अथ पुत्रकत्वसिद्ध्यै निरूप्यते शिवनिरूपितो ऽत्र विधिः । (१।१)

यदा तु समयस्थस्य पुत्रकत्वे नियोजनम् । (१।२)

गुरुत्वे साधकत्वे वा कर्तुमिच्छति दैशिकः ॥ (१।३)

तदाधिवासं कृत्वाह्नि द्वितीये मण्डलं लिखेत् । (२।१)

सामुदायिकयागे ऽथ तथान्यत्र यथोदितम् ॥ (२।२)

षडष्टतद्द्विगुणितचतुर्विंशतिसंख्यया । (३।१)

चक्रपञ्चकमाख्यातं शास्त्रे श्रीपूर्वसंज्ञिते ॥ (३।२)

द्वात्रिंशत्तद्द्विगुणितं श्रीमत्त्रैशिरसे मते । (४।१)

असंख्यचक्रसंबन्धः श्रीसिद्धादौ निरूपितः ॥ (४।२)

तस्माद्यथातथा यागं यावच्चक्रेण संमितम् । (५।१)

पूजयेद्येन तेनात्र त्रिशूलत्रयमालिखेत् ॥ (५।२)

त्रिशूलत्रितये देवीत्रयं पर्यायवृत्तितः । (६।१)

मध्यसव्यान्यभेदेन पूर्णं सम्पूजितं भवेत् ॥ (६।२)

वर्तना मण्डलस्याग्रे संक्षेपादुपदेक्ष्यते । (७।१)

आलिख्य मण्डलं गन्धवस्त्रेणैवास्य मार्जनम् ॥ (७।२)

कृत्वा स्नातो गुरुः प्राग्वन्मण्डलाग्रे ऽत्र देवताः । (८।१)

बाह्यगाः पूजयेद्द्वारदेशे च द्वारदेवताः ॥ (८।२)

मण्डलस्य पुरोभागे तदैशानदिशः क्रमात् । (९।१)

आग्नेय्यन्तं गणेशादीन् क्षेत्रपान्तान्प्रपूजयेत् ॥ (९।२)

गणपतिगुरुपरमाख्याः परमेष्ठी पूर्वसिद्धवाक्क्षेत्रपतिः । (१०।१)

इति सप्तकमाख्यातं गुरुपङ्क्तिविधौ प्रपूज्यमस्मद्गुरुभिः ॥ (१०।२)

तत आज्ञां गृहीत्वा तु पुष्पधूपादिपूजितम् । (११।१)

पूज्यमाधारशक्त्यादि शूलमूलात्प्रभृत्यलम् ॥ (११।२)

शिवान्तं सितपद्मान्ते त्रिशूलानां त्रये क्रमात् । (१२।१)

मध्यशूले मध्यगः स्यात्सद्भावः परया सह ॥ (१२।२)

वामे चापरया साकं नवात्मा दक्षगं परम् । (१३।१)

त्रिशूले दक्षिणे मध्यशृङ्गस्थो रतिशेखरः ॥ (१३।२)

स्यात्परापरया साकं दक्षे भैरवसत्परे । (१४।१)

वामे त्रिशूले मध्यस्थो नवात्मापरया सह ॥ (१४।२)

स्यात्परे परया साकं वामारे संश्च भैरवः । (१५।१)

इत्थं सर्वगतत्वे श्रीपरादेव्याः स्थिते सति ॥ (१५।२)

यागो भवेत् सुसम्पूर्णस्तदधिष्ठानमात्रतः । (१६।१)

एकशूले ऽप्यतो यागे चिन्तयेत्तदधिष्ठितम् ॥ (१६।२)

अविधिज्ञो विधानज्ञ इत्येवं त्रीशिकोदितम् । (१७।१)

ततो मध्ये तथा दक्षे वामे शृङ्गे च सर्वतः ॥ (१७।२)

लोकपालास्त्रपर्यन्तमेकात्मत्वेन पूजयेत् । (१८।१)

परत्वेन च सर्वासां देवतानां प्रपूजयेत् ॥ (१८।२)

श्रीमन्तं मातृसद्भावभट्टारकमनामयम् । (१९।१)

ततो ऽपि भोगयागेन विद्याङ्गं भैरवाष्टकम् ॥ (१९।२)

यामलं चक्रदेवीश्च स्वस्थाने पूजयेद्बहिः । (२०।१)

लोकपालानस्त्रयुतान्गन्धपुष्पासवादिभिः ॥ (२०।२)

पूजयेत्परया भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः । (२१।१)

ततः कुम्भास्त्रकलशीमण्डलस्थानलात्मनाम् ॥ (२१।२)

पञ्चानामनुसन्धानं कुर्यादद्वयभावनात् । (२२।१)

ये तु तामद्वयव्याप्तिं न विन्दन्ति शिवात्मिकाम् ॥ (२२।२)

मन्त्रनाडीप्रयोगेण ते विशन्त्यद्वये पथि । (२३।१)

स्वदक्षिणेन निःसृत्य मण्डलस्थस्य वामतः ॥ (२३।२)

प्रविश्यान्येन निःसृत्य कुम्भस्थे कर्करीगते । (२४।१)

वह्निस्थे च क्रमेणेत्थं यावत्स्वस्मिन्स्ववामतः ॥ (२४।२)

मूलानुसन्धानबलात् प्राणतन्तूम्भने सति । (२५।१)

इत्थमैक्यस्फुरत्तात्मा व्याप्तिसंवित्प्रकाशते ॥ (२५।२)

ततो विशेषपूजां च कुर्यादद्वयभाविताम् । (२६।१)

यच्छिवाद्वयपीयूषसंसिक्तं परमं हि तत् ॥ (२६।२)

तेनार्घपुष्पगन्धादेरासवस्य पशोरथ । (२७।१)

या शिवाद्वयतादृष्टिः सा शुद्धिः परमीकृतिः ॥ (२७।२)

निवेदयेद्विभोरग्रे जीवान्धातूंस्तदुत्थितान् । (२८।१)

सिद्धानसिद्धान्व्यामिश्रान् यद्वा किंचिच्चराचरम् ॥ (२८।२)

दृष्टप्रोक्षितसंद्रष्टृप्रालब्धोपात्तयोजितः । (२९।१)

निर्वापितो वीरपशुः सो ऽष्टधोत्तरतोत्तमः ॥ (२९।२)

यथोत्तरं न दातव्यमयोग्येभ्यः कदाचन । (३०।१)

शिवोपयुक्तं हि हविर्न सर्वो भोक्तुमर्हति ॥ (३०।२)

यस्तु दीक्षाविहीनो ऽपि शिवेच्छाविधिचोदितः । (३१।१)

भक्त्याश्नाति स सम्पूर्णः समयी स्यात्सुभावितः ॥ (३१।२)

दृष्टो ऽवलोकितश्चैव किरणेद्धदृगर्पणात् । (३२।१)

प्रोक्षितः केवलं ह्यर्घपात्रविप्रुड्भिरुक्षितः ॥ (३२।२)

संद्रष्टा दर्शिताशेषसम्यक्पूजितमण्डलः । (३३।१)

प्रालब्ध उक्तत्रितयसंस्कृतः सो ऽपि धूनयेत् ॥ (३३।२)

कम्पेत प्रस्रवेत्स्तब्धः प्रलीनो वा यथोत्तरम् । (३४।१)

उपात्तो यागसान्निध्ये शमितः शस्त्रमारुतैः ॥ (३४।२)

योजितः कारणत्यागक्रमेण शिवयोजनात् । (३५।१)

निर्वापितः कृताभ्यासगुरुप्राणमनोऽर्पणात् ॥ (३५।२)

दक्षिणेनाग्निना सौम्यकलाजालविलापनात् । (३६।१)

तथाह्यादौ परं रूपमेकीभावेन संश्रयेत् ॥ (३६।२)

तस्मादाग्नेयचारेण ज्वालामालामुचाविशेत् । (३७।१)

पशोर्वामेन चन्द्रांशुजालं तापेन गालयेत् ॥ (३७।२)

नाभिचक्रे ऽथ विश्राम्येत्प्राणरश्मिगणैः सह । (३८।१)

परो भूत्वा स्वशक्त्यात्र जीवं जीवेन वेष्टयेत् ॥ (३८।२)

स्वचित्सूर्येण संताप्य द्रावयेत् कलां कलाम् । (३९।१)

ततो द्रुतं कलाजालं प्रापय्यैकत्वमात्मनि ॥ (३९।२)

समस्ततत्त्वसम्पूर्णम् आप्यायनविधायिनम् । (४०।१)

उन्मूलयेत संरम्भात्कर्मबद्धममुं रसात् ॥ (४०।२)

तत उन्मूलनोद्वेष्टयोगाद्वामं परिभ्रमन् । (४१।१)

कुण्डल्यमृतसम्पूर्णस्वकप्राणप्रसेवकः ॥ (४१।२)

वामावर्तक्रमोपात्तहृत्पद्मामृतकेसरः । (४२।१)

हृत्कर्णिकारूढिलाभादोजोधातुं विलापितम् ॥ (४२।२)

शुद्धसोमात्मकं सारमीषल्लोहितपीतलम् । (४३।१)

आदाय करिहस्ताग्रसदृशे प्राणविग्रहे ॥ (४३।२)

निःसृत्य झटिति स्वात्मवाममार्गेण संविशेत् । (४४।१)

आप्याययन्नपानाख्यचन्द्रचक्रहृदम्बुजे ॥ (४४।२)

स्थितं तद्देवताचक्रं तेन सारेण तर्पयेत् । (४५।१)

अनेन विधिना सर्वान्रसरक्तादिकांस्तथा ॥ (४५।२)

धातून्समाहरेत्संघक्रमादेकैकशो ऽथवा । (४६।१)

केवलं त्वथवाग्नीन्दुरविसंघट्टमध्यगम् ॥ (४६।२)

ज्योतीरूपमथ प्राणशक्त्याख्यं जीवमाहरेत् । (४७।१)

जीवं समरसीकुर्याद्देवीचक्रेण भावनात् ॥ (४७।२)

तदेव तर्पणं मुख्यं भोग्यभोक्त्रात्मतैव सा । (४८।१)

अग्निसंपुटफुल्लार्णत्र्यश्रकालात्मको महान् ॥ (४८।२)

पिण्डो रक्तादिसारौघचालनाकर्षणादिषु । (४९।१)

इत्थं विश्रान्तियोगेन घटिकार्धक्रमे सति ॥ (४९।२)

आवृत्तिशतयोगेन पशोर्निर्वापणं भवेत् । (५०।१)

कृत्वा कतिपयं कालं तत्राभ्यासम् अनन्यधीः ॥ (५०।२)

यथा चिन्तामणौ प्रोक्तं तेन रूपेण योगवित् । (५१।१)

निःशङ्कः सिद्धिमाप्नोति गोप्यं तत्प्राणवत्स्फुटम् ॥ (५१।२)

परोक्षे ऽपि पशावेवं विधिः स्याद्योजनं प्रति । (५२।१)

प्रवेशितो यागभुवि हतस्तत्रैव साधितः ॥ (५२।२)

चक्रजुष्टश्च तत्रैव स वीरपशुरुच्यते । (५३।१)

यस्त्वन्यत्रापि निहतः सामस्त्येनांशतो ऽपिवा ॥ (५३।२)

देवाय विनिवेदयेत स वै बाह्यपशुर्मतः । (५४।१)

राज्यं लाभो ऽथ तत्स्थैर्यं शिवे भक्तिस्तदात्मता ॥ (५४।२)

शिवज्ञानं मन्त्रलोकप्राप्तिस्तत्परिवारता । (५५।१)

तत्सायुज्यं पशोः साम्याद्बाह्यादेर् वीरधर्मणः ॥ (५५।२)

पुष्पादयो ऽपि तल्लाभभागिनः शिवपूजया । (५६।१)

एकोपायेन देवेशो विश्वानुग्रहणात्मकः ॥ (५६।२)

यागेनैवानुगृह्णाति किं किं यन्न चराचरम् । (५७।१)

तेनावीरो ऽपि शङ्कादियुक्तः कारुणिको ऽपिच ॥ (५७।२)

न हिंसाबुद्धिमादध्यात्पशुकर्मणि जातुचित् । (५८।१)

पशोर्महोपकारो ऽयं तदात्वे ऽप्यप्रियं भवेत् ॥ (५८।२)

व्याधिच्छेदौषधतपोयोजनात्र निदर्शनम् । (५९।१)

श्रीमन्मृत्युञ्जये प्रोक्तं पाशच्छेदे कृते पशोः ॥ (५९।२)

मलत्रयवियोगेन शरीरं न प्ररोहति । (६०।१)

धर्माधर्मौघविच्छेदाच्छरीरं च्यवते किल ॥ (६०।२)

तेनैतन्मारणं नोक्तं दीक्षेयं चित्ररूपिणी । (६१।१)

रूढपाशस्य यः प्राणैर्वियोगो मारणं हि तत् ॥ (६१।२)

इयं तु योजनैव स्यात्पशोर्देवाय तर्पणे । (६२।१)

तस्माद्देवोक्तिमाश्रित्य पशून्दद्याद्बहूनिति ॥ (६२।२)

निवेदितः पुनःप्राप्तदेहो भूयोनिवेदितः । (६३।१)

षट्कृत्व इत्थं यः सो ऽत्र षड्जन्मा पशुरुत्तमः ॥ (६३।२)

यथा पाकक्रमाच्छुद्धं हेम तद्वत्स कीर्तितः । (६४।१)

कां सिद्धिं नैव वितरेत्स्वयं किंवा न मुच्यते ॥ (६४।२)

उक्तं त्वानन्दशास्त्रे यो मन्त्रसंस्कारवांस्त्यजेत् । (६५।१)

समयान्कुत्सयेद्देवीर्दद्यान्मन्त्रान्विना नयात् ॥ (६५।२)

दीक्षामन्त्रादिकं प्राप्य त्यजेत्पुत्रादिमोहितः । (६६।१)

ततो मनुष्यतामेत्य पुनरेवं करोत्यपि ॥ (६६।२)

इत्थमेकादिसप्तान्तजन्मासौ द्विविधो द्विपात् । (६७।१)

चतुष्पाद्वा पशुर्देवीचरुकार्थं प्रजायते ॥ (६७।२)

दात्रर्पितो ऽसौ तद्द्वारा याति सायुज्यतः शिवम् । (६८।१)

इति संभाव्य चित्रं तत्पशूनां प्रविचेष्टितम् ॥ (६८।२)

भोग्यीचिकीर्षितं नैव कुर्यादन्यत्र तं पशुम् । (६९।१)

नापि नैष भवेद्योग्य इति बुद्ध्वापसारयेत् ॥ (६९।२)

तं पशुं किंतु काङ्क्षा चेद्विशेषे तं तु ढौकयेत् । (७०।१)

तावतस्तान्पशून्दद्यात्तथाचोक्तं महेशिना ॥ (७०।२)

पशोर्वपामेदसी च गालिते वह्निमध्यतः । (७१।१)

अर्पयेच्छक्तिचक्राय परमं तर्पणं मतम् ॥ (७१।२)

हृदन्त्रमुण्डांसयकृत्प्रधानं विनिवेदयेत् । (७२।१)

कर्णिकाकुण्डलीमज्जपर्शु मुख्यतरं च वा ॥ (७२।२)

ततो ऽग्नौ तर्पणं कुर्यान्मन्त्रचक्रस्य दैशिकः । (७३।१)

तन्निवेद्य च देवाय ततो विज्ञापयेत्प्रभुम् ॥ (७३।२)

गुरुत्वेन त्वयैवाहमाज्ञातः परमेश्वर । (७४।१)

साक्षात् स्वप्नोपदेशाद् यैर्जपैर्गुरुमुखेन वा ॥ (७४।२)

अनुग्राह्यास्त्वया शिष्याः शिवशक्तिप्रचोदिताः । (७५।१)

तदेते तद्विधाः प्राप्तास्त्वमेभ्यः कुर्वनुग्रहम् ॥ (७५।२)

समावेशय मां स्वात्मरश्मिभिर्यदहं शिवः । (७६।१)

एवं भवत्विति ततः शिवोक्तिमभिनन्दयेत् ॥ (७६।२)

शिवाभिन्नमथात्मानं पञ्चकृत्यकरं स्मरेत् । (७७।१)

स्वात्मनः करणं मन्त्रान्मूर्तिं चानुजिघृक्षया ॥ (७७।२)

ततो बद्ध्वा सितोष्णीषं हस्तयोरर्चयेत्क्रमात् । (७८।१)

अन्योन्यं पाशदाहाय शुद्धतत्त्वविसृष्टये ॥ (७८।२)

तेजोरूपेण मन्त्रांश्च शिवहस्ते समर्चयेत् । (७९।१)

गर्भावरणगानङ्गपरिवारासनोज्झितान् ॥ (७९।२)

आत्मानं भावयेत्पश्चादेककं जलचन्द्रवत् । (८०।१)

कृत्योपाधिवशाद्भिन्नं षोढाभिन्नं तु वस्तुतः ॥ (८०।२)

मण्डलस्थो ऽहमेवायं साक्षी चाखिलकर्मणाम् । (८१।१)

शुद्धा हि द्रष्टृता शम्भोर्मण्डले कल्पिता मया ॥ (८१।२)

होमाधिकरणत्वेन वह्नावहमवस्थितः । (८२।१)

यदात्मतेद्धा मन्त्राः स्युः पाशप्लोषविधावलम् ॥ (८२।२)

सामान्यतेजोरूपान्तराहूता भुवनेश्वराः । (८३।१)

तर्पिताः श्राविताश्चाणोर्नाधिकारं प्रतन्वते ॥ (८३।२)

आ यागान्तमहं कुम्भे संस्थितो विघ्नशान्तये । (८४।१)

सामान्यरूपता येन विशेषाप्यायकारिणी ॥ (८४।२)

शिष्यदेहे च तत्पाशशिथिलत्वप्रसिद्धये । (८५।१)

स हि स्वेच्छावशात्पाशान्विधुन्वन्निव वर्तते ॥ (८५।२)

साक्षात्स्वदेहसंस्थो ऽहं कर्तानुग्रहकर्मणाम् । (८६।१)

ज्ञानक्रियास्वतन्त्रत्वाद्दीक्षाकर्मणि पेशलः ॥ (८६।२)

भिन्नकार्याकृतिव्रातेन्द्रियचक्रानुसन्धिमान् । (८७।१)

एको यथाहं वह्न्यादिषड्रूपो ऽस्मि तथा स्फुटम् ॥ (८७।२)

एवमालोच्य येनैषो ऽध्वना दीक्षां चिकीर्षति । (८८।१)

अनुसंहितये शिष्यवर्जं पञ्चसु तं यजेत् ॥ (८८।२)

अनुसन्धिबलान्ते च समासव्यासभेदतः । (८९।१)

कुर्यादत्यन्तमभ्यस्तमन्यान्तर्भावपूरितम् ॥ (८९।२)

ततो ऽपि चिन्तया भूयो ऽनुसंदध्याच्छिवात्मताम् । (९०।१)

अहमेव परं तत्त्वं नच तद्घटवत् क्वचित् ॥ (९०।२)

महाप्रकाशस्तत्तेन मयि सर्वमिदं जगत् । (९१।१)

नच तत्केनचिद्बाह्यप्रतिबिम्बवदर्पितम् ॥ (९१।२)

कर्ताहमस्य तन्नान्याधीनं च मदधिष्ठितम् । (९२।१)

इत्थंभूतमहाव्याप्तिसंवेदनपवित्रितः ॥ (९२।२)

मत्समत्वं गतो जन्तुर्मुक्त इत्यभिधीयते । (९३।१)

तापनिर्घर्षसेकादिपारम्पर्येण वह्निताम् ॥ (९३।२)

यथायोगोलको याति गुरुरेवं शिवात्मताम् । (९४।१)

ततः पुरःस्थितं यद्वा पुरोभावितविग्रहम् ॥ (९४।२)

परोक्षदीक्षणे यद्वा दर्भाद्यैः कल्पिते मृते । (९५।१)

शिष्ये वीक्ष्यार्च्य पुष्पाद्यैर्न्यसेदध्वानमस्य तम् ॥ (९५।२)

येनाध्वना मुख्यतया दीक्षामिच्छति दैशिकः । (९६।१)

तं देहे न्यस्य तत्रान्तर्भाव्यमन्यदिति स्थितिः ॥ (९६।२)

शोध्याध्वनि च विन्यस्ते तत्रैव परिशोधकम् । (९७।१)

न्यसेद्यथेप्सितं मन्त्रं शोध्यौचित्यानुसारतः ॥ (९७।२)

क्वचिच्छोध्यं त्वविन्यस्य शोधकन्यासमात्रतः । (९८।१)

स्वयं शुध्यति संशोध्यं शोधकस्य प्रभावतः ॥ (९८।२)

अपरं परापरं च परं च विधिमिच्छया । (९९।१)

तद्योजनानुसारेण श्रित्वा न्यासः षडध्वनः ॥ (९९।२)

ललाटान्तं वेदवसौ रन्ध्रान्तं रसरन्ध्रके । (१००।१)

वसुखेन्दौ द्वादशान्तमित्येष त्रिविधो विधिः ॥ (१००।२)

क्रमेण कथ्यते दृष्टः शास्त्रे श्रीपूर्वसंज्ञिते । (१०१।१)

तत्र तत्त्वेषु विन्यासो गुल्फान्ते चतुरङ्गुले ॥ (१०१।२)

धरा जलादिमूलान्तं प्रत्येकं द्व्यङ्गुलं क्रमात् । (१०२।१)

रसश्रुत्यङ्गुलं नाभेरूर्ध्वमित्थं षडङ्गुले ॥ (१०२।२)

पुंसः कलान्तं षट्तत्त्वीं प्रत्येकं त्र्यङ्गुले क्षिपेत् । (१०३।१)

अष्टादशाङ्गुलं त्वेवं कण्ठकूपावसानकम् ॥ (१०३।२)

सदाशिवान्तं मायादिचतुष्कं चतुरङ्गुले । (१०४।१)

प्रत्येकमित्यब्धिवसुसंख्यमालिकदेशतः ॥ (१०४।२)

शिवतत्त्वं ततः पश्चात्तेजोरूपमनाकुलम् । (१०५।१)

सर्वेषां व्यापकत्वेन सबाह्याभ्यन्तरं स्मरेत् ॥ (१०५।२)

जलाद्ध्यन्तं सार्धयुग्मं मूलं त्र्यङ्गुलमित्यतः । (१०६।१)

द्वादशाङ्गुलताधिक्याद्विधिरेष परापरः ॥ (१०६।२)

जलाद्ध्यन्तं त्र्यङ्गुले चेदव्यक्तं तु चतुष्टये । (१०७।१)

तच्चतुर्विंशत्याधिक्यात्परो ऽप्यष्टशते विधिः ॥ (१०७।२)

त्रिविधोन्मानकं व्यक्तं वसुदिग्भ्यो रविक्षयात् । (१०८।१)

मयतन्त्रे तथाचोक्तं तत्तत्स्वफलवाञ्छया ॥ (१०८।२)

नवपञ्चचतुस्त्र्येकतत्त्वन्यासे स्वयं धिया । (१०९।१)

न्यासं प्रकल्पयेत्तावत्तत्त्वान्तर्भावचिन्तनात् ॥ (१०९।२)

कलापञ्चकवेदाण्डन्यासो ऽनेनैव लक्षितः । (११०।१)

उक्तं च त्रिशिरस्तन्त्रे स्वाधारस्थं यथास्थितम् ॥ (११०।२)

द्वादशाङ्गुलमुत्थानं देहातीतं समं ततः । (१११।१)

द्वासप्ततिर्दश द्वे च देहस्थं शिरसो ऽन्ततः ॥ (१११।२)

पादादारभ्य सुश्रोणि अनाहतपदावधि । (११२।१)

देहातीते ऽपि विश्रान्त्या संवित्तेः कल्पनावशात् ॥ (११२।२)

देहत्वमिति तस्मात्स्यादुत्थानं द्वादशाङ्गुलम् । (११३।१)

इति निर्णेतुमत्रैतदुक्तमष्टोत्तरं शतम् ॥ (११३।२)

पुरन्यासो ऽथ गुल्फान्तं भूः पुराण्यत्र षोडश । (११४।१)

तस्मादेकाङ्गुलव्याप्त्या प्रत्येकं लकुलादितः ॥ (११४।२)

द्विरण्डान्तं त्र्यङ्गुलं तु छगलाण्डमथाब्धिषु । (११५।१)

देवयोगाष्टके द्वे हि प्रत्येकाङ्गुलपादतः ॥ (११५।२)

इति प्रधानपर्यन्तं षट्चत्वारिंशदङ्गुलम् । (११६।१)

षट्पञ्चाशत्पुराणीत्थं प्राग्धरायां तु षोडश ॥ (११६।२)

ततो ऽप्यर्धाङ्गुलव्याप्त्या षट्पुराण्यङ्गुलत्रये । (११७।१)

चत्वारि युग्म एकस्मिन् एकं च पुरमङ्गुले ॥ (११७।२)

सरागे पुंस्पुराणीशसंख्यानीत्थं षडङ्गुले । (११८।१)

क्रोधेशपुरमेकस्मिन्द्वये चाण्डमियं च वित् ॥ (११८।२)

संवर्तज्योतिषोरेवं कलातत्त्वगयोः क्रमात् । (११९।१)

शूरपञ्चान्तपुरयोर्नियतौ चैकयुग्मता ॥ (११९।२)

श्रीपूर्वशास्त्रे तच्चोक्तं परमेशेन शंभुना । (१२०।१)

उत्तरादिक्रमाद्द्व्येकभेदो विद्यादिके त्रये ॥ (१२०।२)

असारत्वात्क्रमस्यादौ नियतिः परतः कला । (१२१।१)

अथवान्योन्यसंज्ञाभ्यां तत्त्वयोर्व्यपदेश्यता ॥ (१२१।२)

एकवीरशिखेशश्रीकण्ठाः काले त्रयस्त्रये । (१२२।१)

कालस्य पूर्वं विन्यासो नियतेरभिधीयते ॥ (१२२।२)

अथवान्योन्यसंज्ञाभिर्व्यपदेशो हि दृश्यते । (१२३।१)

एवं पुमादिषट्तत्त्वी विन्यस्ताष्टादशाङ्गुले ॥ (१२३।२)

ततो ऽप्यङ्गुष्ठमात्रान्तं मायातत्त्वस्थमष्टकम् । (१२४।१)

प्रत्येकमर्धाङ्गुलतः स्यादङ्गुलचतुष्टये ॥ (१२४।२)

इत्थं द्व्यक्ष्णि पुराण्यष्टाविंशतिः पुरुषान्निशि । (१२५।१)

पुरत्रयं द्वयोस्त्र्यंशन्यूनाङ्गुलमिति क्रमात् ॥ (१२५।२)

द्वयोर्द्वयं पञ्चपुरी वैद्यीये चतुरङ्गुले । (१२६।१)

तत ऐशपुराण्यष्टौ चतुष्के ऽर्धाङ्गुलक्रमात् ॥ (१२६।२)

ततस्त्रीणि द्वये द्वे च द्वयोरित्थं चतुष्टये । (१२७।१)

सादाशिवं पञ्चकं स्यादित्थं वस्वेककं रवौ ॥ (१२७।२)

षोडशकं रसविशिखं वसुद्विकं वसुशशीति पुरवर्गाः । (१२८।१)

वेदा रसाब्धि युग्माक्षि च रवयस्तत्र चाङ्गुलाः क्रमशः ॥ (१२८।२)

अष्टादशाधिकशतं पुराणि देहे ऽत्र चतुरशीतिमिते । (१२९।१)

विन्यस्तानि तदित्थं शेषे तु व्यापकं शिवं तत्त्वम् ॥ (१२९।२)

इति विधिरपरः कथितः परापराख्यो रसश्रुतिस्थाने । (१३०।१)

अष्टशरं संख्यानं खमुनिकृतं तत्परे विधौ ज्ञेयम् ॥ (१३०।२)

लकुलादेर्योगाष्टकपर्यन्तस्यात्र भुवनपूगस्य । (१३१।१)

अधिकीकुर्याद्गणनावशेन भागं विधिद्वये क्रमशः ॥ (१३१।२)

अपरादिविधित्रैतादथ न्यासः पदाध्वनः । (१३२।१)

पूर्वं दशपदी चोक्ता स्वतन्त्रा न्यस्यते यदा ॥ (१३२।२)

तयैव दीक्षा कार्या चेत्तदेयं न्यासकल्पना । (१३३।१)

तत्त्वादिमुख्यतायोगाद्दीक्षायां तु पदावली ॥ (१३३।२)

तत्तत्त्वाद्यनुसारेण तत्रान्तर्भाव्यते तथा । (१३४।१)

स्वप्रधानत्वयोगे तु दीक्षायां पदपद्धतिम् ॥ (१३४।२)

न्यस्येत्क्रमेण तत्त्वादिवदनानवलोकिनीम् । (१३५।१)

चतुर्ष्वष्टासु चाष्टासु दशस्वथ दशस्वथ ॥ (१३५।२)

दशस्वथो पञ्चदशस्वथ वेदशरेन्दुषु । (१३६।१)

धरापदान् नवपदीं मातृकामालिनीगताम् ॥ (१३६।२)

योजयेद्व्याप्तृ दशमं पदं तु शिवसंज्ञितम् । (१३७।१)

धरापदं वर्जयित्वा पञ्च यानि पदानि तु ॥ (१३७।२)

विधिद्वयं स्यान्निक्षिप्य द्वादश द्वादशाङ्गुलान् । (१३८।१)

मन्त्राध्वनो ऽप्येष एव विधिर्विन्यासयोजने ॥ (१३८।२)

व्याप्तिमात्रं हि भिद्येतेत्युक्तं प्रागेव तत्तथा । (१३९।१)

वर्णाध्वनो ऽथ विन्यासः कथ्यते ऽत्र विधित्रये ॥ (१३९।२)

एकं चतुर्षु प्रत्येकं द्वयोरङ्गुलयोः क्रमात् । (१४०।१)

त्रयोविंशतिवर्णी स्यात् षड्वर्ण्येकैकशस्त्रिषु ॥ (१४०।२)

प्रत्येकमथ चत्वारश्चतुर्ष्विति विलोमतः । (१४१।१)

मालिनीमातृकार्णाः स्युर्व्याप्तृ शैवं रसेन्दुतः ॥ (१४१।२)

वर्जयित्वाद्यवर्णं तु तत्त्ववत्स्याद्रवीन्रवीन् । (१४२।१)

तां त्रयोविंशतौ वर्णेष्वप्यन्यत्स्याद्विधिद्वयम् ॥ (१४२।२)

श्रीपूर्वशास्त्रे तेनादौ तत्त्वेषूक्तं विधित्रयम् । (१४३।१)

अतिदिष्टं तु तद्भिन्नाभिन्नवर्णद्वये समम् ॥ (१४३।२)

द्विविधो ऽपि हि वर्णानां षड्विधो भेद उच्यते । (१४४।१)

तत्त्वमार्गविधानेन ज्ञातव्यः परमार्थतः ॥ (१४४।२)

उपदेशातिदेशाभ्यां यदुक्तं तत्पदादिषु । (१४५।१)

भूयो ऽतिदिष्टं तत्रैव शास्त्रे ऽस्मद्धृदयेश्वरे ॥ (१४५।२)

पदमन्त्रकलादीनां पूर्वसूत्रानुसारतः । (१४६।१)

त्रितयत्वं प्रकुर्वीत तत्त्ववर्णोक्तवर्त्मना ॥ (१४६।२)

उक्तं तत्पदमन्त्रेषु कलास्वथ निरूप्यते । (१४७।१)

चतुर्षु रसवेदे द्वाविंशतौ द्वादशस्वथ ॥ (१४७।२)

निवृत्त्याद्याश्चतस्रः स्युर्व्याप्त्री स्याच्छान्त्यतीतिका । (१४८।१)

द्वितीयस्यां कलायां तु द्वादश द्वादशाङ्गुलान् ॥ (१४८।२)

क्रमात्क्षिप्त्वा विधिद्वैतं परापरपरात्मकम् । (१४९।१)

चतुरण्डविधिस्त्वादिशब्देनेह प्रगृह्यते ॥ (१४९।२)

कलाचतुष्कवत्तेन तस्मिन्वाच्यं विधित्रयम् । (१५०।१)

एवं षड्विधमध्वानं शोध्यशिष्यतनौ पुरा ॥ (१५०।२)

न्यस्यैकतममुख्यत्वान्न्यस्येच्छोधकसंमतम् । (१५१।१)

अध्वन्यासनमन्त्रौघः शोधको ह्येक आदितः ॥ (१५१।२)

शब्दराशिर्मालिनी च समस्तव्यस्ततो द्विधा । (१५२।१)

एकवीरतया यद्वा षट्कं यामलयोगतः ॥ (१५२।२)

पञ्चवक्त्री शक्तितद्वद्भेदात्षोढा पुनर्द्विधा । (१५३।१)

एकाकियामलत्वेनेत्येवं सा द्वादशात्मिका ॥ (१५३।२)

षडङ्गी सकलान्यत्वाद्द्विविधा वक्त्रवत्पुनः । (१५४।१)

द्वादशत्वेन गुणिता चतुर्विंशतिभेदिका ॥ (१५४।२)

अघोराद्यष्टके द्वे च तृतीयं यामलोदयात् । (१५५।१)

मातृसद्भावमन्त्रश्च केवलः श्रुतिचक्रगः ॥ (१५५।२)

एकद्वित्रिचतुर्भेदात्त्रयोदशभिदात्मकः । (१५६।१)

एकवीरतया सो ऽयं चतुर्दशतया स्थितः ॥ (१५६।२)

अनामसंहृतिस्थैर्यसृष्टिचक्रं चतुर्विधम् । (१५७।१)

देवताभिर्निजाभिस् तन्मातृसद्भावबृंहितम् ॥ (१५७।२)

इत्थं शोधकवर्गो ऽयं मन्त्राणां सप्ततिः स्मृता । (१५८।१)

षडर्धशास्त्रेषु श्रीमत्सारशास्त्रे च कथ्यते ॥ (१५८।२)

अघोराद्यष्टकेनेह शोधनीयं विपश्चिता । (१५९।१)

अथवैकाक्षरामन्त्रैर् अथवा मातृकाक्रमात् ॥ (१५९।२)

भैरवीयहृदा वापि खेचरीहृदयेन वा । (१६०।१)

भैरवेण महादेवि त्वथ वक्त्राङ्गपञ्चकैः ॥ (१६०।२)

येन येन हि मन्त्रेण तन्त्रे ऽस्मिन् उद्भवः कृतः । (१६१।१)

तेनैव दीक्षयेन्मन्त्री इत्याज्ञा पारमेश्वरी ॥ (१६१।२)

एवं शोधकभेदेन सप्ततिः कीर्तिता भिदः । (१६२।१)

शोध्यन्यासं विना मन्त्रैरेतैर्दीक्षा यदा भवेत् ॥ (१६२।२)

तदा सप्ततिधा ज्ञेया जननादिविवर्जिता । (१६३।१)

शोध्यभेदो ऽथ वक्तव्यः संक्षेपात्सो ऽपि कथ्यते ॥ (१६३।२)

एकत्रिपञ्चषट्त्रिंशद्भेदात्तात्त्वश्चतुर्विधः । (१६४।१)

पञ्चैकभेदाच्चाध्वानस्तथैवाण्डचतुष्टयम् ॥ (१६४।२)

एवं दशविधं शोध्यं त्रिंशद्धा तद्विधित्रयात् । (१६५।१)

शोध्यशोधकभेदेन शतानि त्वेकविंशतिः ॥ (१६५।२)

अत्रापि न्यासयोगेन शोध्ये ऽध्वनि तथाकृतेः । (१६६।१)

शतैकविंशतिभिदा जननाद्युज्झिता भवेत् ॥ (१६६।२)

जननादिमयी तावत्येवं शतदृशि श्रुतिः । (१६७।१)

स्यात्सप्तत्यधिका सापि द्रव्यविज्ञानभेदतः ॥ (१६७।२)

द्विधेति पञ्चाशीतिः स्याच्छतान्यधिकखाब्धिका । (१६८।१)

भोगमोक्षानुसन्धानाद्द्विविधा सा प्रकीर्तिता ॥ (१६८।२)

अशुभस्यैव संशुद्ध्या शुभस्याप्यथ शोधनात् । (१६९।१)

द्विधा भोगः शुभे शुद्धिः कालत्रयविभेदिनि ॥ (१६९।२)

एकद्विसामस्त्यवशात्सप्तधेत्यष्टधा भुजिः । (१७०।१)

गुरुशिष्यक्रमात्सो ऽपि द्विधेत्येवं विभिद्यते ॥ (१७०।२)

प्रत्यक्षदीक्षणे यस्माद्द्वयोरेकानुसंधितः । (१७१।१)

तादृग्दीक्षाफलं पूर्णं विसंवादे तु विप्लवः ॥ (१७१।२)

परोक्षमृतदीक्षादौ गुरुरेवानुसन्धिमान् । (१७२।१)

क्रियाज्ञानमहिम्ना तं शिष्यं धाम्नीप्सिते नयेत् ॥ (१७२।२)

अविभिन्ने क्रियाज्ञाने कर्मशुद्धौ तथैव ते । (१७३।१)

अनुसन्धिः पुनर्भिन्नः कर्म यस्मात्तदात्मकम् ॥ (१७३।२)

श्रीमत्स्वच्छन्दशास्त्रे च वासनाभेदतः फलम् । (१७४।१)

शिष्याणां च गुरोश्चोक्तमभिन्ने ऽपि क्रियादिके ॥ (१७४।२)

भोगस्य शोधकाच्छोध्यादनुसन्धेश्च तादृशात् । (१७५।१)

वैचित्र्यमस्ति भेदस्य वैचित्र्यप्राणता यतः ॥ (१७५।२)

तथाहि वक्त्रैर्यस्याध्वा शुद्धस्तैरेव योजितः । (१७६।१)

भोक्तुमिष्टे क्वचित्तत्त्वे स भोक्ता तद्बलान्वितः ॥ (१७६।२)

शुभानां कर्मणां चात्र सद्भावे भोगचित्रता । (१७७।१)

तादृगेव भवेत्कर्मशुद्धौ त्वन्यैव चित्रता ॥ (१७७।२)

भोगश्च सद्य उत्क्रान्त्या देहेनैवाथ संगतः । (१७८।१)

तदैवाभ्यासतो वापि देहान्ते वेत्यसौ चतुः ॥ (१७८।२)

प्राक्तनाष्टभिदा योगाद्द्वात्रिंशद्भेद उच्यते । (१७९।१)

मोक्ष एको ऽपि बीजस्य समयाख्यस्य तादृशम् ॥ (१७९।२)

बालादिकं ज्ञातशीघ्रमरणं शक्तिवर्जितम् । (१८०।१)

वृद्धं वोद्दिश्य शक्तं वा शोधनाशोधनाद्द्विधा ॥ (१८०।२)

सद्य उत्क्रान्तितस्त्रैधं सा चासन्नमृतौ गुरोः । (१८१।१)

कार्येत्याज्ञा महेशस्य श्रीमद्गह्वरभाषिता ॥ (१८१।२)

दृष्ट्वा शिष्यं जराग्रस्तं व्याधिना परिपीडितम् । (१८२।१)

उत्क्रमय्य ततस्त्वेनं परतत्त्वे नियोजयेत् ॥ (१८२।२)

पञ्चत्रिंशदमी भेदा गुरोर्वा गुरुशिष्ययोः । (१८३।१)

उक्तद्वैविध्यकलनात्सप्ततिः परिकीर्तिताः ॥ (१८३।२)

एतैर्भेदैः पुरोक्तांस्तान्भेदान्दीक्षागतान्गुरुः । (१८४।१)

हत्वा वदेत्प्रसंख्यानं स्वभ्यस्तज्ञानसिद्धये ॥ (१८४।२)

पञ्चाशीतिशती या चत्वारिंशत्समुत्तरा कथिता । (१८५।१)

तां सप्तत्या भित्त्वा दीक्षाभेदान्स्वयं कलयेत् ॥ (१८५।२)

पञ्चकमिह लक्षाणां च सप्तनवतिः सहस्रपरिसंख्या । (१८६।१)

अष्टौ शतानि दीक्षाभेदो ऽयं मालिनीतन्त्रे ॥ (१८६।२)

सप्ततिधा शोद्धृगणस्त्रिंशद्धा शोध्य एकतत्त्वादिः । (१८७।१)

साण्डः षडध्वरूपस्तथेतिकर्तव्यता चतुर्भेदा ॥ (१८७।२)

द्रव्यज्ञानमयी सा जननादिविवर्जिताथ तद्युक्ता । (१८८।१)

पञ्चत्रिंशद्धा पुनरेषा भोगापवर्गसन्धानात् ॥ (१८८।२)

यस्माद्द्वात्रिंशद्धा भोगः शुभशुद्ध्यशुद्धिकालभिदा । (१८९।१)

मोक्षस्त्रेधा द्विगुणा सप्ततिरितिकार्यताभेदाः ॥ (१८९।२)

शोधनशोध्यविभेदादितिकर्तव्यत्वभेदतश्चैषा । (१९०।१)

दीक्षा बहुधा भिन्ना शोध्यविहीना तु सप्ततिधा ॥ (१९०।२)

मन्त्राणां सकलेतरसाङ्गनिरङ्गादिभेदसंकलनात् । (१९१।१)

श्योध्यस्य च तत्त्वादेः पञ्चदशाद्युक्तभेदपरिगणनात् ॥ (१९१।२)

भेदानां परिगणना न शक्यते कर्तुमित्यसंकीर्णाः । (१९२।१)

भेदाः संकीर्णाः पुनरन्ये भूयस्त्वकारिणो बहुधा ॥ (१९२।२)

शोधकशोध्यादीनां द्वित्रादिविभेदसद्भावात् । (१९३।१)

भोगे साध्ये यद्यद्बहु कर्तव्यं तदाश्रयेन्मतिमान् ॥ (१९३।२)

कारणभूयस्त्वं किल फलभूयस्त्वाय किं चित्रम् । (१९४।१)

अपवर्गे नतु भेदस्तेनास्मिन्वासनादृढत्वजुषा ॥ (१९४।२)

अल्पाप्याश्रयणीया क्रियाथ विज्ञानमात्रे वा । (१९५।१)

अभिनवगुप्तगुरुः पुनराह हि सति वित्तदेशकालादौ ॥ (१९५।२)

अपवर्गे ऽपि हि विस्तीर्णकर्मविज्ञानसंग्रहः कार्यः । (१९६।१)

चिद्वृत्तेर्वैचित्र्याच्चाञ्चल्ये ऽपि क्रमेण सन्धानात् ॥ (१९६।२)

तस्मिंस्तस्मिन्वस्तुनि रूढिरवश्यं शिवात्मिका भवति । (१९७।१)

तत्त्वमिदमेतदात्मकम् एतस्मात् प्रोद्धृतो मया शिष्यः ॥ (१९७।२)

इत्थं क्रमसंवित्तौ मूढो ऽपि शिवात्मको भवति । (१९८।१)

क्रमिकतथाविधशिवतानुग्रहसुभगं च दैशिकं पश्यन् ॥ (१९८।२)

शिशुरपि तदभेददृशा भक्तिबलाच्चाभ्युपैति शिवभावम् । (१९९।१)

यद्यपि विकल्पवृत्तेरपि मोक्षं दीक्षयैव देहान्ते ॥ (१९९।२)

शास्त्रे प्रोवाच विभुस्तथापि दृढवासना युक्ता । (२००।१)

मोक्षे ऽप्यस्ति विशेषः क्रियाल्पभूयस्त्वजः सलोकादिः ॥ (२००।२)

इति केचित्तदयुक्तं स विचित्रो भोग एव कथितः स्यात् । (२०१।१)

संस्कारशेषवर्तनजीवितमध्ये ऽस्य समयलोपाद्यम् ॥ (२०१।२)

नायाति विघ्नजालं क्रियाबहुत्वं मुमुक्षोस्तत् । (२०२।१)

यस्मात् सबीजदीक्षासंस्कृतपुरुषस्य समयलोपाद्ये ॥ (२०२।२)

भुक्ते भोगान्मोक्षो नैवं निर्बीजदीक्षायाम् । (२०३।१)

इति केचिन्मन्यन्ते युक्तं तच्चापि यत्स्मृतं शास्त्रे ॥ (२०३।२)

समयोल्लङ्घनाद्देवि क्रव्यादत्वं शतं समाः ॥ (२०४।१)

तस्मादुरुशिष्यमतौ शिवभावनिरूढिवितरणसमर्थम् । (२०५।१)

क्रमिकं तत्त्वोद्धरणादि कर्म मोक्षे ऽपि युक्तमतिविततम् ॥ (२०५।२)

यस्तु सदा भावनया स्वभ्यस्तज्ञानवान्गुरुः स शिशोः । (२०६।१)

अपवर्गाय यथेच्छं यं कंचिदुपायमनुतिष्ठेत् ॥ (२०६।२)

एवं शिष्यतनौ शोध्यं न्यस्याध्वानं यथेप्सितम् । (२०७।१)

शोधकं मन्त्रमुपरि न्यस्येत्तत्त्वानुसारतः ॥ (२०७।२)

द्वयोर्मातृकयोस्तत्त्वस्थित्या वर्णक्रमः पुरा । (२०८।१)

कथितस्तं तथा न्यस्येत्तत्तत्तत्त्वविशुद्धये ॥ (२०८।२)

वर्णाध्वा यद्यपि प्रोक्तः शोध्यः पाशात्मकस्तु सः । (२०९।१)

मायीयः शोधकस्त्वन्यः शिवात्मा परवाङ्मयः ॥ (२०९।२)

उवाच सद्योज्योतिश्च वृत्तौ स्वायम्भुवस्य तत् । (२१०।१)

बाढमेको हि पाशात्मा शब्दो ऽन्यश्च शिवात्मकः ॥ (२१०।२)

तस्मात्तस्यैव वर्णस्य युक्ता शोधकशोध्यता । (२११।१)

श्रीपूर्वशास्त्रे चाप्युक्तं ते तैरालिङ्गिता इति ॥ (२११।२)

सद्योजातादिवक्त्राणि हृदाद्यङ्गानि पञ्च च । (२१२।१)

षट्कृत्वो न्यस्य षट्त्रिंशन्न्यासं कुर्याद्धरादितः ॥ (२१२।२)

परापराया वैलोम्याद्धरायां स्यात्पदत्रयम् । (२१३।१)

ततो जलादहङ्कारे पञ्चाष्टकसमाश्रयात् ॥ (२१३।२)

पदानि पञ्च धीमूलपुंरागाख्ये त्रये त्रयम् । (२१४।१)

एकं त्वशुद्धवित्कालद्वये चैकं नियामके ॥ (२१४।२)

कलामायाद्वये चैकं पदमुक्तमिह क्रमात् । (२१५।१)

विद्येश्वरसदाशक्तिशिवेषु पदपञ्चकम् ॥ (२१५।२)

एकोनविंशतिः सेयं पदानां स्यात्परापरा । (२१६।१)

सार्धं चैकं चैकं सार्धं द्वे द्वे शशी दृगथ युग्मम् ॥ (२१६।२)

त्रीणि दृगब्धिश्चन्द्रः श्रुतिः शशी पञ्च विधुमहश्चन्द्राः । (२१७।१)

एकान्नविंशतौ स्यादक्षरसंख्या पदेष्वियं देव्याः ॥ (२१७।२)

हल्द्वययुतवसुचित्रगुपरिसंख्यातस्ववर्णायाः । (२१८।१)

मूलान्तं सार्धवर्णं स्यान्मायान्तं वर्णमेककम् ॥ (२१८।२)

शक्त्यन्तमेकम् अपरान्यासे विधिरुदीरितः । (२१९।१)

मायान्तं हल्ततः शक्तिपर्यन्ते स्वर उच्यते ॥ (२१९।२)

निष्कले शिवतत्त्वे वै परो न्यासः परोदितः । (२२०।१)

परापरापदान्येव ह्यघोर्याद्यष्टकद्वये ॥ (२२०।२)

मन्त्रास्तदनुसारेण तत्त्वेष्वेतद्द्वयं क्षिपेत् । (२२१।१)

पिण्डाक्षराणां सर्वेषां वर्णसंख्या विभेदतः ॥ (२२१।२)

अव्यक्तान्तं स्वरे न्यस्या शेषं शेषेषु योजयेत् । (२२२।१)

बीजानि सर्वतत्त्वेषु व्याप्तृत्वेन प्रकल्पयेत् ॥ (२२२।२)

पिण्डानां बीजवन्न्यासमन्ये तु प्रतिपेदिरे । (२२३।१)

अकृते वाथ शोध्यस्य न्यासे वस्तुबलात् स्थितेः ॥ (२२३।२)

शोधकन्यासमात्रेण सर्वं शोध्यं विशुध्यति । (२२४।१)

श्रीमन्मृत्युञ्जयादौ च कथितं परमेष्ठिना ॥ (२२४।२)

अधुना न्यासमात्रेण भूतशुद्धिः प्रजायते । (२२५।१)

देहशुद्ध्यर्थमप्येतत्तुल्यमेतेन वस्तुतः ॥ (२२५।२)

अन्यप्रकरणोक्तं यद्युक्तं प्रकरणान्तरे । (२२६।१)

ज्ञापकत्वेन साक्षाद्वा तत्किं नान्यत्र गृह्यते ॥ (२२६।२)

मालिनीमातृकाङ्गस्य न्यासो यो ऽर्चाविधौ पुरा । (२२७।१)

प्रोक्तः केवलसंशोद्धृमन्त्रन्यासे स एव तु ॥ (२२७।२)

त्रिपदी द्वयोर्द्वयोः स्यात्प्रत्येकमथाष्टसु श्रुतिपदानि । (२२८।१)

दिक्चन्द्रचन्द्ररसरविशरशरदृग्दृङ्मृगाङ्कशशिगणने ॥ (२२८।२)

अङ्गुलमाने देव्या अष्टादश वैभवेन पदमन्यत् । (२२९।१)

अपरं मानमिदं स्यात् केवलशोधकमनुन्यासे ॥ (२२९।२)

तुर्यपदात्पदषट्के मानद्वितयं परापरपराख्यम् । (२३०।१)

द्वादशकं द्वादशकं तत्त्वोपरि पूर्ववत्त्वन्यत् ॥ (२३०।२)

केवलशोधकमन्त्रन्यासाभिप्रायतो महादेवः । (२३१।१)

तत्त्वक्रमोदितमपि न्यासं पुनराह तद्विरुद्धमपि ॥ (२३१।२)

निष्कले पदमेकार्णं यावत्त्रीणि तु पार्थिवे । (२३२।१)

इत्यादिना तत्त्वगतक्रमन्यास उदीरितः ॥ (२३२।२)

पुनश्च मालिनीतन्त्रे वर्गविद्याविभेदतः । (२३३।१)

द्विधा पदानीत्युक्त्वाख्यन्न्यासमन्यादृशं विभुः ॥ (२३३।२)

एकैकं द्व्यङ्गुलं ज्ञेयं तत्र पूर्वं पदत्रयम् । (२३४।१)

अष्टाङ्गुलानि चत्वारि दशाङ्गुलमतः परम् ॥ (२३४।२)

द्व्यङ्गुले द्वे पदे चान्ये षडङ्गुलमतः परम् । (२३५।१)

द्वादशाङ्गुलमन्यच्च द्वे ऽन्ये पञ्चाङ्गुले पृथक् ॥ (२३५।२)

पदद्वयं चतुष्पर्व तथान्ये द्वे द्विपर्वणी । (२३६।१)

एवं परापरादेव्याः स्वतन्त्रो न्यास उच्यते ॥ (२३६।२)

विद्याद्वयं शिष्यतनौ व्याप्तृत्वेनैव योजयेत् । (२३७।१)

इति दर्शयितुं नास्य पृथङ्न्यासं न्यरूपयत् ॥ (२३७।२)

एवं शोधकमन्त्रस्य न्यासे तद्रश्मियोगतः । (२३८।१)

पाशजालं विलीयेत तद्ध्यानबलतो गुरोः ॥ (२३८।२)

शोध्यतत्त्वे समस्तानां योनीनां तुल्यकालतः । (२३९।१)

जननाद्भोगतः कर्मक्षये स्यादपवृक्तता ॥ (२३९।२)

देहैस्तावद्भिरस्याणोश्चित्रं भोक्तुरपि स्फुटम् । (२४०।१)

मनोऽनुसन्धिर्नो विश्वसंयोगप्रविभागवत् ॥ (२४०।२)

नियत्या मनसो देहमात्रे वृत्तिस्ततः परम् । (२४१।१)

नानुसन्धा यतः सैकस्वान्तयुक्ताक्षकल्पिता ॥ (२४१।२)

प्रदेशवृत्ति च ज्ञानमात्मनस्तत्र तत्र तत् । (२४२।१)

भोग्यज्ञानं नान्यदेहेष्वनुसन्धानमर्हति ॥ (२४२।२)

यदा तु मनसस्तस्य देहवृत्तेरपि ध्रुवम् । (२४३।१)

योगमन्त्रक्रियादेः स्याद्वैमल्यं तद्विदा तदा ॥ (२४३।२)

यथामलं मनो दूरस्थितमप्याशु पश्यति । (२४४।१)

तथा प्रत्ययदीक्षायां तत्तद्भुवनदर्शनम् ॥ (२४४।२)

जननादिवियुक्तां तु यदा दीक्षां चिकीर्षति । (२४५।१)

तदास्मादुद्धरामीति युक्तमूहप्रकल्पनम् ॥ (२४५।२)

यदा शोध्यं विना शोद्धृन्यासस्तत्रापि मन्त्रतः । (२४६।१)

जननादिक्रमं कुर्यात्तत्त्वसंश्लेषवर्जितम् ॥ (२४६।२)

एकाकिशोद्धृन्यासे च जननादिविवर्जने । (२४७।१)

तच्छोद्धृसंपुटं नाम केवलं परिकल्पयेत् ॥ (२४७।२)

द्रव्ययोगेन दीक्षायां तिलाज्याक्षततण्डुलम् । (२४८।१)

तत्तन्मन्त्रेण जुहुयाज्जन्मयोगवियोगयोः ॥ (२४८।२)

यदा विज्ञानदीक्षां तु कुर्याच्छिष्यं तदा भृशम् । (२४९।१)

तन्मन्त्रसंजल्पबलात् पश्येद् आ चाविकल्पकात् ॥ (२४९।२)

विकल्पः किल संजल्पमयो यत्स विमर्शकः । (२५०।१)

मन्त्रात्मासौ विमर्शश्च शुद्धो ऽपाशवतात्मकः ॥ (२५०।२)

नित्यश् चानादिवरदशिवाभेदोपकल्पितः । (२५१।१)

तद्योगाद्दैशिकस्यापि विकल्पः शिवतां व्रजेत् ॥ (२५१।२)

श्रीसारशास्त्रे तदिदं परमेशेन भाषितम् । (२५२।१)

अर्थस्य प्रतिपत्तिर्या ग्राह्यग्राहकरूपिणी ॥ (२५२।२)

सा एव मन्त्रशक्तिस्तु वितता मन्त्रसन्ततौ । (२५३।१)

परामर्शस्वभावेत्थं मन्त्रशक्तिरुदाहृता ॥ (२५३।२)

परामर्शो द्विधा शुद्धाशुद्धत्वान्मन्त्रभेदकः । (२५४।१)

उक्तं श्रीपौष्करे ऽन्ये च ब्रह्मविष्ण्वादयो ऽण्डगाः ॥ (२५४।२)

प्राधानिकाः साञ्जनास्ते सात्त्वराजसतामसाः । (२५५।१)

तैरशुद्धपरामर्शात् तन्मयीभावितो गुरुः ॥ (२५५।२)

वैष्णवादिः पशुः प्रोक्तो न योग्यः पतिशासने । (२५६।१)

ये मन्त्राः शुद्धमार्गस्थाः शिवभट्टारकादयः ॥ (२५६।२)

श्रीमन्मतङ्गादिदृशा तन्मयो हि गुरुः शिवः । (२५७।१)

ननु स्वतन्त्रसंजल्पयोगादस्तु विमर्शिता ॥ (२५७।२)

प्राक्कुतः स विमर्शाच्चेत्कुतः सो ऽपि निरूपणे । (२५८।१)

आद्यस्तथाविकल्पत्वप्रदः स्यादुपदेष्टृतः ॥ (२५८।२)

यः संक्रान्तो ऽभिजल्पः स्यात्तस्याप्यन्योपदेष्टृतः । (२५९।१)

पूर्वपूर्वक्रमादित्थं य एवादिगुरोः पुरा ॥ (२५९।२)

संजल्पो ह्यभिसंक्रान्तः सो ऽद्याप्यस्तीति गृह्यताम् । (२६०।१)

यस्तथाविधसंजल्पबलात्को ऽपि स्वतन्त्रकः ॥ (२६०।२)

विमर्शः कल्प्यते सो ऽपि तदात्मैव सुनिश्चितः । (२६१।१)

घटकुम्भ इतीत्थं वा यदि भेदो निरूप्यते ॥ (२६१।२)

सो ऽप्यन्यकल्पनादायी ह्यनादृत्यः प्रयत्नतः । (२६२।१)

पणायते करोतीति विकल्पस्योचितौ स्फुटम् ॥ (२६२।२)

करपाण्यभिजल्पौ तौ संकीर्येतां कथं किल । (२६३।१)

शब्दाच्छब्दान्तरे तेन व्युत्पत्तिर्व्यवधानतः ॥ (२६३।२)

व्यवहारात्तु सा साक्षाच्चित्रोपाख्याविमर्शिनी । (२६४।१)

तद्विमर्शोदयः प्राच्यस्वविमर्शमयः स्फुरेत् ॥ (२६४।२)

यावद्बालस्य संवित्तिरकृत्रिमविमर्शने । (२६५।१)

तेन तन्मन्त्रशब्दार्थविशेषोत्थं विकल्पनम् ॥ (२६५।२)

शब्दान्तरोत्थाद्भेदेन पश्यता मन्त्र आदृतः । (२६६।१)

यच्चापि बीजपिण्डादेरुक्तं प्राग्बोधरूपकम् ॥ (२६६।२)

तत्तस्यैव कुतो ऽन्यस्य तत्कस्मादन्यकल्पना । (२६७।१)

एतदर्थं गुरोर्यत्नाल्लक्षणे तत्र तत्र तत् ॥ (२६७।२)

लक्षणं कथितं ह्येष मन्त्रतन्त्रविशारदः । (२६८।१)

तेन मन्त्रार्थसंबोधे मन्त्रवार्तिकमादरात् ॥ (२६८।२)

ऊहापोहप्रयोगं वा सर्वथा गुरुराचरेत् । (२६९।१)

मन्त्रार्थविदभावे तु सर्वथा मन्त्रतन्मयम् ॥ (२६९।२)

गुरुं कुर्यात् तदभ्यासात्तत्संकल्पमयो ह्यसौ । (२७०।१)

तत्समानाभिसंजल्पो यदा मन्त्रार्थभावनात् ॥ (२७०।२)

गुरोर्भवेत्तदा सर्वसाम्ये को भेद उच्यताम् । (२७१।१)

अंशेनाप्यथ वैषम्ये न ततो ऽर्थक्रिया हि सा ॥ (२७१।२)

गोमयात्कीटतः कीट इत्येवं न्यायतो यदा । (२७२।१)

संजल्पान्तरतो ऽप्यर्थक्रियां तामेव पश्यति ॥ (२७२।२)

तदैष सत्यसंजल्पः शिव एवेति कथ्यते । (२७३।१)

स यद्वक्ति तदेव स्यान्मन्त्रो भोगापवर्गदः ॥ (२७३।२)

नैषो ऽभिनवगुप्तस्य पक्षो मन्त्रार्पितात्मनः । (२७४।१)

यो ऽर्थक्रियामाह भिन्नां कीटयोरपि तादृशोः ॥ (२७४।२)

मन्त्रार्पितमनाः किंचिद्वदन्यत्तु विषं हरेत् । (२७५।१)

तन्मन्त्र एव शब्दः स परं तत्र घटादिवत् ॥ (२७५।२)

कान्तासंभोगसंजल्पसुन्दरः कामुकः सदा । (२७६।१)

तत्संस्कृतो ऽप्यन्यदेष कुर्वन्स्वात्मनि तृप्यति ॥ (२७६।२)

तथा तन्मन्त्रसंजल्पभावितो ऽन्यदपि ब्रुवन् । (२७७।१)

अनिच्छुरपि तद्रूपस्तथा कार्यकरो ध्रुवम् ॥ (२७७।२)

विकल्पयन्नप्येकार्थं यतो ऽन्यदपि पश्यति । (२७८।१)

विषापहारिमन्त्रादीत्युक्तं श्रीपूर्वशासने ॥ (२७८।२)

यदि वा विषनाशे ऽपि हेतुभेदाद्विचित्रता । (२७९।१)

धात्वाप्यायादिकानन्तकार्यभेदाद्भविष्यति ॥ (२७९।२)

तदेवं मन्त्रसंजल्पविकल्पाभ्यासयोगतः । (२८०।१)

भाव्यवस्तुस्फुटीभावः संजल्पह्रासयोगतः ॥ (२८०।२)

वस्त्वेव भावयत्येष न संजल्पमिमं पुनः । (२८१।१)

गृह्णाति भासनोपायं भाते तत्र तु तेन किम् ॥ (२८१।२)

एवं संजल्पनिर्ह्रासे सुपरिस्फुटतात्मकम् । (२८२।१)

अकृत्त्रिमविमर्शात्म स्फुरेद्वस्त्वविकल्पकम् ॥ (२८२।२)

निर्विकल्पा च सा संविद्यद्यथा पश्यति स्फुटम् । (२८३।१)

तत्तथैव तथात्मत्वाद्वस्तुनो ऽपि बहिःस्थितेः ॥ (२८३।२)

विशेषतस् त्वमायीयशिवताभेदशालिनः । (२८४।१)

मोक्षे ऽभ्युपायः संजल्पो बन्धमोक्षौ ततः किल ॥ (२८४।२)

विकल्पे ऽपि गुरोः सम्यगभिन्नशिवताजुषः । (२८५।१)

अविकल्पकपर्यन्तप्रतीक्षा नोपयुज्यते ॥ (२८५।२)

तद्विमर्शस्वभावा हि सा वाच्या मन्त्रदेवता । (२८६।१)

महासंवित्समासन्नेत्युक्तं श्रीगमशासने ॥ (२८६।२)

निकटस्था यथा राज्ञामन्येषां साधयन्त्यलम् । (२८७।१)

सिद्धिं राजोपगां शीघ्रमेवं मन्त्रादयः पराम् ॥ (२८७।२)

उक्ताभिप्रायगर्भं तदुक्तं श्रीमालिनीमते । (२८८।१)

मन्त्राणां लक्षणं कस्मादित्युक्ते मुनिभिः किल ॥ (२८८।२)

योगमेकत्वमिच्छन्ति वस्तुनो ऽन्येन वस्तुना । (२८९।१)

तद्वस्तु ज्ञेयमित्युक्तं हेयत्वादिप्रसिद्धये ॥ (२८९।२)

तत्प्रसिद्ध्यै शिवेनोक्तं ज्ञानं यदुपवर्णितम् । (२९०।१)

सबीजयोगसंसिद्ध्यै मन्त्रलक्षणमप्यलम् ॥ (२९०।२)

न चाधिकारिता दीक्षां विना योगे ऽस्ति शाङ्करे । (२९१।१)

क्रियाज्ञानविभेदेन सा च द्वेधा निगद्यते ॥ (२९१।२)

द्विविधा सा प्रकर्तव्या तेन चैतदुदाहृतम् । (२९२।१)

नच योगाधिकारित्वम् एकमेवानया भवेत् ॥ (२९२।२)

अपि मन्त्राधिकारित्वं मुक्तिश्च शिवदीक्षया । (२९३।१)

अनेनैतदपि प्रोक्तं योगी तत्त्वैक्यसिद्धये ॥ (२९३।२)

मन्त्रमेवाश्रयेन्मूलं निर्विकल्पान्तमादृतः । (२९४।१)

मन्त्राभ्यासेन भोगं वा मोक्षं वापि प्रसाधयन् ॥ (२९४।२)

तत्राधिकारितालब्ध्यै दीक्षां गृह्णीत दैशिकात् । (२९५।१)

तेन मन्त्रज्ञानयोगबलाद्यद्यत्प्रसाधयेत् ॥ (२९५।२)

तत्स्यादस्यान्यतत्त्वे ऽपि युक्तस्य गुरुणा शिशोः । (२९६।१)

दीक्षा ह्यस्योपयुज्येत संस्क्रियायां स संस्कृतः ॥ (२९६।२)

स्वबलेनैव भोगं वा मोक्षं वा लभते बुधः । (२९७।१)

तेन विज्ञानयोगादिबली प्राक् समयी भवन् ॥ (२९७।२)

पुत्रको वा न तावान्स्यादपितु स्वबलोचितः । (२९८।१)

यस्तु विज्ञानयोगादिवन्ध्यः सो ऽन्धो यथा पथि ॥ (२९८।२)

दैशिकायत्त एव स्याद्भोगे मुक्तौ च सर्वथा । (२९९।१)

दीक्षा च केवला ज्ञानं विनापि निजमान्तरम् ॥ (२९९।२)

मोचिकैवेति कथितं युक्त्या चागमतः पुरा । (३००।१)

यस्तु दीक्षाकृतामेवापेक्ष्य योजनिकां शिशुः ॥ (३००।२)

स्फुटीभूत्यै तदुचितं ज्ञानं योगमथाश्रितः । (३०१।१)

सो ऽपि यत्रैव युक्तः स्यात्तन्मयत्वं प्रपद्यते ॥ (३०१।२)

गुरुदीक्षामन्त्रशास्त्राधीनसर्वस्थितिस् ततः । (३०२।१)

दुष्टानामेव सर्वेषां भूतभव्यभविष्यताम् ॥ (३०२।२)

कर्मणां शोधनं कार्यं बुभुक्षोर्न शुभात्मनाम् । (३०३।१)

यः पुनर्लौकिकं भोगं राज्यस्वर्गादिकं शिशुः ॥ (३०३।२)

त्यक्त्वा लोकोत्तरं भोगमीप्सुस्तस्य शुभेष्वपि । (३०४।१)

तत्र द्रव्यमयीं दीक्षां कुर्वन्नाज्यतिलादिकैः ॥ (३०४।२)

कर्मास्य शोधयामीति जुहुयाद्दैशिकोत्तमः । (३०५।१)

ज्ञानमय्यां तु दीक्षायां तद् विशुध्यति संधितः ॥ (३०५।२)

गुरोः स्वसंविद्रूढस्य बलात्तत्प्रक्षयो भवेत् । (३०६।१)

यदास्याशुभकर्माणि शुद्धानि स्युस्तदा शुभम् ॥ (३०६।२)

स्वतारतम्याश्रयणादध्वमध्ये प्रसूतिदम् । (३०७।१)

शुभपाकक्रमोपात्तफलभोगसमाप्तितः ॥ (३०७।२)

यत्रैष योजितस्तत्स्थो भाविकर्मक्षये कृते । (३०८।१)

भाविनां चाद्यदेहस्थदेहान्तरविभेदिनाम् ॥ (३०८।२)

अशुभांशविशुद्धौ स्याद् भोगस्यैवानुपक्षयः । (३०९।१)

भुञ्जानस्यास्य सततं भोगान्मायालयान्ततः ॥ (३०९।२)

न दुःखफलदं देहाद्यध्वमध्ये ऽपि किंचन । (३१०।१)

ततो मायालये भुक्तसमस्तसुखभोगकः ॥ (३१०।२)

निष्कले सकले वैति लयं योजनिकाबलात् । (३११।१)

इति प्रमेयं कथितं दीक्षा काले गुरोर्यथा ॥ (३११।२)