अथ परौपयिकं प्रणिगद्यते पदमनुत्तरमेव महेशितुः । (१।१)

प्रकाशमात्रं यत्प्रोक्तं भैरवीयं परं महः । (१।२)

तत्र स्वतन्त्रतामात्रमधिकं प्रविविच्यते ॥ (१।३)

यः प्रकाशः स सर्वस्य प्रकाशत्वं प्रयच्छति । (२।१)

न च तद्व्यतिरेक्यस्ति विश्वं सद्वावभासते ॥ (२।२)

अतो ऽसौ परमेशानः स्वात्मव्योमन्यनर्गलः । (३।१)

इयतः सृष्टिसंहाराडम्बरस्य प्रदर्शकः ॥ (३।२)

निर्मले मकुरे यद्वद्भान्ति भूमिजलादयः । (४।१)

अमिश्रास्तद्वदेकस्मिंश्चिन्नाथे विश्ववृत्तयः ॥ (४।२)

सदृशं भाति नयनदर्पणाम्बरवारिषु । (५।१)

तथा हि निर्मले रूपे रूपमेवावभासते ॥ (५।२)

प्रच्छन्नरागिणी कान्तप्रतिबिम्बितसुन्दरम् । (६।१)

दर्पणं कुचकुम्भाभ्यां स्पृशन्त्यपि न तृप्यति ॥ (६।२)

न हि स्पर्शो ऽस्य विमलो रूपमेव तथा यतः । (७।१)

नैर्मल्यं चातिनिविडसजातीयैकसंगतिः ॥ (७।२)

स्वस्मिन् अभेदाद्भिन्नस्य दर्शनक्षमतैव या । (८।१)

अत्यक्तस्वप्रकाशस्य नैर्मल्यं तद्गुरूदितम् ॥ (८।२)

नैर्मल्यं मुख्यमेकस्य संविन्नाथस्य सर्वतः । (९।१)

अंशांशिकातः क्वाप्यन्यद्विमलं तत्तदिच्छया ॥ (९।२)

भावानां यत्प्रतीघाति वपुर्मायात्मकं हि तत् । (१०।१)

तेषामेवास्ति सद्विद्यामयं त्वप्रतिघातकम् ॥ (१०।२)

तदेवमुभयाकारमवभासं प्रकाशयन् । (११।१)

विभाति वरदो बिम्बप्रतिबिम्बदृशाखिले ॥ (११।२)

यस्त्वाह नेत्रतेजांसि स्वच्छात्प्रतिफलन्त्यलम् । (१२।१)

विपर्यस्य स्वकं वक्त्रं गृह्णन्तीति स पृच्छ्यते ॥ (१२।२)

देहादन्यत्र यत्तेजस्तदधिष्ठातुरात्मनः । (१३।१)

तेनैव तेजसा ज्ञत्वे को ऽर्थः स्याद्दर्पणेन तु ॥ (१३।२)

विपर्यस्तैस्तु तेजोभिर्ग्राहकात्मत्वमागतैः । (१४।१)

रूपं दृश्येत वदने निजे न मकुरान्तरे ॥ (१४।२)

स्वमुखे स्पर्शवच्चैतद्रूपं भायान्ममेत्यलम् । (१५।१)

न त्वस्य स्पृश्यभिन्नस्य वेद्यैकान्तस्वरूपिणः ॥ (१५।२)

रूपसंस्थानमात्रं तत्स्पर्शगन्धरसादिभिः । (१६।१)

न्यग्भूतैरेव तद्युक्तं वस्तु तत्प्रतिबिम्बितम् ॥ (१६।२)

न्यग्भावो ग्राह्यताभावात्तदभावो ऽप्रमाणतः । (१७।१)

स चार्थसंगमाभावात्सो ऽप्यादर्शे ऽनवस्थितेः ॥ (१७।२)

अत एव गुरुत्वादिर्धर्मो नैतस्य लक्ष्यते । (१८।१)

नह्यादर्शे संस्थितो ऽसौ तद्दृष्टौ स उपायकः ॥ (१८।२)

तस्मात्तु नैष भेदेन यद्भाति तत उच्यते । (१९।१)

आधारस्तत्र तूपाया दीपदृक्संविदः क्रमात् ॥ (१९।२)

दीपचक्षुर्विबोधानां काठिन्याभावतः परम् । (२०।१)

सर्वतश्चापि नैर्मल्यान्न विभादर्शवत्पृथक् ॥ (२०।२)

एतच्च देवदेवेन दर्शितं बोधवृद्धये । (२१।१)

मूढानां वस्तु भवति ततो ऽप्यन्यत्र नाप्यलम् ॥ (२१।२)

प्रतीघाति स्वतन्त्रं नो न स्थाय्यस्थायि चापि न । (२२।१)

स्वच्छस्यैवैष कस्यापि महिमेति कृपालुना ॥ (२२।२)

न देशो नो रूपं न च समययोगो न परिमा न चान्योन्यासंगो न च तदपहानिर्न घनता । (२३।१)

न चावस्तुत्वं स्यान्न च किमपि सारं निजमिति ध्रुवं मोहः शाम्येदिति निरदिशद्दर्पणविधिः ॥ (२३।२)

इत्थं प्रदर्शिते ऽमुत्र प्रतिबिम्बनवर्त्मनि । (२४।१)

शब्दस्य प्रतिबिम्बं यत् प्रतिश्रुत्केति भण्यते ॥ (२४।२)

न चासौ शब्दजः शब्द आगच्छत्त्वेन संश्रवात् । (२५।१)

तेनैव वक्त्रा दूरस्थैः शब्दस्याश्रवणादपि ॥ (२५।२)

पिठिरादिपिधानांशविशिष्टछिद्रसंगतौ । (२६।१)

चित्रत्वाच्चास्य शब्दस्य प्रतिबिम्बं मुखादिवत् ॥ (२६।२)

इदमन्यस्य वेद्यस्य रूपमित्यवभासते । (२७।१)

यथादर्शे तथा केनाप्युक्तम् आकर्णये त्विति ॥ (२७।२)

नियमाद्बिम्बसांमुख्यं प्रतिबिम्बस्य यत्ततः । (२८।१)

तन्मध्यगाः प्रमातारः शृण्वन्ति प्रतिशब्दकम् ॥ (२८।२)

मुख्यग्रहं त्वपि विना प्रतिबिम्बग्रहो भवेत् । (२९।१)

स्वपश्चात्स्थं प्रियं पश्येट्टङ्कितं मुकुरे वपुः ॥ (२९।२)

सांमुख्यं चोच्यते तादृग्दर्पणाभेदसंस्थितेः ॥ (३०।१)

अतः कूपादिपिठिराकाशे तत्प्रतिबिम्बितम् । (३१।१)

वक्त्राकाशं सशब्दं सद्भाति तत्परवक्त्रवत् ॥ (३१।२)

यथा चादर्शपाश्चात्यभागस्थो वेत्ति नो मुखम् । (३२।१)

तथा तथाविधाकाशपश्चात्स्थो वेत्ति न ध्वनिम् ॥ (३२।२)

शब्दो न चानभिव्यक्तः प्रतिबिम्बति तद्ध्रुवम् । (३३।१)

अभिव्यक्तिश्रुती तस्य समकालं द्वितीयके ॥ (३३।२)

क्षणे तु प्रतिबिम्बत्वं श्रुतिश्च समकालिका । (३४।१)

तुल्यकालं हि नो हस्ततच्छायारूपनिश्चयः ॥ (३४।२)

इत्थं प्रदर्शिते ऽमुत्र प्रतिबिम्बसतत्त्वके । (३५।१)

प्रकृतं ब्रूमहे तत्र प्रतिबिम्बनमर्हति ॥ (३५।२)

शब्दो नभसि सानन्दे स्पर्शधामनि सुन्दरः । (३६।१)

स्पर्शो ऽन्यो ऽपि दृढाघातशूलशीतादिकोद्भवः । (३६।२)

परस्थः प्रतिबिम्बत्वात् स्वदेहोद्धूलनाकरः ॥ (३६।३)

न चैष मुख्यस्तत्कार्यपारम्पर्याप्रकाशनात् ॥ (३७।१)

एवं घ्राणान्तरे गन्धो रसो दन्तोदके स्फुटः ॥ (३८।१)

यथा च रूपं प्रतिबिम्बितं दृशोर्न चक्षुषान्येन विना हि लक्ष्यते । (३९।१)

तथा रसस्पर्शनसौरभादिकं न लक्ष्यते ऽक्षेण विना स्थितं त्वपि ॥ (३९।२)

न चान्तरे स्पर्शनधामनि स्थितं बहिःस्पृशो ऽन्याक्षधियः स गोचरः ॥ (४०।१)

अतो ऽन्तिकस्थस्वकतादृगिन्द्रियप्रयोजनान्तःकरणैर्यदा कृता । (४१।१)

तदा तदात्तं प्रतिबिम्बमिन्द्रिये स्वकां क्रियां सूयत एव तादृशीम् ॥ (४१।२)

न तु स्मृतान्मानसगोचरादृता भवेत्क्रिया सा किल वर्तमानतः । (४२।१)

अतः स्थितः स्पर्शवरस्तदिन्द्रिये समागतः सन्विदितस् तथाक्रियः ॥ (४२।२)

असंभवे बाह्यगतस्य तादृशः स्व एव तस्मिन् प्रतिबिम्बितस्तथा । (४३।१)

करोति तां स्पर्शवरः सुखात्मिकां स चापि कस्यामपि नाडिसंततौ ॥ (४३।२)

तेन संवित्तिमकुरे विश्वमात्मानमर्पयत् । (४४।१)

नाथस्य वदते ऽमुष्य विमलां विश्वरूपताम् ॥ (४४।२)

यथा च गन्धरूपस्पृग्रसाद्याः प्रतिबिम्बिताः । (४५।१)

तदाधारोपरागेण भान्ति खड्गे मुखादिवत् ॥ (४५।२)

तथा विश्वमिदं बोधे प्रतिबिम्बितमाश्रयेत् । (४६।१)

प्रकाशत्वस्वतन्त्रत्वप्रभृतिं धर्मविस्तरम् ॥ (४६।२)

यथा च सर्वतः स्वच्छे स्फटिके सर्वतो भवेत् । (४७।१)

प्रतिबिम्बं तथा बोधे सर्वतः स्वच्छताजुषि ॥ (४७।२)

अत्यन्तस्वच्छता सा यत् स्वाकृत्यनवभासनम् । (४८।१)

अतः स्वच्छतमो बोधो न रत्नं त्वाकृतिग्रहात् ॥ (४८।२)

प्रतिबिम्बं च बिम्बेन बाह्यस्थेन समर्प्यते । (४९।१)

तस्यैव प्रतिबिम्बत्वे किं बिम्बम् अवशिष्यताम् ॥ (४९।२)

यद्वापि कारणं किंचिद्बिम्बत्वेनाभिषिच्यते । (५०।१)

तदपि प्रतिबिम्बत्वमेति बोधे ऽन्यथा त्वसत् ॥ (५०।२)

इत्थमेतत्स्वसंवित्तिदृढन्यायास्त्ररक्षितम् । (५१।१)

साम्राज्यमेव विश्वत्र प्रतिबिम्बस्य जृम्भते ॥ (५१।२)

ननु बिम्बस्य विरहे प्रतिबिम्बं कथं भवेत् । (५२।१)

किं कुर्मो दृश्यते तद्धि ननु तद्बिम्बमुच्यताम् ॥ (५२।२)

नैवं तल्लक्षणाभावाद्बिम्बं किल किमुच्यते । (५३।१)

अन्यामिश्रं स्वतन्त्रं सद्भासमानं मुखं यथा ॥ (५३।२)

स्वरूपानपहानेन पररूपसदृक्षताम् । (५४।१)

प्रतिबिम्बात्मतामाहुः खड्गादर्शतलादिवत् ॥ (५४।२)

उक्तं च सति बाह्ये ऽपि धीरेकानेकवेदनात् । (५५।१)

अनेकसदृशाकारा न त्वनेकेति सौगतैः ॥ (५५।२)

नन्वित्थं प्रतिबिम्बस्य लक्षणं किं तदुच्यते । (५६।१)

अन्यव्यामिश्रणायोगात् तद्भेदाशक्यभासनम् । (५६।२)

प्रतिबिम्बमिति प्राहुर्दर्पणे वदनं यथा ॥ (५६।३)

बोधमिश्रमिदं बोधाद्भेदेनाशक्यभासनम् । (५७।१)

परतत्त्वादि बोधे किं प्रतिबिम्बं न भण्यते ॥ (५७।२)

लक्षणस्य व्यवस्थैषाकस्माच्चेद् बिम्बमुच्यताम् । (५८।१)

प्राज्ञा वस्तुनि युज्यन्ते न तु सामयिके ध्वनौ ॥ (५८।२)

ननु न प्रतिबिम्बस्य विना बिम्बं भवेत्स्थितिः । (५९।१)

किं ततः प्रतिबिम्बे हि बिम्बं तादात्म्यवृत्ति न ॥ (५९।२)

अतश्च लक्षणस्यास्य प्रोक्तस्य तदसंभवे । (६०।१)

न हानिर्हेतुमात्रे तु प्रश्नो ऽयं पर्यवस्यति ॥ (६०।२)

तत्रापि च निमित्ताख्ये नोपादाने कथंचन । (६१।१)

निमित्तकारणानां च कदाचित्क्वापि संभवः ॥ (६१।२)

अत एव पुरोवर्तिन्यालोके स्मरणादिना । (६२।१)

निमित्तेन घनेनास्तु संक्रान्तदयिताकृतिः ॥ (६२।२)

अन्यथा संविदारूढा कान्ता विच्छेदयोगिनी । (६३।१)

कस्माद्भाति न वै संविद् विच्छेदं पुरतो गता ॥ (६३।२)

अत एवान्तरं किंचिद्धीसंज्ञं भवतु स्फुटम् । (६४।१)

यत्रास्य विच्छिदा भानं संकल्पस्वप्नदर्शने ॥ (६४।२)

अतो निमित्तं देवस्य शक्तयः सन्तु तादृशे । (६५।१)

इत्थं विश्वमिदं नाथे भैरवीयचिदम्बरे । (६५।२)

प्रतिबिम्बमलं स्वच्छे न खल्वन्यप्रसादतः ॥ (६५।३)

अनन्यापेक्षिता यास्य विश्वात्मत्वं प्रति प्रभोः । (६६।१)

तां परां प्रतिभां देवीं संगिरन्ते ह्यनुत्तराम् ॥ (६६।२)

अकुलस्यास्य देवस्य कुलप्रथनशालिनी । (६७।१)

कौलिकी सा परा शक्तिर् अवियुक्तो यया प्रभुः ॥ (६७।२)

तयोर्यद्यामलं रूपं स संघट्ट इति स्मृतः । (६८।१)

आनन्दशक्तिः सैवोक्ता यतो विश्वं विसृज्यते ॥ (६८।२)

परापरात्परं तत्त्वं सैषा देवी निगद्यते । (६९।१)

तत्सारं तच्च हृदयं स विसर्गः परः प्रभुः ॥ (६९।२)

देवीयामलशास्त्रे सा कथिता कालकर्षिणी । (७०।१)

महाडामरके यागे श्रीपरा मस्तके तथा ॥ (७०।२)

श्रीपूर्वशास्त्रे सा मातृसद्भावत्वेन वर्णिता । (७१।१)

संघट्टे ऽस्मिंश्चिदात्मत्वाद्यत्तत्प्रत्यवमर्शनम् ॥ (७१।२)

इच्छाशक्तिरघोराणां शक्तीनां सा परा प्रभुः । (७२।१)

सैव प्रक्षुब्धरूपा चेदीशित्री सम्प्रजायते ॥ (७२।२)

तदा घोराः परा देव्यो जाताः शैवाध्वदैशिकाः । (७३।१)

स्वात्मप्रत्यवमर्शो यः प्रागभूदेकवीरकः ॥ (७३।२)

ज्ञातव्यविश्वोन्मेषात्मा ज्ञानशक्तितया स्थितः । (७४।१)

इयं परापरा देवी घोरां या मातृमण्डलीम् ॥ (७४।२)

सृजत्यविरतं शुद्धाशुद्धमार्गैकदीपिकाम् । (७५।१)

ज्ञेयांशः प्रोन्मिषन्क्षोभं यदैति बलवत्त्वतः ॥ (७५।२)

ऊनताभासनं संविन्मात्रत्वे जायते तदा । (७६।१)

रूढं तज्ज्ञेयवर्गस्य स्थितिप्रारम्भ उच्यते ॥ (७६।२)

रूढिरेषा विबोधाब्धेश्चित्राकारपरिग्रहः । (७७।१)

इदं तद्बीजसंदर्भबीजं चिन्वन्ति योगिनः ॥ (७७।२)

इच्छाशक्तिर् द्विरूपोक्ता क्षुभिताक्षुभिता च या । (७८।१)

इष्यमाणं हि सा वस्तुद्वैरूप्येणात्मनि श्रयेत् ॥ (७८।२)

अचिरद्युतिभासिन्या शक्त्या ज्वलनरूपया । (७९।१)

इष्यमाणसमापत्तिः स्थैर्येणाथ धरात्मना ॥ (७९।२)

उन्मेषशक्तावस्त्येतज्ज्ञेयं यद्यपि भूयसा । (८०।१)

तथापि विभवस्थानं सा न तु प्राच्यजन्मभूः ॥ (८०।२)

इच्छाशक्तेरतः प्राहुश्चातूरूप्यं परामृतम् । (८१।१)

क्षोभान्तरस्यासद्भावान्नेदं बीजं च कस्यचित् ॥ (८१।२)

प्रक्षोभकत्वं बीजत्वं क्षोभाधारश्च योनिता । (८२।१)

क्षोभकं संविदो रूपं क्षुभ्यति क्षोभयत्यपि ॥ (८२।२)

क्षोभः स्याज्ज्ञेयधर्मत्वं क्षोभणा तद्बहिष्कृतिः । (८३।१)

अन्तःस्थविश्वाभिन्नैकबीजांशविसिसृक्षुता ॥ (८३।२)

क्षोभो ऽतदिच्छे तत्त्वेच्छाभासनं क्षोभणां विदुः । (८४।१)

यदैक्यापत्तिमासाद्य तदिच्छा कृतिनी भवेत् ॥ (८४।२)

क्षोभाधारमिमं प्राहुः श्रीसोमानन्दपुत्रकाः । (८५।१)

संविदामीषणादीनाम् अनुद्भिन्नविशेषकम् ॥ (८५।२)

यज्ज्ञेयमात्रं तद्बीजं यद्योगाद्बीजता स्वरे । (८६।१)

तस्य बीजस्य सैवोक्ता विसिसृक्षा य उद्भवः । (८६।२)

यतो ग्राह्यमिदं भास्यद्भिन्नकल्पं चिदात्मनः ॥ (८६।३)

एष क्षोभः क्षोभणा तु तूष्णींभूतान्यमातृगम् । (८७।१)

हठाद्यदौदासीन्यांशच्यावनं संविदो बलात् ॥ (८७।२)

जातापि विसिसृक्षासौ यद्विमर्शान्तरैक्यतः । (८८।१)

कृतार्था जायते क्षोभाधारो ऽत्रैतत्प्रकीर्तितम् ॥ (८८।२)

ततस्तदान्तरं ज्ञेयं भिन्नकल्पत्वमिच्छति । (८९।१)

विश्वबीजादतः सर्वं बाह्यं बिम्बं विवर्त्स्यति ॥ (८९।२)

क्षोभ्यक्षोभकभावस्य सतत्त्वं दर्शितं मया । (९०।१)

श्रीमन्महेश्वरेणोक्तं गुरुणा यत्प्रसादतः ॥ (९०।२)

प्रकृतं ब्रूमहे नेदं बीजं वर्णचतुष्टयम् । (९१।१)

नापि योनिर्यतो नैतत्क्षोभाधारत्वमृच्छति ॥ (९१।२)

आत्मन्येव च विश्रान्त्या तत्प्रोक्तममृतात्मकम् । (९२।१)

इत्थं प्रागुदितं यत्तत्पञ्चकं तत्परस्परम् ॥ (९२।२)

उच्छलद्विविधाकारमन्योन्यव्यतिमिश्रणात् । (९३।१)

यो ऽनुत्तरः परः स्पन्दो यश्चानन्दः समुच्छलन् ॥ (९३।२)

ताविच्छोन्मेषसंघट्टाद्गच्छतो ऽतिविचित्रताम् । (९४।१)

अनुत्तरानन्दचिती इच्छाशक्तौ नियोजिते ॥ (९४।२)

त्रिकोणमिति तत्प्राहुर्विसर्गामोदसुन्दरम् । (९५।१)

अनुत्तरानन्दशक्ती तत्र रूढिमुपागते ॥ (९५।२)

त्रिकोणद्वित्वयोगेन व्रजतः षडरस्थितिम् । (९६।१)

त एवोन्मेषयोगे ऽपि पुनस्तन्मयतां गते ॥ (९६।२)

क्रियाशक्तेः स्फुटं रूपम् अभिव्यङ्क्तः परस्परम् । (९७।१)

इच्छोन्मेषगतः क्षोभो यः प्रोक्तस्तद्गतेरपि ॥ (९७।२)

ते एव शक्ती ताद्रूप्यभागिन्यौ नान्यथास्थिते । (९८।१)

नन्वनुत्तरतानन्दौ स्वात्मना भेदवर्जितौ ॥ (९८।२)

कथमेतावतीमेनां वैचित्रीं स्वात्मनि श्रितौ । (९९।१)

शृणु तावदयं संविन्नाथो ऽपरिमितात्मकः ॥ (९९।२)

अनन्तशक्तिवैचित्र्यलयोदयकलेश्वरः । (१००।१)

अस्थास्यदेकरूपेण वपुषा चेन्महेश्वरः ॥ (१००।२)

महेश्वरत्वं संवित्त्वं तदत्यक्ष्यद्घटादिवत् । (१०१।१)

परिच्छिन्नप्रकाशत्वं जडस्य किल लक्षणम् ॥ (१०१।२)

जडाद्विलक्षणो बोधो यतो न परिमीयते । (१०२।१)

तेन बोधमहासिन्धोरुल्लासिन्यः स्वशक्तयः ॥ (१०२।२)

आश्रयन्त्यूर्मय इव स्वात्मसंघट्टचित्रताम् । (१०३।१)

स्वात्मसंघट्टवैचित्र्यं शक्तीनां यत्परस्परम् ॥ (१०३।२)

एतदेव परं प्राहुः क्रियाशक्तेः स्फुटं वपुः । (१०४।१)

अस्मिंश्चतुर्दशे धाम्नि स्फुटीभूतत्रिशक्तिके ॥ (१०४।२)

त्रिशूलत्वमतः प्राह शास्ता श्रीपूर्वशासने । (१०५।१)

निरञ्जनमिदं चोक्तं गुरुभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ (१०५।२)

शक्तिमानञ्ज्यते यस्मान्न शक्तिर्जातु केनचित् । (१०६।१)

इच्छा ज्ञानं क्रिया चेति यत्पृथक्पृथगञ्ज्यते ॥ (१०६।२)

तदेव शक्तिमत्स्वैः स्वैरिष्यमाणादिकैः स्फुटम् । (१०७।१)

एतत्त्रितयमैक्येन यदा तु प्रस्फुरेत् तदा ॥ (१०७।२)

न केनचिद् उपाधेयं स्वस्वविप्रतिषेधतः । (१०८।१)

लोलीभूतमतः शक्तित्रितयं तत्त्रिशूलकम् । (१०८।२)

यस्मिन् आशु समावेशाद्भवेद्योगी निरञ्जनः ॥ (१०८।३)

इत्थं परामृतपदादारभ्याष्टकमीदृशम् । (१०९।१)

ब्राह्म्यादिरूपसंभेदाद् यात्यष्टाष्टकतां स्फुटम् ॥ (१०९।२)

अत्रानुत्तरशक्तिः सा स्वं वपुः प्रकटस्थितम् । (११०।१)

कुर्वन्त्यपि ज्ञेयकलाकालुष्याद्बिन्दुरूपिणी ॥ (११०।२)

उदितायां क्रियाशक्तौ सोमसूर्याग्निधामनि । (१११।१)

अविभागः प्रकाशो यः स बिन्दुः परमो हि नः ॥ (१११।२)

तत्त्वरक्षाविधाने च तदुक्तं परमेशिना । (११२।१)

हृत्पद्ममण्डलान्तःस्थो नरशक्तिशिवात्मकः ॥ (११२।२)

बोद्धव्यो लयभेदेन बिन्दुर्विमलतारकः । (११३।१)

यो ऽसौ नादात्मकः शब्दः सर्वप्राणिष्ववस्थितः ॥ (११३।२)

अधऊर्ध्वविभागेन निष्क्रियेणावतिष्ठते । (११४।१)

ह्लादतैक्ष्ण्यादि वैचित्र्यं सितरक्तादिकं च यत् ॥ (११४।२)

स्वयं तन्निरपेक्षो ऽसौ प्रकाशो गुरुराह च । (११५।१)

यन्न सूर्यो न वा सोमो नाग्निर्भासयते ऽपि च ॥ (११५।२)

न चार्कसोमवह्नीनां तत्प्रकाशाद्विना महः । (११६।१)

किमप्यस्ति निजं किं तु संविदित्थं प्रकाशते ॥ (११६।२)

स्वस्वातन्त्र्यप्रभावोद्यद्विचित्रोपाधिसंगतः । (११७।१)

प्रकाशो याति तैक्ष्ण्यादिमवान्तरविचित्रताम् ॥ (११७।२)

दुर्दर्शनो ऽपि घर्मांशुः पतितः पाथसां पथि । (११८।१)

नेत्रानन्दत्वमभ्येति पश्योपाधेः प्रभाविताम् ॥ (११८।२)

सूर्यादिषु प्रकाशो ऽसावुपाधिकलुषीकृतः । (११९।१)

संवित्प्रकाशं माहेशमत एव ह्यपेक्षते ॥ (११९।२)

प्रकाशमात्रं सुव्यक्तं सूर्य इत्युच्यते स्फुटम् । (१२०।१)

प्रकाश्यवस्तुसारांशवर्षि तत्सोम उच्यते ॥ (१२०।२)

सूर्यं प्रमाणमित्याहुः सोमं मेयं प्रचक्षते । (१२१।१)

अन्योन्यमवियुक्तौ तौ स्वतन्त्रावप्युभौ स्थितौ ॥ (१२१।२)

भोक्तृभोग्योभयात्मैतदन्योन्योन्मुखतां गतम् । (१२२।१)

ततो ज्वलनचिद्रूपं चित्रभानुः प्रकीर्तितः ॥ (१२२।२)

यो ऽयं वह्नेः परं तत्त्वं प्रमातुरिदमेव तत् । (१२३।१)

संविदेव तु विज्ञेयतादात्म्यादनपेक्षिणी ॥ (१२३।२)

स्वतन्त्रत्वात्प्रमातोक्ता विचित्रो ज्ञेयभेदतः । (१२४।१)

सोमांशदाह्यवस्तूत्थवैचित्र्याभासबृंहितः ॥ (१२४।२)

तत एवाग्निरुदितश्चित्रभानुर्महेशिना । (१२५।१)

ज्ञेयाद्युपायसंघातनिरपेक्षैव संविदः ॥ (१२५।२)

स्थितिर्माताहमस्मीति ज्ञाता शास्त्रज्ञवद्यतः । (१२६।१)

अज्ञ एव यतो ज्ञातानुभवात्मा न रूपतः ॥ (१२६।२)

न तु सा ज्ञातृता यस्यां शुद्धज्ञेयाद्यपेक्षते । (१२७।१)

तस्यां दशायां ज्ञातृत्वमुच्यते योग्यतावशात् ॥ (१२७।२)

मानतैव तु सा प्राच्यप्रमातृपरिकल्पिता । (१२८।१)

उच्छलन्त्यपि संवित्तिः कालक्रमविवर्जनात् ॥ (१२८।२)

उदितैव सती पूर्णा मातृमेयादिरूपिणी । (१२९।१)

पाकादिस्तु क्रिया कालपरिच्छेदात्क्रमोचिता ॥ (१२९।२)

मतान्त्यक्षणवन्ध्यापि न पाकत्वं प्रपद्यते । (१३०।१)

इत्थं प्रकाशतत्त्वस्य सोमसूर्याग्निता स्थिता ॥ (१३०।२)

अपि मुख्यं तत्प्रकाशमात्रत्वं न व्यपोह्यते । (१३१।१)

एषां यत्प्रथमं रूपं ह्रस्वं तत्सूर्य उच्यते ॥ (१३१।२)

क्षोभानन्दवशाद्दीर्घविश्रान्त्या सोम उच्यते । (१३२।१)

यत्तत्परं प्लुतं नाम सोमानन्दात्परं स्थितम् ॥ (१३२।२)

प्रकाशरूपं तत्प्राहुराग्नेयं शास्त्रकोविदाः । (१३३।१)

अत्र प्रकाशमात्रं यत्स्थिते धामत्रये सति ॥ (१३३।२)

उक्तं बिन्दुतया शास्त्रे शिवबिन्दुरसौ मतः । (१३४।१)

मकारादन्य एवायं तच्छायामात्रधृद्यथा ॥ (१३४।२)

रलहाः षण्ठवैसर्गवर्णरूपत्वसंस्थिताः । (१३५।१)

इकार एव रेफांशच्छाययान्यो यथा स्वरः ॥ (१३५।२)

तथैव महलेशादः सो ऽन्यो द्वेधास्वरो ऽपि सन् । (१३६।१)

अस्यान्तर्विसिसृक्षासौ या प्रोक्ता कौलिकी परा ॥ (१३६।२)

सैव क्षोभवशादेति विसर्गात्मकतां ध्रुवम् । (१३७।१)

उक्तं च त्रिशिरःशास्त्रे कलाव्याप्त्यन्तचर्चने ॥ (१३७।२)

कला सप्तदशी तस्मादमृताकाररूपिणी । (१३८।१)

परापरस्वस्वरूपबिन्दुगत्या विसर्पिता ॥ (१३८।२)

प्रकाश्यं सर्ववस्तूनां विसर्गरहिता तु सा । (१३९।१)

शक्तिकुण्डलिका चैव प्राणकुण्डलिका तथा ॥ (१३९।२)

विसर्गप्रान्तदेशे तु परा कुण्डलिनीति च । (१४०।१)

शिवव्योमेति परमं ब्रह्मात्मस्थानमुच्यते ॥ (१४०।२)

विसर्गमात्रं नाथस्य सृष्टिसंहारविभ्रमाः । (१४१।१)

स्वात्मनः स्वात्मनि स्वात्मक्षेपो वैसर्गिकी स्थितिः ॥ (१४१।२)

विसर्ग एवमुत्सृष्ट आश्यानत्वमुपागतः । (१४२।१)

हंसः प्राणो व्यञ्जनं च स्पर्शश्च परिभाष्यते ॥ (१४२।२)

अनुत्तरं परं धाम तदेवाकुलमुच्यते । (१४३।१)

विसर्गस्तस्य नाथस्य कौलिकी शक्तिरुच्यते ॥ (१४३।२)

विसर्गता च सैवास्या यदानन्दोदयक्रमात् । (१४४।१)

स्पष्टीभूतक्रियाशक्तिपर्यन्ता प्रोच्छलत्स्थितिः ॥ (१४४।२)

विसर्ग एव तावान्यदाक्षिप्तैतावदात्मकः । (१४५।१)

इयद्रूपं सागरस्य यदनन्तोर्मिसंततिः ॥ (१४५।२)

अत एव विसर्गो ऽयम् अव्यक्तहकलात्मकः । (१४६।१)

कामतत्त्वमिति श्रीमत्कुलगुह्वर उच्यते ॥ (१४६।२)

यत्तदक्षरमव्यक्तं कान्ताकण्ठे व्यवस्थितम् । (१४७।१)

ध्वनिरूपमनिच्छं तु ध्यानधारणवर्जितम् ॥ (१४७।२)

तत्र चित्तं समाधाय वशयेद्युगपज्जगत् । (१४८।१)

अत एव विसर्गस्य हंसे यद्वत्स्फुटा स्थितिः ॥ (१४८।२)

तद्वत्सानुत्तरादीनां कादिसान्ततया स्थितिः । (१४९।१)

अनुत्तरात्कवर्गस्य सूतिः पञ्चात्मनः स्फुटम् ॥ (१४९।२)

पञ्चशक्त्यात्मतोवश एकैकत्र यथा स्फुटः । (१५०।१)

इच्छाशक्तेः स्वस्वरूपसंस्थाया एकरूपतः ॥ (१५०।२)

चवर्गः पञ्चशक्त्यात्मा क्रमप्रस्फुटतात्मकः । (१५१।१)

या तूक्ता ज्ञेयकालुष्यभाक्क्षिप्रचरयोगतः ॥ (१५१।२)

द्विरूपायास्ततो जातं टताद्यं वर्गयुग्मकम् । (१५२।१)

उन्मेषात् पादिवर्गस्तु यतो विश्वं समाप्यते ॥ (१५२।२)

ज्ञेयरूपमिदं पञ्चविंशत्यन्तं यतः स्फुटम् । (१५३।१)

ज्ञेयत्वात्स्फुटतः प्रोक्तमेतावत्स्पर्शरूपकम् ॥ (१५३।२)

इच्छाशक्तिश्च या द्वेधा क्षुभिताक्षुभितत्वतः । (१५४।१)

सा विजातीयशक्त्यंशप्रोन्मुखी याति यात्मताम् ॥ (१५४।२)

सैव शीघ्रतरोपात्तज्ञेयकालुष्यरूषिता । (१५५।१)

विजातीयोन्मुखत्वेन रत्वं लत्वं च गच्छति ॥ (१५५।२)

तद्वदुन्मेषशक्तिर्द्विरूपा वैजात्यशक्तिगा । (१५६।१)

वकारत्वं प्रपद्येत सृष्टिसारप्रवर्षकम् ॥ (१५६।२)

इच्छैवानुत्तरानन्दयाता शीघ्रत्वयोगतः । (१५७।१)

वायुरित्युच्यते वह्निर्भासनात्स्थैर्यतो धरा ॥ (१५७।२)

इदं चतुष्कमन्तःस्थमत एव निगद्यते । (१५८।१)

इच्छाद्यन्तर्गतत्वेन स्वसमाप्तौ च संस्थितेः ॥ (१५८।२)

सजातीयकशक्तीनामिच्छाद्यानां च योजनम् । (१५९।१)

क्षोभात्मकमिदं प्राहुः क्षोभाक्षोभात्मनामपि ॥ (१५९।२)

अनुत्तरस्य साजात्ये भवेत्तु द्वितयी गतिः । (१६०।१)

अनुत्तरं यत्तत्रैकं तच्चेदानन्दसूतये ॥ (१६०।२)

प्रभविष्यति तद्योगे योगः क्षोभात्मकः स्फुटः । (१६१।१)

अत्राप्यनुत्तरं धाम द्वितीयमपि सूतये ॥ (१६१।२)

न पर्याप्तं तदा क्षोभं विनैवानुत्तरात्मता । (१६२।१)

इच्छा या कर्मणा हीना या चैष्टव्येन रूषिता ॥ (१६२।२)

शीघ्रस्थैर्यप्रभिन्नेन त्रिधा भावमुपागता । (१६३।१)

अनुन्मिषितमुन्मीलत्प्रोन्मीलितमिति स्थितम् ॥ (१६३।२)

इष्यमाणं त्रिधैतस्यां ताद्रूप्यस्यापरिच्युतेः । (१६४।१)

तदेव स्वोष्मणा स्वात्मस्वातन्त्र्यप्रेरणात्मना ॥ (१६४।२)

बहिर्भाव्यं स्फुटं क्षिप्तं शषसत्रितयं स्थितम् । (१६५।१)

तत एव सकारे ऽस्मिन्स्फुटं विश्वं प्रकाशते ॥ (१६५।२)

अमृतं च परं धाम योगिनस्तत्प्रचक्षते । (१६६।१)

क्षोभाद्यन्तविरामेषु तदेव च परामृतम् ॥ (१६६।२)

सीत्कारसुखसद्भावसमावेशसमाधिषु । (१६७।१)

तदेव ब्रह्म परममविभक्तं प्रचक्षते ॥ (१६७।२)

उवाच भगवानेव तच्छ्रीमत्कुलगुह्वरे । (१६८।१)

शक्तिशक्तिमदैकात्म्यलब्धान्वर्थाभिधानके ॥ (१६८।२)

काकचञ्चुपुटाकारं ध्यानधारणवर्जितम् । (१६९।१)

विषतत्त्वमनच्काख्यं तव स्नेहात्प्रकाशितम् ॥ (१६९।२)

कामस्य पूर्णता तत्त्वं संघट्टे प्रविभाव्यते । (१७०।१)

विषस्य चामृतं तत्त्वं छाद्यत्वे ऽणोश्च्युते सति ॥ (१७०।२)

व्याप्त्री शक्तिर्विषं यस्माद् अव्याप्तुश् छादयेन्महः । (१७१।१)

निरञ्जनं परं धाम तत्त्वं तस्य तु साञ्जनम् ॥ (१७१।२)

क्रियाशक्त्यात्मकं विश्वमयं तस्मात्स्फुरेद्यतः । (१७२।१)

इच्छा कामो विषं ज्ञानं क्रिया देवी निरञ्जनम् ॥ (१७२।२)

एतत्त्रयसमावेशः शिवो भैरव उच्यते । (१७३।१)

अत्र रूढिं सदा कुर्यादिति नो गुरवो जगुः ॥ (१७३।२)

विषतत्त्वे सम्प्रविश्य न भूतं न विषं न च । (१७४।१)

ग्रहः केवल एवाहमिति भावनया स्फुरेत् ॥ (१७४।२)

नन्वत्र षण्ठवर्णेभ्यो जन्मोक्तं तेन षण्ठता । (१७५।१)

कथं स्यादिति चेद्ब्रूमो नात्र षण्ठस्य सोतृता ॥ (१७५।२)

तथाहि तत्रगा यासाविच्छाशक्तिरुदीरिता । (१७६।१)

सैव सूते स्वकर्तव्यमन्तःस्थं स्वेष्टरूपकम् ॥ (१७६।२)

यत्त्वत्र रूषणाहेतुर् एषितव्यं स्थितं ततः । (१७७।१)

भागान्न प्रसवस्तज्जं कालुष्यं तद्वपुश्च तत् ॥ (१७७।२)

ज्ञेयारूषणया युक्तं समुदायात्मकं विदुः । (१७८।१)

षण्ठं क्षोभकताक्षोभधामत्वाभावयोगतः ॥ (१७८।२)

एतद्वर्णचतुष्कस्य स्वोष्मणाभासनावशात् । (१७९।१)

ऊष्मेति कथितं नाम भैरवेणामलात्मना ॥ (१७९।२)

कादिहान्तम् इदं प्राहुः क्षोभाधारतया बुधाः । (१८०।१)

योनिरूपेण तस्यापि योगे क्षोभान्तरं व्रजेत् ॥ (१८०।२)

तन्निदर्शनयोगेन पञ्चाशत्तमवर्णता । (१८१।१)

पञ्चविंशकसंज्ञेयप्राग्वद्भूमिसुसंस्थितम् ॥ (१८१।२)

चतुष्कं च चतुष्कं च भेदाभेदगतं क्रमात् । (१८२।१)

आद्यं चतुष्कं संवित्तेर्भेदसंधानकोविदम् ॥ (१८२।२)

भेदस्याभेदरूढ्येकहेतुरन्यच्चतुष्टयम् । (१८३।१)

इत्थं यद्वर्णजातं तत्सर्वं स्वरमयं पुरा ॥ (१८३।२)

व्यक्तियोगाद्व्यञ्जनं तत्स्वरप्राणं यतः किल । (१८४।१)

स्वराणां षट्कमेवेह मूलं स्याद्वर्णसंततौ ॥ (१८४।२)

षड्देवतास्तु ता एव ये मुख्याः सूर्यरश्मयः । (१८५।१)

सौराणामेव रश्मीनामन्तश्चान्द्रकला यतः ॥ (१८५।२)

अतो ऽत्र दीर्घत्रितयं स्फुटं चान्द्रमसं वपुः । (१८६।१)

चन्द्रश्च नाम नैवान्यो भोग्यं भोक्तुश्च नापरम् ॥ (१८६।२)

भोक्तैव भोग्यभावेन द्वैविध्यात्संव्यवस्थितः । (१८७।१)

घटस्य न हि भोग्यत्वं स्वं वपुर्मातृगं हि तत् ॥ (१८७।२)

अतो मातरि या रूढिः सास्य भोग्यत्वमुच्यते । (१८८।१)

अनुत्तरं परामृश्यपरामर्शकभावतः ॥ (१८८।२)

संघट्टरूपतां प्राप्तं भोग्यमिच्छादिकं तथा । (१८९।१)

अनुत्तरानन्दभुवामिच्छाद्ये भोग्यतां गते ॥ (१८९।२)

संध्यक्षराणामुदयो भोक्तृरूपं च कथ्यते । (१९०।१)

अनुत्तरानन्दमयो देवो भोक्तैव कथ्यते ॥ (१९०।२)

इच्छादिकं भोग्यमेव तत एवास्य शक्तिता । (१९१।१)

भोग्यं भोक्तरि लीनं चेद् भोक्ता तद्वस्तुतः स्फुटः ॥ (१९१।२)

अतः षण्णां त्रिकं सारं चिदिष्युन्मेषणात्मकम् । (१९२।१)

तदेव त्रितयं प्राहुर्भैरवस्य परं महः ॥ (१९२।२)

तत्त्रिकं परमेशस्य पूर्णा शक्तिः प्रगीयते । (१९३।१)

तेनाक्षिप्तं यतो विश्वमतो ऽस्मिन्समुपासिते ॥ (१९३।२)

विश्वशक्ताववच्छेदवन्ध्ये जातमुपासनम् । (१९४।१)

इत्येष महिमैतावानिति तावन्न शक्यते ॥ (१९४।२)

अपरिच्छिन्नशक्तेः कः कुर्याच्छक्तिपरिच्छिदाम् । (१९५।१)

तस्मादनुत्तरो देवः स्वाच्छन्द्यानुत्तरत्वतः ॥ (१९५।२)

विसर्गशक्तियुक्तत्वात् सम्पन्नो विश्वरूपकः । (१९६।१)

एवं पञ्चाशदामर्शपूर्णशक्तिर्महेश्वरः ॥ (१९६।२)

विमर्शात्मैक एवान्याः शक्तयो ऽत्रैव निष्ठिताः । (१९७।१)

एकाशीतिपदा देवी ह्यत्रान्तर्भावयिष्यते ॥ (१९७।२)

एकामर्शस्वभावत्वे शब्दराशिः स भैरवः । (१९८।१)

आमृश्यच्छायया योगात्सैव शक्तिश्च मातृका ॥ (१९८।२)

सा शब्दराशिसंघट्टाद्भिन्नयोनिस्तु मालिनी । (१९९।१)

प्राग्वन्नवतयामर्शात् पृथग्वर्गस्वरूपिणी ॥ (१९९।२)

एकैकामर्शरूढौ तु सैव पञ्चाशदात्मिका । (२००।१)

इत्थं नादानुवेधेन परामर्शस्वभावकः ॥ (२००।२)

शिवो मातापितृत्वेन कर्ता विश्वत्र संस्थितः । (२०१।१)

विसर्ग एव शाक्तो ऽयं शिवबिन्दुतया पुनः ॥ (२०१।२)

गर्भीकृतानन्तविश्वः श्रयते ऽनुत्तरात्मताम् । (२०२।१)

अपरिच्छिन्नविश्वान्तःसारे स्वात्मनि यः प्रभोः ॥ (२०२।२)

परामर्शः स एवोक्तो द्वयसंपत्तिलक्षणः । (२०३।१)

अनुत्तरविसर्गात्मशिवशक्त्यद्वयात्मनि ॥ (२०३।२)

परामर्शो निर्भरत्वादहमित्युच्यते विभोः । (२०४।१)

अनुत्तराद्या प्रसृतिर् हान्ता शक्तिस्वरूपिणी ॥ (२०४।२)

प्रत्याहृताशेषविश्वानुत्तरे सा निलीयते । (२०५।१)

तदिदं विश्वमन्तःस्थं शक्तौ सानुत्तरे परे ॥ (२०५।२)

तत्तस्यामिति यत्सत्यं विभुना संपुटीकृतिः । (२०६।१)

तेन श्रीत्रीशिकाशास्त्रे शक्तेः संपुटिताकृतिः ॥ (२०६।२)

संवित्तौ भाति यद्विश्वं तत्रापि खलु संविदा । (२०७।१)

तदेतत्त्रितयं द्वन्द्वयोगात्संघाततां गतम् ॥ (२०७।२)

एकमेव परं रूपं भैरवस्याहमात्मकम् । (२०८।१)

विसर्गशक्तिर्या शंभोः सेत्थं सर्वत्र वर्तते ॥ (२०८।२)

तत एवसमस्तो ऽयमानन्दरसविभ्रमः । (२०९।१)

तथाहि मधुरे गीते स्पर्शे वा चन्दनादिके ॥ (२०९।२)

माध्यस्थ्यविगमे यासौ हृदये स्पन्दमानता । (२१०।१)

आनन्दशक्तिः सैवोक्ता यतः सहृदयो जनः ॥ (२१०।२)

पूर्वं विसृज्यसकलं कर्तव्यं शून्यतानले । (२११।१)

चित्तविश्रान्तिसंज्ञो ऽयमाणवस्तदनन्तरम् ॥ (२११।२)

दृष्टश्रुतादितद्वस्तुप्रोन्मुखत्वं स्वसंविदि । (२१२।१)

चित्तसंबोधनामोक्तः शाक्तोल्लासभरात्मकः ॥ (२१२।२)

तत्रोन्मुखत्वतद्वस्तुसंघट्टाद्वस्तुनो हृदि । (२१३।१)

रूढेः पूर्णतयावेशान्मितचित्तलयाच्छिवे ॥ (२१३।२)

प्राग्वद्भविष्यदौन्मुख्यसंभाव्यमिततालयात् । (२१४।१)

चित्तप्रलयनामासौ विसर्गः शाम्भवः परः ॥ (२१४।२)

तत्त्वरक्षाविधाने ऽतो विसर्गत्रैधमुच्यते । (२१५।१)

हृत्पद्मकोशमध्यस्थस्तयोः संघट्ट इष्यते ॥ (२१५।२)

विसर्गो ऽन्तः स च प्रोक्तश्चित्तविश्रान्तिलक्षणः । (२१६।१)

द्वितीयः स विसर्गस्तु चित्तसंबोधलक्षणः ॥ (२१६।२)

एकीभूतं विभात्यत्र जगदेतच्चराचरम् । (२१७।१)

ग्राह्यग्राहकभेदो वै किंचिदत्रेष्यते यदा ॥ (२१७।२)

तदासौ सकलः प्रोक्तो निष्कलः शिवयोगतः । (२१८।१)

ग्राह्यग्राहकविच्छित्तिसम्पूर्णग्रहणात्मकः ॥ (२१८।२)

तृतीयः स विसर्गस्तु चित्तप्रलयलक्षणः । (२१९।१)

एकीभावात्मकः सूक्ष्मो विज्ञानात्मात्मनिर्वृतः ॥ (२१९।२)

निरूपितो ऽयमर्थः श्रीसिद्धयोगीश्वरीमते । (२२०।१)

सात्र कुण्डलिनी बीजं जीवभूता चिदात्मिका ॥ (२२०।२)

तज्जं ध्रुवेच्छोन्मेषाख्यं त्रिकं वर्णास्ततः पुनः । (२२१।१)

आ इत्यवर्णादित्यादियावद्वैसर्गिकी कला ॥ (२२१।२)

ककारादिसकारान्ता विसर्गात्पञ्चधा स च । (२२२।१)

बहिश्चान्तश्च हृदये नादे ऽथ परमे पदे ॥ (२२२।२)

बिन्दुरात्मनि मूर्धान्तं हृदयाद्व्यापको हि सः । (२२३।१)

आदिमान्त्यविहीनास्तु मन्त्राः स्युः शरदभ्रवत् ॥ (२२३।२)

गुरोर्लक्षणमेतावदादिमान्त्यं च वेदयेत् । (२२४।१)

पूज्यः सो ऽहमिव ज्ञानी भैरवो देवतात्मकः ॥ (२२४।२)

श्लोकगाथादि यत्किंचिदादिमान्त्ययुतं ततः । (२२५।१)

तस्माद्विदंस्तथा सर्वं मन्त्रत्वेनैव पश्यति ॥ (२२५।२)

विसर्गशक्तिर्विश्वस्य कारणं च निरूपिता । (२२६।१)

ऐतरेयाख्यवेदान्ते परमेशेन विस्तरात् ॥ (२२६।२)

यल्लोहितं तदग्निर्यद्वीर्यं सूर्येन्दुविग्रहम् । (२२७।१)

अ इति ब्रह्म परमं तत्संघट्टोदयात्मकम् ॥ (२२७।२)

तस्यापि च परं वीर्यं पञ्चभूतकलात्मकम् । (२२८।१)

भोग्यत्वेनान्नरूपं च शब्दस्पर्शरसात्मकम् ॥ (२२८।२)

शब्दो ऽपि मधुरो यस्माद्वीर्योपचयकारकः । (२२९।१)

तद्धि वीर्यं परं शुद्धं विसिसृक्षात्मकं मतम् ॥ (२२९।२)

तद्बलं च तदोजश्च ते प्राणाः सा च कान्तता । (२३०।१)

तस्माद्वीर्यात्प्रजास्ताश्च वीर्यं कर्मसु कथ्यते ॥ (२३०।२)

यज्ञादिकेषु तद्वृष्टौ सौषधीष्वथ ताः पुनः । (२३१।१)

वीर्ये तच्च प्रजास्वेवं विसर्गे विश्वरूपता ॥ (२३१।२)

शब्दराशिः स एवोक्तो मातृका साच कीर्तिता । (२३२।१)

क्षोभ्यक्षोभकतावेशान्मालिनीं तां प्रचक्षते ॥ (२३२।२)

बीजयोनिसमापत्तिविसर्गोदयसुन्दरा । (२३३।१)

मालिनी हि परा शक्तिर्निर्णीता विश्वरूपिणी ॥ (२३३।२)

एषा वस्तुत एकैव परा कालस्य कर्षिणी । (२३४।१)

शक्तिमद्भेदयोगेन यामलत्वं प्रपद्यते ॥ (२३४।२)

तस्य प्रत्यवमर्शो यः परिपूर्णो ऽहमात्मकः । (२३५।१)

स स्वात्मनि स्वतन्त्रत्वाद्विभागमवभासयेत् ॥ (२३५।२)

विभागाभासने चास्य त्रिधा वपुरुदाहृतम् । (२३६।१)

पश्यन्ती मध्यमा स्थूला वैखरीत्यभिशब्दितम् ॥ (२३६।२)

तासामपि त्रिधा रूपं स्थूलसूक्ष्मपरत्वतः । (२३७।१)

तत्र या स्वरसन्दर्भसुभगा नादरूपिणी ॥ (२३७।२)

सा स्थूला खलु पश्यन्ती वर्णाद्यप्रविभागतः । (२३८।१)

अविभागैकरूपत्वं माधुर्यं शक्तिरुच्यते ॥ (२३८।२)

स्थानवाय्वादिघर्षोत्था स्फुटतैव च पारुषी । (२३९।१)

तदस्यां नादरूपायां संवित्सविधवृत्तितः ॥ (२३९।२)

साजात्यात्तन्मयीभूतिर् झग् इत्येवोपलभ्यते । (२४०।१)

येषां न तन्मयीभूतिस्ते देहादिनिमज्जनम् ॥ (२४०।२)

अविदन्तो मग्नसंविन्मानास्त्वहृदया इति । (२४१।१)

यत्तु चर्मावनद्धादि किंचित्तत्रैष यो ध्वनिः ॥ (२४१।२)

स स्फुटास्फुटरूपत्वान्मध्यमा स्थूलरूपिणी । (२४२।१)

मध्यायाश् चाविभागांशसद्भाव इति रक्तता ॥ (२४२।२)

अविभागस्वरमयी यत्र स्यात्तत्सुरञ्जकम् । (२४३।१)

अविभागो हि निर्वृत्यै दृश्यतां तालपाठतः ॥ (२४३।२)

किलाव्यक्तध्वनौ तस्मिन्वादने परितुष्यति । (२४४।१)

या तु स्फुटानां वर्णानामुत्पत्तौ कारणं भवेत् ॥ (२४४।२)

सा स्थूला वैखरी यस्याः कार्यं वाक्यादि भूयसा । (२४५।१)

अस्मिन्स्थूलत्रये यत्तदनुसन्धानमादिवत् ॥ (२४५।२)

पृथक्पृथक्तत्त्रितयं सूक्ष्ममित्यभिशब्द्यते । (२४६।१)

षड्जं करोमि मधुरं वादयामि ब्रुवे वचः ॥ (२४६।२)

पृथगेवानुसन्धानत्रयं संवेद्यते किल । (२४७।१)

एतस्यापि त्रयस्याद्यं यद् रूपम् अनुपाधिमत् ॥ (२४७।२)

तत्परं त्रितयं तत्र शिवः परचिदात्मकः । (२४८।१)

विभागाभासनायां च मुख्यास्तिस्रो ऽत्र शक्तयः ॥ (२४८।२)

अनुत्तरा परेच्छा च परापरतया स्थिता । (२४९।१)

उन्मेषशक्तिर्ज्ञानाख्या त्वपरेति निगद्यते ॥ (२४९।२)

क्षोभरूपात्पुनस्तासामुक्ताः षट् संविदो ऽमलाः । (२५०।१)

आसामेव समावेशात्क्रियाशक्तितयोदितात् ॥ (२५०।२)

संविदो द्वादश प्रोक्ता यासु सर्वं समाप्यते । (२५१।१)

एतावद्देवदेवस्य मुख्यं तच्छक्तिचक्रकम् ॥ (२५१।२)

एतावता देवदेवः पूर्णशक्तिः स भैरवः । (२५२।१)

परामर्शात्मकत्वेन विसर्गाक्षेपयोगतः ॥ (२५२।२)

इयत्ताकलनाज्ज्ञानात्ताः प्रोक्ताः कालिकाः क्वचित् । (२५३।१)

श्रीसारशास्त्रे चाप्युक्तं मध्य एकाक्षरां पराम् ॥ (२५३।२)

पूजयेद्भैरवात्माख्यां योगिनीद्वादशावृताम् । (२५४।१)

ताभ्य एव चतुःषष्टिपर्यन्तं शक्तिचक्रकम् ॥ (२५४।२)

एकारतः समारभ्य सहस्रारं प्रवर्तते । (२५५।१)

तासां च कृत्यभेदेन नामानि बहुधागमे ॥ (२५५।२)

उपासाश्च द्वयाद्वैतव्यामिश्राकारयोगतः । (२५६।१)

श्रीमत्त्रैशिरसे तच्च कथितं विस्तराद्बहु ॥ (२५६।२)

इह नो लिखितं व्यासभयाच्चानुपयोगतः । (२५७।१)

ता एव निर्मलाः शुद्धा अघोराः परिकीर्तिताः ॥ (२५७।२)

घोरघोरतराणां तु सोतृत्वाच्च तदात्मिकाः । (२५८।१)

सृष्टौ स्थितौ च संहारे तदुपाधित्रयात्यये ॥ (२५८।२)

तासामेव स्थितं रूपं बहुधा प्रविभज्यते । (२५९।१)

उपाध्यतीतं यद्रूपं तद्द्विधा गुरवो जगुः ॥ (२५९।२)

अनुल्लासाद् उपाधीनां यद्वा प्रशमयोगतः । (२६०।१)

प्रशमश्च द्विधा शान्त्या हठपाकक्रमेण तु ॥ (२६०।२)

अलं ग्रासरसाख्येन सततं ज्वलनात्मना । (२६१।१)

हठपाकप्रशमनं यत्तृतीयं तदेव च । (२६१।२)

उपदेशाय युज्येत भेदेन्धनविदाहकम् ॥ (२६१।३)

निजबोधजठरहुतभुजि भावाः सर्वे समर्पिता हठतः । (२६२।१)

विजहति भेदविभागं निजशक्त्या तं समिन्धानाः ॥ (२६२।२)

हठपाकेन भावानां रूपे भिन्ने विलापिते । (२६३।१)

अश्नन्त्यमृतसाद्भूतं विश्वं संवित्तिदेवताः ॥ (२६३।२)

तास्तृप्ताः स्वात्मनः पूर्णं हृदयैकान्तशायिनम् । (२६४।१)

चिद्व्योमभैरवं देवमभेदेनाधिशेरते ॥ (२६४।२)

एवं कृत्यक्रियावेशान् नामोपासाबहुत्वतः । (२६५।१)

आसां बहुविधं रूपमभेदे ऽप्यवभासते ॥ (२६५।२)

आसामेव च देवीनामावापोद्वापयोगतः । (२६६।१)

एकद्वित्रिचतुष्पञ्चषट्सप्ताष्टनवोत्तरैः ॥ (२६६।२)

रुद्रार्कान्यकलासेनाप्रभृतिर्भेदविस्तरः । (२६७।१)

अलमन्येन बहुना प्रकृते ऽथ नियुज्यते ॥ (२६७।२)

संविदात्मनि विश्वो ऽयं भाववर्गः प्रपञ्चवान् । (२६८।१)

प्रतिबिम्बतया भाति यस्य विश्वेश्वरो हि सः ॥ (२६८।२)

एवमात्मनि यस्येदृगविकल्पः सदोदयः । (२६९।१)

परामर्शः स एवासौ शांभवोपायमुद्रितः ॥ (२६९।२)

पूर्णाहंतापरामर्शो यो ऽस्यायं प्रविवेचितः । (२७०।१)

मन्त्रमुद्राक्रियोपासास्तदन्या नात्र काश्चन ॥ (२७०।२)

भूयोभूयः समावेशं निर्विकल्पमिमं श्रितः । (२७१।१)

अभ्येति भैरवीभावं जीवन्मुक्त्यपराभिधम् ॥ (२७१।२)

इत एव प्रभृत्येषा जीवन्मुक्तिर्विचार्यते । (२७२।१)

यत्र सूत्रणयापीयम् उपायोपेयकल्पना ॥ (२७२।२)

प्राक्तने त्वाह्निके काचिद्भेदस्य कलनापि नो । (२७३।१)

तेनानुपाये तस्मिन्को मुच्यते वा कथं कुतः ॥ (२७३।२)

निर्विकल्पे परामर्शे शाम्भवोपायनामनि । (२७४।१)

पञ्चाशद्भेदतां पूर्वसूत्रितां योजयेद्बुधः ॥ (२७४।२)

धरामेवाविकल्पेन स्वात्मनि प्रतिबिम्बिताम् । (२७५।१)

पश्यन्भैरवतां याति जलादिष्वप्ययं विधिः ॥ (२७५।२)

यावदन्ते परं तत्त्वं समस्तावरणोर्ध्वगम् । (२७६।१)

व्यापि स्वतन्त्रं सर्वज्ञं यच्छिवं परिकल्पितम् ॥ (२७६।२)

तदप्यकल्पितोदारसंविद्दर्पणबिम्बितम् । (२७७।१)

पश्यन्विकल्पविकलो भैरवीभवति स्वयम् ॥ (२७७।२)

यथा रक्तं पुरः पश्यन्निर्विकल्पकसंविदा । (२७८।१)

तत्तद्द्वारनिरंशैकघटसंवित्तिसुस्थितः ॥ (२७८।२)

तद्वद्धरादिकैकैकसंघातसमुदायतः । (२७९।१)

परामृशन्स्वमात्मानं पूर्ण एवावभासते ॥ (२७९।२)

मत्त एवोदितमिदं मय्येव प्रतिबिम्बितम् । (२८०।१)

मदभिन्नमिदं चेति त्रिधोपायः स शाम्भवः ॥ (२८०।२)

सृष्टेः स्थितेः संहृतेश्च तदेतत्सूत्रणं कृतम् । (२८१।१)

यत्र स्थितं यतश्चेति तदाह स्पन्दशासने ॥ (२८१।२)

एतावतैव ह्यैश्वर्यं संविदः ख्यापितं परम् । (२८२।१)

विश्वात्मकत्वं चेत्यन्यल्लक्षणं किं नु कथ्यताम् ॥ (२८२।२)

स्वात्मन्येव चिदाकाशे विश्वमस्म्यवभासयन् । (२८३।१)

स्रष्टा विश्वात्मक इति प्रथया भैरवात्मता ॥ (२८३।२)

षडध्वजातं निखिलं मय्येव प्रतिबिम्बितम् । (२८४।१)

स्थितिकर्ताहमस्मीति स्फुटेयं विश्वरूपता ॥ (२८४।२)

सदोदितमहाबोधज्वालाजटिलतात्मनि । (२८५।१)

विश्वं द्रवति मय्येतदिति पश्यन्प्रशाम्यति ॥ (२८५।२)

अनन्तचित्रसद्गर्भसंसारस्वप्नसद्मनः । (२८६।१)

प्लोषकः शिव एवाहमित्युल्लासी हुताशनः ॥ (२८६।२)

जगत्सर्वं मत्तः प्रभवति विभेदेन बहुधा तथाप्येतद्रूढं मयि विगलिते त्वत्र न परः । (२८७।१)

तदित्थं यः सृष्टिस्थितिविलयम् एकीकृतिवशाद् अनंशं पश्येत्स स्फुरति हि तुरीयं पदम् इतः ॥ (२८७।२)

तदस्मिन्परमोपाये शाम्भवाद्वैतशालिनि । (२८८।१)

के ऽप्येव यान्ति विश्वासं परमेशेन भाविताः ॥ (२८८।२)

स्नानं व्रतं देहशुद्धिर्धारणा मन्त्रयोजना । (२८९।१)

अध्वकॢप्तिर् यागविधिर् होमजप्यसमाधयः ॥ (२८९।२)

इत्यादिकल्पना कापि नात्र भेदेन युज्यते । (२९०।१)

परानुग्रहकारित्वमत्रस्थस्य स्फुटं स्थितम् ॥ (२९०।२)

यदि तादृगनुग्राह्यो दैशिकस्योपसर्पति । (२९१।१)

अथासौ तादृशो न स्याद्भवभक्त्या च भावितः ॥ (२९१।२)

तं चाराधयते भावितादृशानुग्रहेरितः । (२९२।१)

तदा विचित्रं दीक्षादिविधिं शिक्षेत कोविदः ॥ (२९२।२)

भाविन्यो ऽपि ह्युपासास्ता अत्रैवायान्ति निष्ठितिम् । (२९३।१)

एतन्मयत्वं परमं प्राप्यं निर्वर्ण्यते शिवम् ॥ (२९३।२)

इति कथितमिदं सुविस्तरं परमं शाम्भवमात्मवेदनम् ॥ (२९४।१)