तन्त्रालोकTantrāloka

TĀ, 12

11 of 19 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथाध्वनो ऽस्य प्रकृत उपयोगः प्रकाश्यते ॥ (१।१)

athādhvano 'sya prakṛta upayogaḥ prakāśyate ||

2.1२.१

इत्थमध्वा समस्तो ऽयं यथा संविदि संस्थितः । (२।१)

itthamadhvā samasto 'yaṃ yathā saṃvidi saṃsthitaḥ |

2.2२.२

तद्द्वारा शून्यधीप्राणनाडीचक्रतनुष्वथो ॥ (२।२)

taddvārā śūnyadhīprāṇanāḍīcakratanuṣvatho ||

3.1३.१

बहिश्च लिङ्गमूर्त्यग्निस्थण्डिलादिषु सर्वतः । (३।१)

bahiśca liṅgamūrtyagnisthaṇḍilādiṣu sarvataḥ |

3.2३.२

तथा स्थितः समस्तश्च व्यस्तश्चैष क्रमाक्रमात् ॥ (३।२)

tathā sthitaḥ samastaśca vyastaścaiṣa kramākramāt ||

4.1४.१

आसंवित्तत्त्वम् आबाह्यं यो ऽयमध्वा व्यवस्थितः । (४।१)

āsaṃvittattvam ābāhyaṃ yo 'yamadhvā vyavasthitaḥ |

4.2४.२

तत्र तत्रोचितं रूपं स्वं स्वातन्त्र्येण भासयेत् ॥ (४।२)

tatra tatrocitaṃ rūpaṃ svaṃ svātantryeṇa bhāsayet ||

5.1५.१

सर्वं सर्वत्र रूपं च तस्यापि न न भासते । (५।१)

sarvaṃ sarvatra rūpaṃ ca tasyāpi na na bhāsate |

5.2५.२

नह्यवच्छेदितां क्वापि स्वप्ने ऽपि विषहामहे ॥ (५।२)

nahyavaccheditāṃ kvāpi svapne 'pi viṣahāmahe ||

6.1६.१

एवं विश्वाध्वसम्पूर्णं कालव्यापारचित्रितम् । (६।१)

evaṃ viśvādhvasampūrṇaṃ kālavyāpāracitritam |

6.2६.२

देशकालमयस्पन्दसद्म देहं विलोकयेत् ॥ (६।२)

deśakālamayaspandasadma dehaṃ vilokayet ||

7.1७.१

तथा विलोक्यमानो ऽसौ विश्वान्तर्देवतामयः । (७।१)

tathā vilokyamāno 'sau viśvāntardevatāmayaḥ |

7.2७.२

ध्येयः पूज्यश्च तर्प्यश्च तदाविष्टो विमुच्यते ॥ (७।२)

dhyeyaḥ pūjyaśca tarpyaśca tadāviṣṭo vimucyate ||

8.1८.१

इत्थं घटं पटं लिङ्गं स्थण्डिलं पुस्तकं जलम् । (८।१)

itthaṃ ghaṭaṃ paṭaṃ liṅgaṃ sthaṇḍilaṃ pustakaṃ jalam |

8.2८.२

यद्वा किंचित्क्वचित्पश्येत्तत्र तन्मयतां व्रजेत् ॥ (८।२)

yadvā kiṃcitkvacitpaśyettatra tanmayatāṃ vrajet ||

9.1९.१

तत्रार्पणं हि वस्तूनामभेदेनार्चनं मतम् । (९।१)

tatrārpaṇaṃ hi vastūnāmabhedenārcanaṃ matam |

9.2९.२

तथा सम्पूर्णरूपत्वानुसंधिर् ध्यानमुच्यते ॥ (९।२)

tathā sampūrṇarūpatvānusaṃdhir dhyānamucyate ||

10.1१०.१

सम्पूर्णत्वानुसंधानम् अकम्पं दार्ढ्यमानयन् । (१०।१)

sampūrṇatvānusaṃdhānam akampaṃ dārḍhyamānayan |

10.2१०.२

तथान्तर्जल्पयोगेन विमृशञ्जपभाजनम् ॥ (१०।२)

tathāntarjalpayogena vimṛśañjapabhājanam ||

11.1११.१

तत्रार्पितानां भावानां स्वकभेदविलापनम् । (११।१)

tatrārpitānāṃ bhāvānāṃ svakabhedavilāpanam |

11.2११.२

कुर्वंस्तद्रश्मिसद्भावं दद्याद्धोमक्रियापरः ॥ (११।२)

kurvaṃstadraśmisadbhāvaṃ dadyāddhomakriyāparaḥ ||

12.1१२.१

तथैवं कुर्वतः सर्वं समभावेन पश्यतः । (१२।१)

tathaivaṃ kurvataḥ sarvaṃ samabhāvena paśyataḥ |

12.2१२.२

निष्कम्पता व्रतं शुद्धं साम्यं नन्दिशिखोदितम् ॥ (१२।२)

niṣkampatā vrataṃ śuddhaṃ sāmyaṃ nandiśikhoditam ||

13.1१३.१

तथार्चनजपध्यानहोमव्रतविधिक्रमात् । (१३।१)

tathārcanajapadhyānahomavratavidhikramāt |

13.2१३.२

परिपूर्णां स्थितिं प्राहुः समाधिं गुरवः पुरा ॥ (१३।२)

paripūrṇāṃ sthitiṃ prāhuḥ samādhiṃ guravaḥ purā ||

14.1१४.१

अत्र पूजाजपाद्येषु बहिरन्तर्द्वयस्थितौ । (१४।१)

atra pūjājapādyeṣu bahirantardvayasthitau |

14.2१४.२

द्रव्यौघे न विधिः को ऽपि न कापि प्रतिषिद्धता ॥ (१४।२)

dravyaughe na vidhiḥ ko 'pi na kāpi pratiṣiddhatā ||

15.1१५.१

कल्पनाशुद्धिसंध्यादेर्नोपयोगो ऽत्र कश्चन । (१५।१)

kalpanāśuddhisaṃdhyādernopayogo 'tra kaścana |

15.2१५.२

उक्तं श्रीत्रिकसूत्रे च जायते यजनं प्रति ॥ (१५।२)

uktaṃ śrītrikasūtre ca jāyate yajanaṃ prati ||

16.1१६.१

अविधिज्ञो विधिज्ञश् चेत्य् एवमादि सुविस्तरम् । (१६।१)

avidhijño vidhijñaś cety evamādi suvistaram |

16.2१६.२

यदा यथा येन यत्र स्वा संवित्तिः प्रसीदति ॥ (१६।२)

yadā yathā yena yatra svā saṃvittiḥ prasīdati ||

17.1१७.१

तदा तथा तेन तत्र तत्तद्भोग्यं विधिश्च सः । (१७।१)

tadā tathā tena tatra tattadbhogyaṃ vidhiśca saḥ |

17.2१७.२

लौकिकालौकिकं सर्वं तेनात्र विनियोजयेत् ॥ (१७।२)

laukikālaukikaṃ sarvaṃ tenātra viniyojayet ||

18.1१८.१

निष्कम्पत्वे सकम्पस्तु कम्पं निर्ह्रासयेद्बलात् । (१८।१)

niṣkampatve sakampastu kampaṃ nirhrāsayedbalāt |

18.2१८.२

यथा येनाभ्युपायेन क्रमादक्रमतो ऽपि वा ॥ (१८।२)

yathā yenābhyupāyena kramādakramato 'pi vā ||

19.1१९.१

विचिकित्सा गलत्यन्तस्तथासौ यत्नवान्भवेत् । (१९।१)

vicikitsā galatyantastathāsau yatnavānbhavet |

19.2१९.२

धीकर्माक्षगता देवीर्निषिद्धैरेव तर्पयेत् ॥ (१९।२)

dhīkarmākṣagatā devīrniṣiddhaireva tarpayet ||

20.1२०.१

वीरव्रतं चाभिनन्देदिति भर्गशिखावचः । (२०।१)

vīravrataṃ cābhinandediti bhargaśikhāvacaḥ |

20.2२०.२

तथाहि शङ्का मालिन्यं ग्लानिः संकोच इत्यदः ॥ (२०।२)

tathāhi śaṅkā mālinyaṃ glāniḥ saṃkoca ityadaḥ ||

21.1२१.१

संसारकारागारान्तः स्थूलस्थूणाघटायते । (२१।१)

saṃsārakārāgārāntaḥ sthūlasthūṇāghaṭāyate |

21.2२१.२

मन्त्रा वर्णस्वभावा ये द्रव्यं यत्पाञ्चभौतिकम् ॥ (२१।२)

mantrā varṇasvabhāvā ye dravyaṃ yatpāñcabhautikam ||

22.1२२.१

यच्चिदात्म प्राणिजातं तत्र कः संकरः कथम् । (२२।१)

yaccidātma prāṇijātaṃ tatra kaḥ saṃkaraḥ katham |

22.2२२.२

संकराभावतः केयं शङ्का तस्यामपि स्फुटम् ॥ (२२।२)

saṃkarābhāvataḥ keyaṃ śaṅkā tasyāmapi sphuṭam ||

23.1२३.१

न शङ्केत तथा शङ्का विलीयेतावहेलया । (२३।१)

na śaṅketa tathā śaṅkā vilīyetāvahelayā |

23.2२३.२

श्रीसर्वाचारवीरालीनिशाचरक्रमादिषु ॥ (२३।२)

śrīsarvācāravīrālīniśācarakramādiṣu ||

24.1२४.१

शास्त्रेषु विततं चैतत्तत्र तत्रोच्यते यतः । (२४।१)

śāstreṣu vitataṃ caitattatra tatrocyate yataḥ |

24.2२४.२

शङ्कया जायते ग्लानिः शङ्कया विघ्नभाजनम् ॥ (२४।२)

śaṅkayā jāyate glāniḥ śaṅkayā vighnabhājanam ||

25.1२५.१

उवाचोत्पलदेवश्च श्रीमानस्मद्गुरोर्गुरुः । (२५।१)

uvācotpaladevaśca śrīmānasmadgurorguruḥ |

25.2२५.२

सर्वाशङ्काशनिं मार्गं नुमो माहेश्वरं त्विति ॥ (२५।२)

sarvāśaṅkāśaniṃ mārgaṃ numo māheśvaraṃ tviti ||

26.1२६.१

अनुत्तरपदाप्तये तदिदमाणवं दर्शिताभ्युपायमतिविस्तरान्ननु विदांकुरुध्वं बुधाः ॥ (२६।१)

anuttarapadāptaye tadidamāṇavaṃ darśitābhyupāyamativistarānnanu vidāṃkurudhvaṃ budhāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

TĀ, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit