देशाध्वनो ऽप्यथ समासविकासयोगात्संगीयते विधिरयं शिवशास्त्रदृष्टः ॥ (१।१)

विचारितो ऽयं कालाध्वा क्रियाशक्तिमयः प्रभोः । (२।१)

मूर्तिवैचित्र्यजस्तज्जो देशाध्वाथ निरूप्यते ॥ (२।२)

अध्वा समस्त एवायं चिन्मात्रे सम्प्रतिष्ठितः । (३।१)

यत्तत्र नहि विश्रान्तं तन् नभःकुसुमायते ॥ (३।२)

संविद्द्वारेण तत्सृष्टे शून्ये धियि मरुत्सु च । (४।१)

नाडीचक्रानुचक्रेषु बर्हिर्देहे ऽध्वसंस्थितिः ॥ (४।२)

तत्राध्वैवं निरूप्यो ऽयं यतस्तत्प्रक्रियाक्रमम् । (५।१)

अनुसंदधदेव द्राग् योगी भैरवतां व्रजेत् ॥ (५।२)

दिदृक्षयैव सर्वार्थान् यदा व्याप्यावतिष्ठते । (६।१)

तदा किं बहुनोक्तेन इत्युक्तं स्पन्दशासने ॥ (६।२)

ज्ञात्वा समस्तमध्वानं तदीशेषु विलापयेत् । (७।१)

तान् देहप्राणधीचक्रे पूर्ववद् गालयेत्क्रमात् ॥ (७।२)

तत्समस्तं स्वसंवित्तौ सा संविद्भरितात्मिका । (८।१)

उपास्यमाना संसारसागरप्रलयानलः ॥ (८।२)

श्रीमहीक्षोत्तरे चैतानध्वेशान् गुरुरब्रवीत् । (९।१)

ब्रह्मानन्तात्प्रधानान्तं विष्णुः पुंसः कलान्तगम् ॥ (९।२)

रुद्रो ग्रन्थौ च मायायामीशः सादाख्यगोचरे । (१०।१)

अनाश्रितः शिवस्तस्माद्व्याप्ता तद्व्यापकः परः ॥ (१०।२)

एवं शिवत्वमापन्नमिति मत्वा न्यरूप्यत । (११।१)

न प्रक्रियापरं ज्ञानमिति स्वच्छन्दशासने ॥ (११।२)

त्रिशिरःशासने बोधो मूलमध्याग्रकल्पितः । (१२।१)

षट्त्रिंशत्तत्त्वसंरम्भः स्मृतिर्भेदविकल्पना ॥ (१२।२)

अव्याहतविभागो ऽस्मिभावो मूलं तु बोधगम् । (१३।१)

समस्ततत्त्वभावो ऽयं स्वात्मन्येवाविभागकः ॥ (१३।२)

बोधमध्यं भवेत्किंचिदाधाराधेयलक्षणम् । (१४।१)

तत्त्वभेदविभागेन स्वभावस्थितिलक्षणम् ॥ (१४।२)

बोधाग्रं तत्तु विद्बोधं निस्तरङ्गं बृहत्सुखम् । (१५।१)

संविदेकात्मतानीतभूतभावपुरादिकः ॥ (१५।२)

अव्यवच्छिन्नसंवित्तिर्भैरवः परमेश्वरः । (१६।१)

श्रीदेव्यायामले चोक्तं षट्त्रिंशत्तत्त्वसुन्दरम् ॥ (१६।२)

अध्वानं षड्विधं ध्यायन्सद्यः शिवमयो भवेत् । (१७।१)

यद्यप्यमुष्य नाथस्य संवित्त्यनतिरेकिणः ॥ (१७।२)

पूर्णस्योर्ध्वादिमध्यान्तव्यवस्था नास्ति वास्तवी । (१८।१)

तथापि प्रतिपत्तॄणां प्रतिपादयितुस्तथा ॥ (१८।२)

स्वस्वरूपानुसारेण मध्यादित्वादिकल्पनाः । (१९।१)

ततः प्रमातृसंकल्पनियमात् पार्थिवं विदुः ॥ (१९।२)

तत्त्वं सर्वान्तरालस्थं यत्सर्वावरणैर्वृतम् । (२०।१)

तदत्र पार्थिवे तत्त्वे कथ्यते भुवनस्थितिः ॥ (२०।२)

नेता कटाहरुद्राणामनन्तः कामसेविनाम् । (२१।१)

पोतारूढो जलस्यान्तर्मद्यपानविघूर्णितः ॥ (२१।२)

स देवं भैरवं ध्यायन् नागैश्च परिवारितः । (२२।१)

कालाग्नेर्भुवनं चोर्ध्वे कोटियोजनमुच्छ्रितम् ॥ (२२।२)

लोकानां भस्मसाद्भावभयान्नोर्ध्वं स वीक्षते । (२३।१)

स च व्याप्तापि विश्वस्य यस्मात्प्लुष्यन्निमां भुवम् ॥ (२३।२)

नरकेभ्यः पुरा व्यक्तस्तेनासौ तदधो मतः । (२४।१)

दश कोट्यो विभोर्ज्वाला तदर्धं शून्यमूर्ध्वतः ॥ (२४।२)

तदूर्ध्वे नरकाधीशाः क्रमाद्दुःखैकवेदनाः । (२५।१)

अधो मध्ये तदूर्ध्वे च स्थिता भेदान्तरैर्वृताः ॥ (२५।२)

अवीचिकुम्भीपाकाख्यरौरवास्तेष्वनुक्रमात् । (२६।१)

एकादशैकादश च दशेत्यन्तः शराग्नि तत् ॥ (२६।२)

प्रत्येकमेषामेकोना कोटिरुच्छ्रितिरन्तरम् । (२७।१)

लक्षमत्र खवेदास्यसंख्यानामन्तरा स्थितिः ॥ (२७।२)

कूष्माण्ड ऊर्ध्वे लक्षोनकोटिस्थानस्तदीशिता । (२८।१)

शास्त्रविरुद्धाचरणात् कृष्णं ये कर्म विदधते ॥ (२८।२)

तत्र भीमैर्लोकपुरुषैः पीड्यन्ते भोगपर्यन्तम् । (२९।१)

ये सकृदपि परमेशं शिवमेकाग्रेण चेतसा शरणम् ॥ (२९।२)

यान्ति न ते नरकयुजः कृष्णं तेषां सुखाल्पतादायि । (३०।१)

सहस्रनवकोत्सेधमेकान्तरमथ क्रमात् ॥ (३०।२)

पातालाष्टकमेकैकमष्टमे हाटकः प्रभुः । (३१।१)

प्रतिलोकं नियुक्तात्मा श्रीकण्ठो हठतो बहूः ॥ (३१।२)

सिद्धीर्ददात्यसावेवं श्रीमद्रौरवशासने । (३२।१)

व्रतिनो ये विकर्मस्था निषिद्धाचारकारिणः ॥ (३२।२)

दीक्षिता अपि ये लुप्तसमया नच कुर्वते । (३३।१)

प्रायश्चित्तांस्तथा तत्स्था वामाचारस्य दूषकाः ॥ (३३।२)

देवाग्निद्रव्यवृत्त्यंशजीविनश्चोत्तमस्थिताः । (३४।१)

अधःस्थगारुडाद्यन्यमन्त्रसेवापरायणाः ॥ (३४।२)

ते हाटकविभोरग्रे किङ्करा विविधात्मकाः । (३५।१)

ते तु तत्रापि देवेशं भक्त्या चेत्पर्युपासते ॥ (३५।२)

तदीशतत्त्वे लीयन्ते क्रमाच्च परमे शिवे । (३६।१)

अन्यथा ये तु वर्तन्ते तद्भोगनिरतात्मकाः ॥ (३६।२)

ते कालवह्निसंतापदीनाक्रन्दपरायणाः । (३७।१)

गुणतत्त्वे निलीयन्ते ततः सृष्टिमुखे पुनः ॥ (३७।२)

पात्यन्ते मातृभिर्घोरयातनौघपुरस्सरम् । (३८।१)

अधमाधमदेहेषु निजकर्मानुरूपतः ॥ (३८।२)

मानुषान्तेषु तत्रापि केचिन्मन्त्रविदः क्रमात् । (३९।१)

मुच्यन्ते ऽन्ये तु बध्यन्ते पूर्वकृत्यानुसारतः ॥ (३९।२)

इत्येष गणवृत्तान्तो नाम्ना हुलहुलादिना । (४०।१)

प्रोक्तं भगवता श्रीमदानन्दाधिकशासने ॥ (४०।२)

पातालोर्ध्वे सहस्राणि विंशतिर्भूकटाहकः । (४१।१)

सिद्धातन्त्रे तु पातालपृष्ठे यक्षीसमावृतम् ॥ (४१।२)

भद्रकाल्याः पुरं यत्र ताभिः क्रीडन्ति साधकाः । (४२।१)

ततस्तमस्तप्तभूमिस्ततःशून्यं ततो ऽहयः ॥ (४२।२)

एतानि यातनास्थानं गुरुमन्त्रादिदूषिणाम् । (४३।१)

ततो भूम्यूर्ध्वतो मेरुः सहस्राणि स षोडश ॥ (४३।२)

मग्नस्तन्मूलविस्तारस्तद्द्वयेनोर्ध्वविस्तृतिः । (४४।१)

सहस्राब्धिवसूच्छ्रायो हैमः सर्वामरालयः ॥ (४४।२)

मध्योर्ध्वाधः समुद्वृत्तशरावचतुरश्रकः । (४५।१)

भैरवीयं च तल्लिङ्गं धरणी चास्य पीठिका ॥ (४५।२)

सर्वे देवा निलीना हि तत्र तत्पूजितं सदा । (४६।१)

मध्ये मेरुसभा धातुस्तदीशदिशि केतनम् ॥ (४६।२)

ज्योतिष्कशिखरं शंभोः श्रीकण्ठांशश्च स प्रभुः । (४७।१)

अवरुह्य सहस्राणि मनोवत्याश्चतुर्दश ॥ (४७।२)

चक्रवाटश्चतुर्दिक्को मेरुरत्र तु लोकपाः । (४८।१)

अमरावतिकेन्द्रस्य पूर्वस्यां दक्षिणेन ताम् ॥ (४८।२)

अप्सरःसिद्धसाध्यास् तामुत्तरेण विनायकाः । (४९।१)

तेजोवती स्वदिश्यग्नेः पुरी तां पश्चिमेन तु ॥ (४९।२)

विश्वेदेवा विश्वकर्मा क्रमात्तदनुगाश्च ये । (५०।१)

याम्यां संयमनी तां तु पश्चिमेन क्रमात् स्थिताः ॥ (५०।२)

मातृनन्दा स्वसंख्याता रुद्रास्तत्साधकास्तथा । (५१।१)

कृष्णाङ्गारा निरृतिश्च तां पूर्वेण पिशाचकाः ॥ (५१।२)

रक्षांसि सिद्धगन्धर्वास्तूत्तरेणोत्तरेण ताम् । (५२।१)

वारुणी शुद्धवत्याख्या भूतौघो दक्षिणेन ताम् ॥ (५२।२)

उत्तरेणोत्तरेणैनां वसुविद्याधराः क्रमात् । (५३।१)

वायोर्गन्धवती तस्या दक्षिणे किन्नराः पुनः ॥ (५३।२)

वीणासरस्वती देवी नारदस्तुम्बुरुस्तथा । (५४।१)

महोदयेन्दोर्गुह्याः स्युः पश्चिमे ऽस्याः पुनः पुनः ॥ (५४।२)

कुबेरः कर्मदेवाश्च तथा तत्साधका अपि । (५५।१)

यशस्विनी महेशस्य तस्याः पश्चिमतो हरिः ॥ (५५।२)

दक्षिणे दक्षिणे ब्रह्माश्विनौ धन्वन्तरिः क्रमात् । (५६।१)

मैरवे चक्रवाटे ऽस्मिन् एवं मुख्याः पुरो ऽष्टधा ॥ (५६।२)

अन्तरालगतास्त्वन्याः पुनः षड्विंशतिः स्मृताः । (५७।१)

इष्टापूर्तरताः पुण्ये वर्षे ये भारते नराः ॥ (५७।२)

ते मेरुगाः सकृच्छम्भुं ये वार्चन्ति यथोचितम् । (५८।१)

मेरोः प्रदक्षिणाप्योदग्दिक्षु विष्कम्भपर्वताः ॥ (५८।२)

मन्दरो गन्धमादश्च विपुलो ऽथ सुपार्श्वकः । (५९।१)

सितपीतनीलरक्तास्ते क्रमात्पादपर्वताः ॥ (५९।२)

एतैर्भुवमवष्टभ्य मेरुस्तिष्ठति निश्चलः । (६०।१)

चैत्ररथनन्दनाख्ये वैभ्राजं पितृवनं वनान्याहुः ॥ (६०।२)

रक्तोदमानससितं भद्रं चैतच्चतुष्टयं सरसाम् । (६१।१)

वृक्षाः कदम्बजम्ब्वश्वत्थन्यग्रोधकाः क्रमशः ॥ (६१।२)

एषु च चतुर्ष्वचलेषु त्रयं त्रयं क्रमश एतदाम्नातम् । (६२।१)

मेर्वधो लवणाब्ध्यन्तं जम्बुद्वीपः समन्ततः ॥ (६२।२)

लक्षमात्रः स नवधा जातो मर्यादपर्वतैः । (६३।१)

निषधो हेमकूटश्च हिमवान्दक्षिणे त्रयः ॥ (६३।२)

लक्षं सहस्रनवतिस्तदशीतिरिति क्रमात् । (६४।१)

नीलः श्वेतस्त्रिशृङ्गश्च तावन्तः सव्यतः पुनः ॥ (६४।२)

मेरोः षडेते मर्यादाचलाः पूर्वापरायताः । (६५।१)

पूर्वतो माल्यवान्पश्चाद्गन्धमादनसंज्ञितः ॥ (६५।२)

सव्योत्तरायतौ तौ तु चतुस्त्रिंशत्सहस्रकौ । (६६।१)

अष्टावेते ततो ऽप्यन्यौ द्वौ द्वौ पूर्वादिषु क्रमात् ॥ (६६।२)

जाठरः कूटहिमवद्यात्रजारुधिशृङ्गिणः । (६७।१)

एवं स्थितो विभागो ऽत्र वर्षसिद्ध्यै निरूप्यते ॥ (६७।२)

समन्ताच्चक्रवाटाधो ऽनर्केन्दु चतुरश्रकम् । (६८।१)

सहस्रनवविस्तीर्णमिलाख्यं त्रिमुखायुषम् ॥ (६८।२)

मेरोः पश्चिमतो गन्धमादो यस्तस्य पश्चिमे । (६९।१)

केतुमालं कुलाद्रीणां सप्तकेन विभूषितम् ॥ (६९।२)

मेरोः पूर्वं माल्यवान्यो भद्राश्वस्तस्य पूर्वतः । (७०।१)

सहस्रदशकायुस्तत्सपञ्चकुलपर्वतम् ॥ (७०।२)

पूर्वपश्चिमतः सव्योत्तरतश्च क्रमादिमे । (७१।१)

द्वात्रिंशच्च चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि निरूपिते ॥ (७१।२)

मेरोरुदक् शृङ्गवान्यस्तद्बहिः कुरुवर्षकम् । (७२।१)

चापवन्नवसाहस्रमायुस्तत्र त्रयोदश ॥ (७२।२)

कुरुवर्षस्योत्तरे ऽथ वायव्ये ऽब्धौ क्रमाच्छराः । (७३।१)

दश चेति सहस्राणि द्वीपौ चन्द्रो ऽथ भद्रकः ॥ (७३।२)

यौ श्वेतशृङ्गिणौ मेरोर्वामे मध्ये हिरण्मयम् । (७४।१)

तयोर्नवकविस्तीर्णमायुश् चार्धत्रयोदश ॥ (७४।२)

तत्र वै वामतः श्वेतनीलयो रम्यको ऽन्तरे । (७५।१)

सहस्रनवविस्तीर्णमायुर्द्वादश तानि च ॥ (७५।२)

मेरोर्दक्षिणतो हेमनिषधौ यौ तदन्तरे । (७६।१)

हर्याख्यं नवसाहस्रं तत्सहस्राधिकायुषम् ॥ (७६।२)

तत्रैव दक्षिणे हेमहिमवद्द्वितयान्तरे । (७७।१)

कैन्नरं नवसाहस्रं तत्सहस्राधिकायुषम् ॥ (७७।२)

तत्रैव दक्षिणे मेरोर्हिमवान्यस्य दक्षिणे । (७८।१)

भारतं नवसाहस्रं चापवत्कर्मभोगभूः ॥ (७८।२)

इलावृतं केतुभद्रं कुरुहैरण्यरम्यकम् । (७९।१)

हरिकिन्नरवर्षे च भोगभूर्न तु कर्मभूः ॥ (७९।२)

अत्र बाहुल्यतः कर्मभूभावो ऽत्राप्यकर्मणाम् । (८०।१)

पशूनां कर्मसंस्कारः स्यात्तादृग्दृढसंस्कृतेः ॥ (८०।२)

सम्भवन्त्यप्यसंस्कारा भारते ऽन्यत्र चापि हि । (८१।१)

दृढप्राक्तनसंस्कारादीशेच्छातः शुभाशुभम् ॥ (८१।२)

स्थानान्तरे ऽपि कर्मास्ति दृष्टं तच्च पुरातने । (८२।१)

तत्र त्रेता सदा कालो भारते तु चतुर्युगम् ॥ (८२।२)

भारते नवखण्डं च सामुद्रेणाम्भसात्र च । (८३।१)

स्थलं पञ्चशती तद्वज्जलं चेति विभज्यते ॥ (८३।२)

इन्द्रः कशेरुस्ताम्राभो नागीयः प्राग्गभस्तिमान् । (८४।१)

सौम्यगान्धर्ववाराहाः कन्याख्यं चासमुद्रतः ॥ (८४।२)

कन्याद्वीपे च नवमे दक्षिणेनाब्धिमध्यगाः । (८५।१)

उपद्वीपाः षट् कुलाद्रिसप्तकेन विभूषिते ॥ (८५।२)

अङ्गयवमलयशङ्कुः कुमुदवराहौ च मलयगो ऽगस्त्य । (८६।१)

तत्रैव च त्रिकूटे लङ्का षडमी ह्युपद्वीपाः ॥ (८६।२)

द्वीपोपद्वीपगाः प्रायो म्लेच्छा नानाविधा जनाः । (८७।१)

मुक्ताकाञ्चनरत्नाढ्या इति श्रीरुरुशासने ॥ (८७।२)

भारते यत्कृतं कर्म क्षपितं वाप्यवीचितः । (८८।१)

शिवान्तं तेन मुक्तिर्वा कन्याख्ये तु विशेषतः ॥ (८८।२)

महाकालादिका रुद्रकोटिरत्रैव भारते । (८९।१)

गङ्गादिपञ्चशतिका जन्म तेनात्र दुर्लभम् ॥ (८९।२)

अन्यवर्षेषु पशुवद् भोगात्कर्मातिवाहनम् । (९०।१)

प्राप्यं मनोरथातीतमपि भारतजन्मनाम् ॥ (९०।२)

नानावर्णाश्रमाचारसुखदुःखविचित्रता । (९१।१)

कन्याद्वीपे यतस्तेन कर्मभूः सेयमुत्तमा ॥ (९१।२)

पुंसां सितासितान्यत्र कुर्वतां किल सिध्यतः । (९२।१)

परापरौ स्वर्निरयाविति रौरववार्तिके ॥ (९२।२)

एवं मेरोरधो जम्बूरभितो यः स विस्तरात् । (९३।१)

स्यात् सप्तदशधा खण्डैर्नवभिस्तु समासतः ॥ (९३।२)

मनोः स्वायंभुवस्यासन् सुता दश ततस्त्रयः । (९४।१)

प्राव्रजन्नथ जम्ब्वाख्ये राजा यो ऽग्नीध्रनामकः ॥ (९४।२)

तस्याभवन्नव सुतास्ततो ऽयं नवखण्डकः । (९५।१)

नाभिर्यो नवमस्तस्य नप्ता भरत आर्षभिः ॥ (९५।२)

तस्याष्टौ तनयाः साकं कन्यया नवमो ऽंशकः । (९६।१)

भुक्तैस्तैर्नवधा तस्माल्लक्षयोजनमात्रकात् ॥ (९६।२)

लक्षैकमात्रो लवणस्तद्बाह्ये ऽस्य पुरो ऽद्रयः । (९७।१)

ऋषभो दुन्दुभिर्धूम्रः कङ्कद्रोणेन्दवो ह्युदक् ॥ (९७।२)

वराहनन्दनाशोकाः पश्चात् सहबलाहकौ । (९८।१)

दक्षिण चक्रमैनाकौ वाडवो ऽन्तस्तयोः स्थितः ॥ (९८।२)

अब्धेर्दक्षिणतः खाक्षिसहस्रातिक्रमाद् गिरिः । (९९।१)

विद्युत्वांस्त्रिसहस्रोच्छ्रिदायामो ऽत्र फलाशिनः ॥ (९९।२)

मलदिग्धा दीर्घकेशश्मश्रवो गोसधर्मकाः । (१००।१)

नग्नाः संवत्सराशीतिजीविनस्तृणभोजिनः ॥ (१००।२)

निर्यन्त्राणि सदा तत्र द्वाराणि बिलसिद्धये । (१०१।१)

इत्येतद् गुरुभिर्गीतं श्रीमद्रौरवशासने ॥ (१०१।२)

इत्थं य एष लवणसमुद्रः प्रतिपादितः । (१०२।१)

तद्बहिः षडमी द्वीपाः प्रत्येकं स्वार्णवैर्वृताः ॥ (१०२।२)

क्रमद्विगुणिताः षड्भिर्मनुपुत्रैरधिष्ठिताः । (१०३।१)

शाककुशक्रौञ्चाः शल्मलिगोमेधाब्जमिति षड्द्वीपाः । (१०३।२)

क्षीरदधिसर्पिरैक्षवमदिरामधुराम्बुकाः षडम्बुधयः ॥ (१०३।३)

मेधातिथिर्वपुष्माञ्ज्योतिष्मान्द्युतिमता हवी राजा । (१०४।१)

संवर इति शाकादिषु जम्बुद्वीपे न्यरूपि चाग्नीध्रः ॥ (१०४।२)

गिरिसप्तकपरिकल्पिततावत्खण्डास्तु पञ्च शाकाद्याः । (१०५।१)

पुष्करसंज्ञो द्विदलो हरियमवरुणेन्दवो ऽत्र पूर्वादौ ॥ (१०५।२)

त्रिपञ्चाशच्च लक्षाणि द्विकोट्ययुतपञ्चकम् । (१०६।१)

स्वाद्वर्णवान्तं मेर्वर्धाद् योजननाम् इयं प्रमा ॥ (१०६।२)

सप्तमजलधेर्बाह्ये हैमी भूः कोटिदशकमथ लक्षम् । (१०७।१)

उच्छ्रित्या विस्तारादयुतं लोकेतराचलः कथितः ॥ (१०७।२)

लोकालोकदिगष्टकसंस्थं रुद्राष्टकं सलोकेशम् । (१०८।१)

केवलमित्यपि केचिल्लोकालोकान्तरे रविर्न बहिः ॥ (१०८।२)

पितृदेवपथावस्योदग्दक्षिणगौ स्वजात्परे वीथ्यौ । (१०९।१)

भानोरुत्तरदक्षिणमयनद्वयमेतदेव कथयन्ति ॥ (१०९।२)

सर्वेषामुत्तरो मेरुर्लोकालोकश्च दक्षिणः । (११०।१)

उदयास्तमयावित्थं सूर्यस्य परिभावयेत् ॥ (११०।२)

अर्धरात्रो ऽमरावत्यां याम्यायामस्तमेव च । (१११।१)

मध्यन्दिनं तद्वारुण्यां सौम्ये सूर्योदयः स्मृतः ॥ (१११।२)

उदयो यो ऽमरावत्यां सो ऽर्धरात्रो यमालये । (११२।१)

के ऽस्तं सौम्ये च मध्याह्न इत्थं सूर्यगतागते ॥ (११२।२)

पञ्चत्रिंशत्कोटिसंख्या लक्षाण्येकोनविंशतिः । (११३।१)

चत्वारिंशत्सहस्राणि ध्वान्तं लोकाचलाद्बहिः ॥ (११३।२)

सप्तसागरमानस्तु गर्भोदाख्यः समुद्रराट् । (११४।१)

लोकालोकस्य परतो यद्गर्भे निखिलैव भूः ॥ (११४।२)

सिद्धातन्त्रे ऽत्र गर्भाब्धेस्तीरे कौशेयसंज्ञितम् । (११५।१)

मण्डलं गरुडस्तत्र सिद्धपक्षसमावृतः ॥ (११५।२)

क्रीडन्ति पर्वताग्रे ते नव चात्र कुलाद्रयः । (११६।१)

तत उष्णोदकास् त्रिंशन्नद्यः पातालगास्ततः ॥ (११६।२)

चतुर्दिङ्नैमिरोद्यानं योगिनीसेवितं सदा । (११७।१)

ततो मेरुस्ततो नागा मेघा हेमाण्डकं ततः ॥ (११७।२)

ब्रह्मणो ऽण्डकटाहेन मेरोरर्धेन कोटयः । (११८।१)

पञ्चाशदेवं दशसु दिक्षु भूर्लोकसंज्ञितम् ॥ (११८।२)

पशुखगमृगतरुमानुषसरीसृपैः षड्भिरेष भूर्लोकः । (११९।१)

व्याप्तः पिशाचरक्षोगन्धर्वाणां सयक्षाणाम् ॥ (११९।२)

विद्याभृतां च किं वा बहुना सर्वस्य भूतसर्गस्य । (१२०।१)

अभिमानतो यथेष्टं भोगस्थानं निवासश्च ॥ (१२०।२)

भुवर्लोकस्तथा त्वार्काल्लक्षमेकं तदन्तरे । (१२१।१)

दश वायुपथास्ते च प्रत्येकमयुतान्तराः ॥ (१२१।२)

आद्यो वायुपथस्तत्र विततः परिचर्च्यते । (१२२।१)

पञ्चाशद्योजनोर्ध्वे स्यादृतर्द्धिर्नाम मारुतः ॥ (१२२।२)

आप्यायकः स जन्तूनां ततः प्राचेतसो भवेत् । (१२३।१)

पञ्चाशद्योजनादूर्ध्वं तस्मादूर्ध्वं शतेन तु ॥ (१२३।२)

सेनानीवायुरत्रैते मूकमेघास्तडिन्मुचः । (१२४।१)

ये मह्याः क्रोशमात्रेण तिष्ठन्ति जलवर्षिणः ॥ (१२४।२)

तेभ्य ऊर्ध्वं शतान्मेघा भेकादिप्राणिवर्षिणः । (१२५।१)

पञ्चाशदूर्ध्वमोघो ऽत्र विषवारिप्रवर्षिणः ॥ (१२५।२)

मेघाः स्कन्दोद्भवाश्चान्ये पिशाचा ओघमारुते । (१२६।१)

ततः पञ्चाशदूर्ध्वं स्युर्मेघा मारकसंज्ञकाः ॥ (१२६।२)

तत्र स्थाने महादेवजन्मानस्ते विनायकाः । (१२७।१)

ये हरन्ति कृतं कर्म नराणामकृतात्मनाम् ॥ (१२७।२)

पञ्चाशदूर्ध्वं वज्राङ्को वायुरत्रोपलाम्बुदाः । (१२८।१)

विद्याधराधमाश्चात्र वज्राङ्के सम्प्रतिष्ठिताः ॥ (१२८।२)

ये विद्यापौरुषे ये च श्मशानादिप्रसाधने । (१२९।१)

मृतास्तत्सिद्धिसिद्धास्ते वज्राङ्के मरुति स्थिताः ॥ (१२९।२)

पञ्चाशदूर्ध्वं वज्रांकाद्वैद्युतो ऽशनिवर्षिणः । (१३०।१)

अब्दा अप्सरसश्चात्र ये च पुण्यकृतो नराः ॥ (१३०।२)

भृगौ वह्नौ जले ये च संग्रामे चानिवर्तिनः । (१३१।१)

गोग्रहे वध्यमोक्षे वा मृतास्ते वैद्युते स्थिताः ॥ (१३१।२)

वैद्युताद्रैवतस्तावांस्तत्र पुष्टिवहाम्बुदाः । (१३२।१)

ऊर्ध्वं च रोगाम्बुमुचः संवर्तास्तदनन्तरे ॥ (१३२।२)

रोचनाञ्जनभस्मादिसिद्धास्तत्रैव रैवते । (१३३।१)

क्रोधोदकमुचां स्थानं विषावर्तः स मारुतः ॥ (१३३।२)

पञ्चाशदूर्ध्वं तत्रैव दुर्दिनाब्दा हुताशजाः । (१३४।१)

विद्याधरविशेषाश्च तथा ये परमेश्वरम् ॥ (१३४।२)

गान्धर्वेण सदार्चन्ति विषावर्ते ऽथ ते स्थिताः । (१३५।१)

विषावर्ताच्छतादूर्ध्वं दुर्जयः श्वाससंभवः ॥ (१३५।२)

ब्रह्मणो ऽत्र स्थिता मेघाः प्रलये वातकारिणः । (१३६।१)

पुष्कराब्दा वायुगमा गन्धर्वाश्च परावहे ॥ (१३६।२)

जीमूतमेघास्तत्संज्ञास्तथा विद्याधरोत्तमाः । (१३७।१)

ये च रूपव्रता लोका आवहे ते प्रतिष्ठिताः ॥ (१३७।२)

महावहे त्वीशकृताः प्रजाहितकराम्बुदाः । (१३८।१)

महापरिवहे मेघाः कपालोत्था महेशितुः ॥ (१३८।२)

महापरिवहान्तो ऽयमृतर्द्धेः प्राङ्मरुत्पथः । (१३९।१)

अग्निकन्या मातरश्च रुद्रशक्त्या त्वधिष्ठिताः ॥ (१३९।२)

द्वितीये तत्परे सिद्धचारणा निजकर्मजाः । (१४०।१)

तुर्ये देवायुधान्यष्टौ दिग्गजाः पञ्चमे पुनः ॥ (१४०।२)

षष्ठे गरुत्मान् अन्यस्मिन् गङ्गान्यत्र वृषो विभुः । (१४१।१)

दक्षस्तु नवमे ब्रह्मशक्त्या समधिनिष्ठितः ॥ (१४१।२)

दशमे वसवो रुद्रा आदित्याश्च मरुत्पथे । (१४२।१)

नवयोजनसाहस्रो विग्रहो ऽर्कस्य मण्डलम् ॥ (१४२।२)

त्रिगुणं ज्ञानशक्तिः सा तपत्यर्कतया प्रभोः । (१४३।१)

स्वर्लोकस्तु भुवर्लोकाद्ध्रुवान्तं परिभाष्यते ॥ (१४३।२)

सूर्याल्लक्षेण शीतांशुः क्रियाशक्तिः शिवस्य सा । (१४४।१)

चन्द्राल्लक्षेण नाक्षत्रं ततो लक्षद्वयेन तु ॥ (१४४।२)

प्रत्येकं भौमतः सूर्यसुतान्ते पञ्चकं विदुः । (१४५।१)

सौराल्लक्षेण सप्तर्षिवर्गस्तस्माद्ध्रुवस्तथा ॥ (१४५।२)

ब्रह्मैवापररूपेण ब्रह्मस्थाने ध्रुवो ऽचलः । (१४६।१)

मेधीभूतो विमानानां सर्वेषामुपरि ध्रुवः ॥ (१४६।२)

अत्र बद्धानि सर्वाण्यप्यूह्यन्ते ऽनिलमण्डले । (१४७।१)

स्वस्सप्त मारुतस्कन्धा आमेघाद्याः प्रधानतः ॥ (१४७।२)

इतश्च क्रतुहोत्रादि कृत्वा ज्ञानविवर्जिताः । (१४८।१)

स्वर्यान्ति तत्क्षये लोकं मानुष्यं पुण्यशेषतः ॥ (१४८।२)

एवं भूमेर्ध्रुवान्तं स्याल्लक्षाणि दश पञ्च च । (१४९।१)

द्वे कोटी पञ्च चाशीतिर्लक्षाणि स्वर्गतो महान् ॥ (१४९।२)

मार्कण्डाद्या ऋषिमुनिसिद्धास्तत्र प्रतिष्ठिताः । (१५०।१)

निवर्तिताधिकाराश्च देवा महति संस्थिताः ॥ (१५०।२)

महान्तराले तत्रान्ये त्वधिकारभुजो जनाः । (१५१।१)

अष्टौ कोट्यो महल्लोकाज्जनो ऽत्र कपिलादयः ॥ (१५१।२)

तिष्ठन्ति साध्यास्तत्रैव बहवः सुखभागिनः । (१५२।१)

जनात्तपोऽर्ककोट्यो ऽत्र सनकाद्या महाधियः ॥ (१५२।२)

प्रजापतीनां तत्राधिकारो ब्रह्मात्मजन्मनाम् । (१५३।१)

ब्रह्मालयस्तु तपसः सत्यः षोडश कोटयः ॥ (१५३।२)

तत्र स्थितः स स्वयम्भूर्विश्वमाविष्करोत्यदः । (१५४।१)

सत्ये वेदास्तथा चान्ये कर्मध्यानेन भाविताः ॥ (१५४।२)

आनन्दनिष्ठास्तत्रोर्ध्वे कोटिर् वैरिञ्चमासनम् । (१५५।१)

ब्रह्मासनात्कोटियुग्मं पुरं विष्णोर्निरूपितम् ॥ (१५५।२)

ध्यानपूजाजपैर्विष्णोर्भक्ता गच्छन्ति तत्पदम् । (१५६।१)

वैष्णवात्सप्तकोटीभिर्भुवनं परमेशितुः ॥ (१५६।२)

रुद्रस्य सृष्टिसंहारकर्तुर्ब्रह्माण्डवर्त्मनि । (१५७।१)

दीक्षाज्ञानविहीना ये लिङ्गाराधनतत्पराः ॥ (१५७।२)

ते यान्त्यण्डान्तरे रौद्रं पुरं नाधः कदाचन । (१५८।१)

तत्स्थाः सर्वे शिवं यान्ति रुद्राः श्रीकण्ठदीक्षिताः ॥ (१५८।२)

अधिकारक्षये साकं रुद्रकन्यागणेन ते । (१५९।१)

पुरं पुरं च रुद्रोर्ध्वमुत्तरोत्तरवृद्धितः ॥ (१५९।२)

ब्रह्माण्डाधश्च रुद्रोर्ध्वं दण्डपाणेः पुरं स च । (१६०।१)

शिवेच्छया दृणात्यण्डं मोक्षमार्गं करोति च ॥ (१६०।२)

शर्वरुद्रौ भीमभवावुग्रो देवो महानथ । (१६१।१)

ईशान इति भूर्लोकात् सप्त लोकेश्वराः शिवाः ॥ (१६१।२)

स्थूलैर्विशेषैरारब्धाः सप्त लोकाः परे पुनः । (१६२।१)

सूक्ष्मैरिति गुरुश्चैव रुरौ सम्यङ्न्यरूपयत् ॥ (१६२।२)

ये ब्रह्मणादिसर्गे स्वशरीरान्निर्मिताः प्रभूताख्याः । (१६३।१)

स्थूलाः पञ्च विशेषाः सप्तामी तन्मया लोकाः ॥ (१६३।२)

परतो लिङ्गाधारैः सूक्ष्मैस्तन्मात्रजैर्महाभूतैः । (१६४।१)

लोकानामावरणैर्विष्टभ्य परस्परेण गन्धाद्यैः ॥ (१६४।२)

कालाग्नेर्दण्डपाण्यन्तमष्टानवतिकोटयः । (१६५।१)

अत ऊर्ध्वं कटाहो ऽण्डे स घनः कोटियोजनम् ॥ (१६५।२)

पञ्चाशत्कोटयश्चोर्ध्वं भूपृष्ठादधरं तथा । (१६६।१)

एवं कोटिशतं भूः स्यात् सौवर्णस्तण्डुलस्ततः ॥ (१६६।२)

शतरुद्रावधिर् हुंफट् भेदयेत्तत्तु दुःशमम् । (१६७।१)

प्रतिदिक्कं दश दशेत्येवं रुद्रशतं बहिः ॥ (१६७।२)

ब्रह्माण्डाधारकं तच्च स्वप्रभावेण सर्वतः । (१६८।१)

अण्डस्वरूपं गुरुभिश्चोक्तं श्रीरौरवादिषु ॥ (१६८।२)

व्यक्तेरभिमुखीभूतः प्रच्युतः शक्तिरूपतः । (१६९।१)

आवापवान् अनिर्भक्तो वस्तुपिण्डो ऽण्ड उच्यते ॥ (१६९।२)

तमोलेशानुविद्धस्य कपालं सत्त्वमुत्तरम् । (१७०।१)

रजोऽनुविद्धं निर्मृष्टं सत्त्वमस्याधरं तमः ॥ (१७०।२)

वस्तुपिण्ड इति प्रोक्तं शिवशक्तिसमूहभाक् । (१७१।१)

अण्डः स्यादिति तद्व्यक्तौ संमुखीभाव उच्यते ॥ (१७१।२)

तथापि शिवमग्नानां शक्तीनामण्डता भवेत् । (१७२।१)

तदर्थं वाक्यमपरं ता हि न च्युतशक्तितः ॥ (१७२।२)

तन्वक्षादौ मा प्रसाङ्क्षीदण्डतेति पदान्तरम् । (१७३।१)

तन्वक्षादिषु नैवास्ते कस्याप्य् आवापनं यतः ॥ (१७३।२)

तन्वक्षसमुदायत्वे कथमेकत्वमित्यतः । (१७४।१)

अनिर्भक्त इति प्रोक्तं साजात्यपरिदर्शकम् ॥ (१७४।२)

विनापि वस्तुपिण्डाख्यपदेनैकैकशो भवेत् । (१७५।१)

तत्त्वेष्वण्डस्वभावत्वं नन्वेवमपि किं न तत् ॥ (१७५।२)

गुणतन्मात्रभूतौघमये तत्त्वे प्रसज्यते । (१७६।१)

उच्यते वस्तुशब्देन तन्वक्षभुवनात्मकम् ॥ (१७६।२)

रूपमुक्तं यतस्तेन तत्समूहो ऽण्ड उच्यते । (१७७।१)

भवेच्च तत्समूहत्वं पत्युर्विश्ववपुर्भृतः ॥ (१७७।२)

तदर्थं भेदकान्यन्यान्युपात्तानीति दर्शितम् । (१७८।१)

तावन्मात्रास्ववस्थासु मायाधीने ऽध्वमण्डले ॥ (१७८।२)

मा भूदण्डत्वमित्याहुरन्ये भेदकयोजनम् । (१७९।१)

इत्थमुक्तविरिञ्चाण्डभृतो रुद्राः शतं हि यत् ॥ (१७९।२)

तेषां स्वे पतयो रुद्रा एकादश महार्चिषः । (१८०।१)

अनन्तो ऽथ कपाल्यग्निर् यमनैरृतकौ बलः ॥ (१८०।२)

शीघ्रो निधीशो विद्येशः शम्भुः सवीरभद्रकः । (१८१।१)

मधु मधुकृतः कदम्बं केसरजालानि यद्वदावृणते ॥ (१८१।२)

तद्वत्ते शिवरुद्रा ब्रह्माण्डमसंख्यपरिवाराः । (१८२।१)

शराष्टनियुतं कोटिरित्येषां संनिवेशनम् ॥ (१८२।२)

श्रीकण्ठाधिष्ठितास्ते च सृजन्ति संहरन्ति च । (१८३।१)

ईश्वरत्वं दिविषदामिति रौरववार्तिके ॥ (१८३।२)

सिद्धातन्त्रे तु हेमाण्डाच्छतकोटेर् बहिः शतम् । (१८४।१)

अण्डानां क्रमशो द्विद्विगुणं रूप्यादियोजितम् ॥ (१८४।२)

तेषु क्रमेण ब्रह्माणः संस्युर्द्विगुणजीविताः । (१८५।१)

क्षीयन्ते क्रमशस्ते च तदन्ते तत्त्वमम्मयम् ॥ (१८५।२)

धरातो ऽत्र जलादि स्यादुत्तरोत्तरतः क्रमात् । (१८६।१)

दशधाहंकृतान्तं धीस्तस्याः स्याच्छतधा ततः ॥ (१८६।२)

सहस्रधा व्यक्तमतः पौंस्नं दशसहस्रधा । (१८७।१)

नियतिर्लक्षधा तस्मात्तस्यास्तु दशलक्षधा ॥ (१८७।२)

कलान्तं कोटिधा तस्मान्माया विद्दशकोटिधा । (१८८।१)

ईश्वरः शतकोटिः स्यात्तस्मात्कोटिसहस्रधा ॥ (१८८।२)

सादाख्यं व्यश्नुते तच्च शक्तिर्वृन्देन संख्यया । (१८९।१)

व्यापिनी सर्वमध्वानं व्याप्य देवी व्यवस्थिता ॥ (१८९।२)

अप्रमेयं ततः शुद्धं शिवतत्त्वं परं विदुः । (१९०।१)

जलादेः शिवतत्त्वान्तं न दृष्टं केनचिच्छिवात् ॥ (१९०।२)

ऋते ततः शिवज्ञानं परमं मोक्षकारणम् । (१९१।१)

तथा चाह महादेवः श्रीमत्स्वच्छन्दशासने ॥ (१९१।२)

नान्यथा मोक्षमायाति पशुर्ज्ञानशतैरपि । (१९२।१)

शिवज्ञानं न भवति दीक्षाम् अप्राप्य शाङ्करीम् ॥ (१९२।२)

प्राक्तनी पारमेशी सा पौरुषेयी च सा पुनः । (१९३।१)

शतरुद्रोर्ध्वतो भद्रकाल्या नीलप्रभं जयम् ॥ (१९३।२)

न यज्ञदानतपसा प्राप्यं काल्याः पुरं जयम् । (१९४।१)

तद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति तन्मण्डलसुदीक्षिताः ॥ (१९४।२)

निर्बीजदीक्षया मोक्षं ददाति परमेश्वरी । (१९५।१)

विद्येशावरणे दीक्षां यावतीं कुरुते नृणाम् ॥ (१९५।२)

तावतीं गतिमायान्ति भुवने ऽत्र निवेशिताः । (१९६।१)

ततः कोट्या वीरभद्रो युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ (१९६।२)

विजयाख्यं पुरं चास्य ये स्मरन्तो महेश्वरम् । (१९७।१)

जलेषु मरुषु चाग्नौ शिरश्छेदेन वा मृताः ॥ (१९७।२)

ते यान्ति बोधमैशानं वीरभद्रं महाद्युतिम् । (१९८।१)

वैरभद्रोर्ध्वतः कोटिर्विष्कम्भाद्विस्तृतं त्रिधा ॥ (१९८।२)

रुद्राण्डं सालिलं त्वण्डं शक्रचापाकृति स्थितम् । (१९९।१)

आ वीरभद्रभुवनाद्भद्रकाल्यालयात्तथा ॥ (१९९।२)

त्रयोदशभिरन्यैश्च भुवनैरुपशोभितम् । (२००।१)

ततो भुवः सहाद्रेः पूर्गन्धतन्मात्रधारणात् ॥ (२००।२)

मृता गच्छन्ति तां भूमिं धरित्र्याः परमां बुधाः । (२०१।१)

अब्धेः पुरं ततस्त्वाप्यं रसतन्मात्रधारणात् ॥ (२०१।२)

ततः श्रियः पुरं रुद्रक्रीडावतरणेष्वथ । (२०२।१)

प्रयागादौ श्रीगिरौ च विशेषान्मरणेन तत् ॥ (२०२।२)

सारस्वतं पुरं तस्माच्छब्दब्रह्मविदां पदम् । (२०३।१)

रुद्रोचितास्ता मुख्यत्वाद्रुद्रेभ्यो ऽन्यास्तथा स्थिताः ॥ (२०३।२)

पुरेषु बहुधा गङ्गा देवादौ श्रीः सरस्वती । (२०४।१)

लकुलाद्यमरेशान्ता अष्टावप्सु सुराधिपाः ॥ (२०४।२)

ततस्तु तैजसं तत्त्वं शिवाग्नेरत्र संस्थितिः । (२०५।१)

ते चैनं वह्निमायान्ति वाह्नीं ये धारणां श्रिताः ॥ (२०५।२)

भैरवादिहरीन्द्वन्तं तैजसे नायकाष्टकम् । (२०६।१)

प्राणस्य भुवनं वायोर्दशधा दशधा तु तत् ॥ (२०६।२)

ध्यात्वा त्यक्त्वाथ वा प्राणान् कृत्वा तत्रैव धारणाम् । (२०७।१)

तं विशन्ति महात्मानो वायुभूताः खमूर्तयः ॥ (२०७।२)

भीमादिगयपर्यन्तमष्टकं वायुतत्त्वगम् । (२०८।१)

खतत्त्वे भुवनं व्योम्नः प्राप्यं तद्व्योमधारणात् ॥ (२०८।२)

वस्त्रापदान्तं स्थाण्वादि व्योमतत्त्वे सुराष्टकम् । (२०९।१)

अदीक्षिता ये भूतेषु शिवतत्त्वाभिमानिनः ॥ (२०९।२)

ज्ञानहीना अपि प्रौढधारणास्ते ऽण्डतो बहिः । (२१०।१)

धराब्धितेजोऽनिलखपुरगा दीक्षिताश्च वा ॥ (२१०।२)

तावत्संस्कारयोगार्थं न परं पदमीहितुम् । (२११।१)

तथाविधावतारेषु मृताश्चायतनेषु ये ॥ (२११।२)

तत्पदं ते समासाद्य क्रमाद्यान्ति शिवात्मताम् । (२१२।१)

पुनः पुनरिदं चोक्तं श्रीमद्देव्याख्ययामले ॥ (२१२।२)

श्रीकामिकायां कश्मीरवर्णने चोक्तवान्विभुः । (२१३।१)

सुरेश्वरीमहाधाम्नि ये म्रियन्ते च तत्पुरे ॥ (२१३।२)

ब्राह्मणाद्याः सङ्करान्ताः पशवः स्थावरान्तगाः । (२१४।१)

रुद्रजातय एवैते इत्याह भगवाञ्छिवः ॥ (२१४।२)

आकाशावरणादूर्ध्वमहङ्कारादधः प्रिये । (२१५।१)

तन्मात्रादिमनोऽन्तानां पुराणि शिवशासने ॥ (२१५।२)

पञ्चवर्णयुतं गन्धतन्मात्रमण्डलं महत् । (२१६।१)

आच्छाद्य योजनानेककोटिभिः स्थितमन्तरा ॥ (२१६।२)

एवं रसादिमात्राणां मण्डलानि स्ववर्णतः । (२१७।१)

शर्वो भवः पशुपतिरीशो भीम इति क्रमात् ॥ (२१७।२)

तन्मात्रेशा यदिच्छातः शब्दाद्याः खादिकारिणः । (२१८।१)

ततः सूर्येन्दुवेदानां मण्डलानि विभुर्महान् ॥ (२१८।२)

उग्रश्चेत्येषु पतयस्तेभ्यो ऽर्केन्दू सयाजकौ । (२१९।१)

इत्यष्टौ तनवः शंभोर्याः पराः परिकीर्तिताः ॥ (२१९।२)

अपरा ब्रह्मणो ऽण्डे ता व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः । (२२०।१)

कल्पे कल्पे प्रसूयन्ते धराद्यास्ताभ्य एव तु ॥ (२२०।२)

ततो वागादिकर्माक्षयुक्तं करणमण्डलम् । (२२१।१)

अग्नीन्द्रविष्णुमित्राः सब्रह्माणस्तेषु नायकाः ॥ (२२१।२)

प्रकाशमण्डलं तस्माच्छ्रुतं बुद्ध्यक्षपञ्चकम् । (२२२।१)

दिग्विद्युदर्कवरुणभुवः श्रोत्रादिदेवताः ॥ (२२२।२)

प्रकाशमण्डलादूर्ध्वं स्थितं पञ्चार्थमण्डलम् । (२२३।१)

मनोमण्डलमेतस्मात् सोमेनाधिष्ठितं यतः ॥ (२२३।२)

बाह्यदेवेष्वधिष्ठाता साम्यैश्वर्यसुखात्मकः । (२२४।१)

मनोदेवस्ततो दिव्यः सोमो विभुरुदीरितः ॥ (२२४।२)

ततो ऽपि सकलाक्षाणां योनेर्बुद्ध्यक्षजन्मनः । (२२५।१)

स्थूलादिच्छगलान्ताष्टयुक्तं चाहङ्कृतेः पुरम् ॥ (२२५।२)

बुद्धितत्त्वं ततो देवयोन्यष्टकपुराधिपम् । (२२६।१)

पैशाचप्रभृतिब्राह्मपर्यन्तं तच्च कीर्तितम् ॥ (२२६।२)

एतानि देवयोनीनां स्थानान्येव पुराण्यतः । (२२७।१)

अवतीर्यात्मजन्मानं ध्यायन्तः सम्भवन्ति ते ॥ (२२७।२)

परमेशनियोगाच्च चोद्यमानाश्च मायया । (२२८।१)

नियामिता नियत्या च ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः ॥ (२२८।२)

व्यज्यन्ते तेन सर्गादौ नामरूपैरनेकधा । (२२९।१)

स्वांशेनैव महात्मानो न त्यजन्ति स्वकेतनम् ॥ (२२९।२)

उक्तं च शिवतनाविदम् अधिकारपदस्थितेन गुरुणा नः । (२३०।१)

अष्टानां देवानां शक्त्याविर्भावयोनयो ह्येताः ॥ (२३०।२)

तनुभोगाः पुनरेषामधः प्रभूतात्मकाः प्रोक्ताः । (२३१।१)

चत्वारिंशत्तुल्योपभोगदेशाधिकानि भुवनानि ॥ (२३१।२)

साधनभेदात्केवलमष्टकपञ्चकतयोक्तानि । (२३२।१)

एतानि भक्तियोगप्राणत्यागादिगम्यानि ॥ (२३२।२)

तेषूमापतिरेव प्रभुः स्वतन्त्रेन्द्रियो विकरणात्मा । (२३३।१)

तरतमयोगेन ततो ऽपि देवयोन्यष्टकं लक्ष्यं तु ॥ (२३३।२)

लोकानामक्षाणि च विषयपरिच्छित्तिकरणानि । (२३४।१)

गन्धादेर्महदन्तादेकाधिक्येन जातमैश्वर्यम् ॥ (२३४।२)

अणिमाद्यात्मकमस्मिन्पैशाचाद्ये विरिञ्चान्ते । (२३५।१)

ज्ञात्वैवं शोधयेद्बुद्धिं सार्धं पुर्यष्टकेन्द्रियैः ॥ (२३५।२)

क्रोधेशाष्टकमानीलं संवर्ताद्यं ततो विदुः । (२३६।१)

तेजोऽष्टकं बलाध्यक्षप्रभृतिक्रोधनाष्टकात् ॥ (२३६।२)

अकृतादि ततो बुद्धौ योगाष्टकमुदाहृतम् । (२३७।१)

स्वच्छन्दशासने तत्तु मूले श्रीपूर्वशासने ॥ (२३७।२)

योगाष्टकपदे यत्तु सोमे श्रैकण्ठमेव च । (२३८।१)

ततो मायापुरं भूयः श्रीकण्ठस्य च कथ्यते ॥ (२३८।२)

तेन द्वितीयं भुवनं तयोः प्रत्येकमुच्यते । (२३९।१)

तत्र मायापुरं देव्या यया विश्वमधिष्ठितम् ॥ (२३९।२)

प्रतिकल्पं नामभेदैर्भण्यते सा महेश्वरी । (२४०।१)

उमापतेः पुरं पश्चान्मातृभिः परिवारितम् ॥ (२४०।२)

श्रीकण्ठ एव परया मूर्त्योमापतिरुच्यते । (२४१।१)

ब्राह्म्यैशी स्कन्दजा हारी वाराह्यैन्द्री सविच्चिका ॥ (२४१।२)

पीता शुक्ला पीतनीले नीला शुक्लारुणा क्रमात् । (२४२।१)

अग्नीशसौम्ययाम्याप्यपूर्वनैरृतगास्तु ताः ॥ (२४२।२)

अंशेन मानुषे लोके धात्रा ता ह्यवतारिताः । (२४३।१)

स्वच्छन्दास्ताः पराश्चान्याः परे व्योम्नि व्यवस्थिताः ॥ (२४३।२)

स्वच्छन्दं ता निषेवन्ते सप्तधेयमुमा यतः । (२४४।१)

उमापतिपुरस्योर्ध्वं स्थितं मूर्त्यष्टकं परम् ॥ (२४४।२)

शर्वादिकं यस्य सृष्टिर्धराद्या याजकान्ततः । (२४५।१)

ताभ्य ईशानमूर्तिर्या सा मेरौ सम्प्रतिष्ठिता ॥ (२४५।२)

श्रीकण्ठः स्फटिकाद्रौ सा व्याप्ता तन्वष्टकैर्जगत् । (२४६।१)

ये योगं सगुणं शम्भोः संयताः पर्युपासते ॥ (२४६।२)

तन्मण्डलं वा दृष्ट्वैव मुक्तद्वैता हृतत्रयाः । (२४७।१)

गुणानाम् आधरौत्तर्याच्छुद्धाशुद्धत्वसंस्थितेः ॥ (२४७।२)

तारतम्याच्च योगस्य भेदात्फलविचित्रता । (२४८।१)

ततो भोगफलावाप्तिभेदाद्भेदो ऽयमुच्यते ॥ (२४८।२)

मूर्त्यष्टकोपरिष्टात्तु सुशिवा द्वादशोदिताः । (२४९।१)

वामाद्येकशिवान्तास्ते कुङ्कुमाभाः सुतेजसः ॥ (२४९।२)

तदूर्ध्वं वीरभद्राख्यो मण्डलाधिपतिः स्थितः । (२५०।१)

यत्तत्सायुज्यम् आपन्नः स तेन सह मोदते ॥ (२५०।२)

ततो ऽप्यङ्गुष्ठमात्रान्तं महादेवाष्टकं भवेत् । (२५१।१)

बुद्धितत्त्वमिदं प्रोक्तं देवयोन्यष्टकादितः ॥ (२५१।२)

महादेवाष्टकान्ते तद् योगाष्टकमिहोदितम् । (२५२।१)

तत्र श्रैकण्ठमुक्तं यत् तस्यैवोमापतिस्तथा ॥ (२५२।२)

मूर्तयः सुशिवा वीरो महादेवाष्टकं वपुः । (२५३।१)

उपरिष्टाद्धियो ऽधश्च प्रकृतेर्गुणसंज्ञितम् ॥ (२५३।२)

तत्त्वं तत्र तु संक्षुब्धा गुणाः प्रसुवते धियम् । (२५४।१)

न वैषम्यम् अनापन्नं कारणं कार्यसूतये ॥ (२५४।२)

गुणसाम्यात्मिका तेन प्रकृतिः कारणं भवेत् । (२५५।१)

नन्वेवं सापि संक्षोभं विना तान्विषमान्गुणान् ॥ (२५५।२)

कथं सुवीत तत्राद्ये क्षोभे स्यादनवस्थितिः । (२५६।१)

सांख्यस्य दोष एवायं यदि वा तेन ते गुणाः ॥ (२५६।२)

अव्यक्तमिष्टाः साम्यं तु सङ्गमात्रं न चेतरत् । (२५७।१)

अस्माकं तु स्वतन्त्रेशतथेच्छाक्षोभसंगतम् ॥ (२५७।२)

अव्यक्तं बुद्धितत्त्वस्य कारणं क्षोभिता गुणाः । (२५८।१)

ननु तत्त्वेश्वरेच्छातो यः क्षोभः प्रकृतेः पुरा ॥ (२५८।२)

तदेव बुद्धितत्त्वं स्यात् किमन्यैः कल्पितैर्गुणैः । (२५९।१)

नैतत्कारणतारूपपरामर्शावरोधि यत् ॥ (२५९।२)

क्षोभान्तरं ततः कार्यं बीजोच्छूनाङ्कुरादिवत् । (२६०।१)

क्रमात्तमोरजःसत्त्वे गुरूणां पङ्क्तयः स्थिताः ॥ (२६०।२)

तिस्रो द्वात्रिंशदेकातस्त्रिंशदप्येकविंशतिः । (२६१।१)

स्वज्ञनयोगबलतः क्रीडन्तो दैशिकोत्तमाः ॥ (२६१।२)

त्रिनेत्राः पाशनिर्मुक्तास्ते ऽत्रानुग्रहकारिणः । (२६२।१)

बुद्धेश्च गुणपर्यन्तमुभे सप्ताधिके शते ॥ (२६२।२)

रुद्राणां भुवनानां च मुख्यतो ऽन्ये तदन्तरे । (२६३।१)

योगाष्टकं गुणस्कन्धे प्रोक्तं शिवतनौ पुनः ॥ (२६३।२)

योनीरतीत्य गौणे स्कन्धे स्युर्योगदातारः । (२६४।१)

अकृतकृतविभुविरिञ्चा हरिर्गुहः क्रमवशात्ततो देवी ॥ (२६४।२)

करणान्यणिमादिगुणाः कार्याणि प्रत्ययप्रपञ्चश्च । (२६५।१)

अव्यक्तादुत्पन्ना गुणाश्च सत्त्वादयो ऽमीषाम् ॥ (२६५।२)

धर्मज्ञानविरागानैश्वर्यं तत्फलानि विविधानि । (२६६।१)

यच्छन्ति गुणेभ्यो ऽमी पुरुषेभ्यो योगदातारः ॥ (२६६।२)

तेभ्यः परतो भुवनं सत्त्वादिगुणासनस्य देवस्य । (२६७।१)

सकलजगदेकमातुर्भर्तुः श्रीकण्ठनाथस्य ॥ (२६७।२)

येनोमागुहनीलब्रह्मऋभुक्षकृताकृतादिभुवनेषु । (२६८।१)

ग्रहरूपिण्या शक्त्या प्राभ्व्याधिष्ठानि भूतानि ॥ (२६८।२)

उपसंजिहीर्षुरिह यश्चतुराननपङ्कजं समाविश्य । (२६९।१)

दग्ध्वा चतुरो लोकाञ्जनलोकान्निर्मिणोति पुनः ॥ (२६९।२)

यस्येच्छातः सत्त्वादिगुणशरीरा विसृजति रुद्राणी । (२७०।१)

अनुकल्पो रुद्राण्या वेदी तत्रेज्यते ऽनुकल्पेन ॥ (२७०।२)

पशुपतिरिन्द्रोपेन्द्रविरिञ्चैरथ तदुपलम्भतो देवैः । (२७१।१)

गन्धर्वयक्षराक्षसपितृमुनिभिश्चित्रितास्तथा यागाः ॥ (२७१।२)

गुणानां यत्परं साम्यं तदव्यक्तं गुणोर्ध्वतः । (२७२।१)

क्रोधेशचण्डसंवर्ता ज्योतिःपिङ्गलसूरकौ ॥ (२७२।२)

पञ्चान्तकैकवीरौ च शिखोदश्चाष्ट तत्र ते । (२७३।१)

गहनं पुरुषनिधानं प्रकृतिर्मूलं प्रधानमव्यक्तम् ॥ (२७३।२)

गुणकारणमित्येते मायाप्रभवस्य पर्यायाः । (२७४।१)

यावन्तः क्षेत्रज्ञाः सहजागन्तुकमलोपदिग्धचितः ॥ (२७४।२)

ते सर्वे ऽत्र विनिहिता रुद्राश्च तदुत्थभोगभुजः । (२७५।१)

मूढविवृत्तविलीनैः करणैः केचित्तु विकरणकाः ॥ (२७५।२)

अकृताधिष्ठानतया कृत्याशक्तानि मूढानि । (२७६।१)

प्रतिनियतविषयभाञ्जि स्फुटानि शास्त्रे विवृत्तानि ॥ (२७६।२)

भग्नानि महाप्रलये सृष्टौ नोत्पादितानि लीनानि । (२७७।१)

इच्छाधीनानि पुनर्विकरणसंज्ञानि कार्यमप्येवम् ॥ (२७७।२)

पुंस्तत्त्वे तुष्टिनवकं सिद्धयो ऽष्टौ च तत्पुरः । (२७८।१)

तावत्य एवाणिमादिभुवनाष्टकमेव च ॥ (२७८।२)

अतत्त्वे तत्त्वबुद्ध्या यः सन्तोषस्तुष्टिरत्र सा । (२७९।१)

हेये ऽप्यादेयधीः सिद्धिः तथा चोक्तं हि कापिलैः ॥ (२७९।२)

आध्यात्मिकाश्चतस्रः प्रकृत्युपादानकालभाग्याख्याः । (२८०।१)

पञ्च विषयोपरमतो ऽर्जनरक्षासङ्गसंक्षयविघातैः ॥ (२८०।२)

ऊहः शब्दो ऽध्ययनं दुःखविघातास्त्रयः सुहृत्प्राप्तिः । (२८१।१)

दानं च सिद्धयो ऽष्टौ सिद्धेः पूर्वो ऽङ्कुशस्त्रिविधः ॥ (२८१।२)

अणिमाद्यूर्ध्वतस्तिस्रः पङ्क्तयो गुरुशिष्यगाः । (२८२।१)

तत्रापि त्रिगुणच्छायायोगात् त्रित्वमुदाहृतम् ॥ (२८२।२)

नाडीविद्याष्टकं चोर्ध्वं पङ्क्तीनां स्यादिडादिकम् । (२८३।१)

पुंसि नादमयी शक्तिः प्रसराख्या च यत्स्थिता ॥ (२८३।२)

न ह्यकर्ता पुमान्कर्तुः कारणत्वं च संस्थितम् । (२८४।१)

अकर्तर्यपि वा पुंसि सहकारितया स्थिते ॥ (२८४।२)

शेषकार्यात्मतैष्टव्यान्यथा सत्कार्यहानितः । (२८५।१)

तस्मात्तथाविधे कार्ये या शक्तिः पुरुषस्य सा ॥ (२८५।२)

तावन्ति रूपाण्यादाय पूर्णतामधिगच्छति । (२८६।१)

नाड्यष्टकोर्ध्वे कथितं विग्रहाष्टकमुच्यते ॥ (२८६।२)

कार्यं हेतुर्दुःखं सुखं च विज्ञानसाध्यकरणानि । (२८७।१)

साधनमिति विग्रहतायुगष्टकं भवति पुंस्तत्त्वे ॥ (२८७।२)

भुवनं देहधर्माणां दशानां विग्रहाष्टकात् । (२८८।१)

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्माकल्काक्रुधो गुरोः ॥ (२८८।२)

शुश्रूषाशौचसन्तोषा ऋजुतेति दशोदिताः । (२८९।१)

पुंस्तत्त्व एव गन्धान्तं स्थितं षोडशकं पुनः ॥ (२८९।२)

आरभ्य देहपाशाख्यं पुरं बुद्धिगुणास्ततः । (२९०।१)

तत्रैवाष्टावहंकारस्त्रिधा कामादिकास्तथा ॥ (२९०।२)

पाशा आगन्तुकगाणेशवैद्येश्वरभेदिताः । (२९१।१)

त्रिविधास्ते स्थिताः पुंसि मोक्षमार्गोपरोधकाः ॥ (२९१।२)

यत्किंचित्परमाद्वैतसंवित्स्वातन्त्र्यसुन्दरात् । (२९२।१)

पराच्छिवादुक्तरूपादन्यत्तत्पाश उच्यते ॥ (२९२।२)

तदेवं पुंस्त्वमापन्ने पूर्णे ऽपि परमेश्वरे । (२९३।१)

तत्स्वरूपापरिज्ञानं चित्रं हि पुरुषास्ततः ॥ (२९३।२)

उक्तानुक्तास्तु ये पाशाः परतन्त्रोक्तलक्षणाः । (२९४।१)

ते पुंसि सर्वे तांस्तत्र शोधयन्मुच्यते भवात् ॥ (२९४।२)

पुंस ऊर्ध्वं तु नियतिस्तत्रस्थाः शंकरा दश । (२९५।१)

हेमाभाः सुसिताः कालतत्त्वे तु दश ते शिवाः ॥ (२९५।२)

कोटिः षोडशसाहस्रं प्रत्येकं परिवारिणः । (२९६।१)

रागे वीरेशभुवनं गुर्वन्तेवासिनां पुरम् ॥ (२९६।२)

पुरं चाशुद्धविद्यायां स्याच्छक्तिनवकोज्ज्वलम् । (२९७।१)

मनोन्मन्यन्तगास्ताश्च वामाद्याः परिकीर्तिताः ॥ (२९७।२)

कलायां स्यान्महादेवत्रयस्य पुरमुत्तमम् । (२९८।१)

ततो माया त्रिपुटिका मुख्यतो ऽनन्तकोटिभिः ॥ (२९८।२)

आक्रान्ता सा भगबिलैः प्रोक्तं शैव्यां तनौ पुनः । (२९९।१)

अङ्गुष्ठमात्रपर्यन्तं महादेवाष्टकं निशि ॥ (२९९।२)

चक्राष्टकाधिपत्येन तथा श्रीमालिनीमते । (३००।१)

वामाद्याः पुरुषादौ ये प्रोक्ताः श्रीपूर्वशासने ॥ (३००।२)

ते मायातत्त्व एवोक्तास्तनौ शैव्यामनन्ततः । (३०१।१)

कपालव्रतिनः स्वाङ्गहोतारः कष्टतापसाः ॥ (३०१।२)

सर्वाभयाः खड्गधाराव्रतास्तत्तत्त्ववेदिनः । (३०२।१)

क्रमात्तत्तत्त्वमायान्ति यत्रेशो ऽनन्त उच्यते ॥ (३०२।२)

उक्तं च तस्य परतः स्थानमनन्ताधिपस्य देवस्य । (३०३।१)

स्थितिविलयसर्गकर्तुर्गुहाभगद्वारपालस्य ॥ (३०३।२)

धर्मानणिमादिगुणाञ्ज्ञानानि तपःसुखानि योगांश्च । (३०४।१)

मायाबिलात्प्रदत्ते पुंसां निष्कृष्य निष्कृष्य ॥ (३०४।२)

तच्छक्तीद्धस्वबला गुहाधिकारान्धकारगुणदीपाः । (३०५।१)

सर्वे ऽनन्तप्रमुखा दीप्यन्ते शतभवप्रमुखान्ताः ॥ (३०५।२)

सो ऽव्यक्तमधिष्ठाय प्रकरोति जगन्नियोगतः शम्भोः । (३०६।१)

शुद्धाशुद्धस्रोतोऽधिकारहेतुः शिवो यस्मात् ॥ (३०६।२)

शिवगुणयोगे तस्मिन् महति पदे ये प्रतिष्ठिताः प्रथमम् । (३०७।१)

ते ऽनन्तादेर्जगतः सर्गस्थितिविलयकर्तारः ॥ (३०७।२)

मायाबिलमिदमुक्तं परतस्तु गुहा जगद्योनिः । (३०८।१)

उत्पत्त्या तेष्वस्याः पतिशक्तिक्षोभमनुविधीयमानेषु ॥ (३०८।२)

योनिविवरेषु नानाकामसमृद्धेषु भगसंज्ञा । (३०९।१)

कामयते पतिरेनामिच्छानुविधायिनीं यदा देवीम् ॥ (३०९।२)

प्रतिभगमव्यक्ताद्याः प्रजास्तदास्याः प्रजायन्ते । (३१०।१)

तेषामतिसूक्ष्माणामेतावत्त्वं न वर्ण्यते विधिषु ॥ (३१०।२)

अववरकाण्येकस्मिन् यद्वत्साले बहूनि बद्धानि । (३११।१)

योनिबिलान्येकस्मिंस्तद्वन्मायाशिरःसाले ॥ (३११।२)

मायापटलैः सूक्ष्मैः कुड्यैः पिहिताः परस्परमदृश्याः । (३१२।१)

निवसन्ति तत्र रुद्राः सुखिनः प्रतिबिलमसंख्याताः ॥ (३१२।२)

स्थाने सायुज्यगताः सामीप्यगताः परे सलोकस्थाः । (३१३।१)

प्रतिभुवनमेवमयं निवासिनां गुरुभिरुद्दिष्टः ॥ (३१३।२)

अपि सर्वसिद्धवाचः क्षीयेरन्दीर्घकालमुद्गीर्णाः । (३१४।१)

न पुनर्योन्यानन्त्यादुच्यन्ते स्रोतसां संख्याः ॥ (३१४।२)

तस्मान्निरयाद्येकं यत्प्रोक्तं द्वारपालपर्यन्तम् । (३१५।१)

स्रोतस्तेनान्यान्यपि तुल्यविधानानि वेद्यानि ॥ (३१५।२)

अव्यक्तकले गुहया प्रकृतिकलाभ्यां विकार आत्मीयः । (३१६।१)

ओतः प्रोतो व्याप्तः कलितः पूर्णः परिक्षिप्तः ॥ (३१६।२)

मध्ये पुटत्रयं तस्या रुद्राः षडधरे ऽन्तरे । (३१७।१)

एक ऊर्ध्वे च पञ्चेति द्वादशैते निरूपिताः ॥ (३१७।२)

गहनासाध्यौ हरिहरदशेश्वरौ त्रिकलगोपती षडिमे । (३१८।१)

मध्ये ऽनन्तः क्षेमो द्विजेशविद्येशविश्वशिवाः ॥ (३१८।२)

इति पञ्च तेषु पञ्चसु षट्सु च पुटगेषु तत्परावृत्त्या । (३१९।१)

परिवर्तते स्थितिः किल देवो ऽनन्तस्तु सर्वथा मध्ये ॥ (३१९।२)

ऊर्ध्वाधरगकपालकपुटषट्कयुगेन तत्परावृत्त्या । (३२०।१)

मध्यतो ऽष्टाभिर्दिक्स्थैर्व्याप्तो ग्रन्थिर् मतङ्गशास्त्रोक्तः ॥ (३२०।२)

श्रीसारशासने पुनरेषा षट्पुटतया विनिर्दिष्टा । (३२१।१)

ग्रन्थ्याख्यमिदं तत्त्वं मायाकार्यं ततो माया ॥ (३२१।२)

मायातत्त्वं विभु किल गहनमरूपं समस्तविलयपदम् । (३२२।१)

तत्र न भुवनविभागो युक्तो ग्रन्थावसौ तस्मात् ॥ (३२२।२)

मायातत्त्वाधिपतिः सो ऽनन्तः समुदितान्विचार्याणून् । (३२३।१)

युगपत्क्षोभयति निशां सा सूते संपुटैरनन्तैः स्वैः ॥ (३२३।२)

तेन कलादिधरान्तं यदुक्तमावरणजालमखिलं तत् । (३२४।१)

निःसंख्यं च विचित्रं मायैवैका त्वभिन्नेयम् ॥ (३२४।२)

उक्तं श्रीपूर्वशास्त्रे च धराव्यक्तात्मकं द्वयम् । (३२५।१)

असंख्यातं निशाशक्तिसंज्ञं त्वेकस्वरूपकम् ॥ (३२५।२)

पाशाः पुरोक्ताः प्रणवाः पञ्च मानाष्टकं मुनेः । (३२६।१)

कुलं योनिश्च वागीशी यस्यां जातो न जायते ॥ (३२६।२)

दीक्षाकाले ऽधराध्वस्थशुद्धौ यच्चाधराध्वगम् । (३२७।१)

अनन्तस्य समीपे तु तत्सर्वं परिनिष्ठितम् ॥ (३२७।२)

साध्यो दाता दमनो ध्यानो भस्मेति बिन्दवः पञ्च । (३२८।१)

पञ्चार्थगुह्यरुद्राङ्कुशहृदयलक्षणं च सव्यूहम् ॥ (३२८।२)

आकर्षादर्शौ चेत्यष्टकमेतत्प्रमाणानाम् । (३२९।१)

अलुप्तविभवाः सर्वे मायातत्त्वाधिकारिणः ॥ (३२९।२)

मायामयशरीरास्ते भोगं स्वं परिभुञ्जते । (३३०।१)

प्रलयान्ते ह्यनन्तेन संहृतास्ते त्वहर्मुखे ॥ (३३०।२)

अन्यानन्तप्रसादेन विबुधा अपि तं परम् । (३३१।१)

सुप्तबुद्धं मन्यमानाः स्वतन्त्रम्मन्यताजडाः ॥ (३३१।२)

स्वात्मानमेव जानन्ति हेतुं मायान्तरालगाः । (३३२।१)

अतः परं स्थिता माया देवी जन्तुविमोहिनी ॥ (३३२।२)

देवदेवस्य सा शक्तिरतिदुर्घटकारिता । (३३३।१)

निर्वैरपरिपन्थिन्या तया भ्रमितबुद्धयः ॥ (३३३।२)

इदं तत्त्वमिदं नेति विवदन्तीह वादिनः । (३३४।१)

गुरुदेवाग्निशास्त्रेषु ये न भक्ता नराधमाः ॥ (३३४।२)

सत्पथं तान्परित्याज्य सोत्पथं नयति ध्रुवम् । (३३५।१)

असद्युक्तिविचारज्ञाञ्छुष्कतर्कावलम्बिनः ॥ (३३५।२)

भ्रमयत्येव तान्माया ह्यमोक्षे मोक्षलिप्सया । (३३६।१)

शिवदीक्षासिना छिन्ना शिवज्ञानासिना तथा ॥ (३३६।२)

न प्ररोहेत्पुनर्नान्यो हेतुस्तच्छेदनं प्रति । (३३७।१)

महामायोर्ध्वतः शुद्धा महाविद्याथ मातृका ॥ (३३७।२)

वागीश्वरी च तत्रस्थं वामादिनवसत्पुरम् । (३३८।१)

वामा ज्येष्ठा रौद्री काली कलविकरणीबलविकारिके तथा ॥ (३३८।२)

मथनी दमनी मनोन्मनी च त्रिदृशः पीताः समस्तास्ताः । (३३९।१)

सप्तकोट्यो मुख्यमन्त्रा विद्यातत्त्वे ऽत्र संस्थिताः ॥ (३३९।२)

एकैकार्बुदलक्षांशाः पद्माकारपुरा इह । (३४०।१)

विद्याराज्ञ्यस्त्रिगुण्याद्याः सप्त सप्तार्बुदेश्वराः ॥ (३४०।२)

विद्यातत्त्वोर्ध्वमैशं तु तत्त्वं तत्र क्रमोर्ध्वगम् । (३४१।१)

शिखण्ड्याद्यमनन्तान्तं पुराष्टकयुतं पुरम् ॥ (३४१।२)

शिखण्डी श्रीगलो मूर्तिरेकनेत्रैकरुद्रकौ । (३४२।१)

शिवोत्तमः सूक्ष्मरुद्रो ऽनन्तो विद्येश्वराष्टकम् ॥ (३४२।२)

क्रमादूर्ध्वोर्ध्वसंस्थानं सप्तानां नायको विभुः । (३४३।१)

अनन्त एव ध्येयश्च पूज्यश् चाप्य् उत्तरोत्तरः ॥ (३४३।२)

मुख्यमन्त्रेश्वराणां यत् सार्धं कोटित्रयं स्थितम् । (३४४।१)

तन्नायका इमे तेन विद्येशाश्चक्रवर्तिनः ॥ (३४४।२)

उक्तं च गुरुभिरित्थं शिवतन्वाद्येषु शासनेष्वेतत् । (३४५।१)

भगबिलशतकलितगुहामूर्धासनगो ऽष्टशक्तियुग्देवः ॥ (३४५।२)

गहनाद्यं निरयान्तं सृजति च रुद्रांश्च विनियुङ्क्ते । (३४६।१)

उद्धरति मनोन्मन्या पुंसस्तेष्वेव भवति मध्यस्थः ॥ (३४६।२)

ते तेनोदस्तचितः परतत्त्वालोचने ऽभिनिविशन्ते । (३४७।१)

स पुनरधः पथवर्तिष्वधिकृत एवाणुषु शिवेन ॥ (३४७।२)

अवसितपतिविनियोगः सार्धमनेकात्ममन्त्रकोटीभिः । (३४८।१)

निर्वात्यनन्तनाथस्तद्धामाविशति सूक्ष्मरुद्रस्तु ॥ (३४८।२)

अनुगृह्याणुमपूर्वं स्थापयति पतिः शिखण्डिनः स्थाने । (३४९।१)

इत्यष्टौ परिपाट्या यावद्धामानि याति गुरुरेकः ॥ (३४९।२)

तावदसंख्यातानां जन्तूनां निर्वृतिं कुरुते । (३५०।१)

ते ऽष्टावपि शक्त्यष्टकयोगामलजलरुहासनासीनाः ॥ (३५०।२)

आलोकयन्ति देवं हृदयस्थं कारणं परमम् । (३५१।१)

तं भगवन्तमनन्तं ध्यायन्तः स्वहृदि कारणं शान्तम् ॥ (३५१।२)

सप्तानुध्यायन्त्यपि मन्त्राणां कोटयः शुद्धाः । (३५२।१)

मायादिरवीच्यन्तो भवस्त्वनन्तादिरुच्यते ऽप्यभवः ॥ (३५२।२)

शिवशुद्धगुणाधीकारान्तः सो ऽप्येष हेयश्च । (३५३।१)

अत्रापि यतो दृष्टानुग्राह्याणां नियोज्यता शैवी ॥ (३५३।२)

इष्टा च तन्निवृत्तिर्ह्यभवस्त्वधरे न भूयते यस्मात् । (३५४।१)

पत्युर् अपसर्पति यतः कारणता कार्यता च सिद्धेभ्यः ॥ (३५४।२)

कञ्चुकवच्छिवसिद्धौ तावतिभवसंज्ञयातिमध्यस्थौ । (३५५।१)

धर्मज्ञानविरागैश्यचतुष्टयपुरं तु यत् ॥ (३५५।२)

रूपावरणसंज्ञं तत्तत्त्वे ऽस्मिन् ऐश्वरे विदुः । (३५६।१)

वामा ज्येष्ठा च रौद्रीति भुवनत्रयशोभितम् ॥ (३५६।२)

सूक्ष्मावरणमाख्यातमीशतत्त्वे गुरूत्तमैः । (३५७।१)

ऐशात्सादाशिवं ज्ञानक्रियायुगलमण्डितम् ॥ (३५७।२)

शुद्धावरणमित्याहुरुक्ता शुद्धावृतेः परम् । (३५८।१)

विद्यावृतिस्ततो भावाभावशक्तिद्वयोज्ज्वला ॥ (३५८।२)

शक्त्यावृतिः प्रमाणाख्या ततः शास्त्रे निरूपिता । (३५९।१)

शक्त्यावृतेस्तु तेजस्विध्रुवेशाभ्याम् अलंकृतम् ॥ (३५९।२)

तेजस्व्यावरणं वेदपुरा मानावृतिस्ततः । (३६०।१)

मानावृतेः सुशुद्धावृत्पुरत्रितयशोभिता ॥ (३६०।२)

सुशुद्धावरणादूर्ध्वं शैवमेकपुरं भवेत् । (३६१।१)

शिवावृतेरूर्ध्वमाहुर्मोक्षावरणसंज्ञितम् ॥ (३६१।२)

अस्यां मोक्षावृतौ रुद्रा एकादश निरूपिताः । (३६२।१)

मोक्षावरणतस्त्वेकपुरमावरणं ध्रुवम् ॥ (३६२।२)

ऊर्ध्वे ध्रुवावृतेरिच्छावरणं तत्र ते शिवाः । (३६३।१)

ईश्वरेच्छागृहान्तस्थास्तत्पुरं चैकमुच्यते ॥ (३६३।२)

इच्छावृतेः प्रबुद्धाख्यं दिग्रुद्राष्टकचर्चितम् । (३६४।१)

प्रबुद्धावरणादूर्ध्वं समयावरणं महत् ॥ (३६४।२)

भुवनैः पञ्चभिर्गर्भीकृतानन्तसमावृति । (३६५।१)

सामयात् सौशिवं तत्र सादाख्यं भुवनं महत् ॥ (३६५।२)

तस्मिन्सदाशिवो देवस्तस्य सव्यापसव्ययोः । (३६६।१)

ज्ञानक्रिये परेच्छा तु शक्तिरुत्सङ्गगामिनी ॥ (३६६।२)

सृष्ट्यादिपञ्चकृत्यानि कुरुते स तयेच्छया । (३६७।१)

पञ्च ब्रह्माण्यङ्गषट्कं सकलाद्यष्टकं शिवाः ॥ (३६७।२)

दशाष्टादश रुद्राश्च तैरेव सुशिवो वृतः । (३६८।१)

सद्यो वामाघोरौ पुरुषेशौ ब्रह्मपञ्चकं हृदयम् ॥ (३६८।२)

मूर्धशिखावर्मदृगस्त्रमङ्गानि षट् प्राहुः । (३६९।१)

सकलाकलशून्यैः सह कलाढ्यखम् अलंकृते क्षपणमन्त्यम् ॥ (३६९।२)

कण्ठ्यौष्ठ्यमष्टमं किल सकलाष्टकमेतदाम्नातम् । (३७०।१)

ॐ कारशिवौ दीप्तो हेत्वीशदशेशकौ सुशिवकालौ ॥ (३७०।२)

सूक्ष्मसुतेजःशर्वाः शिवाः दशैते ऽत्र पूर्वादेः । (३७१।१)

विजयो निःश्वासश्च स्वायम्भुवो वह्निवीररौरवकाः ॥ (३७१।२)

मुकुटविसरेन्दुबिन्दुप्रोद्गीता ललितसिद्धरुद्रौ च । (३७२।१)

सन्तानशिवौ परकिरणपारमेशा इति स्मृता रुद्राः ॥ (३७२।२)

सर्वेषामेतेषां ज्ञानानि विदुः स्वतुल्यनामानि । (३७३।१)

मन्त्रमुनिकोटिपरिवृतमथ विभुवामादिरुद्रतच्छक्तियुतम् ॥ (३७३।२)

तारादिशक्तिजुष्टं सुशिवासनम् अतिसितकजम् असंख्यदलम् । (३७४।१)

यः शक्तिरुद्रवर्गः परिवारे विष्टरे च सुशिवस्य ॥ (३७४।२)

प्रत्येकमस्य निजनिजपरिवारे परार्धकोटयो ऽसंख्याः । (३७५।१)

मायामलनिर्मुक्ताः केवलमधिकारमात्रसंरूढाः ॥ (३७५।२)

सुशिवावरणे रुद्राः सर्वज्ञाः सर्वशक्तिसम्पूर्णाः । (३७६।१)

अधिकारबन्धविलये शान्ताः शिवरूपिणः पुनर्भविनः ॥ (३७६।२)

ऊर्ध्वे बिन्द्वावृतिर्दीप्ता तत्र तत्र पद्मं शशिप्रभम् । (३७७।१)

शान्त्यतीतः शिवस्तत्र तच्छक्त्युत्सङ्गभूषितः ॥ (३७७।२)

निवृत्त्यादिकलावर्गपरिवारसमावृतः । (३७८।१)

असंख्यरुद्रतच्छक्तिपुरकोटिभिरावृतः ॥ (३७८।२)

श्रीमन्मतङ्गशास्त्रे च लयाख्यं तत्त्वमुत्तमम् । (३७९।१)

पारिभाषिकमित्येतन्नाम्ना बिन्दुरिहोच्यते ॥ (३७९।२)

चतुर्मूर्तिमयं शुभ्रं यत्तत्सकलनिष्कलम् । (३८०।१)

तस्मिन्भोगः समुद्दिष्ट इत्यत्रेदं च वर्णितम् ॥ (३८०।२)

निवृत्त्यादेः सुसूक्ष्मत्वाद् धराद्यारब्धदेहता । (३८१।१)

मातुः स्फूर्जन्महाज्ञानलीनत्वान्न विभाव्यते ॥ (३८१।२)

उद्रिक्ततैजसत्वेन हेम्नो भूपरमाणवः । (३८२।१)

यथा पृथङ्न भान्त्येवमूर्ध्वाधोरुद्रदेहगाः ॥ (३८२।२)

बिन्दूर्ध्वे ऽर्धेन्दुरेतस्य कला ज्योत्स्ना च तद्वती । (३८३।१)

कान्तिः प्रभा च विमला पञ्चैता रोधिकास्ततः ॥ (३८३।२)

रुन्धनी रोधनी रोद्ध्री ज्ञानबोधा तमोपहा । (३८४।१)

एताः पञ्च कलाः प्राहुर्निरोधिन्यां गुरूत्तमाः ॥ (३८४।२)

अर्धमात्रः स्मृतो बिन्दुर्व्योमरूपी चतुष्कलः । (३८५।१)

तदर्धमर्धचन्द्रस्तदष्टांशेन निरोधिका ॥ (३८५।२)

हेतून्ब्रह्मादिकान् रुन्द्धे रोधिकां तां त्यजेत्ततः । (३८६।१)

निरोधिकामिमां भित्त्वा सादाख्यं भुवनं परम् ॥ (३८६।२)

पररूपेण यत्रास्ते पञ्चमन्त्रमहातनुः । (३८७।१)

इत्यर्धेन्दुनिरोध्यन्तबिन्द्वावृत्यूर्ध्वतो महान् ॥ (३८७।२)

नादः किञ्जल्कसदृशो महद्भिः पुरुषैर्वृतः । (३८८।१)

चत्वारि भुवनान्यत्र दिक्षु मध्ये च पञ्चमम् ॥ (३८८।२)

इन्धिका दीपिका चैव रोधिका मोचिकोर्ध्वगा । (३८९।१)

मध्ये ऽत्र पद्मं तत्रोर्ध्वगामी तच्छक्तिभिर्वृतः ॥ (३८९।२)

नादोर्ध्वतस्तु सौषुम्नं तत्र तच्छक्तिभृत्प्रभुः । (३९०।१)

तदीशः पिङ्गलेलाभ्यां वृतः सव्यापसव्ययोः ॥ (३९०।२)

या प्रभोरङ्कगा देवी सुषुम्ना शशिसप्रभा । (३९१।१)

ग्रथितो ऽध्वा तया सर्व ऊर्ध्वश्चाधस्तनस्तथा ॥ (३९१।२)

नादः सुषुम्नाधारस्तु भित्त्वा विश्वमिदं जगत् । (३९२।१)

अधःशक्त्या विनिर्गच्छेदूर्ध्वशक्त्या च मूर्धतः ॥ (३९२।२)

नाड्या ब्रह्मबिले लीनः सो ऽव्यक्तध्वनिरक्षरः । (३९३।१)

नदन्सर्वेषु भूतेषु शिवशक्त्या ह्यधिष्ठितः ॥ (३९३।२)

सुषुम्नोर्ध्वे ब्रह्मबिलसंज्ञयावरणं त्रिदृक् । (३९४।१)

तत्र ब्रह्मा सितः शूली पञ्चास्यः शशिशेखरः ॥ (३९४।२)

तस्योत्सङ्गे परा देवी ब्रह्माणी मोक्षमार्गगा । (३९५।१)

रोद्ध्री दात्री च मोक्षस्य तां भित्त्वा चोर्ध्वकुण्डली ॥ (३९५।२)

शक्तिः सुप्ताहिसदृशी सा विश्वाधार उच्यते । (३९६।१)

तस्यां सूक्ष्मा सुसूक्ष्मा च तथान्ये अमृतामिते ॥ (३९६।२)

मध्यतो व्यापिनी तस्यां व्यापीशो व्यापिनीधरः । (३९७।१)

शक्तितत्त्वमिदं यस्य प्रपञ्चो ऽयं धरान्तकः ॥ (३९७।२)

शिवतत्त्वं ततस्तत्र चतुर्दिक्कं व्यवस्थिताः । (३९८।१)

व्यापी व्योमात्मको ऽनन्तो ऽनाथस्तच्छक्तिभागिनः ॥ (३९८।२)

मध्ये त्वनाश्रितं तत्र देवदेवो ह्यनाश्रितः । (३९९।१)

तच्छक्त्युत्सङ्गभृत्सूर्यशतकोटिसमप्रभः ॥ (३९९।२)

शिवतत्त्वोर्ध्वतः शक्तिः परा सा समनाह्वया । (४००।१)

सर्वेषां कारणानां सा कर्तृभूता व्यवस्थिता ॥ (४००।२)

बिभर्त्यण्डान्यनेकानि शिवेन समधिष्ठिता । (४०१।१)

तदारूढः शिवः कृत्यपञ्चकं कुरुते प्रभुः ॥ (४०१।२)

समना करणं तस्य हेतुकर्तुर् महेशितुः । (४०२।१)

अनाश्रितं तु व्यापारे निमित्तं हेतुरुच्यते ॥ (४०२।२)

तयाधितिष्ठति विभुः कारणानां तु पञ्चकम् । (४०३।१)

अनाश्रितो ऽनाथमयम् अनन्तं खवपुः सदा ॥ (४०३।२)

स व्यापिनं प्रेरयति स्वशक्त्या करणेन तु । (४०४।१)

कर्मरूपा स्थिता माया यदधः शक्तिकुण्डली ॥ (४०४।२)

नादबिन्द्वादिकं कार्यमित्यादिजगदुद्भवः । (४०५।१)

यत्सदाशिवपर्यन्तं पार्थिवाद्यं च शासने ॥ (४०५।२)

तत्सर्वं प्राकृतं प्रोक्तं विनाशोत्पत्तिसंयुतम् । (४०६।१)

अथ सकलभुवनमानं यन्मह्यं निगदितं निजैर्गुरुभिः ॥ (४०६।२)

तद्वक्ष्यते समासाद्बुद्धौ येनाशु संक्रामेत् । (४०७।१)

अण्डस्यान्तरनन्तः कालः कूष्माण्डहाटकौ ब्रह्महरी ॥ (४०७।२)

रुद्राः शतं सवीरं बहिर्निवृत्तिस्तु साष्टशतभुवना स्यात् । (४०८।१)

जलतेजःसमीरनभोऽहंकृद्धीमूलसप्तके प्रत्येकम् ॥ (४०८।२)

अष्टौ षट्पञ्चाशद्भुवना तेन प्रतिष्ठेति कला कथिता । (४०९।१)

अत्र प्राहुः शोध्यानष्टौ केचिन्निजाष्टकाधिपतीन् ॥ (४०९।२)

अन्ये तु समस्तानां शोध्यत्वं वर्णयन्ति भुवनानाम् । (४१०।१)

श्रीभूतिराजमिश्रा गुरवः प्राहुः पुनर्बही रुद्रशतम् ॥ (४१०।२)

अष्टावन्तः साकं शर्वेणेतीदृशी निवृत्तिरियं स्यात् । (४११।१)

रुद्राः काली वीरो धराब्धिलक्ष्म्यः सरस्वती गुह्यम् ॥ (४११।२)

इत्यष्टकं जले ऽग्नौ वह्न्यतिगुह्यद्वयं मरुति वायोः । (४१२।१)

स्वपुरं गयादि खे च व्योम पवित्राष्टकं च भुवनयुगम् ॥ (४१२।२)

अभिमाने ऽहङ्कारच्छगलाद्यष्टकमथान्तरा नभो ऽहंकृत् । (४१३।१)

तन्मात्रार्केन्दुश्रतिपुराष्टकं बुद्धिकर्मदेवानाम् ॥ (४१३।२)

दश तन्मात्रसमूहे भुवनं पुनरक्षवर्गविनिपतिते । (४१४।१)

मनसश्चेत्यभिमाने द्वाविंशतिरेव भुवनानाम् ॥ (४१४।२)

धियि दैवीनामष्टौ क्रुत्तेजोयोगसंज्ञकं त्रयं तदुमा । (४१५।१)

तत्पतिरथ मूर्त्यष्टकसुशिवद्वादशकवीरभद्राः स्युः ॥ (४१५।२)

तदथ महादेवाष्टकमिति बुद्धौ सप्तदश संख्या । (४१६।१)

गुणतत्त्वे पङ्क्तित्रयमिति षट्पञ्चाशतं पुराणि विदुः ॥ (४१६।२)

यद्यपि गुणसाम्यात्मनि मूले क्रोधेश्वराष्टकं तथापि धियि । (४१७।१)

तच्छोधितमिति गणनां न पुनः प्राप्तं प्रतिष्ठायाम् ॥ (४१७।२)

इति जलतत्त्वान्मूलं तत्त्वचतुर्विंशतिः प्रतिष्ठायाम् । (४१८।१)

अम्बादितुष्टिवर्गस्ताराद्याः सिद्धयो ऽणिमादिगणः ॥ (४१८।२)

गुरवो गुरुशिष्या ऋषिवर्ग इडादिश्च विग्रहाष्टकयुक् । (४१९।१)

गन्धादिविकारपुरं बुद्धिगुणाष्टकमहंक्रिया विषयगुणाः ॥ (४१९।२)

कामादिसप्तविंशकमागन्तु तथा गणेशविद्येशमयौ । (४२०।१)

इति पाशेषु पुरत्रयमित्थं पुरुषे ऽत्र भुवनषोडशकम् ॥ (४२०।२)

नियतौ शङ्करदशकं काले शिवदशकमिति पुरद्वितयम् । (४२१।१)

रागे सुहृष्टभुवनं गुरुशिष्यपुरं च वित्कलायुगले ॥ (४२१।२)

भुवनं भुवनं निशि पुटपुरत्रयं वाक्पुरं प्रमाणपुरम् । (४२२।१)

इति सप्तविंशतिपुरा विद्या पुरुषादितत्त्वसप्तकयुक् ॥ (४२२।२)

वामेशरूपसूक्ष्मं शुद्धं विद्याथ शक्तितेजस्विमितिः । (४२३।१)

सुविशुद्धिशिवौ मोक्षधुवेषिसंबुद्धसमयसौशिवसंज्ञाः ॥ (४२३।२)

सप्तदशपुरा शान्ता विद्येशसदाशिवपुरत्रितययुक्ता । (४२४।१)

बिन्द्वर्धेन्दुनिरोध्यः परसौशिवमिन्धिकादिपुरसौषुम्ने ॥ (४२४।२)

परनादो ब्रह्मबिलं सूक्ष्मादियुतोर्ध्वकुण्डली शक्तिः । (४२५।१)

व्यापिव्योमानन्तानाथानाश्रितपुराणि पञ्च ततः ॥ (४२५।२)

षष्ठं च परममनाश्रितमथ समनाभुवनषोडशी यदि वा । (४२६।१)

बिन्द्वावरणं परसौशिवं च पञ्चेन्धिकादिभुवनानि ॥ (४२६।२)

सौषुम्नं ब्रह्मबिलं कुण्डलिनी व्यापिपञ्चकं समना । (४२७।१)

इति षोडशभुवनेयं तत्त्वयुगं शान्त्यतीता स्यात् ॥ (४२७।२)

श्रीमन्मतङ्गशास्त्रे च क्रमो ऽयं पुरपूगगः । (४२८।१)

कालाग्निर्नरकाः खाब्धियुतं मुख्यतया शतम् ॥ (४२८।२)

कूष्माण्डः सप्तपाताली सप्तलोकी महेश्वरः । (४२९।१)

इत्यण्डमध्यं तद्बाह्ये शतं रुद्रा इति स्थिताः ॥ (४२९।२)

स्थानानां द्विशती भूमिः सप्तपञ्चाशता युता । (४३०।१)

पञ्चाष्टकस्य मध्याद्द्वात्रिंशद्भूतचतुष्टये ॥ (४३०।२)

तन्मात्रेषु च पञ्च स्युर्विश्वेदेवास्ततो ऽष्टकम् । (४३१।१)

पञ्चमं सेन्द्रिये गर्वे बुद्धौ देवाष्टकं गुणे ॥ (४३१।२)

योगाष्टकं क्रोधसंज्ञं मूले काले सनैयते । (४३२।१)

पतद्रुगाद्याश्चाङ्गुष्ठमात्राद्या रागतत्त्वगाः ॥ (४३२।२)

द्वादशैकशिवाद्याः स्युर्विद्यायां कलने दश । (४३३।१)

वामाद्यास्त्रिशती सेयं त्रिपर्वण्यब्धिरस्ययुक् ॥ (४३३।२)

शैवाः केचिदिहानन्ताः श्रैकण्ठा इति संग्रहः । (४३४।१)

यत्र यदा परभोगान् बुभुक्षते तत्र योजनं कार्यम् ॥ (४३४।२)

शोधनमथ तद्धानौ शेषं त्वन्तर्गतं कार्यम् । (४३५।१)

इत्यागमं प्रथयितुं दर्शितमेतद्विकल्पितं तेन ॥ (४३५।२)

अन्ये ऽपि बहुविकल्पाः स्वधियाचार्यैः समभ्यूह्याः । (४३६।१)

श्रीपूर्वशासने पुनरष्टादशाधिकं शतं कथितम् ॥ (४३६।२)

तदिह प्रधानमधिकं संक्षेपेणोच्यते शोध्यम् । (४३७।१)

कालाग्निः कूष्माण्डो नरकेशो हाटको ऽथ भूतलपः ॥ (४३७।२)

ब्रह्मा मुनिलोकेशो रुद्राः पञ्चान्तरालस्थाः । (४३८।१)

अधरे ऽनन्तः प्राच्याः कपालिवह्न्यन्तनिरृतिबलाख्याः ॥ (४३८।२)

लघुनिधिपतिविद्याधिपशम्भूर्ध्वान्तं सवीरभद्रपति । (४३९।१)

एकादशभिर्बाह्ये ब्रह्माण्डं पञ्चभिस् तथान्तरिकैः ॥ (४३९।२)

इति षोडशपुरमेतन्निवृत्तिकलयेह कलनीयम् । (४४०।१)

लकुलीशभारभूती दिण्ड्याषाढी च पुष्करनिमेषौ ॥ (४४०।२)

प्रभाससुरेशाविति सलिले प्रत्यात्मकं सपरिवारे । (४४१।१)

भैरवकेदारमहाकाला मध्याम्रजल्पाख्याः ॥ (४४१।२)

श्रीशैलहरिश्चन्द्राविति गुह्याष्टकमिदं महसि । (४४२।१)

भीमेन्द्राट्टहासविमलकनखलनाखलकुरुस्थितिगयाख्याः ॥ (४४२।२)

अतिगुह्याष्टकमेतन्मरुति च सतन्मात्रके च साक्षे च । (४४३।१)

स्थाणुसुवर्णाख्यौ किल भद्रो गोकर्णको महालयकः ॥ (४४३।२)

अविमुक्तरुद्रकोटी वस्त्रापद इत्यदः पवित्रं खे । (४४४।१)

स्थूलस्थूलेशशङ्कुश्रुतिकालञ्जराश्च मण्डलभृत् ॥ (४४४।२)

माकोटाण्डद्वितयच्छगलाण्डा अष्टकं ह्यहङ्कारे । (४४५।१)

अन्ये ऽहङ्कारान्तस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि चाप्याहुः ॥ (४४५।२)

धियि योन्यष्टकमुक्तं प्रकृतौ योगाष्टकं किलाकृतप्रभृति । (४४६।१)

इति सप्ताष्टकभुवना प्रतिष्ठितिः सलिलतो हि मूलान्ता ॥ (४४६।२)

नरि वामो भीमोग्रौ भवेशवीराः प्रचण्डगौरीशौ । (४४७।१)

अजसानन्तैकशिवौ विद्यायां क्रोधचण्डयुग्मं स्यात् ॥ (४४७।२)

संवर्तो ज्योतिरथो कलानियत्यां च सूरपञ्चान्तौ । (४४८।१)

वीरशिखीशश्रीकण्ठसंज्ञमेतत्त्रयं च काले स्यात् ॥ (४४८।२)

समहातेजा वामो भवोद्भवश्चैकपिङ्गलेशानौ । (४४९।१)

भुवनेशपुरःसरकावङ्गुष्ठ इमे निशि स्थिता ह्यष्टौ ॥ (४४९।२)

अष्टाविंशतिभुवना विद्या पुरुषान्निशान्तमियम् । (४५०।१)

हालाहलरुद्रक्रुदम्बिकाघोरिकाः सवामाः स्युः ॥ (४५०।२)

विद्यायां विद्येशास्त्वष्टावीशे सदाशिवे पञ्च । (४५१।१)

वामा ज्येष्ठा रौद्री शक्तिः सकला च शोन्तयम् ॥ (४५१।२)

अष्टादश भुवना स्यात् शान्त्यतीता त्वभुवनैव । (४५२।१)

इति देशाध्वविभागः कथितः श्रीशम्भुना समादिष्टः ॥ (४५२।२)