तन्त्रालोकTantrāloka

TĀ, 26

19 of 19 · 151 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथोच्यते शेषवृत्तिर्जीवतामुपयोगिनी ॥ (१।१)

athocyate śeṣavṛttirjīvatāmupayoginī ||

2.1२.१

दीक्षा बहुप्रकारेयं श्राद्धान्ता या प्रकीर्तिता । (२।१)

dīkṣā bahuprakāreyaṃ śrāddhāntā yā prakīrtitā |

2.2२.२

सा संस्क्रियायै मोक्षाय भोगायापि द्वयाय वा ॥ (२।२)

sā saṃskriyāyai mokṣāya bhogāyāpi dvayāya vā ||

3.1३.१

तत्र संस्कारसिद्ध्यै या दीक्षा साक्षान्न मोचनी । (३।१)

tatra saṃskārasiddhyai yā dīkṣā sākṣānna mocanī |

3.2३.२

अनुसंधिवशाद्या च साक्षान्मोक्त्री सबीजिका ॥ (३।२)

anusaṃdhivaśādyā ca sākṣānmoktrī sabījikā ||

4.1४.१

तयोभय्या दीक्षिता ये तेषामाजीववर्तनम् । (४।१)

tayobhayyā dīkṣitā ye teṣāmājīvavartanam |

4.2४.२

वक्तव्यं पुत्रकादीनां तन्मयत्वप्रसिद्धये ॥ (४।२)

vaktavyaṃ putrakādīnāṃ tanmayatvaprasiddhaye ||

5.1५.१

बुभुक्षोर्वा मुमुक्षोर्वा स्वसंविद्गुरुशास्त्रतः । (५।१)

bubhukṣorvā mumukṣorvā svasaṃvidguruśāstrataḥ |

5.2५.२

प्रमाणाद्या संस्क्रियायै दीक्षा हि गुरुणा कृता ॥ (५।२)

pramāṇādyā saṃskriyāyai dīkṣā hi guruṇā kṛtā ||

6.1६.१

ततः स संस्कृतं योग्यं ज्ञात्वात्मानं स्वशासने । (६।१)

tataḥ sa saṃskṛtaṃ yogyaṃ jñātvātmānaṃ svaśāsane |

6.2६.२

तदुक्तवस्त्वनुष्ठानं भुक्त्यै मुक्त्यै च सेवते ॥ (६।२)

taduktavastvanuṣṭhānaṃ bhuktyai muktyai ca sevate ||

7.1७.१

आचार्यप्रत्ययादेव यो ऽपि स्याद्भुक्तिमुक्तिभाक् । (७।१)

ācāryapratyayādeva yo 'pi syādbhuktimuktibhāk |

7.2७.२

तत्प्रत्यूहोदयध्वस्त्यै ब्रूयात्तस्यापि वर्तनम् ॥ (७।२)

tatpratyūhodayadhvastyai brūyāttasyāpi vartanam ||

8.1८.१

स्वसंविद्गुरुसंवित्त्योस्तुल्यप्रत्ययभागपि । (८।१)

svasaṃvidgurusaṃvittyostulyapratyayabhāgapi |

8.2८.२

शेषवृत्त्या समादेश्यस् तद्विघ्नादिप्रशान्तये ॥ (८।२)

śeṣavṛttyā samādeśyas tadvighnādipraśāntaye ||

9.1९.१

यः सर्वथा परापेक्षामुज्झित्वा तु स्थितो निजात् । (९।१)

yaḥ sarvathā parāpekṣāmujjhitvā tu sthito nijāt |

9.2९.२

प्रत्ययाद्यो ऽपि चाचार्यप्रत्ययादेव केवलात् ॥ (९।२)

pratyayādyo 'pi cācāryapratyayādeva kevalāt ||

10.1१०.१

तौ सांसिद्धिकनिर्बीजौ को वदेच्छेषवृत्तये । (१०।१)

tau sāṃsiddhikanirbījau ko vadeccheṣavṛttaye |

10.2१०.२

क्रमात्तन्मयतोपायगुर्वर्चनरतौ तु तौ ॥ (१०।२)

kramāttanmayatopāyagurvarcanaratau tu tau ||

11.1११.१

तत्रैषां शेषवृत्त्यर्थं नित्यनैमित्तिके ध्रुवे । (११।१)

tatraiṣāṃ śeṣavṛttyarthaṃ nityanaimittike dhruve |

11.2११.२

काम्यवर्जं यतः कामाश् चित्राश् चित्राभ्युपायकाः ॥ (११।२)

kāmyavarjaṃ yataḥ kāmāś citrāś citrābhyupāyakāḥ ||

12.1१२.१

तत्र नित्यो विधिः सन्ध्यानुष्ठानं देवताव्रजे । (१२।१)

tatra nityo vidhiḥ sandhyānuṣṭhānaṃ devatāvraje |

12.2१२.२

गुर्वग्निशास्त्रसहिते पूजा भूतदयेत्ययम् ॥ (१२।२)

gurvagniśāstrasahite pūjā bhūtadayetyayam ||

13.1१३.१

नैमित्तिकस्तु सर्वेषां पर्वणां पूजनं जपः । (१३।१)

naimittikastu sarveṣāṃ parvaṇāṃ pūjanaṃ japaḥ |

13.2१३.२

विशेषवशतः किंच पवित्रकविधिक्रमः ॥ (१३।२)

viśeṣavaśataḥ kiṃca pavitrakavidhikramaḥ ||

14.1१४.१

आचार्यस्य च दीक्षेयं बहुभेदा विवेचिता । (१४।१)

ācāryasya ca dīkṣeyaṃ bahubhedā vivecitā |

14.2१४.२

व्याख्यादिकं च तत्तस्याधिकं नैमित्तिकं ध्रुवम् ॥ (१४।२)

vyākhyādikaṃ ca tattasyādhikaṃ naimittikaṃ dhruvam ||

15.1१५.१

तत्रादौ शिशवे ब्रूयाद् गुरुर् नित्यविधिं स्फुटम् । (१५।१)

tatrādau śiśave brūyād gurur nityavidhiṃ sphuṭam |

15.2१५.२

तद्योग्यतां समालोक्य वितताविततात्मनाम् ॥ (१५।२)

tadyogyatāṃ samālokya vitatāvitatātmanām ||

16.1१६.१

मुख्येतरादिमन्त्राणां वीर्यव्याप्त्यादियोग्यताम् । (१६।१)

mukhyetarādimantrāṇāṃ vīryavyāptyādiyogyatām |

16.2१६.२

दृष्ट्वा शिष्ये तमेवास्मै मूलमन्त्रं समर्पयेत् ॥ (१६।२)

dṛṣṭvā śiṣye tamevāsmai mūlamantraṃ samarpayet ||

17.1१७.१

तच्छास्त्रदीक्षितो ह्येष निर्यन्त्राचारशङ्कितः । (१७।१)

tacchāstradīkṣito hyeṣa niryantrācāraśaṅkitaḥ |

17.2१७.२

न मुख्ये योग्य इत्यन्यसेवातः स्यात्तु योग्यता ॥ (१७।२)

na mukhye yogya ityanyasevātaḥ syāttu yogyatā ||

18.1१८.१

साधकस्य बुभुक्षोस्तु साधकीभाविनो ऽपिवा । (१८।१)

sādhakasya bubhukṣostu sādhakībhāvino 'pivā |

18.2१८.२

पुष्पपातवशात्सिद्धो मन्त्रो ऽर्प्यः साध्यसिद्धये ॥ (१८।२)

puṣpapātavaśātsiddho mantro 'rpyaḥ sādhyasiddhaye ||

19.1१९.१

वितते गुणभूते वा विधौ दिष्टे पुनर्गुरुः । (१९।१)

vitate guṇabhūte vā vidhau diṣṭe punarguruḥ |

19.2१९.२

ज्ञात्वास्मै योग्यतां सारं संक्षिप्तं विधिमाचरेत् ॥ (१९।२)

jñātvāsmai yogyatāṃ sāraṃ saṃkṣiptaṃ vidhimācaret ||

20.1२०.१

तत्रैष नियमो यद्यन् मान्त्रं रूपं न तद्गुरुः । (२०।१)

tatraiṣa niyamo yadyan māntraṃ rūpaṃ na tadguruḥ |

20.2२०.२

लिखित्वा प्रथयेच्छिष्ये विशेषादूर्ध्वशासने ॥ (२०।२)

likhitvā prathayecchiṣye viśeṣādūrdhvaśāsane ||

21.1२१.१

मन्त्रा वर्णात्मकास्ते च परामर्शात्मकाः स च । (२१।१)

mantrā varṇātmakāste ca parāmarśātmakāḥ sa ca |

21.2२१.२

गुरुसंविदभिन्नश् चेत् संक्रामेत्सा ततः शिशौ ॥ (२१।२)

gurusaṃvidabhinnaś cet saṃkrāmetsā tataḥ śiśau ||

22.1२२.१

लिपिस्थितस्तु यो मन्त्रो निर्वीर्यः सो ऽत्र कल्पितः । (२२।१)

lipisthitastu yo mantro nirvīryaḥ so 'tra kalpitaḥ |

22.2२२.२

संकेतबलतो नास्य पुस्तकात्प्रथते महः ॥ (२२।२)

saṃketabalato nāsya pustakātprathate mahaḥ ||

23.1२३.१

पुस्तकाधीतविद्याश्चेत्युक्तं सिद्धामते ततः । (२३।१)

pustakādhītavidyāścetyuktaṃ siddhāmate tataḥ |

23.2२३.२

ये तु पुस्तकलब्धे ऽपि मन्त्रे वीर्यं प्रजानते ॥ (२३।२)

ye tu pustakalabdhe 'pi mantre vīryaṃ prajānate ||

24.1२४.१

ते भैरवीयसंस्काराः प्रोक्ताः सांसिद्धिका इति । (२४।१)

te bhairavīyasaṃskārāḥ proktāḥ sāṃsiddhikā iti |

24.2२४.२

इति ज्ञात्वा गुरुः सम्यक् परमानन्दघूर्णितः ॥ (२४।२)

iti jñātvā guruḥ samyak paramānandaghūrṇitaḥ ||

25.1२५.१

तादृशे तादृशे धाम्नि पूजयित्वा विधिं चरेत् । (२५।१)

tādṛśe tādṛśe dhāmni pūjayitvā vidhiṃ caret |

25.2२५.२

यथान्यशिष्यानुष्ठानं नान्यशिष्येण बुध्यते ॥ (२५।२)

yathānyaśiṣyānuṣṭhānaṃ nānyaśiṣyeṇa budhyate ||

26.1२६.१

तथा कुर्याद्गुरुर्गुप्तिहानिर्दोषवती यतः । (२६।१)

tathā kuryādgururguptihānirdoṣavatī yataḥ |

26.2२६.२

देवीनां त्रितयं शुद्धं यद्वा यामलयोगतः ॥ (२६।२)

devīnāṃ tritayaṃ śuddhaṃ yadvā yāmalayogataḥ ||

27.1२७.१

देवीमेकामथो शुद्धां वदेद्वा यामलात्मिकाम् । (२७।१)

devīmekāmatho śuddhāṃ vadedvā yāmalātmikām |

27.2२७.२

तत्र मन्त्रं स्फुटं वक्त्राद्गुरुणोपांशु चोदितम् ॥ (२७।२)

tatra mantraṃ sphuṭaṃ vaktrādguruṇopāṃśu coditam ||

28.1२८.१

अवधार्या प्रवृत्तेस्तमभ्यस्येन्मनसा स्वयम् । (२८।१)

avadhāryā pravṛttestamabhyasyenmanasā svayam |

28.2२८.२

ततः सुशिक्षितां स्थानदेहान्तःशोधनत्रयीम् ॥ (२८।२)

tataḥ suśikṣitāṃ sthānadehāntaḥśodhanatrayīm ||

29.1२९.१

न्यासं ध्यानं जपं मुद्रां पूजां कुर्यात्प्रयत्नतः । (२९।१)

nyāsaṃ dhyānaṃ japaṃ mudrāṃ pūjāṃ kuryātprayatnataḥ |

29.2२९.२

तत्र प्रभाते संबुध्य स्वेष्टां प्राग्देवतां स्मरेत् ॥ (२९।२)

tatra prabhāte saṃbudhya sveṣṭāṃ prāgdevatāṃ smaret ||

30.1३०.१

कृतावश्यककर्तव्यः शुद्धो भूत्वा ततो गृहम् । (३०।१)

kṛtāvaśyakakartavyaḥ śuddho bhūtvā tato gṛham |

30.2३०.२

आश्रित्योत्तरदिग्वक्त्रः स्थानदेहान्तरत्रये ॥ (३०।२)

āśrityottaradigvaktraḥ sthānadehāntaratraye ||

31.1३१.१

शुद्धिं विधाय मन्त्राणां यथास्थानं निवेशनम् । (३१।१)

śuddhiṃ vidhāya mantrāṇāṃ yathāsthānaṃ niveśanam |

31.2३१.२

मुद्राप्रदर्शनं ध्यानं भेदाभेदस्वरूपतः ॥ (३१।२)

mudrāpradarśanaṃ dhyānaṃ bhedābhedasvarūpataḥ ||

32.1३२.१

देहासुधीव्योमभूषु मनसा तत्र चार्चनम् । (३२।१)

dehāsudhīvyomabhūṣu manasā tatra cārcanam |

32.2३२.२

जपं चात्र यथाशक्ति देवायैतन्निवेदनम् ॥ (३२।२)

japaṃ cātra yathāśakti devāyaitannivedanam ||

33.1३३.१

तन्मयीभावसिद्ध्यर्थं प्रतिसन्ध्यं समाचरेत् । (३३।१)

tanmayībhāvasiddhyarthaṃ pratisandhyaṃ samācaret |

33.2३३.२

अन्ये तु प्रागुदक्पश्चाद्दशदिक्षु चतुष्टयीम् ॥ (३३।२)

anye tu prāgudakpaścāddaśadikṣu catuṣṭayīm ||

34.1३४.१

सन्ध्यानामाहुरेतच्च तान्त्रिकीयं न नो मतम् । (३४।१)

sandhyānāmāhuretacca tāntrikīyaṃ na no matam |

34.2३४.२

यासौ कालाधिकारे प्राक् सन्ध्या प्रोक्ता चतुष्टयी ॥ (३४।२)

yāsau kālādhikāre prāk sandhyā proktā catuṣṭayī ||

35.1३५.१

तामेवान्तः समाधाय सान्ध्यं विधिमुपाचरेत् । (३५।१)

tāmevāntaḥ samādhāya sāndhyaṃ vidhimupācaret |

35.2३५.२

सन्ध्याचतुष्टयीकृत्यमेकस्यामथवा शिशुः ॥ (३५।२)

sandhyācatuṣṭayīkṛtyamekasyāmathavā śiśuḥ ||

36.1३६.१

कुर्यात् स्वाध्यायविज्ञानगुरुकृत्यादितत्परः । (३६।१)

kuryāt svādhyāyavijñānagurukṛtyāditatparaḥ |

36.2३६.२

सन्ध्याध्यानोदितानन्ततन्मयीभावयुक्तितः ॥ (३६।२)

sandhyādhyānoditānantatanmayībhāvayuktitaḥ ||

37.1३७.१

तत्संस्कारवशात्सर्वं कालं स्यात्तन्मयो ह्यसौ । (३७।१)

tatsaṃskāravaśātsarvaṃ kālaṃ syāttanmayo hyasau |

37.2३७.२

ततो यथेष्टकाले ऽसौ पूजां पुष्पासवादिभिः ॥ (३७।२)

tato yatheṣṭakāle 'sau pūjāṃ puṣpāsavādibhiḥ ||

38.1३८.१

स्थण्डिलादौ शिशुः कुर्याद्विभवाद्यनुरूपतः । (३८।१)

sthaṇḍilādau śiśuḥ kuryādvibhavādyanurūpataḥ |

38.2३८.२

सुशुद्धः सन्विधिं सर्वं कृत्वान्तरजपान्तकम् ॥ (३८।२)

suśuddhaḥ sanvidhiṃ sarvaṃ kṛtvāntarajapāntakam ||

39.1३९.१

अर्घपात्रं पुरा यद्वद्विधाय स्वेष्टमन्त्रतः । (३९।१)

arghapātraṃ purā yadvadvidhāya sveṣṭamantrataḥ |

39.2३९.२

तेन स्थण्डिलपुष्पादि सर्वं संप्रोक्षयेद्बुधः ॥ (३९।२)

tena sthaṇḍilapuṣpādi sarvaṃ saṃprokṣayedbudhaḥ ||

40.1४०.१

ततस्तत्रैव संकल्प्य द्वारासनगुरुक्रमम् । (४०।१)

tatastatraiva saṃkalpya dvārāsanagurukramam |

40.2४०.२

पूजयेच्छिवताविष्टः स्वदेहार्चापुरःसरम् ॥ (४०।२)

pūjayecchivatāviṣṭaḥ svadehārcāpuraḥsaram ||

41.1४१.१

ततस्तत्स्थण्डिलं वीध्रव्योमस्फटिकनिर्मलम् । (४१।१)

tatastatsthaṇḍilaṃ vīdhravyomasphaṭikanirmalam |

41.2४१.२

बोधात्मकं समालोक्य तत्र स्वं देवतागणम् ॥ (४१।२)

bodhātmakaṃ samālokya tatra svaṃ devatāgaṇam ||

42.1४२.१

प्रतिबिम्बतया पश्येद्बिम्बत्वेन च बोधतः । (४२।१)

pratibimbatayā paśyedbimbatvena ca bodhataḥ |

42.2४२.२

एतदावाहनं मुख्यं व्यजनान्मरुतामिव ॥ (४२।२)

etadāvāhanaṃ mukhyaṃ vyajanānmarutāmiva ||

43.1४३.१

सर्वगो ऽपि मरुद्यद्वद्व्यजनेनोपजीवितः । (४३।१)

sarvago 'pi marudyadvadvyajanenopajīvitaḥ |

43.2४३.२

अर्थकृत्सर्वगं मन्त्रचक्रं रूढेस्तथा भवेत् ॥ (४३।२)

arthakṛtsarvagaṃ mantracakraṃ rūḍhestathā bhavet ||

44.1४४.१

चतुष्कपञ्चाशिकया तदेतत्तत्त्वमुच्यते । (४४।१)

catuṣkapañcāśikayā tadetattattvamucyate |

44.2४४.२

श्रीनिर्मर्यादशास्त्रे च तदेतद्विभुनोदितम् ॥ (४४।२)

śrīnirmaryādaśāstre ca tadetadvibhunoditam ||

45.1४५.१

देवः सर्वगतो देव निर्मर्यादः कथं शिवः । (४५।१)

devaḥ sarvagato deva nirmaryādaḥ kathaṃ śivaḥ |

45.2४५.२

आवाह्यते क्षम्यते वेत्य् एवं पृष्टो ऽब्रवीद्विभुः ॥ (४५।२)

āvāhyate kṣamyate vety evaṃ pṛṣṭo 'bravīdvibhuḥ ||

46.1४६.१

वासनावाह्यते देवि वासना च विसृज्यते । (४६।१)

vāsanāvāhyate devi vāsanā ca visṛjyate |

46.2४६.२

परमार्थेन देवस्य नावाहनविसर्जने ॥ (४६।२)

paramārthena devasya nāvāhanavisarjane ||

47.1४७.१

आवाहितो मया देवः स्थण्डिले च प्रतिष्ठितः । (४७।१)

āvāhito mayā devaḥ sthaṇḍile ca pratiṣṭhitaḥ |

47.2४७.२

पूजितः स्तुत इत्येवं हृष्ट्वा देवं विसर्जयेत् ॥ (४७।२)

pūjitaḥ stuta ityevaṃ hṛṣṭvā devaṃ visarjayet ||

48.1४८.१

प्राणिनाम् अप्रबुद्धानां सन्तोषजननाय वै । (४८।१)

prāṇinām aprabuddhānāṃ santoṣajananāya vai |

48.2४८.२

आवाहनादिकं तेषां प्रवृत्तिः कथमन्यथा ॥ (४८।२)

āvāhanādikaṃ teṣāṃ pravṛttiḥ kathamanyathā ||

49.1४९.१

कालेन तु विजानन्ति प्रवृत्ताः पतिशासने । (४९।१)

kālena tu vijānanti pravṛttāḥ patiśāsane |

49.2४९.२

अनुक्रमेण देवस्य प्राप्तिं भुवनपूर्विकाम् ॥ (४९।२)

anukrameṇa devasya prāptiṃ bhuvanapūrvikām ||

50.1५०.१

ज्ञानदीपद्युतिध्वस्तसमस्ताज्ञानसंचयाः । (५०।१)

jñānadīpadyutidhvastasamastājñānasaṃcayāḥ |

50.2५०.२

कुतो वानीयते देवः कुत्र वा नीयते ऽपि सः ॥ (५०।२)

kuto vānīyate devaḥ kutra vā nīyate 'pi saḥ ||

51.1५१.१

स्थूलसूक्ष्मादिभेदेन स हि सर्वत्र संस्थितः । (५१।१)

sthūlasūkṣmādibhedena sa hi sarvatra saṃsthitaḥ |

51.2५१.२

आवाहिते मन्त्रगणे पुष्पासवनिवेदनैः ॥ (५१।२)

āvāhite mantragaṇe puṣpāsavanivedanaiḥ ||

52.1५२.१

धूपैश्च तर्पणं कार्यं श्रद्धाभक्तिबलोचितैः । (५२।१)

dhūpaiśca tarpaṇaṃ kāryaṃ śraddhābhaktibalocitaiḥ |

52.2५२.२

दीप्तानां शक्तिनादादिमन्त्राणामासवैः पलैः ॥ (५२।२)

dīptānāṃ śaktinādādimantrāṇāmāsavaiḥ palaiḥ ||

53.1५३.१

रक्तैः प्राक् तर्पणं पश्चात् पुष्पधूपादिविस्तरैः । (५३।१)

raktaiḥ prāk tarpaṇaṃ paścāt puṣpadhūpādivistaraiḥ |

53.2५३.२

आगतस्य तु मन्त्रस्य न कुर्यात्तर्पणं यदि ॥ (५३।२)

āgatasya tu mantrasya na kuryāttarpaṇaṃ yadi ||

54.1५४.१

हरत्यर्धशरीरं स इत्युक्तं किल शम्भुना । (५४।१)

haratyardhaśarīraṃ sa ityuktaṃ kila śambhunā |

54.2५४.२

यद्यदेवास्य मनसि विकासित्वं प्रयच्छति ॥ (५४।२)

yadyadevāsya manasi vikāsitvaṃ prayacchati ||

55.1५५.१

तेनैव कुर्यात्पूजां स इति शम्भोर्विनिश्चयः । (५५।१)

tenaiva kuryātpūjāṃ sa iti śambhorviniścayaḥ |

55.2५५.२

साधकानां बुभुक्षूणां विधिर्नियतियन्त्रितः ॥ (५५।२)

sādhakānāṃ bubhukṣūṇāṃ vidhirniyatiyantritaḥ ||

56.1५६.१

मुमुक्षूणां तत्त्वविदां स एव तु निरर्गलः । (५६।१)

mumukṣūṇāṃ tattvavidāṃ sa eva tu nirargalaḥ |

56.2५६.२

कार्ये विशेषमाधित्सुर्विशिष्टं कारणं स्पृशेत् ॥ (५६।२)

kārye viśeṣamādhitsurviśiṣṭaṃ kāraṇaṃ spṛśet ||

57.1५७.१

रक्तकर्पासतूलेच्छुस्तुल्यतद्बीजपुञ्जवत् । (५७।१)

raktakarpāsatūlecchustulyatadbījapuñjavat |

57.2५७.२

सन्ति भोगे विशेषाश्च विचित्राः कारणेरिताः ॥ (५७।२)

santi bhoge viśeṣāśca vicitrāḥ kāraṇeritāḥ ||

58.1५८.१

देशकालानुसन्धानगुणद्रव्यक्रियादिभिः । (५८।१)

deśakālānusandhānaguṇadravyakriyādibhiḥ |

58.2५८.२

स्वल्पा क्रिया भूयसी वा हृदयाह्लाददायिभिः ॥ (५८।२)

svalpā kriyā bhūyasī vā hṛdayāhlādadāyibhiḥ ||

59.1५९.१

बाह्यैः संकल्पजैर्वापि कारकैः परिकल्पिता । (५९।१)

bāhyaiḥ saṃkalpajairvāpi kārakaiḥ parikalpitā |

59.2५९.२

मुमुक्षोर्न विशेषाय नैःश्रेयसविधिं प्रति ॥ (५९।२)

mumukṣorna viśeṣāya naiḥśreyasavidhiṃ prati ||

60.1६०.१

नहि ब्रह्मणि शंसन्ति बाहुल्याल्पत्वदुर्दशाः । (६०।१)

nahi brahmaṇi śaṃsanti bāhulyālpatvadurdaśāḥ |

60.2६०.२

चितः स्वातन्त्र्यसारत्वात् तस्यानन्दघनत्वतः ॥ (६०।२)

citaḥ svātantryasāratvāt tasyānandaghanatvataḥ ||

61.1६१.१

क्रिया स्यात्तन्मयीभूत्यै हृदयाह्लाददायिभिः । (६१।१)

kriyā syāttanmayībhūtyai hṛdayāhlādadāyibhiḥ |

61.2६१.२

शिवाभेदभराद्भाववर्गः च्योतति यं रसम् ॥ (६१।२)

śivābhedabharādbhāvavargaḥ cyotati yaṃ rasam ||

62.1६२.१

तमेव परमे धाम्नि पूजनायार्पयेद्बुधः । (६२।१)

tameva parame dhāmni pūjanāyārpayedbudhaḥ |

62.2६२.२

स्तोत्रेषु बहुधा चैतन्मया प्रोक्तं निजाह्निके ॥ (६२।२)

stotreṣu bahudhā caitanmayā proktaṃ nijāhnike ||

63.1६३.१

अधिशय्य पारमार्थिकभावप्रसरप्रकाशमुल्लसति । (६३।१)

adhiśayya pāramārthikabhāvaprasaraprakāśamullasati |

63.2६३.२

या परमामृतदृक् त्वां तयार्चयन्ते रहस्यविदः ॥ (६३।२)

yā paramāmṛtadṛk tvāṃ tayārcayante rahasyavidaḥ ||

64.1६४.१

कृत्वाधारधरां चमत्कृतिरसप्रोक्षाक्षणक्षालितामात्तैर्मानसतः स्वभावकुसुमैः स्वामोदसंदोहिभिः । (६४।१)

kṛtvādhāradharāṃ camatkṛtirasaprokṣākṣaṇakṣālitāmāttairmānasataḥ svabhāvakusumaiḥ svāmodasaṃdohibhiḥ |

64.2६४.२

आनन्दामृतनिर्भरस्वहृदयानर्घार्घपात्रक्रमात् त्वां देव्या सह देहदेवसदने देवार्चये ऽहर्निशम् ॥ (६४।२)

ānandāmṛtanirbharasvahṛdayānarghārghapātrakramāt tvāṃ devyā saha dehadevasadane devārcaye 'harniśam ||

65.1६५.१

नानास्वादरसामिमां त्रिजगतीं हृच्चक्रयन्त्रार्पिताम् ऊर्ध्वाध्यस्तविवेकगौरवभरान्निष्पीड्य निःष्यन्दितम् । (६५।१)

nānāsvādarasāmimāṃ trijagatīṃ hṛccakrayantrārpitām ūrdhvādhyastavivekagauravabharānniṣpīḍya niḥṣyanditam |

65.2६५.२

यत्संवित्परमामृतं मृतिजराजन्मापहं जृम्भते तेन त्वां हविषा परेण परमे संतर्पये ऽहर्निशम् ॥ (६५।२)

yatsaṃvitparamāmṛtaṃ mṛtijarājanmāpahaṃ jṛmbhate tena tvāṃ haviṣā pareṇa parame saṃtarpaye 'harniśam ||

66.1६६.१

इति श्लोकत्रयोपात्तमर्थमन्तर्विभावयन् । (६६।१)

iti ślokatrayopāttamarthamantarvibhāvayan |

66.2६६.२

येन केनापि भावेन तर्पयेद्देवतागणम् ॥ (६६।२)

yena kenāpi bhāvena tarpayeddevatāgaṇam ||

67.1६७.१

मुद्रां प्रदर्शयेत्पश्चान्मनसा वापि योगतः । (६७।१)

mudrāṃ pradarśayetpaścānmanasā vāpi yogataḥ |

67.2६७.२

वचसा मन्त्रयोगेन वपुषा संनिवेशतः ॥ (६७।२)

vacasā mantrayogena vapuṣā saṃniveśataḥ ||

68.1६८.१

कृत्वा जपं ततः सर्वं देवतायै समर्पयेत् । (६८।१)

kṛtvā japaṃ tataḥ sarvaṃ devatāyai samarpayet |

68.2६८.२

तच्चोक्तं कर्तृतातत्त्वनिरूपणविधौ पुरा ॥ (६८।२)

taccoktaṃ kartṛtātattvanirūpaṇavidhau purā ||

69.1६९.१

ततो विसर्जनं कार्यं बोधैकात्म्यप्रयोगतः । (६९।१)

tato visarjanaṃ kāryaṃ bodhaikātmyaprayogataḥ |

69.2६९.२

कृत्वा वा वह्निगां मन्त्रतृप्तिं प्रोक्तविधानतः ॥ (६९।२)

kṛtvā vā vahnigāṃ mantratṛptiṃ proktavidhānataḥ ||

70.1७०.१

द्वारपीठगुरुव्रातसमर्पितनिवेदनात् । (७०।१)

dvārapīṭhaguruvrātasamarpitanivedanāt |

70.2७०.२

ऋते ऽन्यत्स्वयमश्नीयादगाधे ऽम्भस्यथ क्षिपेत् ॥ (७०।२)

ṛte 'nyatsvayamaśnīyādagādhe 'mbhasyatha kṣipet ||

71.1७१.१

प्राणिनो जलजाः पूर्वदीक्षिताः शम्भुना स्वयम् । (७१।१)

prāṇino jalajāḥ pūrvadīkṣitāḥ śambhunā svayam |

71.2७१.२

विधिना भाविना श्रीमन्मीननाथावतारिणा ॥ (७१।२)

vidhinā bhāvinā śrīmanmīnanāthāvatāriṇā ||

72.1७२.१

मार्जारमूषिकाद्यैर् यद् अदीक्षैश् चापि भक्षितम् । (७२।१)

mārjāramūṣikādyair yad adīkṣaiś cāpi bhakṣitam |

72.2७२.२

तच्छङ्कातङ्कदानेन व्याधये नरकाय च ॥ (७२।२)

tacchaṅkātaṅkadānena vyādhaye narakāya ca ||

73.1७३.१

अतस्तत्त्वविदा ध्वस्तशङ्कातङ्को ऽपि पण्डितः । (७३।१)

atastattvavidā dhvastaśaṅkātaṅko 'pi paṇḍitaḥ |

73.2७३.२

प्रकटं नेदृशं कुर्याल्लोकानुग्रहवाञ्छया ॥ (७३।२)

prakaṭaṃ nedṛśaṃ kuryāllokānugrahavāñchayā ||

74.1७४.१

श्रीमन्मतमहाशास्त्रे तदुक्तं विभुना स्वयम् । (७४।१)

śrīmanmatamahāśāstre taduktaṃ vibhunā svayam |

74.2७४.२

स्वयं तु शङ्कासङ्कोचनिष्कासनपरायणः ॥ (७४।२)

svayaṃ tu śaṅkāsaṅkocaniṣkāsanaparāyaṇaḥ ||

75.1७५.१

भवेत्तथा यथान्येषां शङ्का नो मनसि स्फुरेत् । (७५।१)

bhavettathā yathānyeṣāṃ śaṅkā no manasi sphuret |

75.2७५.२

मार्जयित्वा ततः स्नानं पुष्पेणाथ प्रपूजयेत् ॥ (७५।२)

mārjayitvā tataḥ snānaṃ puṣpeṇātha prapūjayet ||

76.1७६.१

पुष्पादि सर्वं तत्स्थं तदगाधाम्भसि निक्षिपेत् । (७६।१)

puṣpādi sarvaṃ tatsthaṃ tadagādhāmbhasi nikṣipet |

76.2७६.२

उक्तः स्थण्डिलयागो ऽयं नित्यकर्मणि शम्भुना ॥ (७६।२)

uktaḥ sthaṇḍilayāgo 'yaṃ nityakarmaṇi śambhunā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

TĀ, 26

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit