्विजृम्भते ॥ (११२।२)

तेषामपि च चक्राणां स्ववर्गानुगमात्मना । (११३।१)

ऐक्येन चक्रगो भेदस्तत्र तत्र निरूपितः ॥ (११३।२)

चतुष्षड्द्विर्द्विगणनायोगात् त्रैशिरसे मते । (११४।१)

षट्चक्रेश्वरता नाथस्योक्ता चित्रनिजाकृतेः ॥ (११४।२)

नामानि चक्रदेवीनां तत्र कृत्यविभेदतः । (११५।१)

सौम्यरौद्राकृतिध्यानयोगीन्यन्वर्थकल्पनात् ॥ (११५।२)

एकस्य संविन्नाथस्य ह्यान्तरी प्रतिभा तनुः । (११६।१)

सौम्यं वान्यन्मितं संविदूर्मिचक्रमुपास्यते ॥ (११६।२)

अस्य स्यात्पुष्टिरित्येषा संविद्देवी तथोदितात् । (११७।१)

ध्यानात्संजल्पसंमिश्राद् व्यापाराच्चापि बाह्यतः ॥ (११७।२)

स्फुटीभूता सती भाति तस्य तादृक्फलप्रदा । (११८।१)

पुष्टिः शुष्कस्य सरसीभावो जलमतः सितम् ॥ (११८।२)

अनुगम्य ततो ध्यानं तत्प्रधानं प्रतन्यते । (११९।१)

ये च स्वभावतो वर्णा रसनिःष्यन्दिनो यथा ॥ (११९।२)

दन्त्यौष्ठ्यदन्त्यप्रायास्ते कैश्चिद्वर्णैः कृताः सह । (१२०।१)

तं बीजभावमागत्य संविदं स्फुटयन्ति ताम् ॥ (१२०।२)

पुष्टिं कुरु रसेनैनमाप्यायय तरामिति । (१२१।१)

संजल्पो ऽपि विकल्पात्मा किं तामेव न पूरयेत् ॥ (१२१।२)

अमृतेयमिदं क्षीरमिदं सर्पिर्बलावहम् । (१२२।१)

तेनास्य बीजं पुष्णीयामित्येनां पूरयेत्क्रियाम् ॥ (१२२।२)

तस्माद्विश्वेश्वरो बोधभैरवः समुपास्यते । (१२३।१)

अवच्छेदानवच्छिद्भ्यां भोगमोक्षार्थिभिर्जनैः ॥ (१२३।२)

ये ऽप्यन्यदेवताभक्ता इत्यतो गुरुरादिशत् । (१२४।१)

ये बोधाद्व्यतिरिक्तं हि किंचिद्याज्यतया विदुः ॥ (१२४।२)

ते ऽपि वेद्यं विविञ्चाना बोधाभेदेन मन्वते । (१२५।१)

तेनाविच्छिन्नतामर्शरूपाहन्ताप्रथात्मनः ॥ (१२५।२)

स्वयंप्रथस्य न विधिः सृष्ट्यात्मास्य च पूर्वगः । (१२६।१)

वेद्या हि देवतासृष्टिः शक्तेर्हेतोः समुत्थिता ॥ (१२६।२)

अहंरूपा तु संवित्तिर्नित्या स्वप्रथनात्मिका । (१२७।१)

विधिर्नियोगस्त्र्यंशा च भावना चोदनात्मिका ॥ (१२७।२)

तदेकसिद्धा इन्द्राद्या विधिपूर्वा हि देवताः । (१२८।१)

अहंबोधस्तु न तथा ते तु संवेद्यरूपताम् ॥ (१२८।२)

उन्मग्नामेव पश्यन्तस्तं विदन्तो ऽपि नो विदुः । (१२९।१)

तदुक्तं न विदुर्मां तु तत्त्वेनातश्चलन्ति ते ॥ (१२९।२)

चलनं तु व्यवच्छिन्नरूपतापत्तिरेव या । (१३०।१)

देवान्देवयजो यान्तीत्यादि तेन न्यरूप्यत ॥ (१३०।२)

निमज्ज्य वेद्यतां ये तु तत्र संविन्मयीं स्थितिम् । (१३१।१)

विदुस्ते ह्यनवच्छिन्नं तद्भक्ता अपि यान्ति माम् ॥ (१३१।२)

सर्वत्रात्र ह्यहंशब्दो बोधमात्रैकवाचकः । (१३२।१)

स भोक्तृप्रभुशब्दाभ्यां याज्ययष्ट्टतयोदितः ॥ (१३२।२)

याजमानी संविदेव याज्या नान्येति चोदितम् । (१३३।१)

न त्वाकृतिः कुतो ऽप्यन्या देवता न हि सोचिता ॥ (१३३।२)

विधिश्च नोक्तः को ऽप्यत्र मन्त्रादि वृत्तिधाम वा । (१३४।१)

सो ऽयमात्मानमावृत्य स्थितो जडपदं गतः ॥ (१३४।२)

आवृतानावृतात्मा तु देवादिस्थावरान्तगः । (१३५।१)

जडाजडस्याप्येतस्य द्वैरूप्यस्यास्ति चित्रता ॥ (१३५।२)

तस्य स्वतन्त्रभावो हि किं किं यन्न विचिन्तयेत् । (१३६।१)

तदुक्तं त्रिशिरःशास्त्रे संबुद्ध इति वेत्ति यः । (१३६।२)

ज्ञेयभावो हि चिद्धर्मस्तच्छायाच्छादयेन्न ताम् ॥ (१३६।३)

तेनाजडस्य भागस्य पुद्गलाण्वादिसंज्ञिनः । (१३७।१)

अनावरणभागांशे वैचित्र्यं बहुधा स्थितम् ॥ (१३७।२)

संविद्रूपे न भेदो ऽस्ति वास्तवो यद्यपि ध्रुवे । (१३८।१)

तथाप्यावृतिनिर्ह्रासतारतम्यात् स लक्ष्यते ॥ (१३८।२)

तद्विस्तरेण वक्ष्यामः शक्तिपातविनिर्णये । (१३९।१)

समाप्य परतां स्थौल्यप्रसंगे चर्चयिष्यते ॥ (१३९।२)

अतः कंचित्प्रमातारं प्रति प्रथयते विभुः । (१४०।१)

पूर्णमेव निजं रूपं कंचिदंशांशिकाक्रमात् ॥ (१४०।२)

विश्वभावैकभावात्मस्वरूपप्रथनं हि यत् । (१४१।१)

अणूनां तत्परं ज्ञानं तदन्यदपरं बहु ॥ (१४१।२)

तच्च साक्षादुपायेन तदुपायादिनापि च । (१४२।१)

प्रथमानं विचित्राभिर्भङ्गीभिरिह भिद्यते ॥ (१४२।२)

तत्रापि स्वपरद्वारद्वारित्वात् सर्वशो ऽंशशः । (१४३।१)

व्यवधानाव्यवधिना भूयान्भेदः प्रवर्तते ॥ (१४३।२)

ज्ञानस्य चाभ्युपायो यो न तदज्ञानमुच्यते । (१४४।१)

ज्ञानमेव तु तत्सूक्ष्मं परं त्विच्छात्मकं मतम् ॥ (१४४।२)

उपायोपेयभावस्तु ज्ञानस्य स्थौल्यविश्रमः । (१४५।१)

एषैव च क्रियाशक्तिर्बन्धमोक्षैककारणम् ॥ (१४५।२)

तत्राद्ये स्वपरामर्शे निर्विकल्पैकधामनि । (१४६।१)

यत्स्फुरेत्प्रकटं साक्षात्तदिच्छाख्यं प्रकीर्तितम् ॥ (१४६।२)

यथा विस्फुरितदृशामनुसन्धिं विनाप्यलम् । (१४७।१)

भाति भावः स्फुटस्तद्वत्केषामपि शिवात्मता ॥ (१४७।२)

भूयो भूयो विकल्पांशनिश्चयक्रमचर्चनात् । (१४८।१)

यत्परामर्शमभ्येति ज्ञानोपायं तु तद्विदुः ॥ (१४८।२)

यत्तु तत्कल्पनाकॢप्तबहिर्भूतार्थसाधनम् । (१४९।१)

क्रियोपायं तदाम्नातं भेदो नात्रापवर्गगः ॥ (१४९।२)

यतो नान्या क्रिया नाम ज्ञानमेव हि तत्तथा । (१५०।१)

रूढेर्योगान्ततां प्राप्तमिति श्रीगमशासने ॥ (१५०।२)

योगो नान्यः क्रिया नान्या तत्त्वारूढा हि या मतिः । (१५१।१)

स्वचित्तवासनाशान्तौ सा क्रियेत्यभिधीयते ॥ (१५१।२)

स्वचित्ते वासनाः कर्ममलमायाप्रसूतयः । (१५२।१)

तासां शान्तिनिमित्तं या मतिः संवित्स्वभाविका ॥ (१५२।२)

सा देहारम्भिबाह्यस्थतत्त्वव्राताधिशायिनी । (१५३।१)

क्रिया सैव च योगः स्यात्तत्त्वानां चिल्लयीकृतौ ॥ (१५३।२)

लोके ऽपि किल गच्छामीत्येवमन्तः स्फुरैव या । (१५४।१)

सा देहं देशमक्षांश्चाप्याविशन्ती गतिक्रिया ॥ (१५४।२)

तस्मात्क्रियापि या नाम ज्ञानमेव हि सा ततः । (१५५।१)

ज्ञानमेव विमोक्षाय युक्तं चैतदुदाहृतम् ॥ (१५५।२)

मोक्षो हि नाम नैवान्यः स्वरूपप्रथनं हि सः । (१५६।१)

स्वरूपं चात्मनः संविन्नान्यत्तत्र तु याः पुनः ॥ (१५६।२)

क्रियादिकाः शक्तयस्ताः संविद्रूपाधिका नहि । (१५७।१)

असंविद्रूपतायोगाद् धर्मिणश् चानिरूपणात् ॥ (१५७।२)

परमेश्वरशास्त्रे हि न च काणाददृष्टिवत् । (१५८।१)

शक्तीनां धर्मरूपाणामाश्रयः को ऽपि कथ्यते ॥ (१५८।२)

ततश्च दृक्क्रियेच्छाद्या भिन्नाश्चेच्छक्तयस्तथा । (१५९।१)

एकः शिव इतीयं वाग्वस्तुशून्यैव जायते ॥ (१५९।२)

तस्मात्संवित्त्वमेवैतत्स्वातन्त्र्यं यत्तदप्यलम् । (१६०।१)

विविच्यमानं बह्वीषु पर्यवस्यति शक्तिषु ॥ (१६०।२)

यतश्चात्मप्रथा मोक्षस्तन्नेहाशङ्क्यमीदृशम् । (१६१।१)

नावश्यं कारणात्कार्यं तज्ज्ञान्यपि न मुच्यते ॥ (१६१।२)

यतो ज्ञानेन मोक्षस्य या हेतुफलतोदिता । (१६२।१)

न सा मुख्या ततो नायं प्रसंग इति निश्चितम् ॥ (१६२।२)

एवं ज्ञानस्वभावैव क्रिया स्थूलत्वमात्मनि । (१६३।१)

यतो वहति तेनास्यां चित्रता दृश्यतां किल ॥ (१६३।२)

क्रियोपाये ऽभ्युपायानां ग्राह्यबाह्यविभेदिनाम् । (१६४।१)

भेदोपभेदवैविध्यान्निःसंख्यत्वमवान्तरात् ॥ (१६४।२)

अनेन चैतत्प्रध्वस्तं यत्केचन शशङ्किरे । (१६५।१)

उपायभेदान्मोक्षे ऽपि भेदः स्यादिति सूरयः ॥ (१६५।२)

मलतच्छक्तिविध्वंसतिरोभूच्युतिमध्यतः । (१६६।१)

हेतुभेदे ऽपि नो भिन्ना घटध्वंसादिवृत्तिवत् ॥ (१६६।२)

तदेतत्त्रिविधत्वं हि शास्त्रे श्रीपूर्वनामनि । (१६७।१)

आदेशि परमेशित्रा समावेशविनिर्णये ॥ (१६७।२)

अकिंचिच्चिन्तकस्यैव गुरुणा प्रतिबोधतः । (१६८।१)

उत्पद्यते य आवेशः शाम्भवो ऽसावुदीरितः ॥ (१६८।२)

उच्चाररहितं वस्तु चेतसैव विचिन्तयन् । (१६९।१)

यं समावेशमाप्नोति शाक्तः सो ऽत्राभिधीयते ॥ (१६९।२)

उच्चारकरणध्यानवर्णस्थानप्रकल्पनैः । (१७०।१)

यो भवेत्स समावेशः सम्यगाणव उच्यते ॥ (१७०।२)

अकिंचिच्चिन्तकस्येति विकल्पानुपयोगिता । (१७१।१)

तया च झटिति ज्ञेयसमापत्तिर्निरूप्यते ॥ (१७१।२)

सा कथं भवतीत्याह गुरुणातिगरीयसा । (१७२।१)

ज्ञेयाभिमुखबोधेन द्राक्प्ररूढत्वशालिना ॥ (१७२।२)

तृतीयार्थे तसि व्याख्या वा वैयधिकरण्यतः । (१७३।१)

आवेशश्चास्वतन्त्रस्य स्वतद्रूपनिमज्जनात् ॥ (१७३।२)

परतद्रूपता शम्भोराद्याच्छक्त्यविभागिनः । (१७४।१)

तेनायमत्र वाक्यार्थो विज्ञेयं प्रोन्मिषत्स्वयम् ॥ (१७४।२)

विनापि निश्चयेन द्राक् मातृदर्पणबिम्बितम् । (१७५।१)

मातारमधरीकुर्वत् स्वां विभूतिं प्रदर्शयत् ॥ (१७५।२)

आस्ते हृदयनैर्मल्यातिशये तारतम्यतः । (१७६।१)

ज्ञेयं द्विधा च चिन्मात्रं जडं चाद्यं च कल्पितम् ॥ (१७६।२)

इतरत्तु तथा सत्यं तद्विभागो ऽयमीदृशः । (१७७।१)

जडेन यः समावेशः सप्रतिच्छन्दकाकृतिः ॥ (१७७।२)

चैतन्येन समावेशस्तादात्म्यं नापरं किल । (१७८।१)

तेनाविकल्पा संवित्तिर्भावनाद्यनपेक्षिणी ॥ (१७८।२)

शिवतादात्म्यमापन्ना समावेशो ऽत्र शांभवः । (१७९।१)

तत्प्रसादात्पुनः पश्चाद्भाविनो ऽत्र विनिश्चयाः ॥ (१७९।२)

सन्तु तादात्म्यमापन्ना न तु तेषामुपायता । (१८०।१)

विकल्पापेक्षया मानमविकल्पमिति ब्रुवन् ॥ (१८०।२)

प्रत्युक्त एव सिद्धं हि विकल्पेनानुगम्यते । (१८१।१)

गृहीतमिति सुस्पष्टा निश्चयस्य यतः प्रथा ॥ (१८१।२)

गृह्णामीत्यविकल्पैक्यबलात्तु प्रतिपद्यते । (१८२।१)

अविकल्पात्मसंवित्तौ या स्फुरत्तैव वस्तुनः ॥ (१८२।२)

सा सिद्धिर्न विकल्पात्तु वस्त्वपेक्षाविवर्जितात् । (१८३।१)

केवलं संविदः सो ऽयं नैर्मल्येतरविश्रमः ॥ (१८३।२)

यद्विकल्पानपेक्षत्वसापेक्षत्वे निजात्मनि । (१८४।१)

निशीथे ऽपि मणिज्ञानी विद्युत्कालप्रदर्शितान् ॥ (१८४।२)

तांस्तान्विशेषांश्चिनुते रत्नानां भूयसामपि । (१८५।१)

नैर्मल्यं संविदश्चेदं पूर्वाभ्यासवशादथो ॥ (१८५।२)

अनियन्त्रेश्वरेच्छात इत्येतच्चर्चयिष्यते । (१८६।१)

पञ्चाशद्विधता चास्य समावेशस्य वर्णिता ॥ (१८६।२)

तत्त्वषट्त्रिंशकैतत्स्थस्फुटभेदाभिसन्धितः । (१८७।१)

एतत्तत्त्वान्तरे यत् पुंविद्याशक्त्यात्मकं त्रयम् ॥ (१८७।२)

अम्भोधिकाष्ठाज्वलनसंख्यैर्भेदैर् यतः क्रमात् । (१८८।१)

पुंविद्याशक्तिसंज्ञं यत्तत्सर्वव्यापकं यतः ॥ (१८८।२)

अव्यापकेभ्यस्तेनेदं भेदेन गणितं किल । (१८९।१)

अशुद्धिशुद्ध्यमानत्वशुद्धितस्तु मिथो ऽपि तत् ॥ (१८९।२)

भूतान्यध्यक्षसिद्धानि कार्यहेत्वनुमेयतः । (१९०।१)

तत्त्ववर्गात्पृथग्भूतसमाख्यान्यत एव हि ॥ (१९०।२)

सर्वप्रतीतिसद्भावगोचरं भूतमेव हि । (१९१।१)

विदुश्चतुष्टये चात्र सावकाशे तदास्थितिम् ॥ (१९१।२)

रुद्रशक्तिसमावेशः पञ्चधा ननु चर्च्यते । (१९२।१)

को ऽवकाशो भवेत्तत्र भौतावेशादिवर्णने ॥ (१९२।२)

प्रसंगादेतदितिचेत्समाधिः सम्भवन्नयम् । (१९३।१)

नास्माकं मानसावर्जी लोको भिन्नरुचिर्यतः ॥ (१९३।२)

उच्यते द्वैतशास्त्रेषु परमेशाद्विभेदिता । (१९४।१)

भूतादीनां यथा सात्र न तथा द्वयवर्जिते ॥ (१९४।२)

यावान्षट्त्रिंशकः सो ऽयं यदन्यदपि किंचन । (१९५।१)

एतावती महादेवी रुद्रशक्तिरनर्गला ॥ (१९५।२)

तत एव द्वितीये ऽस्मिन् अधिकारे न्यरूप्यत । (१९६।१)

धरादेर्विश्वरूपत्वं पाञ्चदश्यादिभेदतः ॥ (१९६।२)

तस्माद्यथा पुरस्थे ऽर्थे गुणाद्यंशांशिकामुखात् । (१९७।१)

निरंशभावसंबोधस्तथैवात्रापि बुध्यताम् ॥ (१९७।२)

अत एवाविकल्पत्वध्रौव्यप्राभववैभवैः । (१९८।१)

अन्यैर्वा शक्तिरूपत्वाद्धर्मैः स्वसमवायिभिः ॥ (१९८।२)

सर्वशो ऽप्यथ वांशेन तं विभुं परमेश्वरम् । (१९९।१)

उपासते विकल्पौघसंस्काराद्ये श्रुतोत्थितात् ॥ (१९९।२)

ते तत्तत्स्वविकल्पान्तःस्फुरत्तद्धर्मपाटवात् । (२००।१)

धर्मिणं पूर्णधर्मौघमभेदेनाधिशेरते ॥ (२००।२)

ऊचिवानत एव श्रीविद्याधिपतिरादरात् । (२०१।१)

त्वत्स्वरूपमविकल्पमक्षजा कल्पने न विषयीकरोति चेत् । (२०१।२)

अन्तरुल्लिखितचित्रसंविदो नो भवेयुरनुभूतयः स्फुटाः ॥ (२०१।३)

तदुक्तं श्रीमतङ्गादौ स्वशक्तिकिरणात्मकम् । (२०२।१)

अथ पत्युरधिष्ठानमित्याद्युक्तं विशेषणैः ॥ (२०२।२)

तस्यां दिवि सुदीप्तात्मा निष्कम्पो ऽचलमूर्तिमान् । (२०३।१)

काष्ठा सैव परा सूक्ष्मा सर्वदिक्कामृतात्मिका ॥ (२०३।२)

प्रध्वस्तावरणा शान्ता वस्तुमात्रातिलालसा । (२०४।१)

आद्यन्तोपरता साध्वी मूर्तित्वेनोपचर्यते ॥ (२०४।२)

तथोपचारस्यात्रैतन्निमितं सप्रयोजनम् । (२०५।१)

तन्मुखा स्फुटता धर्मिण्याशु तन्मयतास्थितिः ॥ (२०५।२)

त एव धर्माः शक्त्याख्यास्तैस्तैरुचितरूपकैः । (२०६।१)

आकारैः पर्युपास्यन्ते तन्मयीभावसिद्धये ॥ (२०६।२)

तत्र काचित्पुनः शक्तिरनन्ता वा मिताश्च वा । (२०७।१)

आक्षिपेद् धवतासत्त्वन्यायाद् दूरान्तिकत्वतः ॥ (२०७।२)

तेन पूर्णस्वभावत्वं प्रकाशत्वं चिदात्मता । (२०८।१)

भैरवत्वं विश्वशक्तीराक्षिपेद्व्यापकत्वतः ॥ (२०८।२)

सदाशिवादयस्तूर्ध्वव्याप्त्यभावादधोजुषः । (२०९।१)

शक्तीः समाक्षिपेयुस्तदुपासान्तिकदूरतः ॥ (२०९।२)

इत्थंभावे च शाक्ताख्यो वैकल्पिकपथक्रमः । (२१०।१)

इह तूक्तो यतस्तस्मात् प्रतियोग्यविकल्पकम् ॥ (२१०।२)

अविकल्पपथारूढो येन येन पथा विशेत् । (२११।१)

धरासदाशिवान्तेन तेन तेन शिवीभवेत् ॥ (२११।२)

निर्मले हृदये प्राग्र्यस्फुरद्भूम्यंशभासिनि । (२१२।१)

प्रकाशे तन्मुखेनैव संवित् परशिवात्मता ॥ (२१२।२)

एवं परेच्छाशक्त्यंशसदुपायमिमं विदुः । (२१३।१)

शाम्भवाख्यं समावेशं सुमत्यन्तेनिवासिनः ॥ (२१३।२)

शाक्तो ऽथ भण्यते चेतोधीमनोऽहंकृति स्फुटम् । (२१४।१)

सविकल्पतया मायामयमिच्छादि वस्तुतः ॥ (२१४।२)

अभिमानेन संकल्पाध्यवसायक्रमेण यः । (२१५।१)

शाक्तः स मायोपायो ऽपि तदन्ते निर्विकल्पकः ॥ (२१५।२)

पशोर्वै याविकल्पा भूर्दशा सा शाम्भवी परम् । (२१६।१)

अपूर्णा मातृदौरात्म्यात्तदपाये विकस्वरा ॥ (२१६।२)

एवं वैकल्पिकी भूमिः शाक्ते कर्तृत्ववेदने । (२१७।१)

यस्यां स्फुटे परं त्वस्यां संकोचः पूर्वनीतितः ॥ (२१७।२)

तथा संकोचसंभारविलायनपरस्य तु । (२१८।१)

सा यथेष्टान्तराभासकारिणी शक्तिरुज्ज्वला ॥ (२१८।२)

ननु वैकल्पिकी किं धीराणवे नास्ति तत्र सा । (२१९।१)

अन्योपायात्र तूच्चाररहितत्वं न्यरूपयत् ॥ (२१९।२)

उच्चारशब्देनात्रोक्ता बह्वन्तेन तदादयः । (२२०।१)

शक्त्युपाये न सन्त्येते भेदाभेदौ हि शक्तिता ॥ (२२०।२)

अणुर्नाम स्फुटो भेदस्तदुपाय इहाणवः । (२२१।१)

विकल्पनिश्चयात्मैव पर्यन्ते निर्विकल्पकः ॥ (२२१।२)

ननु धीमानसाहंकृत्पुमांसो व्याप्नुयुः शिवम् । (२२२।१)

नाधोवर्तितया तेन कथितं कथमीदृशम् ॥ (२२२।२)

उच्यते वस्तुतो ऽस्माकं शिव एव तथाविधः । (२२३।१)

स्वरूपगोपनं कृत्वा स्वप्रकाशः पुनस्तथा ॥ (२२३।२)

द्वैतशास्त्रे मतङ्गादौ चाप्येतत् सुनिरूपितम् । (२२४।१)

अधोव्याप्तुः शिवस्यैव स प्रकाशो व्यवस्थितः ॥ (२२४।२)

येन बुद्धिमनोभूमावपि भाति परं पदम् ॥ (२२५।१)

द्वावप्येतौ समावेशौ निर्विकल्पार्णवं प्रति । (२२६।१)

प्रयात एव तद्रूढिं विना नैव हि किंचन ॥ (२२६।२)

संवित्तिफलभिच्चात्र न प्रकल्प्येत्यतो ऽब्रवीत् । (२२७।१)

कल्पनायाश्च मुख्यत्वमत्रैव किल सूचितम् ॥ (२२७।२)

विकल्पापेक्षया यो ऽपि प्रामाण्यं प्राह तन्मते । (२२८।१)

तद्विकल्पक्रमोपात्तनिर्विकल्पप्रमाणता ॥ (२२८।२)

रत्नतत्त्वमविद्वान्प्राङ्निश्चयोपायचर्चनात् । (२२९।१)

अनुपायाविकल्पाप्तौ रत्नज्ञ इति भण्यते ॥ (२२९।२)

अभेदोपायमत्रोक्तं शाम्भवं शाक्तमुच्यते । (२३०।१)

भेदाभेदात्मकोपायं भेदोपायं तदाणवम् ॥ (२३०।२)

अन्ते ज्ञाने ऽत्र सोपाये समस्तः कर्मविस्तरः । (२३१।१)

प्रस्फुटेनैव रूपेण भावी सो ऽन्तर्भविष्यति ॥ (२३१।२)

क्रिया हि नाम विज्ञानान्नान्यद्वस्तु क्रमात्मताम् । (२३२।१)

उपायवशतः प्राप्तं तत्क्रियेति पुरोदितम् ॥ (२३२।२)

सम्यग्ज्ञानं च मुक्त्येककारणं स्वपरस्थितम् । (२३३।१)

यतो हि कल्पनामात्रं स्वपरादिविभूतयः ॥ (२३३।२)

तुल्ये काल्पनिकत्वे च यदैक्यस्फुरणात्मकः । (२३४।१)

गुरुः स तावदेकात्मा सिद्धो मुक्तश्च भण्यते ॥ (२३४।२)

यावानस्य हि संतानो गुरुस्तावत्स कीर्तितः । (२३५।१)

सम्यग्ज्ञानमयश्चेति स्वात्मना मुच्यते ततः ॥ (२३५।२)

तत एव स्वसंतानं ज्ञानी तारयतीत्यदः । (२३६।१)

युक्त्यागमाभ्यां संसिद्धं तावानेको यतो मुनिः ॥ (२३६।२)

तेनात्र ये चोदयन्ति ननु ज्ञानाद्विमुक्तता । (२३७।१)

दीक्षादिका क्रिया चेयं सा कथं मुक्तये भवेत् ॥ (२३७।२)

ज्ञानात्मा सेति चेज्ज्ञानं यत्रस्थं तं विमोचयेत् । (२३८।१)

अन्यस्य मोचने वापि भवेत्किं नासमञ्जसम् । (२३८।२)

इति ते मूलतः क्षिप्ता यत्त्वत्रान्यैः समर्थितम् ॥ (२३८।३)

मलो नाम किल द्रव्यं चक्षुःस्थपटलादिवत् । (२३९।१)

तद्विहन्त्री क्रिया दीक्षा त्वञ्जनादिककर्मवत् ॥ (२३९।२)

तत्पुरस्तान्निषेत्स्यामो युक्त्यागमविगर्हितम् । (२४०।१)

मलमायाकर्मणां च दर्शयिष्यामहे स्थितिम् ॥ (२४०।२)

एवं शक्तित्रयोपायं यज्ज्ञानं तत्र पश्चिमम् । (२४१।१)

मूलं तदुत्तरं मध्यमुत्तरोत्तरमादिमम् ॥ (२४१।२)

ततो ऽपि परमं ज्ञानमुपायादिविवर्जितम् । (२४२।१)

आनन्दशक्तिविश्रान्तमनुत्तरमिहोच्यते ॥ (२४२।२)

तत्स्वप्रकाशं विज्ञानं विद्याविद्येश्वरादिभिः । (२४३।१)

अपि दुर्लभसद्भावं श्रीसिद्धातन्त्र उच्यते ॥ (२४३।२)

मालिन्यां सूचितं चैतत्पटले ऽष्टादशे स्फुटम् । (२४४।१)

न चैतदप्रसन्नेन शंकरेणेति वाक्यतः ॥ (२४४।२)

इत्यनेनैव पाठेन मालिनीविजयोत्तरे । (२४५।१)

इति ज्ञानचतुष्कं यत्सिद्धिमुक्तिमहोदयम् । (२४५।२)

तन्मया तन्त्र्यते तन्त्रालोकनाम्न्यत्र शासने ॥ (२४५।३)

तत्रेह यद्यदन्तर्वा बहिर्वा परिमृश्यते । (२४६।१)

अनुद्घाटितरूपं तत्पूर्वमेव प्रकाशते ॥ (२४६।२)

तथानुद्घाटिताकारा निर्वाच्येनात्मना प्रथा । (२४७।१)

संशयः कुत्रचिद्रूपे निश्चिते सति नान्यथा ॥ (२४७।२)

एतत्किमिति मुख्ये ऽस्मिन् एतदंशः सुनिश्चितः । (२४८।१)

संशयो ऽस्तित्वनास्त्यादिधर्मानुद्घाटितात्मकः ॥ (२४८।२)

किमित्येतस्य शब्दस्य नाधिको ऽर्थः प्रकाशते । (२४९।१)

किं त्वनुन्मुद्रिताकारं वस्त्वेवाभिदधात्ययम् ॥ (२४९।२)

स्थाणुर्वा पुरुषो वेति न मुख्यो ऽस्त्येष संशयः । (२५०।१)

भूयःस्थधर्मजातेषु निश्चयोत्पाद एव हि ॥ (२५०।२)

आमर्शनीयद्वैरूप्यानुद्घाटनवशात् पुनः । (२५१।१)

संशयः स किमित्यंशे विकल्पस्त्वन्यथा स्फुटः ॥ (२५१।२)

तेनानुद्घाटितात्मत्वभावप्रथनम् एव यत् । (२५२।१)

प्रथमं स इहोद्देशः प्रश्नः संशय एव च ॥ (२५२।२)

तथानुद्घाटिताकारभावप्रसरवर्त्मना । (२५३।१)

प्रसरन्ती स्वसंवित्तिः प्रष्ट्री शिष्यात्मतां गता ॥ (२५३।२)

तथान्तरपरामर्शनिश्चयात्मतिरोहितेः । (२५४।१)

प्रसरानन्तरोद्भूतसंहारोदयभागपि ॥ (२५४।२)

यावत्येव भवेद्बाह्यप्रसरे प्रस्फुटात्मनि । (२५५।१)

अनुन्मीलितरूपा सा प्रष्ट्री तावति भण्यते ॥ (२५५।२)

स्वयमेवं विबोधश्च तथा प्रश्नोत्तरात्मकः । (२५६।१)

गुरुशिष्यपदे ऽप्येष देहभेदो ह्यतात्त्विकः ॥ (२५६।२)

बोधो हि बोधरूपत्वाद् अन्तर्नानाकृतीः स्थिताः । (२५७।१)

बहिराभासयत्येव द्राक्सामान्यविशेषतः ॥ (२५७।२)

स्रक्ष्यमाणविशेषांशाकाङ्क्षायोग्यस्य कस्यचित् । (२५८।१)

धर्मस्य सृष्टिः सामान्यसृष्टिः सा संशयात्मिका ॥ (२५८।२)

स्रक्ष्यमाणो विशेषांशो यदा तूपरमेत्तदा । (२५९।१)

निर्णयो मातृरुचितो नान्यथा कल्पकोटिभिः ॥ (२५९।२)

तस्याथ वस्तुनः स्वात्मवीर्याक्रमणपाटवात् । (२६०।१)

उन्मुद्रणं तयाकृत्या लक्षणोत्तरनिर्णयाः ॥ (२६०।२)

निर्णीततावद्धर्मांशपृष्ठपातितया पुनः । (२६१।१)

भूयो भूयः समुद्देशलक्षणात्मपरीक्षणम् ॥ (२६१।२)

दृष्टानुमानौपम्याप्तवचनादिषु सर्वतः । (२६२।१)

उद्देशलक्षणावेक्षात्रितयं प्राणिनां स्फुरेत् ॥ (२६२।२)

निर्विकल्पितमुद्देशो विकल्पो लक्षणं पुनः । (२६३।१)

परीक्षणं तथाध्यक्षे विकल्पानां परम्परा ॥ (२६३।२)

नगो ऽयमिति चोद्देशो धूमित्वादग्निमानिति । (२६४।१)

लक्ष्यं व्याप्त्यादिविज्ञानजालं त्वत्र परीक्षणम् ॥ (२६४।२)

उद्देशो ऽयमिति प्राच्यो गोतुल्यो गवयाभिधः । (२६५।१)

इति वा लक्षणं शेषः परीक्षोपमितौ भवेत् ॥ (२६५।२)

स्वःकाम ईदृगुद्देशो यजेतेत्यस्य लक्षणम् । (२६६।१)

अग्निष्टोमादिनेत्येषा परीक्षा शेषवर्तिनी ॥ (२६६।२)

विकल्पस्रक्ष्यमाणान्यरुचितांशसहिष्णुनः । (२६७।१)

वस्तुनो या तथात्वेन सृष्टिः सोद्देशसंज्ञिता ॥ (२६७।२)

तदैव संविच्चिनुते यावतः स्रक्ष्यमाणता । (२६८।१)

यतो ह्यकालकलिता संधत्ते सार्वकालिकम् ॥ (२६८।२)

स्रक्ष्यमाणस्य या सृष्टिः प्राक्सृष्टांशस्य संहृतिः । (२६९।१)

अनूद्यमाने धर्मे सा संविल्लक्षणमुच्यते ॥ (२६९।२)

तत्पृष्ठपातिभूयोऽंशसृष्टिसंहारविश्रमाः । (२७०।१)

परीक्षा कथ्यते मातृरुचिता कल्पितावधिः ॥ (२७०।२)

प्राक्पश्यन्त्यथ मध्यान्या वैखरी चेति ता इमाः । (२७१।१)

परा परापरा देवी चरमा त्वपरात्मिका ॥ (२७१।२)

इच्छादि शक्तित्रितयमिदमेव निगद्यते । (२७२।१)

एतत्प्राणित एवायं व्यवहारः प्रतायते ॥ (२७२।२)

एतत्प्रश्नोत्तरात्मत्वे पारमेश्वरशासने । (२७३।१)

परसंबन्धरूपत्वमभिसंबन्धपञ्चके ॥ (२७३।२)

यथोक्तं रत्नमालायां सर्वः परकलात्मकः । (२७४।१)

महानवान्तरो दिव्यो मिश्रो ऽन्योन्यस्तु पञ्चमः ॥ (२७४।२)

भिन्नयोः प्रष्टृतद्वक्त्रोश्चैकात्म्यं यत्स उच्यते । (२७५।१)

संबन्धः परता चास्य पूर्णैकात्म्यप्रथामयी ॥ (२७५।२)

अनेनैव नयेन स्यात्संबन्धान्तरमप्यलम् । (२७६।१)

शास्त्रवाच्यं फलादीनां परिपूर्णत्वयोगतः ॥ (२७६।२)

इत्थं संविदियं देवी स्वभावादेव सर्वदा । (२७७।१)

उद्देशादित्रयप्राणा सर्वशास्त्रस्वरूपिणी ॥ (२७७।२)

तत्रोच्यते पुरोद्देशः पूर्वजानुजभेदवान् । (२७८।१)

विज्ञानभिद्गतोपायः परोपायस्तृतीयकः ॥ (२७८।२)

शाक्तोपायो नरोपायः कालोपायो ऽथ सप्तमः । (२७९।१)

चक्रोदयो ऽथ देशाध्वा तत्त्वाध्वा तत्त्वभेदनम् ॥ (२७९।२)

कलाद्यध्वाध्वोपयोगः शक्तिपाततिरोहिती । (२८०।१)

दीक्षोपक्रमणं दीक्षा सामयी पौत्रिके विधौ ॥ (२८०।२)

प्रमेयप्रक्रिया सूक्ष्मा दीक्षा सद्यःसमुत्क्रमः । (२८१।१)

तुलादीक्षाथ पारोक्षी लिङ्गोद्धारो ऽभिषेचनम् ॥ (२८१।२)

अन्त्येष्टिः श्राद्धकॢप्तिश्च शेषवृत्तिनिरूपणम् । (२८२।१)

लिङ्गार्चा बहुभित्पर्वपवित्रादि निमित्तजम् ॥ (२८२।२)

रहस्यचर्या मन्त्रौघो मण्डलं मुद्रिकाविधिः । (२८३।१)

एकीकारः स्वस्वरूपे प्रवेशः शास्त्रमेलनम् ॥ (२८३।२)

आयातिकथनं शास्त्रोपादेयत्वनिरूपणम् । (२८४।१)

इति सप्ताधिकामेनां त्रिंशतं यः सदा बुधः ॥ (२८४।२)

आह्निकानां समभ्यस्येत् स साक्षाद्भैरवो भवेत् । (२८५।१)

सप्तत्रिंशत्सु सम्पूर्णबोधो यद्भैरवो भवेत् ॥ (२८५।२)

किं चित्रमणवो ऽप्यस्य दृशा भैरवतामियुः । (२८६।१)

इत्येष पूर्वजोद्देशः कथ्यते त्वनुजो ऽधुना ॥ (२८६।२)

विज्ञानभित्प्रकरणे सर्वस्योद्देशनं क्रमात् । (२८७।१)

द्वितीयस्मिन् प्रकरणे गतोपायत्वभेदिता ॥ (२८७।२)

विश्वचित्प्रतिबिम्बत्वं परामर्शोदयक्रमः । (२८८।१)

मन्त्राद्यभिन्नरूपत्वं परोपाये विविच्यते ॥ (२८८।२)

विकल्पसंस्क्रिया तर्कतत्त्वं गुरुसतत्त्वकम् । (२८९।१)

योगाङ्गानुपयोगित्वं कल्पितार्चाद्यनादरः ॥ (२८९।२)

संविच्चक्रोदयो मन्त्रवीर्यं जप्यादि वास्तवम् । (२९०।१)

निषेधविधितुल्यत्वं शाक्तोपाये ऽत्र चर्च्यते ॥ (२९०।२)

बुद्धिध्यानं प्राणतत्त्वसमुच्चारश्चिदात्मता । (२९१।१)

उच्चारः परतत्त्वान्तःप्रवेशपथलक्षणम् ॥ (२९१।२)

करणं वर्णतत्त्वं चेत्याणवे तु निरूप्यते । (२९२।१)

चारमानमहोरात्रसंक्रान्त्यादिविकल्पनम् ॥ (२९२।२)

संहारचित्रता वर्णोदयः कालाध्वकल्पने । (२९३।१)

चक्रभिन्मन्त्रविद्याभिद् एतच्चक्रोदये भवेत् ॥ (२९३।२)

परिमाणं पुराणां च संग्रहस्तत्त्वयोजनम् । (२९४।१)

एतद्देशाध्वनिर्देशे द्वयं तत्त्वाध्वनिर्णये ॥ (२९४।२)

कार्यकारणभावश्च तत्त्वक्रमनिरूपणम् । (२९५।१)

वस्तुधर्मस्तत्त्वविधिर्जाग्रदादिनिरूपणम् ॥ (२९५।२)

प्रमातृभेद इत्येतत् तत्त्वभेदे विचार्यते । (२९६।१)

कलास्वरूपमेकत्रिपञ्चाद्यैस्तत्त्वकल्पनम् ॥ (२९६।२)

वर्णभेदक्रमः सर्वाधारशक्तिनिरूपणम् । (२९७।१)

कलाद्यध्वविचारान्तर् एतावत् प्रविविच्यते ॥ (२९७।२)

अभेदभावनाकम्पहासौ त्वध्वोपयोजने । (२९८।१)

संख्याधिक्यं मलादीनां तत्त्वं शक्तिविचित्रता ॥ (२९८।२)

अनपेक्षित्वसिद्धिश्च तिरोभावविचित्रता । (२९९।१)

शक्तिपातपरीक्षायामेतावान्वाच्यसंग्रहः ॥ (२९९।२)

तिरोभावव्यपगमो ज्ञानेन परिपूर्णता । (३००।१)

उत्क्रान्त्यनुपयोगित्वं दीक्षोपक्रमणे स्थितम् ॥ (३००।२)

शिष्यौचित्यपरीक्षादौ स्थानभित्स्थानकल्पनम् । (३०१।१)

सामान्यन्यासभेदो ऽर्घपात्रं चैतत्प्रयोजनम् ॥ (३०१।२)

द्रव्ययोग्यत्वमर्चा च बहिर्द्वारार्चनं क्रमात् । (३०२।१)

प्रवेशो दिक्स्वरूपं च देहप्राणादिशोधनम् ॥ (३०२।२)

विशेषन्यासवैचित्र्यं सविशेषार्घभाजनम् । (३०३।१)

देहपूजा प्राणबुद्धिचित्स्वध्वन्यासपूजने ॥ (३०३।२)

अन्यशास्त्रगणोत्कर्षः पूजा चक्रस्य सर्वतः । (३०४।१)

क्षेत्रग्रहः पञ्चगव्यं पूजनं भूगणेशयोः ॥ (३०४।२)

अस्त्रार्चा वह्निकार्यं चाप्यधिवासनमग्निगम् । (३०५।१)

तर्पणं चरुसंसिद्धिर्दन्तकाष्ठान्तसंस्क्रिया ॥ (३०५।२)

शिवहस्तविधिश्चापि शय्याकॢप्तिविचारणम् । (३०६।१)

स्वप्नस्य सामयं कर्म समयाश्चेति संग्रहः ॥ (३०६।२)

समयित्वविधावस्मिन्स्यात्पञ्चदश आह्निके । (३०७।१)

मण्डलात्मानुसन्धानं निवेद्यपशुविस्तरः ॥ (३०७।२)

अग्नितृप्तिः स्वस्वभावदीपनं शिष्यदेहगः । (३०८।१)

अध्वन्यासविधिः शोध्यशोधकादिविचित्रता ॥ (३०८।२)

दीक्षाभेदः परो न्यासो मन्त्रसत्ताप्रयोजनम् । (३०९।१)

भेदो योजनिकादेश्च षोडशे स्यादिहाह्निके ॥ (३०९।२)

सूत्रकॢप्तिस्तत्त्वशुद्धिः पाशदाहो ऽथ योजनम् । (३१०।१)

अध्वभेदस्तथेत्येवं कथितं पौत्रिके विधौ ॥ (३१०।२)

जननादिविहीनत्वं मन्त्रभेदो ऽथ सुस्फुटः । (३११।१)

इति संक्षिप्तदीक्षाख्ये स्यादष्टादश आह्निके ॥ (३११।२)

कलावेक्षा कृपाण्यादिन्यासश्चारः शरीरगः । (३१२।१)

ब्रह्मविद्याविधिश्चैवमुक्तं सद्यःसमुत्क्रमे ॥ (३१२।२)

अधिकारपरीक्षान्तःसंस्कारो ऽथ तुलाविधिः । (३१३।१)

इत्येतद्वाच्यसर्वस्वं स्याद्विंशतितमाह्निके ॥ (३१३।२)

मृतजीवद्विधिर्जालोपदेशः संस्क्रियागणः । (३१४।१)

बलाबलविचारश्चेत्येकविंशाह्निके विधिः ॥ (३१४।२)

श्रवणं चाभ्यनुज्ञानं शोधनं पातकच्युतिः । (३१५।१)

शङ्काछेद इति स्पष्टं वाच्यं लिङ्गोद्धृतिक्रमे ॥ (३१५।२)

परीक्षाचार्यकरणं तद्व्रतं हरणं मतेः । (३१६।१)

तद्विभागः साधकत्वमभिषेकविधौ त्वियत् ॥ (३१६।२)

अधिकार्यथ संस्कारस्तत्प्रयोजनमित्यदः । (३१७।१)

चतुर्विंशे ऽन्त्ययागाख्ये वक्तव्यं परिचर्च्यते ॥ (३१७।२)

प्रयोजनं भोगमोक्षदानेनात्र विधिः स्फुटः । (३१८।१)

पञ्चविंशाह्निके श्राद्धप्रकाशे वस्तुसंग्रहः ॥ (३१८।२)

प्रयोजनं शेषवृत्तेर्नित्यार्चा स्थण्डिले परा । (३१९।१)

लिङ्गस्वरूपं बहुधा चाक्षसूत्रनिरूपणम् ॥ (३१९।२)

पूजाभेद इति वाच्यं लिङ्गार्चासंप्रकाशने । (३२०।१)

नैमित्तिकविभागस्तत्प्रयोजनविधिस्ततः ॥ (३२०।२)

पर्वभेदास्तद्विशेषश्चक्रचर्चा तदर्चनम् । (३२१।१)

गुर्वाद्यन्तदिनाद्यर्चाप्रयोजननिरूपणम् ॥ (३२१।२)

मृतेः परीक्षा योगीशीमेलकादिविधिस्तथा । (३२२।१)

व्याख्याविधिः श्रुतविधिर्गुरुपूजाविधिस्त्वियत् ॥ (३२२।२)

नैमित्तिकप्रकाशाख्ये ऽप्यष्टाविंशाह्निके स्थितम् । (३२३।१)

अधिकार्यात्मनो भेदः सिद्धपत्नीकुलक्रमः ॥ (३२३।२)

अर्चाविधिर् दौतविधी रहस्योपनिषत्क्रमः । (३२४।१)

दीक्षाभिषेकौ बोधश्चेत्येकोनत्रिंश आह्निके ॥ (३२४।२)

मन्त्रस्वरूपं तद्वीर्यमिति त्रिंशे निरूपितम् । (३२५।१)

शूलाब्जभेदो व्योमेशस्वस्तिकादिनिरूपणम् ॥ (३२५।२)

विस्तरेणाभिधातव्यमित्येकत्रिंश आह्निके । (३२६।१)

गुणप्रधानताभेदाः स्वरूपं वीर्यचर्चनम् ॥ (३२६।२)

कलाभेद इति प्रोक्तं मुद्राणां संप्रकाशने । (३२७।१)

द्वात्रिंशतत्त्वादीशाख्यात्प्रभृति प्रस्फुटो यतः ॥ (३२७।२)

न भेदो ऽस्ति ततो नोक्तमुद्देशान्तरमत्र तत् । (३२८।१)

मुख्यत्वेन च वेद्यत्वादधिकारान्तरक्रमः ॥ (३२८।२)

इत्युद्देशविधिः प्रोक्तः सुखसंग्रहहेतवे । (३२९।१)

अथास्य लक्षणावेक्षे निरूप्येते यथाक्रमम् ॥ (३२९।२)

आत्मा संवित्प्रकाशस्थितिर् अनवयवा संविदित्यात्तशक्तिव्रातं तस्य स्वरूपं स च निज महसश्छादनाद्बद्धरूपः । (३३०।१)

आत्मज्योतिःस्वभावप्रकटनविधिना तस्य मोक्षः स चायं चित्राकारस्य चित्रः प्रकटित इह यत्संग्रहेणार्थ एषः ॥ (३३०।२)

मिथ्याज्ञानं तिमिरमसमान् दृष्टिदोषान्प्रसूते तत्सद्भावाद्विमलमपि तद्भाति मालिन्यधाम । (३३१।१)

यत्तु प्रेक्ष्यं दृशि परिगतं तैमिरीं दोषमुद्रां दूरं रुन्धेत् प्रभवतु कथं तत्र मालिन्यशङ्का ॥ (३३१।२)

भावव्रातहठाज्जनस्य हृदयान्याक्रम्य यन्नर्तयन् भङ्गीभिर्विविधाभिरात्महृदयं प्रच्छाद्य संक्रीडसे । (३३२।१)

यस्त्वामाह जडं जडः सहृदयंमन्यत्वदुःशिक्षितो मन्ये ऽमुष्य जडात्मता स्तुतिपदं त्वत्साम्यसंभावनात् ॥ (३३२।२)

इह गलितमलाः परावरज्ञाः शिवसद्भावमया अधिक्रियन्ते । (३३३।१)

गुरवः प्रविचारणे यतस्तद्विफला द्वेषकलंकहानियाच्ञा ॥ (३३३।२)