अथ शाक्तमुपायमण्डलं कथयामः परमात्मसंविदे ॥ (१।१)

अनन्तराह्निकोक्ते ऽस्मिन्स्वभावे पारमेश्वरे । (२।१)

प्रविविक्षुर्विकल्पस्य कुर्यात्संस्कारमञ्जसा ॥ (२।२)

विकल्पः संस्कृतः सूते विकल्पं स्वात्मसंस्कृतम् । (३।१)

स्वतुल्यं सो ऽपि सो ऽप्यन्यं सो ऽप्यन्यं सदृशात्मकम् ॥ (३।२)

चतुर्ष्वेव विकल्पेषु यः संस्कारः क्रमादसौ । (४।१)

अस्फुटः स्फुटताभावी प्रस्फुटन् स्फुटितात्मकः ॥ (४।२)

ततः स्फुटतरो यावदन्ते स्फुटतमो भवेत् । (५।१)

अस्फुटादौ विकल्पे च भेदो ऽप्यस्त्यान्तरालिकः ॥ (५।२)

ततः स्फुटतमोदारताद्रूप्यपरिबृंहिता । (६।१)

संविदभ्येति विमलामविकल्पस्वरूपताम् ॥ (६।२)

अतश्च भैरवीयं यत्तेजः संवित्स्वभावकम् । (७।१)

भूयो भूयो विमृशतां जायते तत्स्फुटात्मता ॥ (७।२)

ननु संवित्पराम्रष्ट्री परामर्शमयी स्वतः । (८।१)

परामृश्या कथं ताथारूप्यसृष्टौ तु सा जडा ॥ (८।२)

उच्यते स्वात्मसंवित्तिः स्वभावादेव निर्भरा । (९।१)

नास्यामपास्यं नाधेयं किंचिदित्युदितं पुरा ॥ (९।२)

किंतु दुर्घटकारित्वात्स्वाच्छन्द्यान्निर्मलादसौ । (१०।१)

स्वात्मप्रच्छादनक्रीडापण्डितः परमेश्वरः ॥ (१०।२)

अनावृत्ते स्वरूपे ऽपि यदात्माच्छादनं विभोः । (११।१)

सैव माया यतो भेद एतावान्विश्ववृत्तिकः ॥ (११।२)

तथाभासनमेवास्य द्वैतमुक्तं महेशितुः । (१२।१)

तद्द्वयापासनेनायं परामर्शो ऽभिधीयते ॥ (१२।२)

दुर्भेदपादपस्यास्य मूलं कृन्तन्ति कोविदाः । (१३।१)

धारारूढेन सत्तर्ककुठारेणेति निश्चयः ॥ (१३।२)

तामेनां भावनामाहुः सर्वकामदुघां बुधाः । (१४।१)

स्फुटयेद्वस्तु यापेतं मनोरथपदाद् अपि ॥ (१४।२)

श्रीपूर्वशास्त्रे तत्प्रोक्तं तर्को योगाङ्गमुत्तमम् । (१५।१)

हेयाद्यालोचनात्तस्मात्तत्र यत्नः प्रशस्यते ॥ (१५।२)

मार्गे चेतः स्थिरीभूतं हेये ऽपि विषयेच्छया । (१६।१)

प्रेर्य तेन नयेत्तावद् यावत् पदम् अनामयम् ॥ (१६।२)

मार्गो ऽत्र मोक्षोपायः स हेयः शास्त्रान्तरोदितः । (१७।१)

विषिणोति निबध्नाति येच्छा नियतिसंगतम् ॥ (१७।२)

रागतत्त्वं तयोक्तं यत् तेन तत्रानुरज्यते । (१८।१)

यथा साम्राज्यसंभोगं दृष्ट्वादृष्ट्वाथवाधमे ॥ (१८।२)

भोगे रज्येत दुर्बुद्धिस्तद्वन्मोक्षे ऽपि रागतः । (१९।१)

स एवांशक इत्युक्तः स्वभावाख्यः स तु स्फुटम् ॥ (१९।२)

सिद्ध्यङ्गमिति मोक्षाय प्रत्यूह इति कोविदाः । (२०।१)

शिवशासनमाहात्म्यं विदन्नप्यत एव हि ॥ (२०।२)

वैष्णवाद्येषु रज्येत मूढो रागेण रञ्जितः । (२१।१)

यतस्तावति सा तस्य वामाख्या शक्तिरैश्वरी ॥ (२१।२)

पाञ्चरात्रिकवैरिञ्चसौगतादेर्विजृम्भते । (२२।१)

दृष्टाः साम्राज्यसंभोगं निन्दन्तः के ऽपि बालिशाः ॥ (२२।२)

न तु संतोषतः स्वेषु भोगेष्वाशीःप्रवर्तनात् । (२३।१)

एवंचिद्भैरवावेशनिन्दातत्परमानसाः ॥ (२३।२)

भवन्त्यतिसुघोराभिः शक्तिभिः पातिता यतः । (२४।१)

तेन शांभवमाहात्म्यं जानन्यः शासनान्तरे ॥ (२४।२)

आश्वस्तो नोत्तरीतव्यं तेन भेदमहार्णवात् । (२५।१)

श्रीकामिकायां प्रोक्तं च पाशप्रकरणे स्फुटम् ॥ (२५।२)

वेदसांख्यपुराणज्ञाः पाञ्चरात्रपरायणाः । (२६।१)

ये केचिदृषयो धीराः शास्त्रान्तरपरायणाः ॥ (२६।२)

बौद्धार्हताद्याः सर्वे ते विद्यारागेण रञ्जिताः । (२७।१)

मायापाशेन बद्धत्वाच्छिवदीक्षां न विन्दते ॥ (२७।२)

रागशब्देन च प्रोक्तं रागतत्त्वं नियामकम् । (२८।१)

मायीये तच्च तं तस्मिञ्छास्त्रे नियमयेदिति ॥ (२८।२)

मोक्षो ऽपि वैष्णवादेर्यः स्वसंकल्पेन भावितः । (२९।१)

परप्रकृतिसायुज्यं यद् वाप्य् आनन्दरूपता ॥ (२९।२)

विशुद्धचित्तमात्रं वा दीपवत्संततिक्षयः । (३०।१)

स सवेद्यापवेद्यात्मप्रलयाकलतामयः ॥ (३०।२)

तं प्राप्यापि चिरं कालं तद्गोगाभोगभुक्ततः । (३१।१)

तत्तत्त्वप्रलयान्ते तु तदूर्ध्वां सृष्टिमागतः ॥ (३१।२)

मन्त्रत्वमेति संबोधादनन्तेशेन कल्पितात् । (३२।१)

एतच्चाग्रे तनिष्याम इत्यास्तां तावदत्र तत् ॥ (३२।२)

तेनाज्ञजनताकॢप्तप्रवादैर् यो विडम्बितः । (३३।१)

असद्गुरौ रूढचित्स मायापाशेन रञ्जितः ॥ (३३।२)

सो ऽपि सत्तर्कयोगेन नीयते सद्गुरुं प्रति । (३४।१)

सत्तर्कः शुद्धविद्यैव सा चेच्छा परमेशितुः ॥ (३४।२)

श्रीपूर्वशास्त्रे तेनोक्तं स यियासुः शिवेच्छया । (३५।१)

भुक्तिमुक्तिप्रसिद्ध्यर्थं नीयते सद्गुरुं प्रति ॥ (३५।२)

शक्तिपातस्तु तत्रैष क्रमिकः सम्प्रवर्तते । (३६।१)

स्थित्वा यो ऽसद्गुरौ शास्त्रान्तरे वा सत्पथं श्रितः ॥ (३६।२)

गुरुशास्त्रगते सत्त्वे ऽसत्त्वे चात्र विभेदकम् । (३७।१)

शक्तिपातस्य वैचित्र्यं पुरस्तात्प्रविविच्यते ॥ (३७।२)

उक्तं स्वच्छन्दशास्त्रे तत् वैष्णवाद्यान्प्रवादिनः । (३८।१)

सर्वान् भ्रमयते माया सामोक्षे मोक्षलिप्सया ॥ (३८।२)

यस्तु रूढो ऽपि तत्रोद्यत्परामर्शविशारदः । (३९।१)

स शुद्धविद्यामाहात्म्याच्छक्तिपातपवित्रितः ॥ (३९।२)

आरोहत्येव सन्मार्गं प्रत्यूहपरिवर्जितः । (४०।१)

स तावत्कस्यचित्तर्कः स्वत एव प्रवर्तते ॥ (४०।२)

स च सांसिद्धिकः शास्त्रे प्रोक्तः स्वप्रत्ययात्मकः । (४१।१)

किरणायां यदप्युक्तं गुरुतः शास्त्रतः स्वतः ॥ (४१।२)

तत्रोत्तरोत्तरं मुख्यं पूर्वपूर्व उपायकः । (४२।१)

यस्य स्वतो ऽयं सत्तर्कः सर्वत्रैवाधिकारवान् ॥ (४२।२)

अभिषिक्तः स्वसंवित्तिदेवीभिर्दीक्षितश्च सः । (४३।१)

स एव सर्वाचार्याणां मध्ये मुख्यः प्रकीर्तितः ॥ (४३।२)

तत्संनिधाने नान्येषु कल्पितेष्वधिकारिता । (४४।१)

स समस्तं च शास्त्रार्थं सत्तर्कादेव मन्यते ॥ (४४।२)

शुद्धविद्या हि तन्नास्ति सत्यं यद्यन्न भासयेत् । (४५।१)

सर्वशास्त्रार्थवेत्तृत्वमकस्माच्चास्य जायते ॥ (४५।२)

इति श्रीपूर्ववाक्ये तदकस्मादिति शब्दतः । (४६।१)

लोकाप्रसिद्धो यो हेतुः सो ऽकस्मादिति कथ्यते ॥ (४६।२)

स चैष परमेशानशुद्धविद्याविजृम्भितम् । (४७।१)

अस्य भेदाश्च बहवो निर्भित्तिः सहभित्तिकः ॥ (४७।२)

सर्वगो ऽंशगतः सो ऽपि मुख्यामुख्यांशनिष्ठितः । (४८।१)

भित्तिः परोपजीवित्वं परा प्रज्ञाथ तत्कृतिः ॥ (४८।२)

अदृष्टमण्डलो ऽप्येवं यः कश्चिद्वेत्ति तत्त्वतः । (४९।१)

स सिद्धिभाग्भवेन्नित्यं स योगी स च दीक्षितः ॥ (४९।२)

एवं यो वेत्ति तत्त्वेन तस्य निर्वाणगामिनी । (५०।१)

दीक्षा भवेदिति प्रोक्तं तच्छ्रीत्रिंशकशासने ॥ (५०।२)

अकल्पितो गुरुर्ज्ञेयः सांसिद्धिक इति स्मृतः । (५१।१)

यस्तु तद्रूपभागात्मभावनातः परं विना ॥ (५१।२)

शास्त्रवित्स गुरुः शास्त्रे प्रोक्तो ऽकल्पितकल्पकः । (५२।१)

तस्यापि भेदा उत्कृष्टमध्यमन्दाद्युपायतः ॥ (५२।२)

भावनातो ऽथ वा ध्यानाज्जपात्स्वप्नाद्व्रताद्धुतेः । (५३।१)

प्राप्नोत्यकल्पितोदारमभिषेकं महामतिः ॥ (५३।२)

श्रीमद्वाजसनीये श्रीवीरे श्रीब्रह्मयामले । (५४।१)

श्रीसिद्धायामिदं धात्रा प्रोक्तमन्यत्र च स्फुटम् ॥ (५४।२)

तस्य स्वेच्छाप्रवृत्तत्वात् कारणानन्ततेष्यते । (५५।१)

कदाचिद्भक्तियोगेन कर्मणा विद्ययापि वा ॥ (५५।२)

ज्ञानधर्मोपदेशेन मन्त्रैर्वा दीक्षयापि वा । (५६।१)

एवमाद्यैरनेकैश्च प्रकारैः परमेश्वरः ॥ (५६।२)

संसारिणो ऽनुगृह्णाति विश्वस्य जगतः पतिः । (५७।१)

मातृमण्डलसंबोधात्संस्कारात्तपसः प्रिये ॥ (५७।२)

ध्यानाद्योगाज्जपाज्ज्ञानान् मन्त्राराधनतो व्रतात् । (५८।१)

सम्प्राप्यं कुलसामान्यं ज्ञानं कौलिकसिद्धिदम् ॥ (५८।२)

तत्त्वज्ञानात्मकं साध्यं यत्र यत्रैव दृश्यते । (५९।१)

स एव हि गुरुस्तत्र हेतुजालं प्रकल्प्यताम् ॥ (५९।२)

तत्त्वज्ञानादृते नान्यल्लक्षणं ब्रह्मयामले । (६०।१)

तत्रैव चोक्तं सेवायां कृतायामविकल्पतः ॥ (६०।२)

साधकस्य न चेत्सिद्धिः किं कार्यमिति चोदिते । (६१।१)

आत्मीयमस्य संज्ञानक्रमेण स्वात्मदीक्षणम् ॥ (६१।२)

सस्फुरत्वप्रसिद्ध्यर्थं ततः साध्यं प्रसिध्यति । (६२।१)

अनेन स्वात्मविज्ञानं सस्फुरत्वप्रसाधकम् ॥ (६२।२)

उक्तं मुख्यतयाचार्यो भवेद्यदि न सस्फुरः । (६३।१)

तत्रैव च पुनः श्रीमद्रक्ताराधनकर्मणि ॥ (६३।२)

विधिं प्रोक्तं सदा कुर्वन्मासेनाचार्य उच्यते । (६४।१)

पक्षेण साधको ऽर्धार्धात्पुत्रकः समयी तथा ॥ (६४।२)

दीक्षयेज्जपयोगेन रक्तादेवी क्रमाद्यतः । (६५।१)

गुरोरलाभे प्रोक्तस्य विधिमेतं समाचरेत् ॥ (६५।२)

मते च पुस्तकाद्विद्याध्ययने दोष ईदृशः । (६६।१)

उक्तो यस्तेन तद्दोषाभावे ऽसौ न निषिद्धता ॥ (६६।२)

मन्त्रद्रव्यादिगुप्तत्वे फलं किमिति चोदिते । (६७।१)

पुस्तकाधीतविद्या ये दीक्षासमयवर्जिताः ॥ (६७।२)

तामसाः परहिंसादि वश्यादि च चरन्त्यलम् । (६८।१)

न च तत्त्वं विदुस्तेन दोषभाज इति स्फुटम् ॥ (६८।२)

पूर्वं पदयुगं वाच्यमन्योन्यं हेतुहेतुमत् । (६९।१)

यस्तु शास्त्रं विना नैति शुद्धविद्याख्यसंविदम् ॥ (६९।२)

गुरोः स शास्त्रम् अन्विच्छुस् तदुक्तं क्रममाचरेत् । (७०।१)

येन केनाप्युपायेन गुरुमाराध्य भक्तितः ॥ (७०।२)

तद्दीक्षाक्रमयोगेन शास्त्रार्थं वेत्त्यसौ ततः । (७१।१)

अभिषेकं समासाद्य यो भवेत्स तु कल्पितः ॥ (७१।२)

सन् अप्यशेषपाशौघविनिवर्तनकोविदः । (७२।१)

यो यथाक्रमयोगेन कस्मिंश्चिच्छास्त्रवस्तुनि ॥ (७२।२)

आकस्मिकं व्रजेद्बोधं कल्पिताकल्पितो हि सः । (७३।१)

तस्य यो ऽकल्पितो भागः स तु श्रेष्ठतमः स्मृतः ॥ (७३।२)

उत्कर्षः शुद्धविद्यांशतारतम्यकृतो यतः । (७४।१)

यथा भेदेनादिसिद्धाच्छिवान्मुक्तशिवा ह्यधः ॥ (७४।२)

तथा सांसिद्धिकज्ञानादाहृतज्ञानिनो ऽधमाः । (७५।१)

तत्संनिधौ नाधिकारस्तेषां मुक्तशिवात्मवत् ॥ (७५।२)

किंतु तूष्णीं स्थितिर्यद्वा कृत्यं तदनुवर्तनम् । (७६।१)

यस्त्वकल्पितरूपो ऽपि संवाददृढताकृते ॥ (७६।२)

अन्यतो लब्धसंस्कारः स साक्षाद्भैरवो गुरुः । (७७।१)

यतः शास्त्रक्रमात्तज्ज्ञगुरुप्रज्ञानुशीलनात् ॥ (७७।२)

आत्मप्रत्ययितं ज्ञानं पूर्णत्वाद् भैरवायते । (७८।१)

तेन श्रीकिरणोक्तं यद्गुरुतः शास्त्रतः स्वतः ॥ (७८।२)

त्रिप्रत्ययमिदं ज्ञानमिति यच्च निशाटने । (७९।१)

तत्संघातविपर्यासविग्रहैर्भासते तथा ॥ (७९।२)

करणस्य विचित्रत्वाद्विचित्रामेव तां छिदम् । (८०।१)

कर्तुं वासीं च टङ्कं च क्रकचं चापि गृह्णते ॥ (८०।२)

तावच्च छेदनं ह्येकं तथैवाद्याभिसंधितः । (८१।१)

इत्थमेव मितौ वाच्यं करणस्य स्वकं वपुः ॥ (८१।२)

न स्वतन्त्रं स्वतो मानं कुर्यादधिगमं हठात् । (८२।१)

प्रमात्राश्वासपर्यन्तो यतो ऽधिगम उच्यते ॥ (८२।२)

आश्वासश्च विचित्रो ऽसौ शक्तिपातवशात्तथा । (८३।१)

प्रमिते ऽपि प्रमाणानामवकाशो ऽस्त्यतः स्फुटः ॥ (८३।२)

दृष्ट्वा दृष्ट्वा समाश्लिष्य चिरं संचर्व्य चेतसा । (८४।१)

प्रिया यैः परितुष्येत किं ब्रूमः किल तान्प्रति ॥ (८४।२)

इत्थं च मानसंप्लुत्यामपि नाधिगते गतिः । (८५।१)

न व्यर्थता नानवस्था नान्योन्याश्रयतापि च ॥ (८५।२)

एवं योगाङ्गमियति तर्क एव न चापरम् । (८६।१)

अन्तरन्तः परामर्शपाटवातिशयाय सः ॥ (८६।२)

अहिंसा सत्यमस्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहाः । (८७।१)

इति पञ्च यमाः साक्षात्संवित्तौ नोपयोगिनः ॥ (८७।२)

तपःप्रभृतयो ये च नियमा यत्तथासनम् । (८८।१)

प्राणायामाश्च ये सर्वमेतद्बाह्यविजृम्भितम् ॥ (८८।२)

श्रीमद्वीरावलौ चोक्तं बोधमात्रे शिवात्मके । (८९।१)

चित्तप्रलयबन्धेन प्रलीने शशिभास्करे ॥ (८९।२)

प्राप्ते च द्वादशे भागे जीवादित्ये स्वबोधके । (९०।१)

मोक्षः स एव कथितः प्राणायामो निरर्थकः ॥ (९०।२)

प्राणायामो न कर्तव्यः शरीरं येन पीड्यते । (९१।१)

रहस्यं वेत्ति यो यत्र स मुक्तः स च मोचकः ॥ (९१।२)

प्रत्याहारश्च नामायमर्थेभ्यो ऽक्षधियां हि यः । (९२।१)

अनिबद्धस्य बन्धस्य तदन्तः किल कीलनम् ॥ (९२।२)

चित्तस्य विषये क्वापि बन्धनं धारणात्मकम् । (९३।१)

तत्सदृग्ज्ञानसंतानो ध्यानमस्तमिता परम् ॥ (९३।२)

यदा तु ज्ञेयतादात्म्यमेव संविदि जायते । (९४।१)

ग्राह्यग्रहणताद्वैतशून्यतेयं समाहितिः ॥ (९४।२)

तदेषा धारणाध्यानसमाधित्रितयी पराम् । (९५।१)

संविदं प्रति नो कंचिदुपयोगं समश्नुते ॥ (९५।२)

योगाङ्गता यमादेस्तु समाध्यन्तस्य वर्ण्यते । (९६।१)

स्वपूर्वपूर्वोपायत्वाद् अन्त्यतर्कोपयोगतः ॥ (९६।२)

अन्तः संविदि रूढं हि तद्द्वारा प्राणदेहयोः । (९७।१)

बुद्धौ वार्प्यं तदभ्यासान्नैष न्यायस्तु संविदि ॥ (९७।२)

अथ वास्मद्दृशि प्राणधीदेहादेरपि स्फुटम् । (९८।१)

सर्वात्मकत्वात्तत्रस्थो ऽप्यभ्यासो ऽन्यव्यपोहनम् ॥ (९८।२)

देह उत्प्लुतिसंपातधर्मोज्जिगमिषारसात् । (९९।१)

उत्प्लाव्यते तद्विपक्षपाताशङ्काव्यपोहनात् ॥ (९९।२)

गुरुवाक्यपरामर्शसदृशे स्वविमर्शने । (१००।१)

प्रबुद्धे तद्विपक्षाणां व्युदासः पाठचिन्तने ॥ (१००।२)

नह्यस्य गुरुणा शक्यं स्वं ज्ञानं शब्द एव वा । (१०१।१)

धियि रोपयितुं तेन स्वप्रबोधक्रमो ध्रुवम् ॥ (१०१।२)

अत एव स्वप्नकाले श्रुते तत्रापि वस्तुनि । (१०२।१)

तादात्म्यभावनायोगो न फलाय न भण्यते ॥ (१०२।२)

संकेतानादरे शब्दनिष्ठमामर्शनं पठिः । (१०३।१)

तदादरे तदर्थस्तु चिन्तेति परिचर्च्यताम् ॥ (१०३।२)

तदद्वयायां संवित्तावभ्यासो ऽनुपयोगवान् । (१०४।१)

केवलं द्वैतमालिन्यशङ्कानिर्मूलनाय सः ॥ (१०४।२)

द्वैतशङ्काश्च तर्केण तर्क्यन्त इति वर्णितम् । (१०५।१)

तत्तर्कसाधनायास्तु यमादेरप्युपायता ॥ (१०५।२)

उक्तं श्रीपूर्वशस्त्रे च न द्वैतं नापि चाद्वयम् । (१०६।१)

लिङ्गपूजादिकं सर्वमित्युपक्रम्य शंभुना ॥ (१०६।२)

विहितं सर्वमेवात्र प्रतिषिद्धमथापि वा । (१०७।१)

प्राणायामादिकैर् अङ्गैर् योगाः स्युः कृत्रिमा यतः ॥ (१०७।२)

तत्तेनाकृतकस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् । (१०८।१)

किंत्वेतदत्र देवेशि नियमेन विधीयते ॥ (१०८।२)

तत्त्वे चेतः स्थिरं कार्यं तच्च यस्य यथास्त्विति । (१०९।१)

एवं द्वैतपरामर्शनाशाय परमेश्वरः ॥ (१०९।२)

क्वचित्स्वभावममलमामृशन्ननिशं स्थितः । (११०।१)

यः स्वभावपरामर्श इन्द्रियार्थाद्युपायतः ॥ (११०।२)

विनैव तन्मुखो ऽन्यो वा स्वातन्त्र्यात्तद्विकल्पनम् । (१११।१)

तच्च स्वच्छस्वतन्त्रात्मरत्ननिर्भासिनि स्फुटम् ॥ (१११।२)

भावौघे भेदसंधातृ स्वात्मनो नैशमुच्यते । (११२।१)

तदेव तु समस्तार्थनिर्भरात्मैकगोचरम् ॥ (११२।२)

शुद्धविद्यात्मकं सर्वमेवेदमहमित्यलम् । (११३।१)

इदं विकल्पनं शुद्धविद्यारूपं स्फुटात्मकम् ॥ (११३।२)

प्रतिहन्तीह मायीयं विकल्पं भेदभावकम् । (११४।१)

शुद्धविद्यापरामर्शो यः स एव त्वनेकधा ॥ (११४।२)

स्नानशुद्ध्यर्चनाहोमध्यानजप्यादियोगतः । (११५।१)

विश्वमेतत् स्वसंवित्तिरसनिर्भरितं रसात् ॥ (११५।२)

आविश्य शुद्धो निखिलं तर्पयेद् अध्वमण्डलम् । (११६।१)

उल्लासिबोधहुतभुग्दग्धविश्वेन्धनोदिते ॥ (११६।२)

सितभस्मनि देहस्य मज्जनं स्नानमुच्यते । (११७।१)

इत्थं च विहितस्नानस् तर्पितानन्तदेवतः ॥ (११७।२)

ततो ऽपि देहारम्भीणि तत्त्वानि परिशोधयेत् । (११८।१)

शिवात्मकेष्वप्येतेषु बुद्धिर्या व्यतिरेकिणी ॥ (११८।२)

सैवाशुद्धिः पराख्याता शुद्धिस्तद्धीविमर्दनम् । (११९।१)

एवं स्वदेहं बोधैकपात्रं गलितभेदकम् ॥ (११९।२)

पश्यन्संवित्तिमात्रत्वे स्वतन्त्रे तिष्ठति प्रभुः । (१२०।१)

यत्किंचिन्मानसाह्लादि यत्र क्वापीन्द्रियस्थितौ ॥ (१२०।२)

योज्यते ब्रह्मसद्धाम्नि पूजोपकरणं हि तत् । (१२१।१)

पूजा नाम विभिन्नस्य भावौघस्यापि संगतिः ॥ (१२१।२)

स्वतन्त्रविमलानन्तभैरवीयचिदात्मना । (१२२।१)

तथाहि संविदेवेयमन्तर्बाह्योभयात्मना ॥ (१२२।२)

स्वातन्त्र्याद्वर्तमानैव परामर्शस्वरूपिणी । (१२३।१)

स च द्वादशधा तत्र सर्वमन्तर्भवेद्यतः ॥ (१२३।२)

सूर्य एव हि सोमात्मा स च विश्वमयः स्थितः । (१२४।१)

कलाद्वादशकात्मैव तत्संवित्परमार्थतः ॥ (१२४।२)

सा च मातरि विज्ञाने माने करणगोचरे । (१२५।१)

मेये चतुर्विधं भाति रूपमाश्रित्य सर्वदा ॥ (१२५।२)

शुद्धसंविन्मयी प्राच्ये ज्ञाने शब्दनरूपिणी । (१२६।१)

करणे ग्रहणाकारा यतः श्रीयोगसंचरे ॥ (१२६।२)

ये चक्षुर्मण्डले श्वेते प्रत्यक्षे परमेश्वरि । (१२७।१)

षोडशारं द्वादशारं तत्रस्थं चक्रमुत्तमम् ॥ (१२७।२)

प्रतिवारणवद्रक्ते तद्बहिर्ये तदुच्यते । (१२८।१)

द्वितीयं मध्यगे ये ते कृष्णश्वेते च मण्डले ॥ (१२८।२)

तदन्तर्ये स्थिते शुद्धे भिन्नाञ्जनसमप्रभे । (१२९।१)

चतुर्दले तु ते ज्ञेये अग्नीषोमात्मके प्रिये ॥ (१२९।२)

मिथुनत्वे स्थिते ये च चक्रे द्वे परमेश्वरि । (१३०।१)

संमीलनोन्मीलनं ते अन्योन्यं विदधातके ॥ (१३०।२)

यथा योनिश्च लिङ्गं च संयोगात्स्रवतो ऽमृतम् । (१३१।१)

तथामृताग्निसंयोगाद्द्रवतस्ते न संशयः ॥ (१३१।२)

तच्चक्रपीडनाद्रात्रौ ज्योतिर्भात्यर्कसोमगम् । (१३२।१)

तां दृष्ट्वा परमां ज्योत्स्नां कालज्ञानं प्रवर्तते ॥ (१३२।२)

सहस्रारं भवेच्चक्रं ताभ्यामुपरि संस्थितम् । (१३३।१)

ततश्चक्रात्समुद्भूतं ब्रह्माण्डं तदुदाहृतम् ॥ (१३३।२)

तत्रस्थां मुञ्चते धारां सोमो ह्यग्निप्रदीपितः । (१३४।१)

सृजतीत्थं जगत्सर्वमात्मन्यात्मन्यनन्तकम् ॥ (१३४।२)

षोडशद्वादशाराभ्याम् अष्टारेष्वथ सर्वशः । (१३५।१)

एवं क्रमेण सर्वत्र चक्रेष्वमृतमुत्तमम् ॥ (१३५।२)

सोमः स्रवति यावच्च पञ्चानां चक्रपद्धतिः । (१३६।१)

तत्पुनः पिबति प्रीत्या हंसो हंस इति स्फुरन् ॥ (१३६।२)

सकृद्यस्य तु संश्रुत्या पुण्यपापैर्न लिप्यते । (१३७।१)

पञ्चारे सविकारो ऽथ भूत्वा सोमस्रुतामृतात् ॥ (१३७।२)

धावति त्रिरसाराणि गुह्यचक्राण्यसौ विभुः । (१३८।१)

यतो जातं जगल्लीनं यत्र च स्वकलीलया ॥ (१३८।२)

तत्रानन्दश्च सर्वस्य ब्रह्मचारी च तत्परः । (१३९।१)

तत्र सिद्धिश्च मुक्तिश्च समं सम्प्राप्यते द्वयम् ॥ (१३९।२)

अत ऊर्ध्वं पुनर्याति यावद्ब्रह्मात्मकं पदम् । (१४०।१)

अग्नीषोमौ समौ तत्र सृज्येते चात्मनात्मनि ॥ (१४०।२)

तत्रस्थस्तापितः सोमो द्वेधा जङ्घे व्यवस्थितः । (१४१।१)

अधस्तं पातयेदग्निरमृतं स्रवति क्षणात् ॥ (१४१।२)

गुल्फजान्वादिषु व्यक्तं कुटिलार्कप्रदीपिता । (१४२।१)

सा शक्तिस्तापिता भूयः पञ्चारादिक्रमं सृजेत् ॥ (१४२।२)

एवं श्रोत्रे ऽपि विज्ञेयं यावत्पादान्तगोचरम् । (१४३।१)

पादाङ्गुष्ठात्समारभ्य यावद्ब्रह्माण्डदर्शनम् ॥ (१४३।२)

इत्यजानन्नैव योगी जानन्विश्वप्रभुर्भवेत् । (१४४।१)

ज्वलन्निवासौ ब्रह्माद्यैर्दृश्यते परमेश्वरः ॥ (१४४।२)

अत्र तात्पर्यतः प्रोक्तमक्षे क्रमचतुष्टयम् । (१४५।१)

एकैकत्र यतस्तेन द्वादशात्मकतोदिता ॥ (१४५।२)

न व्याख्यातं तु निर्भज्य यतो ऽतिसरहस्यकम् । (१४६।१)

मेये ऽपि देवी तिष्ठन्ती मासराश्यादिरूपिणी ॥ (१४६।२)

अत एषा स्थिता संविदन्तर्बाह्योभयात्मना । (१४७।१)

स्वयं निर्भास्य तत्रान्यद्भासयन्तीव भासते ॥ (१४७।२)

ततश्च प्रागियं शुद्धा तथाभासनसोत्सुका । (१४८।१)

सृष्टिं कलयते देवी तन्नाम्नागम उच्यते ॥ (१४८।२)

तथा भासितवस्त्वंशरञ्जनां सा बहिर्मुखी । (१४९।१)

स्ववृत्तिचक्रेण समं ततो ऽपि कलयन्त्यलम् ॥ (१४९।२)

स्थितिरेषैव भावस्य तामन्तर्मुखतारसात् । (१५०।१)

संजिहीर्षुः स्थितेर्नाशं कलयन्ती निरुच्यते ॥ (१५०।२)

ततो ऽपि संहाररसे पूर्णे विघ्नकरीं स्वयम् । (१५१।१)

शङ्कां यमात्मिकां भागे सूते संहरते ऽपि च ॥ (१५१।२)

संहृत्य शङ्कां शङ्क्यार्थवर्जं वा भावमण्डले । (१५२।१)

संहृतिं कलयत्येव स्वात्मवह्नौ विलापनात् ॥ (१५२।२)

विलापनात्मिकां तां च भावसंहृतिमात्मनि । (१५३।१)

आमृशत्येव येनैषा मया ग्रस्तमिति स्फुरेत् ॥ (१५३।२)

संहार्योपाधिरेतस्याः स्वस्वभावो हि संविदः । (१५४।१)

निरुपाधिनि संशुद्धे संविद्रूपे ऽस्तमीयते ॥ (१५४।२)

विलापिते ऽपि भावौघे कंचिद्भावं तदैव सा । (१५५।१)

आश्यानयेद्य एवास्ते शङ्का संस्काररूपकः ॥ (१५५।२)

शुभाशुभतया सो ऽयं सोष्यते फलसंपदम् । (१५६।१)

पूर्वं हि भोगात्पश्चाद्वा शङ्केयं व्यवतिष्ठते ॥ (१५६।२)

अन्यद् आश्यानितमपि तदैव द्रावयेदियम् । (१५७।१)

प्रायश्चित्तादिकर्मभ्यो ब्रह्महत्यादिकर्मवत् ॥ (१५७।२)

रोधनाद्द्रावणाद्रूपमित्थं कलयते चितिः । (१५८।१)

तदपि द्रावयेदेव तदप्याश्यानयेदथ ॥ (१५८।२)

इत्थं भोग्ये ऽपि संभुक्ते सति तत्करणान्यपि । (१५९।१)

संहरन्ती कलयते द्वादशैवाहमात्मनि ॥ (१५९।२)

कर्मबुद्ध्यक्षवर्गो हि बुद्ध्यन्तो द्वादशात्मकः । (१६०।१)

प्रकाशकत्वात्सूर्यात्मा भिन्ने वस्तुनि जृम्भते ॥ (१६०।२)

अहंकारस्तु करणमभिमानैकसाधनम् । (१६१।१)

अविच्छिन्नपरामर्शी लीयते तेन तत्र सः ॥ (१६१।२)

यथाहि खड्गपाशादेः करणस्य विभेदिनः । (१६२।१)

अभेदिनि स्वहस्तादौ लयस्तद्वदयं विधिः ॥ (१६२।२)

तेनेन्द्रियौघमार्तण्डमण्डलं कलयेत्स्वयम् । (१६३।१)

संविद्देवी स्वतन्त्रत्वात्कल्पिते ऽहंकृतात्मनि ॥ (१६३।२)

स एव परमादित्यः पूर्णकल्पस्त्रयोदशः । (१६४।१)

करणत्वात्प्रयात्येव कर्तरि प्रलयं स्फुटम् ॥ (१६४।२)

कर्ता च द्विविधः प्रोक्तः कल्पिताकल्पितात्मकः । (१६५।१)

कल्पितो देहबुद्ध्यादिव्यवच्छेदेन चर्चितः ॥ (१६५।२)

कालाग्निरुद्रसंज्ञास्य शास्त्रेषु परिभाषिता । (१६६।१)

कालो व्यवच्छित्तद्युक्तो वह्निर्भोक्ता यतः स्मृतः ॥ (१६६।२)

संसाराकॢप्तिकॢप्तिभ्यां रोधनाद्द्रावणात्प्रभुः । (१६७।१)

अनिवृत्तपशूभावस् तत्राहंकृत् प्रलीयते ॥ (१६७।२)

सो ऽपि कल्पितवृत्तित्वाद्विश्वाभेदैकशालिनि । (१६८।१)

विकासिनि महाकाले लीयते ऽहमिदंमये ॥ (१६८।२)

एतस्यां स्वात्मसंवित्ताविदं सर्वमहं विभुः । (१६९।१)

इति प्रविकसद्रूपा संवित्तिरवभासते ॥ (१६९।२)

ततो ऽन्तःस्थितसर्वात्मभावभोगोपरागिणी । (१७०।१)

परिपूर्णापि संवित्तिरकुले धाम्नि लीयते ॥ (१७०।२)

प्रमातृवर्गो मानौघः प्रमाश्च बहुधा स्थिताः । (१७१।१)

मेयौघ इति यत्सर्वमत्र चिन्मात्रमेव तत् ॥ (१७१।२)

इयतीं रूपवैचित्रीमाश्रयन्त्याः स्वसंविदः । (१७२।१)

स्वाच्छन्द्यमनपेक्षं यत्सा परा परमेश्वरी ॥ (१७२।२)

इमाः प्रागुक्तकलनास्तद्विजृम्भोच्यते यतः । (१७३।१)

क्षेपो ज्ञानं च संख्यानं गतिर्नाद इति क्रमात् ॥ (१७३।२)

स्वात्मनो भेदनं क्षेपो भेदितस्याविकल्पनम् । (१७४।१)

ज्ञानं विकल्पः संख्यानमन्यतो व्यतिभेदनात् ॥ (१७४।२)

गतिः स्वरूपारोहित्वं प्रतिबिम्बवदेव यत् । (१७५।१)

नादः स्वात्मपरामर्शशेषता तद्विलोपनात् ॥ (१७५।२)

इति पञ्चविधामेनां कलनां कुर्वती परा । (१७६।१)

देवी काली तथा कालकर्षिणी चेति कथ्यते ॥ (१७६।२)

मातृसद्भावसंज्ञास्यास्तेनोक्ता यत्प्रमातृषु । (१७७।१)

एतावदन्तसंवित्तौ प्रमातृत्वं स्फुटीभवेत् ॥ (१७७।२)

वामेश्वरीति शब्देन प्रोक्ता श्रीनिशिसंचरे । (१७८।१)

इत्थं द्वादशधा संवित्तिष्ठन्ती विश्वमातृषु ॥ (१७८।२)

एकैवेति न को ऽप्यस्याः क्रमस्य नियमः क्वचित् । (१७९।१)

क्रमाभावान्न युगपत्तदभावात्क्रमो ऽपि न ॥ (१७९।२)

क्रमाक्रमकथातीतं संवित्तत्त्वं सुनिर्मलम् । (१८०।१)

तदस्याः संविदो देव्या यत्र क्वापि प्रवर्तनम् ॥ (१८०।२)

तत्र तादात्म्ययोगेन पूजा पूर्णैव वर्तते । (१८१।१)

परामर्शस्वभावत्वादेतस्या यः स्वयं ध्वनिः ॥ (१८१।२)

सदोदितः स एवोक्तः परमं हृदयं महत् । (१८२।१)

हृदये स्वविमर्शो ऽसौ द्राविताशेषविश्वकः ॥ (१८२।२)

भावग्रहादिपर्यन्तभावी सामान्यसंज्ञकः । (१८३।१)

स्पन्दः स कथ्यते शास्त्रे स्वात्मन्युच्छलनात्मकः ॥ (१८३।२)

किंचिच्चलनमेतावद् अनन्यस्फुरणं हि यत् । (१८४।१)

ऊर्मिरेषा विबोधाब्धेर्न संविदनया विना ॥ (१८४।२)

निस्तरङ्गतरङ्गादिवृत्तिरेव हि सिन्धुता । (१८५।१)

सारमेतत्समस्तस्य यच्चित्सारं जडं जगत् ॥ (१८५।२)

तदधीनप्रतिष्ठत्वात्तत्सारं हृदयं महत् । (१८६।१)

तथा हि सदिदं ब्रह्ममूलं मायाण्डसंज्ञितम् ॥ (१८६।२)

इच्छाज्ञानक्रियारोहं विना नैव सदुच्यते । (१८७।१)

तच्छक्तित्रितयारोहाद्भैरवीये चिदात्मनि ॥ (१८७।२)

विसृज्यते हि तत्तस्माद्बहिर्वाथ विसृज्यते । (१८८।१)

एवं सद्रूपतैवैषां सतां शक्तित्रयात्मताम् ॥ (१८८।२)

विसर्गं परबोधेन समाक्षिप्यैव वर्तते । (१८९।१)

तत्सदेव बहीरूपं प्राग्बोधाग्निविलापितम् ॥ (१८९।२)

अन्तर्नदत्परामर्शशेषीभूतं ततो ऽप्यलम् । (१९०।१)

खात्मत्वमेव सम्प्राप्तं शक्तित्रितयगोचरात् ॥ (१९०।२)

वेदनात्मकतामेत्य संहारात्मनि लीयते । (१९१।१)

इदं संहारहृदयं प्राच्यं सृष्टौ च हृन्मतम् ॥ (१९१।२)

एतद्रूपपरामर्शम् अकृत्रिमम् अनाविलम् । (१९२।१)

अहमित्याहुरेषैव प्रकाशस्य प्रकाशता ॥ (१९२।२)

एतद्वीर्यं हि सर्वेषां मन्त्राणां हृदयात्मकम् । (१९३।१)

विनानेन जडास्ते स्युर्जीवा इव विना हृदा ॥ (१९३।२)

अकृत्रिमैतद्धृदयारूढो यत्किंचिदाचरेत् । (१९४।१)

प्राण्याद्वा मृशते वापि स सर्वो ऽस्य जपो मतः ॥ (१९४।२)

यदेव स्वेच्छया सृष्टिस्वाभाव्याद्बहिरन्तरा । (१९५।१)

निर्मीयते तदेवास्य ध्यानं स्यात्पारमार्थिकम् ॥ (१९५।२)

निराकारे हि चिद्धाम्नि विश्वाकृतिमये सति । (१९६।१)

फलार्थिनां काचिदेव ध्येयत्वेनाकृतिः स्थिता ॥ (१९६।२)

यथा ह्यभेदात्पूर्णे ऽपि भावे जलमुपाहरन् । (१९७।१)

अन्याकृत्यपहानेन घटमर्थयते रसात् ॥ (१९७।२)

तथैव परमेशाननियतिप्रविजृम्भणात् । (१९८।१)

काचिदेवाकृतिः कांचित् सूते फलविकल्पनाम् ॥ (१९८।२)

यस्तु सम्पूर्णहृदयो न फलं नाम वाञ्छति । (१९९।१)

तस्य विश्वाकृतिर्देवी सा चावच्छेदवर्जनात् ॥ (१९९।२)

कुले योगिन उद्रिक्तभैरवीयपरासवात् । (२००।१)

घूर्णितस्य स्थितिर्देहे मुद्रा या काचिदेव सा ॥ (२००।२)

अन्तरिन्धनसंभारम् अनपेक्ष्यैव नित्यशः । (२०१।१)

जाज्वलीत्य् अखिलाक्षौघप्रसृतोग्रशिखः शिखी ॥ (२०१।२)

बोधाग्नौ तादृशे भावा विशन्तस्तस्य सन्महः । (२०२।१)

उद्रेचयन्तो गच्छन्ति होमकर्मनिमित्तताम् ॥ (२०२।२)

यं कंचित्परमेशानशक्तिपातपवित्रितम् । (२०३।१)

पुरोभाव्य स्वयं तिष्ठेदुक्तवद्दीक्षितस्तु सः ॥ (२०३।२)

जप्यादौ होमपर्यन्ते यद्यप्येकैककर्मणि । (२०४।१)

उदेति रूढिः परमा तथापीत्थं निरूपितम् ॥ (२०४।२)

यथाहि तत्र तत्राश्वः समनिम्नोन्नतादिषु । (२०५।१)

चित्रे देशे वाह्यमानो यातीच्छामात्रकल्पिताम् ॥ (२०५।२)

तथा संविद्विचित्राभिः शान्तघोरतरादिभिः । (२०६।१)

भङ्गीभिरभितो द्वैतं त्याजिता भैरवायते ॥ (२०६।२)

यथा पुरःस्थे मुकुरे निजं वक्त्रं विभावयन् । (२०७।१)

भूयो भूयस् तद् एकात्म वक्त्रं वेत्ति निजात्मनः ॥ (२०७।२)

तथा विकल्पमुकुरे ध्यानपूजार्चनात्मनि । (२०८।१)

आत्मानं भैरवं पश्यन्नचिरात् तन्मयीभवेत् ॥ (२०८।२)

तन्मयीभवनं नाम प्राप्तिः सानुत्तरात्मनि । (२०९।१)

पूर्णत्वस्य परा काष्ठा सेत्यत्र न फलान्तरम् ॥ (२०९।२)

फलं सर्वमपूर्णत्वे तत्र तत्र प्रकल्पितम् । (२१०।१)

अकल्पिते हि पूर्णत्वे फलमन्यत्किमुच्यताम् ॥ (२१०।२)

एष यागविधिः को ऽपि कस्यापि हृदि वर्तते । (२११।१)

यस्य प्रसीदेच्चिच्चक्रं द्राग् अपश्चिमजन्मनः ॥ (२११।२)

अत्र यागे गतो रूढिं कैवल्यमधिगच्छति । (२१२।१)

लोकैरालोक्यमानो हि देहबन्धविधौ स्थितः ॥ (२१२।२)

अत्र नाथः समाचारं पटले ऽष्टादशे ऽभ्यधात् । (२१३।१)

नात्र शुद्धिर्न चाशुद्धिर्न भक्ष्यादिविचारणम् ॥ (२१३।२)

न द्वैतं नापि चाद्वैतं लिङ्गपूजादिकं न च । (२१४।१)

न चापि तत्परित्यागो निष्परिग्रहतापि वा ॥ (२१४।२)

सपरिग्रहता वापि जटाभस्मादिसंग्रहः । (२१५।१)

तत्त्यागो न व्रतादीनां चरणाचरणं च यत् ॥ (२१५।२)

क्षेत्रादिसंप्रवेशश्च समयादिप्रपालनम् । (२१६।१)

परस्वरूपलिङ्गादि नामगोत्रादिकं च यत् ॥ (२१६।२)

नास्मिन्विधीयते किंचिन्न चापि प्रतिषिध्यते । (२१७।१)

विहितं सर्वमेवात्र प्रतिषिद्धमथापि च ॥ (२१७।२)

किं त्वेतदत्र देवेशि नियमेन विधीयते । (२१८।१)

तत्त्वे चेतः स्थिरीकार्यं सुप्रसन्नेन योगिना ॥ (२१८।२)

तच्च यस्य यथैव स्यात्स तथैव समाचरेत् । (२१९।१)

तत्त्वे निश्चलचित्तस्तु भुञ्जानो विषयानपि ॥ (२१९।२)

न संस्पृश्येत दोषैः स पद्मपत्रमिवाम्भसा । (२२०।१)

विषापहारिमन्त्रादिसंनद्धो भक्षयन्नपि ॥ (२२०।२)

विषं न मुह्यते तेन तद्वद्योगी महामतिः । (२२१।१)

अशुद्धं हि कथं नाम देहाद्यं पाञ्चभौतिकम् ॥ (२२१।२)

प्रकाशतातिरिक्ते किं शुद्ध्यशुद्धी हि वस्तुनः । (२२२।१)

अशुद्धस्य च भावस्य शुद्धिः स्यात्तादृशैव किम् ॥ (२२२।२)

अन्योन्याश्रयवैयर्थ्यानवस्था इत्थमत्र हि । (२२३।१)

पृथिवी जलतः शुध्येज्जलं धरणितस्तथा ॥ (२२३।२)

अन्योन्याश्रयता सेयमशुद्धत्वे ऽप्ययं क्रमः । (२२४।१)

अशुद्धाज्जलतः शुध्येद्धरेति व्यर्थता भवेत् ॥ (२२४।२)

वायुतो वारिणो वायोस्तेजसस्तस्य वान्यतः । (२२५।१)

बहुरूपादिका मन्त्राः पावनात्तेषु शुद्धता ॥ (२२५।२)

मन्त्राः स्वभावतः शुद्धा यदि ते ऽपि न किं तथा । (२२६।१)

शिवात्मता तेषु शुद्धिर्यदि तत्रापि सा न किम् ॥ (२२६।२)

शिवात्मत्वापरिज्ञानं न मन्त्रेषु धरादिवत् । (२२७।१)

ते तेन शुद्धा इति चेत्तज्ज्ञप्तिस्तर्हि शुद्धता ॥ (२२७।२)

योगिनं प्रति सा चास्ति भावेष्विति विशुद्धता । (२२८।१)

ननु चोदनया शुद्ध्यशुद्ध्यादिकविनिश्चयः ॥ (२२८।२)

इत्थमस्तु तथाप्येषा चोदनैव शिवोदिता । (२२९।१)

का स्यात्सतीति चेदेतदन्यत्र प्रवितानितम् ॥ (२२९।२)

वैदिक्या बाधितेयं चेद्विपरीतं न किं भवेत् । (२३०।१)

सम्यक्चेन्मन्यसे बाधो विशिष्टविषयत्वतः ॥ (२३०।२)

अपवादेन कर्तव्यः सामान्यविहिते विधौ । (२३१।१)

शुद्ध्यशुद्धी च सामान्यविहिते तत्त्वबोधिनि ॥ (२३१।२)

पुंसि ते बाधिते एव तथा चात्रेति वर्णितम् । (२३२।१)

नार्थवादादिशङ्का च वाक्ये माहेश्वरे भवेत् ॥ (२३२।२)

अबुद्धिपूर्वं हि तथा संस्थिते सततं भवेत् । (२३३।१)

व्योमादिरूपे निगमे शङ्का मिथ्यार्थतां प्रति ॥ (२३३।२)

अनवच्छिन्नविज्ञानवैश्वरूप्यसुनिर्भरः । (२३४।१)

शास्त्रात्मना स्थितो देवो मिथ्यात्वं क्वापि नार्हति ॥ (२३४।२)

इच्छावान्भावरूपेण यथा तिष्ठासुर् ईश्वरः । (२३५।१)

तत्स्वरूपाभिधानेन तिष्ठासुः स तथा स्थितः ॥ (२३५।२)

अर्थवादो ऽपि यत्रान्यविध्यादिमुखमीक्षते । (२३६।१)

तत्रास्त्वसत्यः स्वातन्त्र्ये स एव तु विधायकः ॥ (२३६।२)

विधिवाक्यान्तरे गच्छन्नङ्गभावमथापि वा । (२३७।१)

न निरर्थकं एवायं संनिधेर् गजडादिवत् ॥ (२३७।२)

स्वार्थप्रत्यायनं चास्य स्वसंवित्त्यैव भासते । (२३८।१)

तदपह्नवनं कर्तुं शक्यं विधिनिषेधयोः ॥ (२३८।२)

युक्तिश्चात्रास्ति वाक्येषु स्वसंविच्चाप्यबाधिता । (२३९।१)

या समग्रार्थमाणिक्यतत्त्वनिश्चयकारिणी ॥ (२३९।२)

मृतदेहे ऽथ देहोत्थे या चाशुद्धिः प्रकीर्तिता । (२४०।१)

अन्यत्र नेति बुद्ध्यन्ताम् अशुद्धं संविदश्च्युतम् ॥ (२४०।२)

संवित्तादात्म्यमापन्नं सर्वं शुद्धमतः स्थितम् । (२४१।१)

श्रीमद्वीरावलौ चोक्तं शुद्ध्यशुद्धिनिरूपणे ॥ (२४१।२)

सर्वेषां वाहको जीवो नास्ति किंचिद् अजीवकम् । (२४२।१)

यत्किंचिज्जीवरहितमशुद्धं तद्विजानत ॥ (२४२।२)

तस्माद्यत्संविदो नातिदूरे तच्छुद्धिम् आवहेत् । (२४३।१)

अविकल्पेन भावेन मुनयो ऽपि तथाभवन् ॥ (२४३।२)

लोकसंरक्षणार्थं तु तत्तत्त्वं तैः प्रगोपितम् । (२४४।१)

बहिः सत्स्वपि भावेषु शुद्ध्यशुद्धी न नीलवत् ॥ (२४४।२)

प्रमातृधर्म एवायं चिदैक्यानैक्यवेदनात् । (२४५।१)

यदि वा वस्तुधर्मो ऽपि मात्रपेक्षानिबन्धनः ॥ (२४५।२)

सौत्रामण्यां सुरा होतुः शुद्धान्यस्य विपर्ययः । (२४६।१)

अनेन चोदनानां च स्ववाक्यैरपि बाधनम् ॥ (२४६।२)

क्वचित्संदर्शितं ब्रह्महत्याविधिनिषेधवत् । (२४७।१)

भक्ष्यादिविधयो ऽप्येनं न्यायमाश्रित्य चर्चिताः ॥ (२४७।२)

सर्वज्ञानोत्तरादौ च भाषते स्म महेश्वरः । (२४८।१)

नरर्षिदेवद्रुहिणविष्णुरुद्राद्युदीरितम् ॥ (२४८।२)

उत्तरोत्तरवैशिष्ट्यात् पूर्वपूर्वप्रबाधकम् । (२४९।१)

न शैवं वैष्णवैर्वाक्यैर्बाधनीयं कदाचन ॥ (२४९।२)

वैष्णवं ब्रह्मसम्भूतैर्नेत्यादि परिचर्चयेत् । (२५०।१)

बाधते यो वैपरीत्यात्समूढः पापभाग्भवेत् ॥ (२५०।२)

तस्मान्मुख्यतया स्कन्द लोकधर्मान्न चाचरेत् । (२५१।१)

नान्यशास्त्रसमुद्दिष्टं स्रोतस्युक्तं निजे चरेत् ॥ (२५१।२)

यतो यद्यपि देवेन वेदाद्यपि निरूपितम् । (२५२।१)

तथापि किल संकोचभावाभावविकल्पतः ॥ (२५२।२)

संकोचतारतम्येन पाशवं ज्ञानमीरितम् । (२५३।१)

विकासतारतम्येन पतिज्ञानं तु बाधकम् ॥ (२५३।२)

इदं द्वैतमिदं नेति परस्परनिषेधतः । (२५४।१)

मायीयभेदकॢप्तं तत्स्याद् अकाल्पनिके कथम् ॥ (२५४।२)

उक्तं भर्गशिखायां च मृत्युकालकलादिकम् । (२५५।१)

द्वैताद्वैतविकल्पोत्थं ग्रसते कृतधीरिति ॥ (२५५।२)

सिद्धान्ते लिङ्गपूजोक्ता विश्वाध्वमयताविदे । (२५६।१)

कुलादिषु निषिद्धासौ देहे विश्वात्मताविदे ॥ (२५६।२)

इह सर्वात्मके कस्मात्तद्विधिप्रतिषेधने । (२५७।१)

नियमानुप्रवेशेन तादात्म्यप्रतिपत्तये ॥ (२५७।२)

जटादि कौले त्यागो ऽस्य सुखोपायोपदेशतः । (२५८।१)

व्रतचर्या च मन्त्रार्थतादात्म्यप्रतिपत्तये ॥ (२५८।२)

तन्निषेधस्तु मन्त्रार्थसार्वात्म्यप्रतिपत्तये । (२५९।१)

क्षेत्रपीठोपपीठेषु प्रवेशो विघ्नशान्तये ॥ (२५९।२)

मन्त्राद्याराधकस्याथ तल्लाभायोपदिश्यते । (२६०।१)

क्षेत्रादिगमनाभावविधिस्तु स्वात्मनस्तथा ॥ (२६०।२)

वैश्वरूप्येण पूर्णत्वं ज्ञातुमित्यपि वर्णितम् । (२६१।१)

समयाचारसद्भावः पाल्यत्वेनोपदिश्यते ॥ (२६१।२)

भेदप्राणतया तत्तत्त्यागात्तत्त्वविशुद्धये । (२६२।१)

समयादिनिषेधस्तु मतशास्त्रेषु कथ्यते ॥ (२६२।२)

निर्मर्यादं स्वसंबोधं सम्पूर्णं बुध्यतामिति । (२६३।१)

परकीयमिदं रूपं ध्येयमेतत्तु मे निजम् ॥ (२६३।२)

ज्वालादिलिङ्गं चान्यस्य कपालादि तु मे निजम् । (२६४।१)

आदिशब्दात्तपश्चर्यावेलातिथ्यादि कथ्यते ॥ (२६४।२)

नाम शक्तिशिवाद्यन्तमेतस्य मम नान्यथा । (२६५।१)

गोत्रं च गुरुसंतानो मठिकाकुलशब्दितः ॥ (२६५।२)

श्रीसंततिस्त्र्यम्बकाख्या तदर्धामर्दसंज्ञिता । (२६६।१)

इत्थमर्धचतस्रो ऽत्र मठिकाः शांकरे क्रमे ॥ (२६६।२)

युगक्रमेण कूर्माद्या मीनान्ता सिद्धसंततिः । (२६७।१)

आदिशब्देन च घरं पल्ली पीठोपपीठकम् ॥ (२६७।२)

मुद्रा छुम्मेति तेषां च विधानं स्वपरस्थितम् । (२६८।१)

तादात्म्यप्रतिपत्त्यै हि स्वं संतानं समाश्रयेत् ॥ (२६८।२)

भुञ्जीत पूजयेच्चक्रं परसंतानिना नहि । (२६९।१)

एतच्च मतशास्त्रेषु निषिद्धं खण्डना यतः ॥ (२६९।२)

अखण्डे ऽपि परे तत्त्वे भेदेनानेन जायते । (२७०।१)

एवं क्षेत्रप्रवेशादि संताननियमान्ततः ॥ (२७०।२)

नास्मिन्विधीयते तद्धि साक्षान्नौपयिकं शिवे । (२७१।१)

न तस्य च निषेधो यन्न तत्तत्त्वस्य खण्डनम् ॥ (२७१।२)

विश्वात्मनो हि नाथस्य स्वस्मिन्रूपे विकल्पितौ । (२७२।१)

विधिर्निषेधो वा शक्तौ न स्वरूपस्य खण्डने ॥ (२७२।२)

परतत्त्वप्रवेशे तु यमेव निकटं यदा । (२७३।१)

उपायं वेत्ति स ग्राह्यस्तदा त्याज्यो ऽथ वा क्वचित् ॥ (२७३।२)

न यन्त्रणात्र कार्येति प्रोक्तं श्रीत्रिकशासने । (२७४।१)

समता सर्वदेवानाम् ओवल्लीमन्त्रवर्णयोः ॥ (२७४।२)

आगमानां गतीनां च सर्वं शिवमयं यतः । (२७५।१)

स ह्यखण्डितसद्भावं शिवतत्त्वं प्रपश्यति ॥ (२७५।२)

यो ह्यखण्डितसद्भावमात्मतत्त्वं प्रपद्यते । (२७६।१)

केतकीकुसुमसौरभे भृशं भृङ्ग एव रसिको न मक्षिका । (२७६।२)

भैरवीयपरमाद्वयार्चने को ऽपि रज्यति महेशचोदितः ॥ (२७६।३)

अस्मिंश्च योगे विश्रान्तिं कुर्वतां भवडम्बरः । (२७७।१)

हिमानीव महाग्रीष्मे स्वयमेव विलीयते ॥ (२७७।२)

अलं वातिप्रसङ्गेन भूयसातिप्रपञ्चिते । (२७८।१)

योग्यो ऽभिनवगुप्तो ऽस्मिन्को ऽपि यागविधौ बुधः ॥ (२७८।२)

इत्यनुत्तरपदप्रविकासे शाक्तमौपयिकमद्य विविक्तम् ॥ (२७९।१)